Lajmet

IKShPK rekomandon vaksinimin kundër gripit sezonal

Sipas tyre, kjo është si metoda më e mirë për mbrojtje ndaj formave të rënda të gripit sezonal dhe vdekjes.

Published

on

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) thotë se programi i imunizimit konsiderohet si proces i suksesshëm në kuadër të fushës së shëndetit publik. Me këtë rast vaksinimi është një nga intervenimet më kost-efektive, e dëshmuar se shpëton jetëra të shumta nga sëmundjet.

Në njoftimin e IKShPK-së thuhet se “Vaksina e gripit në Kosovë ofrohet çdo vit para sezonës së gripit për grupet me risk të lartë. Bazuar në analizën e raporteve të përfshirjes me vaksinim të viteve paraprake është bërë planifikimi për sigurimin e sasisë së vaksinave prej 140.000 dozave gjatë sezonës 2021/22 për tërë territorin e vendit”.

IKShPK rekomandon vaksinimin e secilit qytetarë me vaksinën kundër gripit sezonal si metodën më të mirë për mbrojtje ndaj formave të rënda të gripit sezonal dhe vdekjes.

Njoftimi i plotë i IKShPK-së:

VAKSINA KUNDËR GRIPIT SEZONAL

Programi i imunizimit konsiderohet si proces i suksesshëm në kuadër të fushës së shëndetit publik në Kosovë. Vaksinimi është një nga intervenimet më kost-efektive, e dëshmuar se shpëton jetëra të shumta nga sëmundjet, pasojat e tyre dhe vdekjet.

Me qëllim të zvogëlimit dhe eliminimit të rrezikut për paraqitjen e epidemisë së gripit si dhe sëmundjeve të tjera vaksinë parandaluese, një nga prioritetet e Qeverisë së Republikës së Kosovës është edhe zbatimi i programit të zgjeruar të imunizimit, duke synuar përfshirjen e të gjitha komuniteteve të cilat jetojnë në territorin e Kosovës.

Ministria e Shëndetësisë ka siguruar qëndrueshmëri financiare për programin e zgjeruar të imunizimit (PZI), vaksinat sipas indikacioneve si dhe ato të trafikut ndërkombëtarë. Në bashkëpunim me Institutin Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK), si mbikëqyrës i zbatimit të programit të imunizimit si dhe Institucionet e kujdesit parësor shëndetësor si institucione zbatuese, është siguruar funksionalizimi i PZI-së, në përgjithësi. Synimi kryesor është përfshirja me vaksinë të gripit e të gjithë personave me risk të lartë në Republikën e Kosovës për t’i mbrojtur nga viruset e gripit sezonal që mund të parandalohet përmes vaksinimit (VPS) si dhe sigurimin e mbulueshmërisë sa më të madhe me vaksinë.

Krahas vaksinimit të obliguar me Ligj për fëmijët e grup moshës së caktuar, vaksinimi sipas indikacioneve epidemiologjike dhe trafikut ndërkombëtar ka rëndësinë e vet në parandalimin e përhapjes së sëmundjeve të ndryshme jo vetëm brenda territorit të Kosovës, por edhe nga një shtet në tjetrin.

Sa u përket praktikave të imunizimit dhe administrimit të vaksinave, ato janë cilësore dhe procedurat respektohen sipas standardeve ndërkombëtare. Vaksinat e gripit sezonal janë të sigurta, efektive dhe me kosto efektive. Efektet e padëshirueshme pasvaksinale janë të rralla dhe kryesisht minore.

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSh) në vitin 1994 ka themeluar të ashtuquajturën “Global Programme for Vaccines and Immunization” (Programi Global për Vaksina dhe Imunizim) ku si qëllim të vetëm ka përcaktuar “Bota në të cilën të gjithë njerëzit me rrezik janë të mbrojtur nga sëmundjet ngjitëse vaksinë-preventabile”. Në njohjen e domethënies kërcënimi shëndetësor i paraqitur nga kjo sëmundje, autoritetet e shëndetit publik në vendet me të ardhura të larta dhe të ulëta po i japin përparësi gjithnjë e më shumë parandalimit dhe kontrollit të gripit.

Vaksina e gripit në Kosovë ofrohet çdo vit para sezonës së gripit për grupet me risk të lartë. Bazuar në analizën e raporteve të përfshirjes me vaksinim të viteve paraprake është bërë planifikimi për sigurimin e sasisë së vaksinave prej 140.000 dozave gjatë sezonës 2021/22 për tërë territorin e vendit.

Imunizimi është një nga fushat e rëndësisë strategjike për shëndet publik. Vaksina e gripit është metoda më e mirë për parandalimin dhe kontrollin e gripit. Vaksinat e gripit sezonal janë në dispozicion dhe janë përdorur për më shumë se 60 vjet. Gripi shkakton 3-5 milionë raste të formës së rëndë të sëmundjes si dhe deri në 650,000 vdekje në vit në nivel global. Infeksionet e traktit respirator të poshtëm janë shkaku kryesor i vdekjeve në vendet me të ardhura të ulta çdo vit.

SAGE (Grupi Strategjik Këshillëdhënës i Ekspertëve në OBSH) rekomandon vaksinimin vjetor sezonal të gripit për pesë grupe të synuara: punëtorët shëndetësorë, personat mbi moshën 65 vjeçare, gratë shtatzëna dhe personat me sëmundje kronike.

Vaksinimi kundër gripit sezonal është treguar i suksesshëm në zvogëlimin e barrës substanciale kombëtare, rajonale si dhe barrën globale shëndetësore dhe ekonomike nga gripi sezonal.

Gripi sezonal është infeksion akut i frymëmarrjes të shkaktuara nga dy lloje të virusit të gripit (llojet A dhe 😎, të cilat qarkullojnë në të gjitha botën që karakterizohet me fillim të papritur me ethe dhe kollë. Simptoma të tjera mund të përfshijnë dhimbje koke, dhimbje të muskujve, dhimbje të kyçeve, dhimbje të fytit si dhe rrjedhje të hundës. Në shumë raste, nuk është e lehtë klinikisht të dallosh gripin sezonal nga infeksione të tjera të frymëmarrjes ku bënë pjesë edhe COVID-19, ku për diagnozë përfundimtare kërkohet një test diagnostik.

Në këtë kontekst, OBSH ka zhvilluar dy standarde për kufizimet e rasteve në mbikëqyrjen kombëtare të gripit: sëmundjet e ngjashme me gripin (ILI) dhe infeksion i rëndë akut respirator (SARI).

Përkufizimet e rasteve të OBSH -së për ILI janë: infeksion akut i frymëmarrjes me ethe e matur ≥ 38 ° C, kollë, me fillimin brenda dhjetë ditëve të fundit.

Përkufizimi i rastit SARI: infeksion akut i frymëmarrjes me histori ethe ose ethe të matur ≥ 38 ° C, kollë, me fillimin brenda dhjetë ditëve të fundit dhe kërkon shtrimin në spital.

Mënyra më e mirë për parandalimin e gripit sezonal realizohet përmes vaksinimit me vaksinë kundër gripit sezonal një herë në vit.

Veçoritë e vaksinave të gripit janë:

• të sigurta dhe përgjithësisht tolerohen mirë;

• kyçe për zvogëlimin e barrës shëndetësore dhe ekonomike të grip;

• parandalojnë sëmundjen dhe vdekjen si dhe zvogëlojnë transmetimin dhe ashpërsinë e sëmundjes;

• shumë rrallë paraqiten efekte anësore serioze.

• gripi sezonal mund të jetë vdekjeprurës., andaj për tu mbrojtur kundër Gripit, rekomandohet vaksinimi vjetor i grupeve të synuara (punëtorët shëndetësorë, gratë shtatzëna, fëmijët me sëmundje kronike, të moshuarit si dhe personat me sëmundje kronike).

• vaksinimi zvogëlon nevojën për trajtim me antiviral, të cilat mund të humbasin efektivitetin kur përshkruhen shumë (për shkak të rezistencës ndaj barnave).

• vaksinimi kundër gripit sezonal zvogëlon koston e shpenzimeve për sistem shëndetësor.

• programi i vaksinimit sezonal të gripit gjithashtu ndihmon në përgatitjen e sistemeve shëndetësore për urgjencat e shëndetit publik duke ndërtuar sistemet për shpërndarjen e vaksinave në kohë.

• fushatat e vaksinimit të gripit sezonal mund të ndërtohen, dhe krijohet me programe të tjera të vazhdueshme të imunizimit, si p.sh për të rritur, punonjës shëndetësorë, dhe grupe të tjera të synuara në programin e vaksinimit.

• Sipas rekomandimeve të fundit të CDC-së, vaksina kundër COVID-19 dhe vaksina kundër gripit sezonal mund të administrohet në të njëjtën kohë. (https://www.cdc.gov/flu/season/faq-flu-season-2021-2022.htm)

• Personat e sëmurë me COVID-19, pasi që të shërohen mund të vaksinohen me vaksinën kundër gripit sezonal

Vaksinat e gripit sezonal synojnë tre ose katër lloje të viruseve të gripit që jenë në qarkullim për sezonin.

OBSH thërret takimin për përbërje të vaksinës dy herë në vit për të rishikuar të dhënat e fundit të mbikëqyrjes së gripit, parashikon cilat lloje të virusit ka më shumë gjasa të qarkullojnë gjatë sezonit të ardhshëm të gripit, dhe rekomandon përbërjen e vaksinës trivalente dhe katërvalente. Vaksina trivalente e gripit mbron kundër dy viruseve të gripit A dhe një virusi B. Vaksina katërvalente e gripit mbron kundër dy viruseve të gripit A dhe të dy viruseve të gripit B. Të dy llojet mund të përfitohen duke përdorur virus të dobësuar (vaksina të zbutura të gjalla) ose duke përdorur një proteinë ose pjesë të virusit të vdekur (vaksina të çaktivizuara). Vaksinat e vdekura rekomandohen për gratë shtatzëna, të moshuarit dhe personat me imunitet të komprometuar. Vaksinat e gripit e gjallë e dobësuar mund të përdoren si sprej nazal dhe mund të shkaktoj mbrojtës më të lartë si dhe përgjigje imune afatgjatë në popullatat kryesisht te fëmijët mbi dy vjeç si dhe me efikasitet më të ulët tek adoleshentët dhe të rriturit. Përdorim më të gjërë nga vaksinat e gripit që janë të licencuara për përdorim janë vaksinat e vdekura, edhe pse janë në dispozicion edhe vaksinat e gjalla janë (rekomandohet për fëmijët në Gjermani dhe Mbretëri të Bashkuar)

Vaksinat e gripit zakonisht nuk janë të qëndrueshme ndaj nxehtësisë dhe ngrirjes prandaj kërkojnë ruajtje të zinxhirit të ftohtë +2 deri në +8 C nga momenti i prodhimit deri në momentin kur ato administrohen.

Këto vaksina konsiderohen globalisht të sigurta dhe tolerohet mirë, me pak efekte anësore serioze ose komplikime.

Efektet anësore të zakonshme nga vaksinimi i gripit sezonal përfshijnë dhimbje, skuqje dhe ënjtje në vendin e injektimit si dhe efektet sistemike si ethe, dhimbje koke, nauze dhe dhimbje të muskujve. Këto efekte anësore janë përgjithësisht të lehta dhe largohen brenda pak ditësh. Komplikimet serioze nga vaksinimi kundër gripit sezonal janë të rralla.

Në veçanti, shqetësimet në lidhje me Sindromën Guillain Barr (GBS) nuk mbështeten nga hulumtimet e fundit. Dëshmitë tregojnë se një person ka më shumë gjasa për të marrë GBS nga gripi sesa nga vaksina. Efektiviteti i vaksinave të gripit sezonal, megjithatë, ndryshon në varësi të moshës dhe statusit imunitar të personit.

Doza përforcuese e COVID-19 dhe vaksina e gripit

Personat të cilët marrin dozën përforcuese të vaksinës COVID-19 ose edhe dozën e parë ose të dytën, gjithashtu rekomandohet të marrin edhe vaksinën e gripit sezonal. Meqenëse OBSh ka paralajmëruar sezonë shumë më agresive të gripit sezonal 2021/2022, atëherë MSh ka siguruar doza të gripit sezonal në sasi të mjaftueshme që situata epidemiologjike të jetë sa më e mirë.

Prandaj IKShPK rekomandon vaksinimin e secilit qytetarë me vaksinën kundër gripit sezonal si metodën më të mirë për mbrojtje ndaj formave të rënda të gripit sezonal dhe vdekjes.

Lajmet

REL: Kosova ka aleatë për NATO, por a e ka veten?

Published

on

By

Mes një bote në kaos dhe riorganizim, siguria është kthyer në prioritet absolut, dhe për Kosovën, ajo lidhet drejtpërdrejt me NATO-n – aleancën më të madhe ushtarake në botë.

Një momentum i ri për afrimin e saj me të është duke u konsoliduar në qendrat e vendimmarrjes në Uashington, megjithatë shfrytëzimi i tij duket se kërkon shtytje më të fortë politike edhe nga Prishtina.

Për ish-ministrin e Mbrojtjes së Shqipërisë, Fatmir Mediu, i përfshirë nga afër në bisedimet për avancimin e Kosovës drejt NATO-s, mbështetja nga Uashingtoni përbën një mundësi të rëndësishme. Por, sipas tij, ajo humbet peshë nëse Kosova nuk siguron stabilitet të brendshëm institucional. Anëtarësimi në NATO kërkon, para së gjithash, konsensus politik dhe qasje të koordinuar nga vetë Kosova.

“Pa një Kosovë me institucione, pa një Kosovë me politikë dhe Qeveri të qëndrueshme, do të jetë e vështirë të hapësh rrugën që duhet për anëtarësimin në NATO”, thotë Mediu për programin Expose të Radios Evropa e Lirë.

Në fund të prillit, në Kongresin amerikan u hodh një hap konkret: përfaqësuesi Keith Self, bashkë me kolegët e tij, Ritchie Torres dhe Mike Lawler, propozuan një rezolutë që synon ta shtyjë përpara rrugën e Kosovës drejt NATO-s.

Rezoluta me mbështetje dypartiake thekson, mes tjerash, se “qeverisja demokratike e Kosovës, mbikëqyrja civile e forcave të sigurisë dhe bashkëjetesa shumetnike përbëjnë një argument bindës për anëtarësimin në NATO”.

Aty, po ashtu, thuhet se “përfshirja e Kosovës në aleancën e NATO-s do të shërbente si një kundërpeshë e nevojshme për të dekurajuar përpjekjet armiqësore dhe për të parandaluar një katastrofë tjetër globale në Ballkan”.

Dhe kjo nuk është nisma e vetme. Një tjetër rezolutë në Kongres, e iniciuar po në fund të prillit nga Torres, Self dhe kongresisti George Latimer, e vendos theksin te prania ushtarake e Shteteve të Bashkuara në Kosovë, duke e cilësuar atë si kyç për stabilitetin në rajon.

Gjatë një mbledhjeje të kësaj jave të Komitetit për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, Self ka theksuar sërish se Kosova ka dëshmuar përkushtim të qartë ndaj stabilitetit rajonal dhe përafrimit strategjik me NATO-n, ndaj edhe duhet të jetë pjesë e saj.

“Kosova është, padyshim, një nga partnerët më të afërt dhe më besnikë evropianë të Shteteve të Bashkuara. Në një periudhë të shkurtër kohe, ky shtet i ri ka dëshmuar përkushtim të qartë ndaj qeverisjes demokratike, kontrollit civil mbi forcat e sigurisë dhe bashkëjetesës shumetnike – të gjitha këto e përforcojnë argumentin për anëtarësim në NATO dhe për stabilitet në Ballkan”, ka thënë Self në seancën e 13 majit.

Nga kabineti i kongresistit Torres është shprehur po ashtu mbështetje për anëtarësimin e Kosovës në NATO, por dhe për vazhdimin e pranisë së SHBA-së në misionin paqeruajtës KFOR.

“Kongresi shpreson që të shohë anëtarësimin e Kosovës në NATO, mbështetje dypartiake për të mbajtur nivelin e forcave në KFOR dhe procesin e dialogut që nuk e shpërblen Serbinë me lëshime dhe kokëfortësi”, ka thënë për Radion Evropa e Lirë zëdhënësi i Torresit, Benny Stanislawski.

Qeveria e Kosovës nuk u është përgjigjur pyetjeve të Radios Evropa e Lirë për mënyrën se si i interpreton ajo rezolutat e fundit në Kongresin amerikan, për komunikimet eventuale me SHBA-në apo NATO-n, si dhe për vlerësimin e pozicionit aktual të Kosovës në procesin e integrimeve euroatlantike.

Zyra e NATO-s në Bruksel tha vetëm se çdo hap i mëtejshëm për të konsoliduar marrëdhëniet e aleancës me institucionet në Kosovë, kërkon konsensus nga të gjithë aleatët.

“Ne i inkurajojmë institucionet në Kosovë që të konsolidojnë qeverisjen e mirë, për të mirën e të gjithë njerëzve që jetojnë në Kosovë. NATO-ja mbetet plotësisht e përkushtuar ndaj stabilitetit në Ballkanin Perëndimor, përfshirë edhe përmes misionit KFOR”, tha një zëdhënës i aleancës për Radion Evropa e Lirë.

Politika e “dyerve të hapura” e NATO-s bazohet në Nenin 10 të Traktatit të Uashingtonit, i cili përcakton se anëtarësimi është i hapur për çdo “shtet evropian që është në gjendje t’i çojë përpara parimet e këtij Traktati dhe të kontribuojë në sigurinë e zonës së Atlantikut të Veriut”.

Kosova e ka të deklaruar prej kohësh synimin për anëtarësim në aleancë dhe ka ndërmarrë hapa në ndërtimin e kapaciteteve të sigurisë në përputhje me standardet e saj, por procesi mbetet i bllokuar në aspektin politik, pasi katër vende anëtare të NATO-s nuk e njohin ende pavarësinë e Kosovës, dhe çdo zgjerim i ri kërkon konsensusin e të 32 aleatëve.

Radio Evropa e Lirë ka kontaktuar ministritë e Jashtme të këtyre katër vendeve – Spanjës, Greqisë, Sllovakisë dhe Rumanisë – për t’i pyetur nëse po shqyrtojnë rishikimin e qëndrimit të tyre ndaj njohjes së pavarësisë së Kosovës.

Prej tyre është deklaruar vetëm Ministria e Jashtme e Sllovakisë, duke theksuar se qëndrimi i saj mbetet i bazuar në Deklaratën e Parlamentit të vitit 2007, e cila e lidh zgjidhjen e statusit të Kosovës me respektimin e kërkesave të Serbisë dhe normave të së drejtës ndërkombëtare, si dhe me rezultatin e dialogut Prishtinë-Beograd, të lehtësuar nga Bashkimi Evropian.

 

Vëzhguesit thonë se, pavarësisht qëndrimeve të ngurta të shteteve mosnjohëse, rezolutat në Kongresin amerikan – edhe pse joobliguese – e pengojnë Kosovën “të zhytet në harresë”.

Me fjalët e Mediut, ky angazhim lidhet edhe me interesin e SHBA-së për të ruajtur ekuilibrat në Ballkan dhe për të parandaluar rritjen e ndikimeve ruse, kineze dhe serbe në rajon.

“Unë kam bindjen se Shtetet e Bashkuara të Amerikës, pavarësisht nga retorika, NATO-n e shikojnë si një element jashtëzakonisht të rëndësishëm, jo vetëm për stabilitetin e Ballkanit, por edhe për një marrëdhënie dhe një influencë më të gjerë gjeopolitike. Dhe, në këtë kuadër, padyshim që është dhe interesi për Kosovën”, thotë Mediu.

Ish-zyrtari i lartë i NATO-s, Jamie Shea, vlerëson se aktivizmi në Kongresin amerikan duhet kuptuar më shumë si vendosje e një agjende afatgjatë, sesa si ndikim i menjëhershëm. Ai thotë se kjo e mban Kosovën në vëmendjen politike të Uashingtonit dhe krijon hapësirë për një mundësi të ardhshme, kur kushtet në marrëdhëniet Kosovë-Serbi dhe brenda vetë NATO-s të jenë më të favorshme.

“Por, sinqerisht, derisa të ketë stabilitet politik në Kosovë, sepse tri palë zgjedhje në 18 muaj nuk janë shenjë e mirë… ndaj, derisa të ketë më shumë stabilitet pas zgjedhjeve të qershorit, nuk pritet të ketë një rrugë të qartë përpara në procesin e integrimit euroatlantik”, thotë Shea për Exposenë.

Kosova, në më pak se një muaj, do të mbajë zgjedhjet e treta parlamentare brenda një periudhe prej një viti e gjysmë, pasi dy ciklet e mëparshme nuk arritën të prodhojnë institucione të qëndrueshme, për shkak të mungesës së konsensusit mes partive politike.

E, Mediu argumenton se anëtarësimi në NATO nuk varet vetëm nga mbështetja amerikane, por edhe nga koordinimi politik dhe angazhimi i brendshëm i vetë Kosovës, në bashkëpunim me aleatët.

Në këtë kontekst, ai nënvizon nevojën për shtim të aktiviteteve diplomatike dhe lobuese, veçanërisht në Uashington, si dhe për reforma të strukturuara sipas standardeve të NATO-s, duke kujtuar se një rrugëtim i ngjashëm i ka paraprirë edhe anëtarësimit të Shqipërisë në NATO në vitin 2009.

“Unë mendoj që është një nga zhvillimet më të mira që kanë ndodhur për Kosovën. Për disa arsye… sepse, po të kujtojmë historinë tonë, kështu ka filluar – me deklarata, me rezoluta në Kongresin amerikan. Në qoftë se vijmë, pastaj, në një aprovim të rezolutës në Kongres, ajo kthehet në një gjë që përcakton edhe politika të Departamentit amerikan të Shtetit apo të administratës amerikane”, thotë Mediu.

Ai shton se Shtetet e Bashkuara kanë peshë vendimtare në vendimmarrjen e NATO-s dhe se do të ishte e vështirë që disa vende anëtare t’i rezistonin presionit amerikan, nëse Uashingtoni do të këmbëngulte në anëtarësimin e Kosovës.

Gjatë mbledhjes së Komitetit për Punë të Jashtme, më 13 maj, kongresisti Self kërkoi bllokimin e 1.8 miliard dollarëve ndihmë ushtarake për Greqinë, derisa Athina ta njohë pavarësinë e Kosovës, duke paraqitur edhe një amendament për ndalimin e kësaj ndihme vjetore, por që u kundërshtua nga disa përfaqësues demokratë.

Shea pajtohet se mbajtja nën presion e shteteve mosnjohëse është e rëndësishme, por shton se Kosova nuk mund të mbështetet vetëm te SHBA-ja, duke theksuar nevojën për një qasje më të balancuar drejt Evropës.

“Kosova duhet të ketë një përpjekje më të balancuar lobimi dhe të lobojë po aq fort në Berlin, Paris, Londër apo Varshavë, sa edhe në Uashington. Mbështetja vetëm te Shtetet e Bashkuara mund të ketë funksionuar në të kaluarën, në vitet ‘90, por sot nuk është më një strategji efektive”, vlerëson Shea.

Në një linjë të ngjashme, edhe Daniel Serwer, nga Universiteti Johns Hopkins në Uashington, vë në dukje kufizimet reale të ndikimit të Kongresit amerikan në këtë proces.

“Rezolutat sugjerojnë mbështetje të konsiderueshme politike për anëtarësimin e Kosovës në NATO, por ato nuk e detyrojnë administratën. Presidenti mund t’i injorojë ato. Autoriteti i tij në politikën e jashtme është praktikisht i pakufizuar”, thotë Serwer për Exposenë.

Në një kohë kur rendi botëror po rishkruhet dhe balancat e sigurisë po lëkunden, Shtetet e Bashkuara po sinjalizojnë qartë edhe riorganizim të pranisë së tyre ushtarake në Evropë – deri te tërheqja e mijëra trupave nga Gjermania.

Në këtë realitet të ri, merr peshë pikërisht ajo që thekson Mediu: prania amerikane në KFOR nuk është thjesht ushtarake – është një mesazh i fortë politik për angazhimin e SHBA-së në rajon. Dhe Kosova, nëse synon ta shfrytëzojë këtë dritare gjeopolitike, duhet të dalë nga logjika e politikës ditore dhe të kalojë në veprim strategjik afatgjatë./REL/

 

 

Continue Reading

Lajmet

Ditari: lajmet kryesore që shënuan datën 17 maj – 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

(Foto: Henri Kisinxher)

17 maj 1993:

Henri Kisinxher: Duhet t’i kundërvihemi rrezikut të konfliktit në Kosovë

Ish-sekretari shtetëror i SHBA-ve, Henri Kisinxher, në një tekst botuar në gazetën “Uashington Post”, veç tjerash theksoi: “Në Bosnjë e Hercegovinë po zhvillohet luftë qytetare tripalëshe, në të cilën Kroacia dhe Serbia po i ndihmojnë bashkëkombasit e tyre”.

Kisinxheri vlerëson se konflikti në ish-Jugosllavi, do të merrte përmasa të rrezikshme ndërkombëtare “nëse serbët do ta sulmonin Maqedoninë ose Kosovën” dhe se këtij rreziku duhet t’i kundërvihemi “në shkallë lokale”.

Henri Kisinxheri, administratës së Klintonit, përkitazi me krizën në Bosnjë e Hercegovinë dhe më gjërë në Ballkan, i propozon:

– të sigurohet ndërprerja e luftës, nëse mundet përmes sanksioneve, kurse si mjet të fundit përdorimin e forcës, me qëllim që të ndërpritet spastrimi i mëtejshëm etnik;

– t’i iket me çdo kusht dërgimin të trupave në Bosnjë, qoftë edhe në kuadër të trupave paqësore, dhe

– të ndërpritet përhapja e luftës në Maqedoni dhe në Kosovë në saje të pranisë së NATO-s në Maqedoni.

Rreth këtij shkrimi dhe qëndrimeve të Kisinxherit, informuan edhe gazetat gjermane. Kështu e përjavshmja “Ëelt am Sonntag” i bën një vështrim krizës në Bosnjë dhe në ish-Jugosllavi në dritën e opsioneve evro-amerikane. Në këtë revistë, Henri Kisinxher shkruan: “Lufta në Bosnjë është luftë qytetare dhe kjo luftë nuk ka potenciale më që t’i tërheq dhe që t’i provokojë interesat e fuqive të mëdha. Kjo luftë do të ishte luftë e madhe nëse serbët do ta sulmonin Maqedoninë dhe Kosovën”. Në të vërtetë thekson Kisinxher, myslimanët planin Vens-Ouen e pranuan vetëm për t’i marrë në mbrojtje Amerika. Çdo përpjekje e SHBA-ve dhe e aleatëve të saj evropianë për solucionin e Bosnjës unike, qoftë edhe përmes intervenimit ushtarak, është e pasuksesshme, sepse atje po bëhet një luftë qytetare. Mund të mos duket mirë pse bashkësia ndërkombëtare këmbëngulë që grupet entike, të cilat urrehen mes veti, duhet të jetojnë në një shtet të përbashkët. Është e pabesueshme që pas gjithë atyre krimeve, shkatërrimeve dhe tmerreve që kanë ndodhë mes grupeve etnike në Bosnjë, të organizohet jeta e tyre e përbashkët. Më së miri është të pranohet ky realitet dhe të bëhet ndërrimi i kufijve, ku si bazë për vendosjen e re të kufijve do të shërbente harta e planit Vens-Ouen. Myslimanëve do të duhej t’u lejohet të formojë një shtet të vogël, ndoshta me një koridor për në det, thekson Henri Kisinxher.

 

 

17 maj 1994

 Represioni në Kosovë

Podujevë: – Dje, me pretekst të kërkimit të armëve, policia bastisi familjen e Latif Gjakës nga Mirofci. Policia mori me vete Bekim Gjakën, e keqtrajtoi në stacionin e policisë dhe kërkoi prej tij që sërish të paraqitet në polici.

Pardje, në fshatin Pollatë policia kërkoi Mehmet dhe Nimon Latifin, me pretekst të kërkimit të armëve. Meqë ata nuk gjendeshin në shtëpi, policia ua la thirrjet që të paraqiten në stacionin e policisë në Kërpimeh.

Dje në fshatin Bradash policia bastisi shtëpinë e Hashim Hajrizit nga i cili mori një pushkë. Policia keqtrajtoi fizikisht Hashimin dhe kërkoi të dij për djemtë e tij, të cilët tash gjenden jashtë Kosovës.

Malishevë: – Dje rreth orës 13, në oborrin gjimnazit “Abdyl Frashëri” në Malishevë, derisa po luanin volejboll disa nxënës dhe arsimtarë shqiptarë, policia ndërhyri pa kurrfarë shkaku dhe rrahu disa nxënës dhe arsimtarë. Po ashtu policia rrahu edhe disa nxënës dhe arsimtarë të shkollës së mesme ekonomike “Lasgush Poradeci” të Kievës. Me këtë rast policia ua mori letërnoftimet dhjetë arsimtarëve dhe i urdhëruan që të paraqiten sot në stacionin e policisë.

Të njëjtit policë shkuan edhe në lokalet e SHBH “Nënë Trereza” në Malishevë.

Rahovec: Dje në hyrje të Rahovecit policia arrestoi mr.Ukshin Hotin, Muhamet Malësorin dhe Fehmi Hotin.

Mr.Ukshin Hoti e Muhamet Malësori ende po mbahen në arrest, ndërsa shkaku i arrestimit të tyre tash për tash nuk dihet.

Ferizaj: – Në fshatin Zaskok të Ferizajt po vazhdon represioni i policisë serbe kundër banorëve të këtij fshati, nën pretekst të dëmtimit të fidaneve të Dushan Bulatoviqit që pat ndodhur ditë më parë.

Ditëve të fundit për këtë shkak në pyetje u morën Jakup, Sylë dhe Ismail Abazi, Sylejman Jashari, Mërgim Jashari (12), Ramadan Jashari (15), Basri, Fatmir e Banush Mahalla dhe Shaqir Çerkini. Ftesa për t’u paraqitur në organet e policisë morën edhe disa banorë të tjerë shqiptarë të fshatit Zaskok.

Mitrovicë: – Dje nxënësve dhe arsimtarëve të shkollës fillore

“Meto Bajraktari” në Mitrovicë drejtori serb ua ndaloi hyrjen në lokalet e kësaj shkolle. Drejtori serb (emrin e të cilit nuk arritëm të mësojmë) tha se kjo shkollë nga dita e sotme do ta mbajë emrin e Desanka Maksimoviqit.

Dje, policia serbe për herë të dytë ishte në banesën e Idriz Spahiut, në rr.”Xhon Kenedi” në Mitrovicë për të kërkuar Afrim Spahiun, ish-epror ushtarak në ish-armatën jugosllave. Bëhet me dije se Afrim Spahiu ka kohë që gjendet në botën e jashtme.

Dje, për herë të dytë policia nën pretekst të kërkimit të armëve bastisi banesën e Sadik Gllarevës në rr.”Xhon Kenedi” në Mitrovicë. Të njëjtën ditë, në të njëjtën rrugë, nën pretekst të kërkimit të armëve policia bastisi edhe banesën e Mazllum Berishës në Mitrovicë. Pas bastisjes, policia urdhëroi Mazllum Berishën që patjetër të dorëzojë një revole dhe dy bomba dore.

Dje në tregun e Mitrovicës, policia ua mori Sefer Ukës, Vehbi Stranës, Sadri e Mustafë Hasanit e Nazif Jasharit nga një rimorkio me rërë, të cilët i urdhëroi që t’i shkarkojnë në OP “Betonjerka” në Mitrovicë.

 

 

17 maj 1995

 U shënua 50-vjetori i punës së revistës “Zëri”

Sot revista e përjavshme politike shqiptare “Zëri” shënoi 50-vjetorin e themelimit dhe të punës së saj.

Në një solemnitet rasti ku merrnin pjesë punëtorët e kësaj ndërmarrjeje, bashkëpunëtorë të saj dhe përfaqësues të institucioneve e partive politike të Kosovës, dhe personalitete të shquara të jetës publike, një fjalë rasti e mbajti kryeredaktori i kësaj reviste, Bardh Hamzaj.

Ai theksoi se “Zëri” me shkrimet e veta u ngrit në luftë kundër okupimit të Kosovës dhe mbrojti fillet e demokracisë pas rrënimit të monizmit komunist.

Drejtori i revistës Ali Hajdini theksoi se që nga viti 1945 “Zëri i rinisë shqiptare” (siç quhej atëherë) e deri më tash, vuri në spikamë shumë ngjarje të rëndësishme historike nga trolli i Kosovës dhe dha kontribut të çmuar edhe në botimin e publicistikës. Ai përkujtoi se deri më tash kjo redaksi botoi 36 tituj nga fusha e publicistikës dhe letërsisë shqiptare.

Redaktori i revistës, Halil Matoshi lexoi telegramet përshëndetëse për këtë jubile.

Telegrami urimi “Zërit” i dërguan dr. Ibrahim Rugova, kryetar i Republikës së Kosovës, kryeministri i Qeverisë së Kosovës, dr. Bujar Bukoshi, kryetari i LD-së Malit të Zi, Mehmet Bardhi, kryeredaktori i edicioneve të “Rilindjes” dhe “Bujkut”, Avni Spahiu, kryeredaktori i revistës “Koha”, Veton Surroi.

Në të gjithë këto telegrame me fjalë të zgjedhura revistës “Zëri” i ipet mirënjohje për punën që ka bërë në prezentimin e komentimin e ngjarjeve të Kosovës prej fillimit të daljes së gazetës e deri në ditët e sotme.

Në telegramin përshëndetës të presidentit të Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova, pasi shprehet urimi i përzemërt për 50-vjetorin e botimit të revistës “Zëri”, thuhet se kjo revistë po shënon një jubile të rëndësishëm jo vetëm të tij, por edhe të gazetarisë shqiptare në Kosovë.

“Rrita dhe zhvillimi i revistës suaj kaloi nëpër faza të ndryshme, por ajo arriti të mbijetojë të gjitha vështirësit nëpër të cilat kaloi si revistë e përmuajshme, e përdyjavshme, për t’u bërë e përjavshme, me një fizionomi standarde politike” – thuhej në telegramin e kryetarit Rugova.

Gazetarët e “Zërit” në këto pesë vitet e fundit, pos me vështirësi e pengesa të ndryshme, u ballafaquan edhe me represionin e regjimit serb. Mirëpo, në saje të angazhimit dhe punës vetëmohuese, “Zëri” po ia del t’i mposhtë vështirësit e rënda të okupimit dhe po vazhdon të botohet si gazetë e pavarur politike dhe kulturore, thuhet në fund të telegramit të urimit që presidenti Rugova i dërgoi revistës “Zëri”.

Në këtë jubile u promovua edhe një monografi kushtuar historikut të kësaj reviste.

Gjatë takimit, u ndanë edhe shpërblimet për tesktet më të mira të botuara në revistën “Zëri”, për tregimin më të mirë të shkurtër, për fotografinë më të mirë dhe për punëtorin më të dalluar.

Maksut Shehu kryetar i jurisë për tekstet më të mira gazetareske shpërblimin e parë ia dha Halil Matoshit.

Juria për tregim të shkurtër, e kryesuar nga Mufail Limani ia dha shpërblimin e parë Ismail Sylës.

Shpërblimin për fotografi iu dha Hazir Rekës, ndërsa punëtor më i mirë u shpall Idriz Ulaj.

Këtë përvjetor të “Zërit” e përshëndeti edhe i ngarkuari me punë në ambasadën e Shqipërisë në Beograd Vili Minaroli.

Ndërkaq, në emër të mysafirëve të shumtë, këtë jubile e përshëndeti edhe dr. Zekeria Cana.

 

 

17 maj 1997

Afër Krushës së Madhe, në rrethana të pasqaruara, u vra Nasip R. Shala

Në rrugën e asfaltuar që lidh Prizrenin me Gjakovën dhe Rahovecin, në dalje të fshatit Krushë e Madhe, të cilin e përshkon kjo rrugë, parmbrëmë rreth orës 22,30 minuta, persona të paidentifikuar vranë me rafale nga armë automatike Nasip Rizah Shalën (44), nga Rogova e Hasit, baba i shtatë fëmijëve, njofton “Bujku”.

Nga plumbat e shkrehur është dëmtuar krejtësisht vetura e tij kombi e markës “Merkuri”.

Sipas anëtarëve të familjes së të ndjerit, Nasipi kishte shkuar në Prizren për të vizituar ca miq dhe në kohën kur është vrarë ai po kthehej me veturën e tij për në shtëpi. Familja e tij supozon që Nasipi të jetë përcjellë nga vrasësi ose vrasësit dhe është qëlluar disa kilometra para se të arrinte në fshatin e tij.

Banorët e Krushës së Madhe rrëfejnë për rafale automatike, krismat e të cilave ato çaste të vona kanë shqetësuar fshatin. Megjithatë, askush nuk di të thotë asgjë për vrasësit, prandaj rrethanat në të cilat u bë vrasja mbesin ende të pasqaruara, thuhet në njoftim.

 

 

17 maj 1998

Mbrëmë në fshatin Zajm të Klinës u vra Jahir Brahim Shabani

Mbrëmë në fshatin Zajm të komunës së Klinës u vra Jahir Brahim Shabani (34) nga fshati Bubël i Malishevës, njoftuan nënkëshillat për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Malishevë dhe në Klinë. Por, hollësi të tjera nuk jepen.

Një anëtar i KMLDNJ-së nga Klina bën të ditur se mbrëmë në Zajm janë dëgjuar të shtëna nga armë automatike rreth orës 22,45 minuta. Vrasja ka ndodhur nja 50 metra jashtë rrugës magjistrale Prishtinë-Pejë afër shtëpive të banuara nga serbët dhe ky fakt si dhe tjetri se këtu serbët janë armatosur kanë bërë të dyshohet se mund të jetë viktimë e civilëve.

Policia sot i detyroi Maliq Morinën dhe Xhavit Drançollin nga Zajmi që ta bartin kufomën deri në fshatin Bubël. Në të kthyer, policia e rrahu Xhavitin brutalisht.

Nënkëshilli i KMDLNJ-së njoftoi po ashtu se sot nga mesdita po dëgjohen të shtëna nga armë kalibrash të ndyshme në drejtim të fshatrave Dollovë, Grabanicë, Qeskovë, Bokshiq e fshatra të tjera në këtë trekëndësh, ku bashkohen Drini i Bardhë e Bistrica e Pejës. Në fshatin Grabanicë është djegur shtëpia e Rexhë Morinës.

Në atë drejtim po shkojnë përforcime të reja nga Klina. Po ashtu mbi territorin e Klinës po fluturojnë helikopterë. Qysh dje po dëgjohen granatime edhe nga drejtimi i Cerovikut dhe Gllarevës, që nuk janë aq afër Klinës.

Sot janë vërejtur edhe shumë automjete të ndihmës së shpejtë, që shkojnë në drejtim të Pejës. Mirëpo, nuk dihet nëse viktimat janë të forcave të armatosura serbe apo të mbrojtësve shqiptarë.

 

 

Tre shqiptarë të vrarë në Stapanicë të Klinës

Brahim Demush Morina (45), Ramadan Halil Morina (60) dhe Sylejman Halil Morina u vranë sot nga forcat serbe rreth mesditës në shtëpitë e oborret e veta në fshatin Stapanicë të komunës së Klinës.

Stapanica gjendet bri rrugës së asfaltuar Klinë – Kijevë. Fshati ishte sulmuar gjatë gjithë paraditës nga forca të mëdha serbe. Katër shtëpi janë djegur e shumë të tjera janë dëmtuar. Policia ka hyrë në fshat dhe ka demoluar e plaçkitur shumë shtëpi. Një numër i madh njerëzish janë larguar nga shtëpitë e veta.

Policia ka rrahur të gjithë shqiptarët që i ka zënë në fshat.

Forcat serbe kanë sulmuar sot edhe fshatin Zabërxhë. Në arat e tij kanë rënë shumë granata, por për fat nuk kanë qëlluar njerëz e shtëpi.

Continue Reading

Lajmet

Shqipëria e përmbyll Eurovision 2026 në vendin e 13-të

Published

on

Shqipëria, e përfaqësuar nga Alis me këngën “Nan”, e ka përmbyllur Eurovision 2026 me gjithsej 145 pikë, duke u renditur në vendin e 13-të në finalen e madhe.

Performanca e artistit shqiptar u prit pozitivisht gjatë mbrëmjes, duke marrë duartrokitje të shumta dhe reagime të mira nga publiku.

Interpretimi emocional dhe vokali i kontrolluar i Alisit e vendosën Shqipërinë mes performancave që tërhoqën vëmendje gjatë finales, ndërsa kënga “Nan” u komentua gjerësisht edhe në rrjetet sociale.

Mbështetja për përfaqësimin shqiptar ishte e dukshme si në sallë, ashtu edhe online, duke e kthyer performancën në një nga momentet më të përfolura të natës.

Fitues i Eurovision 2026 u shpall Bullgaria, e përfaqësuar nga DARA me këngën “Bangaranga”.

Continue Reading

Lajmet

Bullgaria fiton Eurovision 2026

Published

on

Bullgaria është shpallur fituese e Eurovision 2026, pas një finaleje të mbushur me emocione dhe garë të fortë mes vendeve pjesëmarrëse.

Përfaqësuesja bullgare, DARA, triumfoi me këngën “Bangaranga”, një performancë energjike që u vlerësua si nga publiku, ashtu edhe nga juritë profesioniste. Artistja u dallua për prezencën skenike, ritmin dinamik dhe atmosferën që krijoi në arenë.

Bullgaria qëndroi mes favoriteve gjatë gjithë mbrëmjes dhe siguroi pikët vendimtare në fund të votimit, duke arritur fitoren e madhe të këtij edicioni.

Pas shpalljes së rezultateve, delegacioni bullgar festoi në skenë, ndërsa reagime të shumta pati edhe në rrjetet sociale.

Ndërkohë, Shqipëria, e përfaqësuar nga Alis me këngën “Nan”, e përfundoi garën me gjithsej 145 pikë

Continue Reading

Të kërkuara