Botë

Gjinia nuk ishte faktor qendror në zgjedhjet presidenciale amerikane

Published

on

Donald Trump bëri një fushatë që kishte në qendër maskilizmin e theksuar, duke u përpjekur në mënyrë aktive të bënte për vete veçanërishte të rinjtë meshkuj, me intervista në podkaste të njohura për audiencën mashkullore.

Në javët përmbyllëse të fushatës, ish-presidenti dhe shumë nga aleatët e tij bënë komente dhe shaka seksiste për Nënpresidenten Kamala Harris. Disa nga mbështetësit e tij, përfshirë ish-rivalen në garën presidenciale brenda partisë Nikki Haley, paralajmëruan se ish-presidenti rrezikonte të thellonte hendekun gjinor me zonjën Harris.

Nga miliarderi Elon Musk tek Charlie Kirk, themeluesi i organizatës konservatore të të rinjve “Turning Point”, u bënë thirrje burrave të votojnë në masë, si kundërpeshë ndaj mbështetjes së fuqishme për zonjën Harris në mesin e grave.

Por në fund të fundit, hendeku gjinor nuk ishte edhe aq i theksuar duke e parë nga këndvështrimi i historisë së dekadave të fundit.

Ja disa të dhëna nga AP VoteCast, një sondazh me më shumë se 120,000 votues në mbarë vendin:

Hendeku gjinor ishte i madh, por jo i pazakontë

Sipas sondazhit, burrat ishin më të prirur se gratë që të mbështesnin Presidentin e zgjedhur Trump. Ky hendek në preferencat e votimit ka mbetur kryesisht i njëjtë, edhe pse zgjedhja për kandidatin midis burrave dhe grave ka ndryshuar në mënyrë modeste. Zonja Harris ishte në avantazh mes grave, duke fituar 53% të votës së tyre krahasuar me 46% të zoyit Trump, por kjo diferencë ishte disi më e ngushtë se ajo e Presidentit Joe Biden në vitin 2020, sipas sondazhit. Në vitin 2020, VoteCast tregoi se zoti Biden fitoi 55% të votave të grave, ndërsa 43% votuan për zotin Trump. Dhe kjo nuk është diçka e re: shumica e grave kanë preferuar kandidatin demokrat në çdo zgjedhje presidenciale që nga viti 1996, sipas Qendrës për Gratë Amerikane në Politikë të Universitetit Rutgers.

Trump zgjeroi mbështetjen edhe mes burrave

Trump përfitoi nga epërsitë e lehta që siguroi si mes burrave edhe grave, ndërsa zonja Harris pati më pak mbështetje mes tyre sesa zoti Biden në vitin 2020. 54 % e burrave e mbështetën zotin Trump në vitin 2024, krahasuar me 51% në 2020.

Ndryshimet në bazë të gjinisë u vërejtën tek votuesit më të rinj, si dhe tek votuesit afrikano-amerikanë dhe hispanikë. Votuesit e bardhë nga të dyja gjinitë dhe votuesit e moshuar nga të dyja gjinitë votuan në mënyrë të ngjashme në vitin 2024 me vitin 2020.

Gratë nën 30 vjeç votuan më shumë për zonjën Harris sesa për zotin Trump, megjithatë ky numër ishte më i vogël se sa ato që votuan për zotin Biden në vitin 2020, respektivisht 58% dhe 65%.

Pati disa shenja se përpjekjet e fushatës së zotit Trump për bërë për vete të rinjtë funksionuan: Më shumë se gjysma e burrave nën 30 vjeç mbështetën zotin Trump sesa zonjën Harris, por në vitin 2020 ishte e kundërta.

Zoti Trump gjithashtu dyfishoi mbështetjen mes të rinjve me ngjyrë, duke shënuar përparim në këtë grup kyç demokrat. Rreth 3 ndër 10 burra me ngjyrë nën moshën 45 vjeç votuan për zotin Trump, afërsisht dyfishi i numrit që ai mori në 2020.

Nga ana tjetër, burrat hispanikë ishin më pak të hapur ndaj kandidates demokrate sesa në vitin 2020. Përafërsisht gjysma e burrave hispanikë votuan për zonjën Harris, nga rreth 6 ndër 10 që votuan për zotin Biden.

Shqetësimet ekonomike të njëjta për burrat dhe gratë

Ishin zgjedhjet e para presidenciale që kur Gjykata e Lartë rrëzoi garancinë për të drejtën kombëtare për abort (Roe vs. Wade) dhe ishte shansi i dytë në histori për amerikanët që të zgjidhnin presidenten e parë femër. Këto tema, ashtu si edhe shqetësimet rreth retorikës seksiste nga kampi i zotit Trump, ishin të rëndësishme për shumë gra. Por shqetësimet në lidhje me imigracionin dhe inflacionin rezultuan më të rëndësishme për shumë votues, pavarësisht nga gjinia e tyre.

Kelly Dittmar, drejtore e kërkimeve në Qendrën për Gratë Amerikane dhe Politikat në Universitetin Rutgers, tha se rezultatet treguan se “shumica e votuesve ishin të gatshëm të shpërfillnin seksizmin dhe racizmin”.

Vetëm rreth 1 ndër 10 gra thanë se zgjedhja e një gruaje presidente ishte faktori kryesor në votat e tyre dhe 4 ndër 10 gra thanë se kjo nuk ishte aspak një arsye motivuese. Gratë afrikano-amerikane ishin më të nxiturat nga perspektiva e presidentes së parë grua. Rreth një e treta prej tyre thanë se ky ishte faktori kryesor në zgjedhjen e tyre. Rreth 9 ndër 10 gra afrikano-amerikane dhe 6 ndër 10 gra hispanike mbështetën zonjën Harris. Pak më pak se gjysma e grave të bardha mbështetën nënpresidenten.

Botë

Rusia kërcënon Britaninë: “Po luani me zjarrin”

Published

on

By

Rusia ka paralajmëruar se mund t’i kundërpërgjigjet Mbretërisë së Bashkuar për mbështetjen që po i jep Ukrainës, duke mos përjashtuar goditjen e objektivave ushtarake britanike brenda dhe jashtë territorit ukrainas.

Deklarata vjen pasi Britania ka njoftuar se do t’i mundësojë Kievit qasje në teknologji të klasifikuar për prodhimin e raketave me rreze të gjatë Storm Shadow.

Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme ruse, Maria Zakharova, deklaroi të enjten se Britania dhe Franca “po luajnë me zjarrin”.

Në të njëjtën kohë, The Wall Street Journal raportoi se drejtori i CIA-s, John Ratcliffe, gjatë një vizite sekrete në Moskë këtë javë, ka paralajmëruar Kremlinin kundër çdo tentative për ta testuar NATO-n përmes një sulmi të kufizuar ndaj një vendi anëtar.

Sipas raportimit, inteligjenca amerikane vlerëson se një veprim i tillë mund të variojë nga një sulm kibernetik deri te një inkursion i kufizuar ushtarak, veçanërisht në rajonin e Baltikut.

Megjithatë, Kremlini i ka mohuar këto raportime. Zëdhënësi Dmitry Peskov i ka cilësuar si “materiale alarmuese” dhe ka thënë se ato nuk kanë lidhje me realitetin apo synimet e Rusisë.

Ndërkohë, tensionet mes Rusisë dhe vendeve të NATO-s janë rritur, me shtetet që kufizohen me Rusinë duke ndërmarrë hapa për forcimin e gatishmërisë ushtarake.

Polonia, ndërkaq, ka njoftuar për pranimin e dërgesës së parë të tankeve koreano-jugore K2 Black Panther, të cilat pritet të dislokohen pranë kufirit me rajonin rus të Kaliningradit.

Foto: Associated Press

D.L

Continue Reading

Lajmet

10 përmbytjet më të rënda që kanë tronditur botën vitet e fundit

Published

on

Përmbytjet janë ndër fatkeqësitë natyrore më shkatërruese në botë dhe vitet e fundit kanë prekur gjithnjë e më shumë vende, nga Azia dhe Afrika deri në Evropë dhe Amerikën e Jugut.

Reshjet ekstreme, stuhitë tropikale, shkrirja e akullnajave dhe shembja e digave kanë shkaktuar humbje të mëdha njerëzore, shkatërrim të banesave dhe infrastrukturës, si dhe zhvendosjen e qindra mijëra njerëzve.

Nga përmbytjet katastrofike në Libi në vitin 2023 e deri te tragjedia më e fundit në kufirin Nepal–Tibet, këto janë disa nga rastet më të rënda të viteve të fundit.

 

  1. Nepal-Tibet – gusht 2026

Një nga katastrofat më të fundit dhe më të rënda është ajo që goditi kufirin mes Nepalit dhe Tibetit më 26 gusht 2026. Përmbytjet e rrufeshme u shkaktuan nga një shembje masive akulli dhe shkëmbinjsh në Himalaje, e cila krijoi një rrjedhë të fuqishme uji dhe balte përgjatë luginave.

Sipas të dhënave të fundit, të paktën 165 persona kanë humbur jetën në Nepal, ndërsa rreth 1,500 persona janë raportuar të zhdukur në Nepal dhe Tibet. Më shumë se 700 prej personave të zhdukur besohet se janë shtetas të huaj.

Përmbytjet shkatërruan shtëpi, ura, rrugë dhe pjesë të infrastrukturës, ndërsa ekipet e shpëtimit po përdorin helikopterë për të evakuuar të mbijetuarit dhe për të dërguar ndihma. Në mesin e personave të prekur janë edhe turistë dhe pelegrinë që udhëtonin drejt zonës së malit Kailash.

 

  1. Kina – përmbytjet e korrikut 2026

Në korrik 2026, tajfuni Maysak goditi rajonin Guangxi në jugperëndim të Kinës, duke sjellë reshje ekstreme dhe përmbytje masive.

Sipas të dhënave të raportuara nga autoritetet kineze, të paktën 159 persona humbën jetën, ndërsa 10 të tjerë vazhdonin të ishin të zhdukur deri më 21 gusht. Në disa zona u regjistruan deri në 90 centimetra shi, ndërsa në qytetin Nanning përmbytjet pasuan edhe shembjen e gjashtë digave.

Katastrofa shkaktoi dëme të mëdha në banesa dhe infrastrukturë. Vetëm në qytetin Guigang, dëmet ekonomike direkte u vlerësuan në rreth 14 miliardë juanë, ose afërsisht 2 miliardë dollarë.

 

  1. Pakistan – sezoni i përmbytjeve 2025

Pakistani u përball me një sezon jashtëzakonisht të rëndë të përmbytjeve gjatë vitit 2025. Reshjet e fuqishme të musoneve dhe përmbytjet e rrufeshme prekën veçanërisht provincat Khyber Pakhtunkhwa, Punjab, Sindh, Balochistan dhe Kashmirin e administruar nga Pakistani.

Bilanci përfundimtar i sezonit kaloi 1,000 viktima, ndërsa më shumë se 1 milion njerëz u prekën nga katastrofa.

Përmbytjet shkatërruan mijëra shtëpi, rrugë dhe ura, ndërsa në zonat malore rrjedhat e ujit dhe rrëshqitjet e dheut e bënë shumë të vështirë evakuimin. Katastrofa u konsiderua një prej krizave më të mëdha humanitare të Pakistanit në vitet e fundit.

 

  1. Spanjë – Valencia, tetor 2024

Në fund të tetorit 2024, rajoni i Valencias në Spanjë u godit nga reshje jashtëzakonisht intensive. Uji përmbyti qytete të tëra, rrugë dhe autostrada, ndërsa automjete u morën nga rrjedhat e ujit dhe baltës.

Në fazat e para u raportuan 95 viktima, por bilanci u rrit ndjeshëm më vonë. Përmbytjet u konsideruan ndër më vdekjeprurëset në historinë moderne të Spanjës.

Përmbytjet shkaktuan dëme të mëdha në shtëpi, biznese dhe infrastrukturë. Ato u bënë gjithashtu objekt i debatit të madh mbi sistemet e paralajmërimit dhe menaxhimin e emergjencave.

 

  1. Vietnami – tajfuni Yagi, shtator 2024

Tajfuni Yagi goditi veriun e Vietnamit në shtator 2024, duke sjellë reshje të mëdha, përmbytje dhe rrëshqitje dheu.

Fillimisht u raportuan dhjetëra viktima, por bilanci u rrit shpejt. Deri më 13 shtator, autoritetet vietnameze raportuan 254 persona të vdekur si pasojë e tajfunit, përmbytjeve dhe rrëshqitjeve të dheut.

Yagi shkaktoi dëme të mëdha në rrjetin rrugor, banesa, fabrika dhe infrastrukturën energjetike. Përmbytjet prekën veçanërisht zonat veriore dhe komunitetet pranë lumenjve.

 

  1. Afganistan – maj 2024

Në maj 2024, përmbytjet e rrufeshme goditën disa provinca të Afganistanit, veçanërisht Baghlanin në veri të vendit.

Sipas autoriteteve, bilanci arriti në 315 viktima, ndërsa më shumë se 1,600 persona u plagosën.

Mijëra shtëpi u dëmtuan ose u shkatërruan dhe shumë familje mbetën pa strehim. Përmbytjet shkatërruan gjithashtu toka bujqësore dhe bagëti, duke rritur rrezikun e një krize ushqimore për komunitetet e prekura.

 

  1. Kenia – prill-maj 2024

Kenia u përball me reshje të jashtëzakonshme gjatë pranverës së vitit 2024. Përmbytjet dhe rrëshqitjet e dheut prekën shumë pjesë të vendit, përfshirë zonat rreth kryeqytetit Nairobi.

Më 5 maj 2024, autoritetet raportuan 228 persona të vdekur nga përmbytjet dhe pasojat e reshjeve të dendura.

Qindra mijëra njerëz u prekën nga katastrofa, ndërsa shtëpi, rrugë, ura dhe toka bujqësore u dëmtuan. Situata u përkeqësua edhe nga frika për tejmbushjen e digave dhe rritjen e nivelit të lumenjve.

 

  1. Brazili – Rio Grande do Sul, maj 2024

Një nga katastrofat më të mëdha të përmbytjeve në Amerikën e Jugut ndodhi në shtetin Rio Grande do Sul të Brazilit në maj 2024.

Reshjet e dendura bënë që lumenjtë të dilnin nga shtrati dhe përmbytën qytete të tëra. Në një moment, rreth 150,000 njerëz kishin mbetur pa shtëpi, ndërsa dhjetëra mijëra të tjerë prisnin evakuimin.

Më 13 maj, numri i viktimave kishte arritur në 143 persona, sipas autoriteteve të mbrojtjes civile.

Katastrofa preku rëndë edhe ekonominë e rajonit, pasi shumë biznese, ferma dhe rrugë u përmbytën ose u shkatërruan.

 

 

9. Gjermani dhe Belgjikë – korrik 2021 

Në korrik 2021, reshje jashtëzakonisht të dendura shkaktuan përmbytje katastrofike në Gjermani, Belgjikë, Holandë dhe Luksemburg. Zonat më të goditura ishin Rheinland-Pfalz dhe North Rhine-Westphalia në Gjermani, si dhe pjesë të Belgjikës.

Në Gjermani humbën jetën të paktën 180 persona, ndërsa në Belgjikë u raportuan 39 viktima, duke e çuar bilancin e katastrofës në mbi 220 të vdekur.

Lumenjtë dhe përrenjtë u rritën me shpejtësi dhe përmbytën qytete e fshatra brenda pak orësh. U shkatërruan ose dëmtuan rëndë shtëpi, ura, rrugë, linja hekurudhore dhe rrjete të komunikimit. Mijëra njerëz u evakuuan dhe shumë komunitete mbetën për ditë të tëra pa energji elektrike dhe ujë të pijshëm.

Përmbytjet u konsideruan një prej katastrofave natyrore më të rënda që kishte goditur Evropën në dekada dhe sollën një debat të madh mbi sistemet e paralajmërimit për mot ekstrem, pasi në disa zona paralajmërimet nuk arritën te banorët në kohë.

 

  1. Derna, Libi – shtator 2023

Një nga katastrofat më tragjike të viteve të fundit ndodhi në Derna të Libisë, në shtator 2023, pas stuhisë Daniel.

Reshjet ekstreme shkaktuan shembjen e dy digave, duke lëshuar një sasi masive uji drejt qytetit. Lagje të tëra u përfshinë nga uji dhe shumë ndërtesa u shkatërruan.

Një javë pas katastrofës, Reuters raportonte se rreth 11,300 persona kishin humbur jetën dhe rreth 10,100 të tjerë ishin të zhdukur vetëm në Derna, sipas të dhënave të Gjysmëhënës së Kuqe.

Përmbytja shkatërroi ura dhe rrugë dhe izoloi pjesë të qytetit. Numri i madh i viktimave e bëri katastrofën një nga fatkeqësitë natyrore më vdekjeprurëse të dekadave të fundit në Afrikën e Veriut.

 

Këto raste tregojnë se përmbytjet nuk janë më vetëm një fenomen sezonal, por mund të shndërrohen brenda pak orësh në katastrofa me pasoja të mëdha njerëzore dhe ekonomike.

Nga rrjedhat e ujit dhe rrëshqitjet e dheut në Azi, te reshjet ekstreme në Evropë dhe shembja e digave në Libi, faktorët ndryshojnë nga një rast në tjetrin.

Megjithatë, një element është i përbashkët: zonat e populluara pranë lumenjve, digave dhe rajoneve malore mbeten veçanërisht të ekspozuara.

Rasti më i fundit në kufirin Nepal-Tibet e riktheu edhe një herë vëmendjen te rreziku që paraqesin akullnajat dhe ndryshimet e shpejta në zonat malore.

Ndërkohë, përmbytjet në Pakistan, Kinë, Spanjë, Brazil, Kenia dhe vende të tjera tregojnë se përballimi i reshjeve ekstreme kërkon sisteme më të mira paralajmërimi, infrastrukturë më të fortë dhe reagim më të shpejtë në raste emergjente.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Përmbytjet në Nepal: Mbi 350 të vdekur e 900 të zhdukur

Published

on

By

Policia e Nepalit ka njoftuar se numri i viktimave nga përmbytjet shkatërruese në zonën kufitare me Tibetin ka arritur në të paktën 350 të vdekur, ndërsa më shumë se 900 persona të tjerë rezultojnë ende të zhdukur.

Ekipet e shpëtimit po përballen me pengesa të mëdha për shkak të motit të keq, urave të rrëmbyera nga uji dhe rrugëve të bllokuara nga balta. Ndërkohë, në anën tjetër të kufirit në Tibet konfirmohen 3 të vdekur dhe 558 të zhdukur. Qindra shtetas të huaj nga mbi 30 shtete të ndryshme ndodhen mes të humburve në të dyja rajonet.

Sipas një studimi nga Instituti Gjeologjik i SHBA-ve (USGS), katastrofa u shkaktua nga shembja masive e akullnajave dhe rrjedha e mbetjeve ujore. Ekspertët ngrenë alarm se mbeturinat e akumuluara në shtretërit e lumenjve mund të shkaktojnë një valë të dytë përmbytjesh në orët në vijim. /BBC/

Continue Reading

Aktualitet

Tragjeditë e deritashme nga vërshimet në Nepal

Published

on

By

Tragjedia e fundit në Nepali solli në kujtesë disa tragjedi, afërisht të njëjta, të ndodhur anë këtë rajon. Vërshimet dhe rrëshqitjet e dheut në korrik të vitit 1993 morën jetën e më shumë se 1300 personave. Deri në tragjedinë e këtyre ditëve llogaritej tragjedia më e rëndë, shkaktuar nga vërshimet. Erdhi pas reshjeve të jashtëzakonshme monsunike.

Në vitin 2008, lumi Koshi ndryshoi rrjedhën pas thyerjes së një dige pranë kufirit me Indinë. Qindra mijëra njerëz u detyruan të largohen nga shtëpitë e tyre. Edhe në vitin 2014, ndodhën vërshime dhe rrëshqitje dheu. Reshjet e dendura monsunike shkaktuan përmbytje në pjesën perëndimore të Nepalit. Mbetën mbi 200 viktima, ndërsa mijëra banorë u zhvendosën, si dhe shumë fshatra u izoluan.

Një përmbytje e befasishme në luginën Melamchi, pranë Kathmandusë ndoshi në vitin 2021. Shkas ishin reshjet ekstreme dhe rrjedhjet e fuqishme me baltë e gurë. U shkatërruan ura, rrugë dhe pjesë të projektit të madh të furnizimit me ujë të Kathmandusë. Dhjetëra persona humbën jetën ose u shpallën të zhdukur.

Të paktën 66 persona humbën jetën në përmbytjet e mëdha të shtatorit 2024. Reshjet e mëdha shkaktuan vërshime dhe rrëshqitje të dheut në shumë pjesë të Nepalit. Gjitashtu, u dëmtuan rrugë, ura dhe zona të banuara përreth Kathmandusë.

 

Continue Reading

Të kërkuara