Lajmet

Katër mënyra për të reduktuar rrezikun e demencës

Demenca shkaktohet nga sëmundjet e trurit.

Published

on

“Jam një grua në mesin e të 40-ave, dhe kam dy fëmijë të vegjël. Nëna ime pati probleme me kujtesën që në fillim të 60-ave, dhe ajo është përkeqësuar gradualisht. Edhe motrat e saj kanë probleme të ngjashme. Si mund ta zvogëloj rrezikun tim, por edhe rrezikun e fëmijëve të mi nga demenca? A ka disa ushqime, suplemente apo aktivitete që duhet t’i përfshijmë në jetën tonë për të reduktuar shanset e humbjes së kujtesës?”

Përgjigja e dr. Gregory Day, neurolog në “Mayo Clinic”, Florida të SHBA-së:

Demenca karakterizohet nga simptoma që ndikojnë tek kujtesa, të menduarit dhe aftësitë sociale të një personi, deri në pikën që mund të jetë e vështirë të kryesh aktivitete normale të jetës së përditshme. Demenca shkaktohet nga sëmundjet e trurit. Sëmundja e Alzheimerit, është më e zakonshme dhe më e njohura për publikun.

Sëmundjet që prekin enët e gjakut – të njëjtat që shkaktojnë sulme në zemër dhe goditje në tru– janë shkaku i dytë më i zakonshëm i demencës. Pasja e një historie familjare me demencë, errit rrezikun e zhvillimit të kësaj gjendjeje. Por shumë njerëz me histori familjare nuk shfaqin asnjëherë simptoma. Edhe ata që nuk kanë një histori familjare, mund të përjetojnë probleme me kujtesën kur plaken. Ja cilat janë 4 këshillat,që unë ju rekomandoj të ndiqni për të zvogëluar rrezikun e përgjithshëm.

1. Merrni pjesë në aktivitete që stimulojnë trurin

Angazhohuni në zgjidhjen e fjalëkryqeve, enigmave, apo edhe në lojëra kompjuterike. Por bëjeni këtë një zakon gjatë gjithë jetës suaj, pasi studimet tregojnë se vlera e aktiviteteve stimuluese konjitive rritet gjatë gjithë jetës. Kjo do të thotë se pasja e një arsimimi të mirë; e një pune që të stimulon mendërisht; dhe pjesëmarrja në zbavitje, hobi dhe aktivitete sociale që kërkojnë përqendrim mendor, janë të rëndësishme për të reduktuar rrezikun e zhvillimit të demencës.

2. Përqendrohuni tek arsimimi i vazhdueshëm dhe mësoni aftësi të reja

Studimet kanë treguar se sa më shumë vite arsimim të ketë një person, aq më i ulët është rreziku i demencës. Kjo duket të jetë për shkak se njerëzit që kalojnë më shumë kohë të përfshirë në përvetësim dijesh të reja, kanë tendencën të zhvillojnë rrjete më të forta të qelizave nervore dhe lidhje midis atyre qelizave nervore brenda trurit të tyre. Këto rrjete,

janë më të pajisura për të kuruar dëmtimin e qelizave që mund të ndodhë për shkak të çrregullimeve të trurit, të cilat mund të çojnë tek demenca.

3. Kini një mënyrë jetese të shëndetshme

Ashtu si me probleme të tjera shëndetësore, një mënyrë jetese e shëndetshme, është po aq e rëndësishme për ruajtjen e shëndetit të trurit. Ushqimi i mirë, ruajtja e një peshe trupore të shëndetshme, stërvitja e rregullt fizike, dhe shmangia e kushteve që rrisin rrezikun për sulme në zemër dhe goditje në tru, mund të zvogëlojnë rrezikun e demencës.

Menaxhimi në mënyrë efektive i kolesterolit dhe i presionit të gjakut, mos–pirja e duhanit dhe kufizimi i konsumit të alkoolit, kanë treguar gjithashtu se e përmirësojnë shëndetin e aftësive njohëse në periudhën e mëvonshme të jetës. Dhe kjo sepse këto masa ndikojnë në shëndetin e enëve të gjakut në trurin, qafën dhe zemrën tuaj. Ndërkaq, është e rëndësishme të bëni një gjumë të mirë gjatë natës, dhe të trajtoni çrregullimet e gjumit si p.sh Apnea e gjumit. Nëse keni një dietë të ekuilibruar, nuk keni nevojë të merrni suplemente për një gjumë më të mirë.

4. Ruani ndërveprimin social

Hulumtimet tregojnë se ndërveprimi social në çdo moshë, ka përfitime pozitive sa i përket aftësive njohëse. Ndërveprimi i rregullt me ​​të tjerët, përfshirë familjen, miqtë, fqinjët, bashkëpunëtorët dhe anëtarët e komunitetit, mund të përmirësojë gjendjen tuaj psikologjike, pikëpamjen tuaj mbi jetën, dhe ta vërë trurin vazhdimisht në punë.

Këto ndërveprime të rregullta ndikojnë pozitivisht në aftësitë tuaja njohëse, dhe është provuar se kjo i lehtëson simptomat e demencës. Sa i përket fëmijëve tuaj në mënyrë specifike, zakonet e mira fillojnë që herët. Sa më herët të filloni t’i praktikoni ato, aq më shumë ka gjasa të shmangni demencën./bota.al

Lajmet

Kurti pret në takim ambasadorin suedez, flasin për aktualitetin politik në vend

Published

on

By

Kryeministri në detyrë Albin Kurti, takoi Ambasadorin e Suedisë në Kosovë, Jonas Westerlund.

Ata diskutuan për mënyrat e thellimit dhe fuqizimit të mëtejmë të marrëdhënieve bilaterale dhe zgjerimit të bashkëpunimit. Mbi këtë të fundit në fokus të diskutimit ishte ai me Odën Ekonomike Nordike dhe tërheqjen e investimeve suedeze në Kosovë. Kryeministri Kurti theksoi mundësitë, ofertën dhe potencialin që ofron vendi ynë për investitorë të huaj.

Gjithashtu diskutuan mbi aktualitetin politik në vend, gjersa kryeministri ka filluar konsultimet politike me partitë e komuniteteve joshumicë për formimin e institucioneve të legjislaturës së 9-të, pas certifikimit të rezultatit të zgjedhjeve të 9 shkurtit.

Kryeministri Kurti e falënderoi ambasadorin Westerlund për mbështetjen e vazhdueshme të Suedisë ndaj Kosovës dhe marrëdhëniet e shkëlqyeshme ndërmjet dy vendeve tona.

Continue Reading

Lajmet

Nën hetim në dosjen e Erion Veliajt, biznesmeni Elman Abule paraqitet në GJKKO

Published

on

Biznesmeni Elman Abule është paraqitur ditën e sotme në Gjykatën e Posaçme të Shkallës së Parë për Krime të Rënda (GJKKO) në kuadër të hetimeve për dosjen ku është i përfshirë edhe kryetari i Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj. Ky hetim ka të bëjë me dyshimet për korrupsion dhe abuzime me fondet publike.

Elman Abule, i cili është një emër i njohur në fushën e biznesit, dyshohet të ketë pasur lidhje të ngushta me proceset e kontratave publike dhe me veprimtarinë e administratës së Bashkisë së Tiranës, e cila drejtohet nga Veliaj. Sipas hetimeve, Abule dyshohet se ka pasur përfitime të pajustifikuara përmes lidhjeve të tij me zyrtarë të lartë të administratës.

Në këtë seancë të GJKKO, Abule ka dhënë dëshminë e tij për të ndihmuar në zbardhjen e hetimit lidhur me këto akuza. Ky hetim është një nga ato që ka tërhequr vëmendjen e opinionit publik për shkak të rolit të lartë të të akuzuarve, si dhe për shkak të natyrës së dyshimeve për korrupsion në nivele të larta të administratës publike.

Ky zhvillim vjen pas një periudhe hetimesh intensive, ku janë grumbulluar prova dhe dëshmi që lidhen me përfitime të mundshme të paligjshme nga kontrata dhe tendera të dyshimta. Procesi gjyqësor ka për qëllim të sqarojë këto dyshime dhe të verifikojë nëse ka pasur shkelje të ligjit nga ana e funksionarëve të përfshirë.

Seancat do të vazhdojnë, ndërsa hetimi i dosjes ka marrë jehonë për shkak të implikimeve të mundshme të Erion Veliajt dhe përfshirjes së tij në këtë çështje të rëndësishme.

 

Continue Reading

Lajmet

Përgatitjet për seancën konstituive, Konjufca javën tjetër mbledh kryetarët e partive politike

Published

on

Në datën 8 prill 2025, ish-kryetari i Kuvendit të Kosovës, Glauk Konjufca, do të organizojë një mbledhje të përbashkët me kryetarët e partive politike. Ky takim është një pjesë e përgatitjeve për seancën konstituive të Kuvendit të Kosovës, e cila pritet të mbahet më 15 prill 2025.

Kjo mbledhje do të mbahet në ora 12:00, dhe është konfirmuar nga Ilir Kërçeli, shefi i kabinetit të Glauk Konjufcës, për Gazetën Online Reporteri.net. Në këtë takim, do të diskutohet organizimi i seancës konstituive dhe disa çështje të tjera teknike dhe procedurale që duhen përgatitur për këtë ngjarje të rëndësishme.

Presidentja Vjosa Osmani ka caktuar 15 prillin, si datë për seancën konstituive të Kuvendit të Kosovës, ku gjatë kësaj seance zgjidhet kryetari dhe nënkryetarët e Kuvendit, dhe deputetët e rinj bëjnë betimin.

Seanca e parë udhëhiqet nga deputeti më i vjetër dhe ai më i riu në sallën e Kuvendit.

Kryetarin e Kuvendit e propozon grupi më i madh parlamentar, në këtë rast Lëvizja Vetëvendosje, siç përcaktohet në nenin 67 të Kushtetutës. Ai zgjidhet me shumicë të votave të të gjithë deputetëve (61 nga 120).

Deputetët duhet t’i zgjedhin edhe 5 nënkryetarë të Kuvendit, 3 prej të cilëve propozohen nga tri grupet më të mëdha parlamentare, kurse dy nga komunitetet joshumicë.

Ndërsa legjislatura e re e Kuvendit detyrë të radhës ka zgjedhjen e Qeverisë, presidentja i fton partitë politike parlamentare për konsultime.

Ajo më pas, siç parasheh pika e parë e nenit 95 të Kushtetutës, “i propozon Kuvendit kandidatin për Kryeministër, në konsultim me partinë politike ose koalicionin që ka fituar shumicën e nevojshme në Kuvend për të formuar Qeverinë”.

Kandidati i caktuar për formimin e qeverisë më pas duhet ta paraqesë përbërjen e Qeverisë para deputetëve “jo më vonë se pesëmbëdhjetë (15) ditë”, pasi të jetë mandatuar, thotë pika e dytë. Sikurse edhe kryetari i Kuvendit dhe nënkryetarët, Qeveria zgjidhet me shumicën e votave të të gjithë deputetëve (61 nga 120).

Nëse përbërja e propozuar e Qeverisë nuk e merr shumicën e votave të nevojshme, presidentja “brenda dhjetë (10) ditësh emëron kandidatin tjetër sipas së njëjtës procedurë”, parasheh Kushtetuta.

Nëse as herën e dytë nuk zgjidhet Qeveria, atëherë presidentja “i shpall zgjedhjet, të cilat duhet të mbahen jo më vonë se dyzet (40) ditë nga dita e shpalljes së tyre”, thotë pika 4 e nenit 95 të Kushtetutës.

Continue Reading

Bota

Njëmbëdhjetë persona u arrestuan në Turqi si pjesë e hetimit për thirrjen e bojkotit

Published

on

Prokuroria e Stambollit ka nisur hetime ndaj protestuesve që bënë thirrje për bojkot të blerjeve më 2 prill, duke i akuzuar për “urrejtje dhe diskriminim” dhe “nxitje të publikut në urrejtje dhe armiqësi”. Bojkoti erdhi si reagim ndaj arrestimit të kryebashkiakut të Stambollit, Ekrem İmamoğlu, dhe ishte mbështetur nga studentë, figura politike dhe personalitete të njohura.

Deri më tani, janë lëshuar 16 urdhër-arreste, nga të cilat 11 persona janë ndaluar, përfshirë aktorin Cem Yiğit Üzümoğlu. Po ashtu, Korporata e Radio-Televizionit Turk (TRT) ka shkarkuar aktoren Aybüke Pusat nga seriali “Teşkilat” për mbështetjen e saj ndaj bojkotit, dhe skenaristi Ali Aydın ka parë projektin e tij “Rumi” të hiqet nga platforma dixhitale e TRT-së si masë ndëshkuese. Kreu i CHP-së, Özgür Özel, ka deklaruar se bojkoti ishte një formë proteste demokratike dhe ka ftuar qytetarët të përdorin fuqinë e tyre përmes konsumit.

Continue Reading

Të kërkuara