Teknologji

Katër rreziqet e mëdha që vijnë nga Inteligjenca Artificiale

Nga Ian Bremmer

Published

3 years ago

on

Nga Ian Bremmer

Përparimet teknologjike kanë krijuar përgjatë historisë mundësi të reja për shpikje, përshtatje dhe përparim. Por ato kanë shkaktuar ndërkohë edhe dëme të pakthyeshme tek shumë jetë njerëzore por edhe mjete jetese. Nga ana tjetër kanë testuar aftësitë e jashtëzakonshme të qenieve njerëzore dhe shoqërive për t’u përshtatur me kaosin e tranzicionit, dhe për të mbijetuar ndaj asaj që ekonomistët e quajnë “shkatërrimi krijues”.

Tani bota duhet të përgatitet për një përparim teknologjik, pasojat e të cilit janë të mëdha, dhe që po shpaloset me një shpejtësi, e cila ka frikësuar edhe burrat dhe gratë që e kanë kaluar jetën e tyre duke përgatitur terrenin për këtë përmbysje. Për mirë dhe keq, Inteligjenca Artificiale do ta transformojë jetën tonë aq shumë dhe aq shpejt, saqë ne nuk kemi zgjidhje tjetër veçse të përgatitim veten dhe njëri-tjetrin për pasojat.

S’ka dyshim se do të ketë përparime mjekësore dhe shkencore. Ata që do të kenë qasje tek mjetet më të fuqishme të AI, do të kenë mundësinë të jetojmë më  gjatë dhe më shëndetshëm. Por ne duhet të përgatitemi edhe për rreziqet. Katër më të rëndësishmit janë dezinformimi, përhapja, zhvendosja dhe zëvendësimi.

Dezinformimi

Pa një qasje të vazhdueshme tek informacionet e saktë dhe të verifikueshme për qytetarët, konsumatorët dhe investitorët, nuk mund të ketë demokraci apo kapitalizëm të tregut të lirë. Lindja e mediave sociale dhe e informacionit të rremë që kanë gjeneruar këto të fundit,  ka helmuar tashmë qëndrimet e publikut ndaj institucioneve të të gjitha llojeve. Përfshirja e Inteligjencës Artificiale do të shtojë një kor të gjerë zërash jo njerëzorë, që janë të programuar paraprakisht mbi bisedat që formësojnë jetën politike në çdo vend të botës.

Lehtësia me të cilën aktorët politikë keqdashës, kriminelët dhe terroristët mund të krijojnë video të rreme që do të mashtrojnë edhe shikuesin më të sofistikuar, do ta bëjnë shumë më të vështirë për udhëheqësit politikë dhe ata që raportojnë lajmet që të ndërtojnë dhe mbështesin besueshmërinë.

Kina, Rusia dhe shtetet e tjera autoritare, do të zhvillojnë forma më efektive të propagandës dixhitale, të cilat do të minojnë lirinë në mënyra të thella dhe të paprecedenta, dhe do t’ia shesin këto teknologji çdo qeverie që është e gatshme të paguajë.

Përhapja

Vitet e fundit, problemi që ka sjellë teknologjia dhe që e ka shqetësuar më shumë debatin politik brenda demokracive, është mbledhja e të dhënave nga aktiviteti në internet deri tek ndikimi i tij tek privatësia. Por Inteligjenca Artificiale është një teknologji e demokratizuar.

Kompanitë e fuqishme të teknologjisë që kanë arritur të dominojnë jetën tonë në internet, mund të vendosin rregulla dhe udhëzime për përdorimin e produkteve që krijojnë. Në një farë mase, ato mund t’i zbatojnë ato rregulla. Megjithatë, modelet e AI që janë pothuajse po aq të avancuara – dhe më të fuqishme se sa algoritmet në përdorim të përgjithshëm edhe disa muaj më parë – janë tashmë të disponueshme për cilindo që ka aftësi programuese minimale dhe një kompjuter laptop.

Unë personalisht njoh disa njerëz që po përdorin që tani modelet e mëdha gjuhësore, të cilat përdorin informacione të disponueshme publikisht për të prodhuar sasi të mëdha tekstesh. Shumë shpejt miliona njerëz do të kenë GPT-në e tyre që funksionon me të dhëna në kohë reale dhe të disponueshme në internet.

Është një mjet i fuqishëm, të cilin individët mund ta përdorin për të krijuar gjëra të reja të dobishme që hapin një terren të ri shkencor dhe artistik. Por është gjithashtu një armë që mund ta përdorin aktorët politikë mashtrues, kriminelët dhe terroristët për të koduar viruset, për të krijuar armë biologjike, për të manipuluar tregjet dhe për të helmuar opinionin publik.

Është e vërtetë që autoritetet mund ta përdorin AI për të krijuar mjete më efektive për të kontrolluar këto krime. Por qeveritë nuk janë përballur kurrë me një kërcënim kaq të përhapur.

Pa një qasje të vazhdueshme në informacione të sakta dhe të verifikueshme për qytetarët, konsumatorët dhe investitorët, nuk mund të ketë demokraci apo kapitalizëm të tregut të lirë.

Zhvendosja

Ne e dimë se zhvillimi i vrullshëm i Inteligjencës Artificiale do të zhvendosë një numër të pallogaritshëm punëtorësh, pasi makinat po zëvendësojnë njerëzit, madje edhe në sektorët më të specializuar, në një shkallë të atillë, të cilën shumica prej nesh deri vonë e mendonim si të pamundur.

Është e vërtetë që këto përmbysje i kemi parë edhe më herët. Rritja e tregtisë globale dekadat e fundit, zhduku miliona vende pune në sektorin e prodhimit në vendet ku punëtorët fitonin paga relativisht më të larta, teksa fabrikat u zhvendosën në vendet në zhvillim. Më pas, automatizimi i zhvendosi më tej ato.

Në të dyja rastet ky proces gjeneroi produktivitet dhe pasuri shumë më të madhe në nivel global, duke krijuar më shumë vende pune sesa zhduku. Por duhen kohë dhe burime për të ri-trajnuar punëtorët, dhe për të krijuar mbrojtje të qëndrueshme sociale për ata që nuk mundën të përshtaten.

Dhe zhvendosja e shkaktuar nga zgjerimi i Inteligjencës Artificiale, do të godasë më shumë punëtorë në më shumë vende dhe shumë më shpejt se sa në çdo gjë e ngjashme që ka përjetuar bota më herët. Ky revolucion në vendin e punës, do të krijojë trazira ekonomike dhe politike në një shkallë për të cilën qeveritë kombëtare dhe institucionet shumëkombëshe nuk janë të përgatitura për ta menaxhuar.

Zëvendësimi

Shumë shpejt njerëzit do të mësohet më shumë me komunikimin e drejtpërdrejtë me makinat. Në vend se të rikthehemi tek robotët e thjeshtë për parashikimin e motit, do të mbështetemi tek makineritë komplekse të drejtuara nga AI për ndërveprim kompleks, dhe madje për të na bërë shoqëri.

Ne e dimë tashmë se përdorimi i tepërt i mediave sociale mund të prodhojë ankth, depresion dhe madje edhe vetëdëmtim tek adoleshentët dhe të rriturit e izoluar. Ky problem do të bëhet shumë më i madh, teksa më shumë njerëz me prirje antisociale do të ndërtojnë marrëdhënie me makineri gjithnjë e më të sofistikuara.

Kjo është sfida më e madhe e Inteligjencës Artificiale, për të cilën politikë-bërësit janë më pak të përgatitur. Asgjë nuk na ndan nga këto rreziqe, përveç pengesave teknike lehtësisht të zgjidhshme si dhe kohës. Secila prej tyre, do të duhet të adresohet brenda familjeve dhe komuniteteve, midis vendimmarrësve të sektorit publik dhe privat. Revolucioni tashmë ka filluar.

Shënim: Ian Bremmer, president i Eurasia Group dhe GZERO Media, dhe autor i librit “Fuqia e krizave”. / Në shqip nga bota.al

Related Topics:
Continue Reading

Teknologji

OpenAI ndalon përdorimin e AI-së për mbikëqyrje ndaj amerikanëve pas reagimeve publike

Published

1 week ago

on

March 4, 2026

By

OpenAI ka njoftuar ndryshime në marrëveshjen që kishte lidhur me qeverinë amerikane për përdorimin e teknologjisë së saj në operacione të klasifikuara ushtarake, pas reagimeve të ashpra nga përdoruesit dhe publikimi i marrëveshjes fillestare.

Shefi ekzekutiv i OpenAI, Sam Altman, tha se marrëveshja do të përfshijë gjuhë që ndalon shprehimisht përdorimin e sistemeve të kompanisë për mbikëqyrje të brendshme ndaj shtetasve amerikanë. Ndryshimet gjithashtu parashikojnë që agjencitë e inteligjencës, si NSA, nuk do të mund të përdorin sistemet e OpenAI pa modifikime të mëtejshme të kontratës.

Marrëveshja fillestare kishte nxitur debate pasi rivalja e OpenAI, Anthropic, u përplas me Departamentin e Mbrojtjes për përdorimin e modelit të saj Claude për mbikëqyrje masive dhe armë autonome. OpenAI pranoi se nxituan me njoftimin e së premtes, duke e cilësuar atë “opportunist dhe të nxituar”.

Reagimet e përdoruesve ishin të menjëhershme: sipas Sensor Tower, numri i çinstalimeve të ChatGPT u rrit 200% nga norma e zakonshme që nga momenti i njoftimit. Ndërkohë, modeli Claude i Anthropics u radhit në vendin e parë në App Store të Apple.

AI përdoret nga ushtria për të thjeshtuar logjistikën dhe përpunuar shpejt informacion të madh. Shtetet si SHBA, Ukraina dhe NATO përdorin teknologji të Palantir për inteligjencë, mbikëqyrje dhe operacione ushtarake, ndërsa ekspertët theksojnë rëndësinë e mbikëqyrjes njerëzore mbi vendimet e AI-së.

Profesoresha Mariarosaria Taddeo nga Universiteti i Oksfordit paralajmëroi se largimi i Anthropics nga Pentagoni do të lërë një “mungesë të aktorit më të kujdesshëm për sigurinë” në përdorimin e AI-së për qëllime ushtarake, duke e konsideruar këtë një problem serioz.

Ky lajm tregon tensionin dhe sfidat që lidhen me përdorimin e inteligjencës artificiale në operacionet ushtarake dhe kontrollin e saj nga qeveritë dhe kompanitë private. /BBC/

Continue Reading

Teknologji

Google paralajmëron përdoruesit e WhatsApp për këtë funksion

Published

4 weeks ago

on

February 10, 2026

By

Së fundmi u zbulua një dobësi serioze e sigurisë në WhatsApp. Qendër e problemit ishte një funksion që shumë përdorues e kishin aktivizuar pa e ditur.

Ne shpjegojmë pse shkarkimet automatike janë të rrezikshme dhe si mund të mbroheni tani. Sulmi përmes grupeve të WhatsApp.

Sipas shërbimit të sigurisë IT Malwarebytes dhe zbulimeve të Project Zero të Google, sulmuesit shtuan viktimat e tyre pa paralajmërim në grupe WhatsApp dhe dërguan aty skedarë të manipuluar.

Meqë WhatsApp shkarkon mediat automatikisht si parazgjedhje, këta skedarë u ruajtën menjëherë në telefonat e viktimave. Veçanërisht të prekur ishin pajisjet Android, raporton gazeta gjermane Bild

Problem i madh: Nuk shfaqej asnjë pyetje sigurie ose paralajmërim. Kështu, malware ishte tashmë në telefon, pa pëlqimin aktiv të përdoruesit. Gjithçka që nevojitej nga sulmuesit ishte numri i telefonit i viktimës.

Skedari duhej të hapej për të shkaktuar dëmin, por sipas ekspertëve, sulmuesit përdorën edhe truke psikologjike – si thirrje ose mesazhe që të bindnin përdoruesin ta hapte skedarin.

Update-i nuk mjafton gjithmonë Kompania Meta publikoi një përditësim për të mbyllur dobësinë. Google e vlerësoi fillimisht këtë patch si të paplotë. Tani ekziston një fix i plotë.

Megjithatë, ekspertët këshillojnë që të mos mbështeteni vetëm te përditësimet, por të merrni vetë masa mbrojtëse. Këto masa duhet të merrni tani: Çaktivizoni shkarkimet automatike Hapni WhatsApp Shkoni te “Cilësimet” Zgjidhni “Ruajtja dhe të dhënat” Tek “Shkarkimi automatik i mediave” hiqni të gjitha shenjat tek të gjitha llojet e skedarëve Në iOS: tek të gjitha mediat vendosni “Kurrë” Shënim: Fotot dhe videot nuk do ruhen më automatikisht edhe në biseda individuale.

Parandaloni ruajtjen në galeri Hapni cilësimet e WhatsApp Shkoni te “Bisedat” Çaktivizoni “Shfaqjen e mediave” Në iOS: çaktivizoni “Ruaj në Foto” Shënim: Mediat do të shkarkohen ende, por nuk do ruhen ose shpërndahen automatikisht. Kufizoni ftesat për grupe Në cilësime shkoni te “Privatësia” Zgjidhni “Grupet” Në vend të “Të gjithë”, vendosni “Kontakte të mia” ose “Kontakte të mia përveç …” Përjashtoni kontaktet e panjohura ose të dyshimta /Bild/

 

 

Continue Reading

Teknologji

TikTok nënshkruan marrëveshje për ndarjen e aseteve në ShBA

Published

3 months ago

on

December 19, 2025

By

TikTok ka nënshkruar një marrëveshje të mbështetur nga Presidenti Donald Trump për të ndarë asetet e saj në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe për të krijuar një entitet të ri të përbashkët, të kontrolluar kryesisht nga investitorë amerikanë.

Lajmi u konfirmua nga CEO i TikTok, Shou Chew, në një memo drejtuar punonjësve të enjten, e siguruar nga CNN. Edhe pse transaksioni nuk është finalizuar ende, marrëveshja e çon platformën një hap më afër sigurimit të së ardhmes së saj afatgjatë në tregun amerikan.

Ky zhvillim vjen pas një ligji të miratuar vitin e kaluar, i cili kërkonte që TikTok në ShBA të shkëputej nga kompania mëmë kineze ByteDance, ose përndryshe të përballej me ndalim. Presidenti Trump e ka shtyrë zbatimin e ligjit disa herë, duke favorizuar një marrëveshje që do ta kalonte kontrollin e aplikacionit në duar amerikane.

“Sapo kemi nënshkruar marrëveshje me investitorët për krijimin e një sipërmarrjeje të re të përbashkët TikTok në ShBA, duke u mundësuar mbi 170 milionë amerikanëve të vazhdojnë të zbulojnë një botë me mundësi të pafundme,” shkroi Chew në memo.

Sipas marrëveshjes, 50% e entitetit të ri do të jetë në pronësi të një konsorciumi investitorësh që përfshin Oracle, Silver Lake dhe MGX, një firmë investimesh e mbështetur nga Emiratet e Bashkuara Arabe. Rreth 30% do të zotërohet nga bashkëpunëtorë të investitorëve ekzistues të ByteDance, ndërsa 19.9% do të mbetet në pronësi të vetë ByteDance.

Chew theksoi se ka ende hapa për t’u përfunduar, por palët synojnë finalizimin e marrëveshjes deri më 22 janar 2026. ByteDance dhe TikTok tashmë kanë rënë dakord për kushtet kryesore të transaksionit.

Administrata Trump njoftoi në shtator se kishte arritur një marrëveshje paraprake për transferimin e kontrollit të operacioneve amerikane të TikTok te investitorë kryesisht amerikanë. Presidenti nënshkroi një urdhër ekzekutiv që e cilëson marrëveshjen si një “shitje të kualifikuar” dhe shtyu zbatimin e ndalimit për 120 ditë.

Sipas ligjit amerikan, i cili teknikisht hyri në fuqi në janar, TikTok do të ndalohej nëse ByteDance nuk shiste rreth 80% të aseteve të saj në ShBA investitorëve jo-kinezë.

Entiteti i ri amerikan do të ritrajojë algoritmin e TikTok mbi të dhënat e përdoruesve amerikanë, ndërsa Oracle do të mbikëqyrë ruajtjen e të dhënave dhe sigurinë kibernetike. Gjithashtu, ndërmarrja e re do të jetë përgjegjëse për moderimin e përmbajtjes për përdoruesit në ShBA. Megjithatë, ByteDance pritet të vazhdojë të menaxhojë tregtinë elektronike, reklamimin dhe marketingun global të platformës.

Marrëveshja do të kërkojë gjithashtu miratimin e qeverisë kineze, i cili ende nuk është konfirmuar zyrtarisht. Ndërsa Trump ka deklaruar se Presidenti kinez Xi Jinping është dakord me marrëveshjen, Pekini ka mbajtur një qëndrim të rezervuar, duke theksuar se pozicioni i Kinës për çështjen e TikTok mbetet “i qartë dhe konsistent”./CNN/UBTnews

Continue Reading

Teknologji

OpenAI ka prezantuar një gjenerator të ri imazhesh

Published

3 months ago

on

December 17, 2025

By

Kompanitë e teknologjisë po avancojnë me shpejtësi në fushën e inteligjencës artificiale, dhe OpenAI sapo ka prezantuar një gjenerator të ri imazhesh të quajtur ChatGPT Images.

Ky zhvillim shënon një hap të rëndësishëm drejt krijimit të imazheve me anë të inteligjencës artificiale, duke u mundësuar përdoruesve të shprehin kreativitetin e tyre në mënyra të reja dhe më të avancuara.

Sipas deklaratave, ky gjenerator është katër herë më i shpejtë se versionet e mëparshme, ndjek udhëzimet që përdoruesit japin dhe bën më pak gabime në detaje.

Ky përmirësim teknik e bën procesin e krijimit të imazheve më të saktë, më efikas dhe më të kënaqshëm për përdoruesit, duke lehtësuar punën kreative dhe duke reduktuar nevojën për redaktime të mëvonshme.

Sam Altman, CEO i OpenAI, kishte paralajmëruar prezantimin e këtij modeli më parë dhe e përshkroi atë si një “model argëtues”, duke lënë të kuptohet se përdoruesit mund të presin një përvojë interaktive dhe kreative.

Krijimi i imazheve me cilësi të lartë bëhet i thjeshtë: mjafton të japësh komandat e duhura, dhe inteligjenca artificiale punon për të gjeneruar rezultatin në mënyrë të shpejtë dhe të saktë. ChatGPT Images synon të thjeshtojë procesin e krijimit të imazheve e të ofrojë një eksperiencë më të shpejtë, më të saktë dhe më argëtuese për përdoruesit.

Përveç përdorimit personal, ky mjet ka ndikim edhe në fusha të ndryshme profesionale, si dizajni grafik, marketingu, arsimi dhe krijimi i përmbajtjes digjitale, duke e bërë AI një partner të dobishëm për inovacion dhe krijimtari. /A.Z/UBT News/

Continue Reading

Të kërkuara