Lajmet

​India nis misionin hapësinor për të studiuar vrimat e zeza

Ky është vetëm misioni i dytë në botë i kësaj natyre pasi NASA nisi një të tillë në vitin 2021.

Published

on

Agjencia hapësinore e Indisë ka lëshuar me sukses një raketë që mban një observator që do të studiojë objekte astronomike si vrimat e zeza.

Ai u nis nga porti hapësinor Sriharikota në orën 09:10 me kohën lokale një ditë më parë. Ky është vetëm misioni i dytë në botë i kësaj natyre pasi NASA nisi një të tillë në vitin 2021.

Agjencia hapësinore tha se donte të ndihmonte shkencëtarët të përmirësonin “njohuritë e tyre për vrimat e zeza”.

“Ne do të kemi një kohë emocionuese përpara”, tha kryetari i Organizatës Indiane të Kërkimit Hapësinor pas nisjes.

Një vrimë e zezë është një rajon i hapësirës ku materia është shembur në vetvete. Tërheqja gravitacionale është aq e fortë sa asgjë, madje as drita, nuk mund të shpëtojë.

Vrimat e zeza dalin nga zhdukja shpërthyese e disa yjeve të mëdhenj dhe disa janë deri në miliarda herë më të mëdha se masa e Diellit tonë.

Sateliti i Isro-s, Sateliti polarimetrik me rreze X (XPoSat), do të synojë të kryejë kërkime të thella mbi vrimat e zeza. I ndërtuar me një kosto të përafërt prej 250 milion rupi (30 milion dollarë ose 23.5 milion £), sateliti XPoSat vlerësohet të ketë një jetëgjatësi prej pesë vjetësh.

Nisja vjen pas një viti jashtëzakonisht të suksesshëm për Isro. Në gusht, misioni i tij në Hënë Chandrayaan-3 u rrëzua pranë rajonit hënor të Polit të Jugut, një zonë që askush nuk e kishte arritur më parë. Ditë më vonë, ajo nisi Aditya-L1 – misionin e saj të parë vëzhgues në Diell.

Sipas BBC, nisja e së hënës është vetëm një nga disa projekte që Isro ka planifikuar të kryejë këtë vit.

“2024 do të jetë viti për gatishmërinë e Gaganyaan”, tha Somnath, duke iu referuar projektit që synon të dërgojë tre astronautë në orbitën e ulët të Tokës dhe t’i kthejë ata pas tre ditësh.

Isro kreu të parën në një seri fluturimesh testuese për misionin në tetor 2023 dhe synon të jetë gati për misionin e drejtuar deri në vitin 2025.

lajme

Shkencëtarët paralajmërojnë FIFA-n se nxehtësia ekstreme rrezikon lojtarët

Published

on

By

Një grup prej 20 ekspertësh dhe shkencëtarësh ndërkombëtarë të fushës së shëndetësisë dhe klimës i kanë dërguar një letër të hapur FIFA-s, ku paralajmërojnë se udhëzimet aktuale për mbrojtjen nga nxehtësia gjatë Kupës së Botës janë të pamjaftueshme. Sipas studiuesve nga Britania e Madhe, SHBA, Kanadaja dhe Australia, rregullat e shtëpisë botërore të futbollit nuk përkojnë me shkencën aktuale dhe i vënë lojtarët në rrezik serioz për lëndime apo probleme shëndetësore.

Paralajmërimi vjen për shkak se temperaturat në 14 nga 16 stadiumet e turneut që do të mbahet në SHBA, Kanadà dhe Meksikë pritet të kalojnë në nivele kritike. Në disa pjesë të SHBA-së jugore dhe Meksikës veriore, termometri pritet të shënojë deri në 40 gradë Celsius, ku kombinimi i nxehtësisë me lagështinë e lartë krijon stres ekstrem në trupin e sportistëve.

Në anën tjetër, FIFA ka reaguar duke thënë se është plotësisht e përkushtuar për sigurinë e pjesëmarrësve. Organizatorët kanë paraparë masa si pushime të detyrueshme 3-minutëshe për freskim në çdo pjesë loje, ulëse me klimë të kontrolluar për stafin dhe rezervistët, si dhe lehtësime për tifozët, duke përfshirë zonat me hije dhe shpërndarjen e shtuar të ujit. Megjithatë, ekspertët insistojnë për protokolle më të rrepta, duke përfshirë edhe mundësinë e shtyrjes së ndeshjeve në kushte ekstreme.

Continue Reading

Lajmet

Studentët e Artit dhe Medias Digjitale në UBT prezantojnë koleksione unike llampash dhe identitete brendesh

Published

on

By

Në kuadër të “Ditëve të Artit dhe Dizajnit” në UBT, studentët e Artit dhe Medias Digjitale prezantuan projektet e tyre kreative në lëndën “Advanced Multimedia”, nën mentorimin e profesorit Dardan Luta, duke sjellë ide inovative që ndërthurin dizajnin e produktit me identitetin vizual të brendit.

Projekti i këtij viti u fokusua në krijimin e një identiteti të ri të markës përmes dizajnimit të një koleksioni llampash me tematikë të veçantë. Studentët zhvilluan koncepte unike që reflektojnë stile të ndryshme estetike, nga minimalizmi dhe dizajni futuristik, deri te format organike, duke synuar krijimin e një identiteti vizual të dallueshëm dhe modern.

Përveç dizajnimit të produktit, projektet përfshinë edhe krijimin e logos, përzgjedhjen e paletës së ngjyrave, idetë për paketim dhe materialet promovuese vizuale. Përmes kësaj qasjeje multidisiplinare, studentët eksploruan mënyrën se si dizajni i produktit dhe brendimi bashkëpunojnë për të ndërtuar një përvojë të fortë dhe të paharrueshme të markës.

Ky aktivitet dëshmoi kreativitetin, inovacionin dhe aftësitë profesionale të studentëve të AMD-së, duke reflektuar qasjen moderne të UBT-së në zhvillimin e talenteve në fushën e artit, dizajnit dhe komunikimit vizual.

Continue Reading

Vendi

Defekti me rrymë bllokon 50 minatorë në Trepçë, shumica evakuohen

Published

on

By

Një defekt teknik me energjinë elektrike ka lënë të bllokuar për disa orë rreth 50 minatorë në minierën e Trepçës në Stan Tërg, të cilët kishin mbetur në zgafellë që nga ora 01:30 pas mesnate.

Kryetari i Sindikatës së Minatorëve të Trepçës, Ibrahim Januzi, ka konfirmuar rastin duke bërë të ditur se një pjesë e punëtorëve tashmë kanë arritur të dalin mbi sipërfaqe. Detaje shtesë ka dhënë edhe drejtori i minierës, Shyqyri Sadiku, i cili saktësoi se shumica e minatorëve kanë dalë, por 18 prej tyre ndodhen ende brenda, ndërsa po punohet për gjetjen e një zgjidhjeje alternative. Sadiku siguroi se gjendja shëndetësore e minatorëve të ngujuar është stabile.

Ky incident pason dy raste të ngjashme të ndodhura në fillim të këtij viti, ku më 11 janar pesë pompistë mbetën të bllokuar për nëntë orë, ndërsa më 26 janar minatorët e ndërrimit të dytë u ngujuan për rreth shtatë orë, që të dyja herët si pasojë e problemeve teknike dhe defekteve me rrymë. /Kosovapress/

Continue Reading

Lajmet

Studentja Era Deva dhe Profesori Milaim Berisha nga UBT prezantojnë testin inovativ “NEFS” në revistën “Frontiers in Sports and Active Living” në kuartilin e parë (Q1)

Published

on

By

Studentja e UBT-së, Era Deva, nën mentorimin e Profesorit Milaim Berishës dhe në bashkëpunim me autorë ndërkombëtarë, ka arritur një sukses të rëndësishëm akademik duke publikuar një punim shkencor në revistën prestigjioze ndërkombëtare “Frontiers in Sports and Active Living” (Scopus Q1, WoS Q2).

Era Deva, e cila aktualisht vijon studimet edhe në Seoul National University në Korenë e Jugut, ka kontribuar në zhvillimin dhe prezantimin e “New Era FitScore (NEFS)”, një test inovativ për vlerësimin e nivelit të shëndetit nga aspekti fizik, kognitiv dhe fiziologjik.

Ky model dallon nga metodat tradicionale falë qasjes së tij gjithëpërfshirëse, duke integruar vlerësimin fizik, mendor-kognitiv dhe fiziologjik brenda një protokolli të shkurtër prej vetëm 90 sekondash.

Një tjetër veçori e rëndësishme e testit është fakti se kërkon pajisje minimale dhe ka kosto të ulët implementimi, gjë që e bën të përshtatshëm për përdorim në mjedise sportive, shkolla, klinika dhe komunitete të ndryshme.

Publikimi i këtij punimi në një revistë me ndikim të lartë ndërkombëtar përfaqëson një arritje të rëndësishme për autorët dhe njëkohësisht vendos emrin e UBT-së dhe Kosovës në hartën globale të hulumtimit shkencor në fushën e sportit dhe shëndetit.

Ky sukses dëshmon edhe një herë përkushtimin e UBT-së në mbështetjen e studentëve dhe stafit akademik drejt kërkimit shkencor, inovacionit dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.

 

Continue Reading

Të kërkuara