Lajmet

Gjendja e shëndetit oral të fëmijëve është përkeqësuar, apelohet për kujdes

Sipas hulumtimit, tek 114 fëmijë janë evidentuar 1188 dhëmbë të qumështit të prishur.

Published

on

Gjendja e dhëmbëve te fëmijët është shqetësuese. Krahasuar me vitin 2020 fëmijët e grupmoshave 2.5-7 vjet, nё mesatare kanë mbi 10 dhëmbë tё qumështit tё prishur, ndërsa ata nga 7 deri në 14 vjeç në mesatare kanë 4 dhëmbë të prishur.

Kështu thotë rezultati i një hulumtimi të bërë nga udhëheqësi i projektit “Dhëmbë të Shëndoshë, fëmijë të lumtur”, Xheladin Ujkani, i cili me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Dentistit kërkoi nga prindërit, por edhe institucionet kujdes më të shtuar për shëndetin e gojës te fëmijët.

Dentisti i fëmijëve, Xheladin Ujkani u shpreh se krahasuar me hulumtimin e vitit 2020 shëndeti i dhëmbëve të fëmijëve është përkeqësuar.

Sipas hulumtimit të bërë gjatë dy muajve të fundit, tek 114 fëmijë janë evidentuar 1188 dhëmbë të qumështit të prishur.

“Gjendja në raport me vitin 2020 është përkeqësuar, jo që është shqetësuese por është përkeqësuar. Pse për shkak se tek 114 fëmijë i kemi 1188 dhëmbë të qumështit të prishur. Që i bie moshat prej 2.5 deri në 7 vjeç ku janë shumica dhëmbë të qumështit, mosha mesatare e tyre është 5.3 vjet kemi 10.4 dhëmbë të prishur tek kjo grupmoshë. Ndërsa, tek dhëmbët e përhershëm kemi deshtë me pa edhe sa dhëmbë të përhershëm i kanë të prishur moshat 7 deri 14 vjet edhe kjo është shqetësuese shumë, sepse ka dalë se afër 4 dhëmbë të prishur të përhershëm i kanë fëmijët nga 7 deri 14 vjet e që mosha mesatare e tyre ka dalë që është 9-vjeçar”, tha ai.

Dentisti Ukjani u shpreh se përveç dhëmbëve të prishur, shumica e fëmijëve për shkak të moskujdesit nuk kanë nofull të zhvilluar mirë, dhe se ballafaqohen edhe me kafshim të gabuar.

Ai theksoi se deri në këtë gjendje të rëndë për fëmijët po vjen si rezultat i pakujdesisë dhe neglizhencës nga ana e prindërve.

“Shumica e këtyre fëmijëve kanë të zhvilluar nofull shumë të dobët, kafshim të gabuar e këto probleme vijnë për shkak të frymëmarrjes me gojë që duhet me qenë me hundë, mandej gëlltitjes të kundërt të gabuar, pozicionit të ulët të gjuhës, mandej pasivizimit dhe mosfunksionalizimit të muskujve të gjuhës. Ndikojnë edhe përdorimi i tepërt i shisheve e biberoni dhe ushqyerja me ushqime të bluara deri në moshën 4-5 vjeçare”, theksoi Ujkani.

Dentisti i fëmijëve, Xheladin Ujkani kërkoi nga institucionet e vendit që të investojnë më shumë për edukimin dhe promovimin e shëndetit të dhëmbëve dhe gojës.

Ai kërkoi që të bëhen të detyrueshme vizitat stomatologjike te fëmijët para moshës 3-vjeçare.

“Kemi kërkuar që vizita me u bë të detyrueshme për fëmijët para moshës 3-vjeçare, atëherë kur kompletohen dhëmbët e qumështit edhe nëse nuk ka asnjë dhëmbë të prishur me bë vizitën e parë tek dentisti. Pse? Për shkak se në 2020 hulumtimi i fundit që kemi bërë mosha mesatare që vizitojnë dentistin për herë të parë ka qenë mosha 5-vjeçare. Mirëpo, mesatarja e dhëmbëve të prishur ka qenë 10 dhëmbë të prishur tek grup-moshat 5-vjeçare… Kemi kërkuar prej Qeverisë të fillojë zbatimin e sigurimit shëndetësor, kemi kërkuar nga MASHTI me e ndalu futjen e ushqimeve të dëmshme në të gjitha objektet e arsimit fillor, me i bë funksionale kuzhinat nëpër çdo institucion të arsimit fillor… Kemi kërkuar që për regjistrimin e fëmijëve në klasën e parë kërkimin e një raporti prej dentistit për gjendjen e dhëmbëve të fëmijëve të tyre”, theksoi ai.

Continue Reading

Lajmet

Von der Leyen në Kiev, BE-ja dhe Ukraina drejt marrëveshjes së re për prodhimin e dronëve

Published

on

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka mbërritur në Kiev për t’u takuar me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky, në kuadër të përpjekjeve për thellimin e bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes ndërmjet Bashkimit Evropian dhe Ukrainës.

Vizita, e dyta e saj në Kiev gjatë këtij viti, pritet të përqendrohet në një marrëveshje të re për prodhimin dhe zhvillimin e dronëve, të cilët kanë marrë një rol kyç në luftën mes Ukrainës dhe Rusisë.

Me të mbërritur në kryeqytetin ukrainas, von der Leyen tha se Ukraina ka krijuar një moment të ri në fushën ushtarake.

“Ukraina ka ndërtuar një vrull të fortë ushtarak. Batica po ndryshon. Bashkimi Evropian po luan plotësisht rolin e tij me kredinë prej 90 miliardë eurosh. Në Ukrainë do të njoftoj iniciativa të reja për të thelluar integrimin e industrive tona të mbrojtjes”, deklaroi ajo.

Sipas raportimeve, një nga elementet kryesore të marrëveshjes do të jetë ruajtja e dronëve ukrainas në territorin e Bashkimit Evropian, duke kombinuar kapacitetet industriale të Evropës me zhvillimin teknologjik të Ukrainës.

Gjatë vizitës, presidenti Volodymyr Zelensky pritet ta dekorojë Ursula von der Leyen me Urdhrin e Evropës, një vlerësim i ri që u jepet personaliteteve që kanë kontribuar në mbështetjen e Ukrainës dhe në avancimin e rrugës së saj drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian.

Von der Leyen do të marrë pjesë gjithashtu në edicionin e pestë të Samitit Ukrainë–Evropë Juglindore, ku do të jenë të pranishëm edhe liderë nga Kroacia, Moldavia, Rumania dhe vende të tjera të rajonit./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Rriten çmimet e derivateve në Kosovë, nafta arrin në 1.54 euro për litër

Published

on

Çmimet e derivateve të naftës në Kosovë kanë shënuar rritje për ditën e mërkurë, sipas çmimeve maksimale të publikuara nga Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë.

Litri i naftës mund të shitet deri në 1.54 euro, duke shënuar një rritje prej dy centësh krahasuar me një ditë më parë.

Rritje ka pësuar edhe çmimi i benzinës. Të mërkurën, litri i benzinës mund të shitet deri në 1.40 euro, një cent më shumë se një ditë më parë.

Ndërkohë, çmimi i gazit ka mbetur i pandryshuar, me 0.60 euro për litër.

Rritja e çmimeve të derivateve vjen pas zhvillimeve të fundit në Lindjen e Mesme, përkatësisht prishjes së marrëveshjes së armëpushimit mes Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit. SHBA-ja ka njoftuar rikthimin e bllokadës për anijet që hyjnë ose dalin nga portet iraniane, një zhvillim që ka ndikuar edhe në tregjet ndërkombëtare të naftës./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Aktakuzë për tentim-vrasje në Deçan, i dyshuari akuzohet se qëlloi ndaj katër personave

Published

on

Prokuroria Themelore në Pejë ka ngritur aktakuzë ndaj I.Z., nën dyshimin se ka kryer veprat penale “Vrasje e rëndë” në tentativë dhe “Mbajtja në pronësi, kontroll ose posedim të paautorizuar të armëve”.

Sipas Prokurorisë, ngjarja ka ndodhur më 13 janar 2026, rreth orës 00:15, brenda një lokali në komunën e Deçanit.

Në aktakuzë thuhet se i pandehuri, i motivuar nga përkatësia kombëtare e të dëmtuarve, dyshohet se ka tentuar t’i privojë nga jeta katër persona duke përdorur armë zjarri.

Si pasojë e të shtënave, tre persona kanë mbetur të plagosur. Dy prej tyre kanë pësuar lëndime të rënda trupore, ndërsa njëri ka marrë lëndime të lehta. Personi i katërt ka arritur t’i shmanget sulmit pa pësuar lëndime.

Prokuroria bën të ditur se arma e përdorur në këtë rast dyshohet se mbahej pa autorizim ligjor, në kundërshtim me Ligjin për Armët. Pas arrestimit të të pandehurit, gjatë kontrollit dhe bastisjes janë sekuestruar arma e zjarrit dhe municioni.

Prokurori i Shtetit i ka propozuar gjykatës që, pas zhvillimit të shqyrtimit gjyqësor dhe administrimit të provave, I.Z. të shpallet fajtor dhe të dënohet sipas ligjit për veprat penale që i vihen në barrë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

KURIOZITETET E DITËS

Published

on

Lexoni pesë kuriozitete nga bota. Mund të mos i keni ditur:

 

  1. Truri juaj vazhdimisht po e ha veten. Ky proces quhet fagocitozë, ku qelizat mbështjellin dhe konsumojnë qeliza ose molekula më të vogla për t’i larguar ato nga sistemi. Mos u shqetësoni! Fagocitoza nuk është e dëmshme, por në fakt ndihmon në ruajtjen e lëndës suaj gri.

 

  1. Copa më e madhe e jashtëqitjes së fosilizuar të dinozaurëve e zbuluar është mbi 30 cm e gjatë dhe mbi dy litra në vëllim. Besohet të jetë një jashtëqitje e Tyranosaur, jashtëqitjet e fosilizuara (të quajtura edhe ‘koprolit’) po i ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë më mirë se çfarë hëngri dinosauri.

 

  1. Marsi në të vërtetë nuk është i rrumbullakët. Ndryshe nga çdo planet tjetër shkëmbor në Sistemin Diellor, Marsi në të vërtetë ka formën e një topi ragbi, por me madhësi të ndryshme përgjatë të tre boshteve.

 

  1. Nuk ka diçka të tillë si ushqimet me zero kalori. Edhe ushqimet me pak kalori, të tilla si selinoja dhe lakërishta e ujit, përmbajnë më shumë energji sesa i duhet trupit për t’i përpunuar ato.

 

  1. Ngjyra mesatare e Universit quhet ‘Latte Kozmike’. Në një studim të vitit 2002, astronomët zbuluan se drita që vinte nga galaktikat mesatarisht merrte një ngjyrë bezhë që është afër të bardhës.

Continue Reading

Të kërkuara