Lajmet

Gjendja e shëndetit oral të fëmijëve është përkeqësuar, apelohet për kujdes

Sipas hulumtimit, tek 114 fëmijë janë evidentuar 1188 dhëmbë të qumështit të prishur.

Published

on

Gjendja e dhëmbëve te fëmijët është shqetësuese. Krahasuar me vitin 2020 fëmijët e grupmoshave 2.5-7 vjet, nё mesatare kanë mbi 10 dhëmbë tё qumështit tё prishur, ndërsa ata nga 7 deri në 14 vjeç në mesatare kanë 4 dhëmbë të prishur.

Kështu thotë rezultati i një hulumtimi të bërë nga udhëheqësi i projektit “Dhëmbë të Shëndoshë, fëmijë të lumtur”, Xheladin Ujkani, i cili me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Dentistit kërkoi nga prindërit, por edhe institucionet kujdes më të shtuar për shëndetin e gojës te fëmijët.

Dentisti i fëmijëve, Xheladin Ujkani u shpreh se krahasuar me hulumtimin e vitit 2020 shëndeti i dhëmbëve të fëmijëve është përkeqësuar.

Sipas hulumtimit të bërë gjatë dy muajve të fundit, tek 114 fëmijë janë evidentuar 1188 dhëmbë të qumështit të prishur.

“Gjendja në raport me vitin 2020 është përkeqësuar, jo që është shqetësuese por është përkeqësuar. Pse për shkak se tek 114 fëmijë i kemi 1188 dhëmbë të qumështit të prishur. Që i bie moshat prej 2.5 deri në 7 vjeç ku janë shumica dhëmbë të qumështit, mosha mesatare e tyre është 5.3 vjet kemi 10.4 dhëmbë të prishur tek kjo grupmoshë. Ndërsa, tek dhëmbët e përhershëm kemi deshtë me pa edhe sa dhëmbë të përhershëm i kanë të prishur moshat 7 deri 14 vjet edhe kjo është shqetësuese shumë, sepse ka dalë se afër 4 dhëmbë të prishur të përhershëm i kanë fëmijët nga 7 deri 14 vjet e që mosha mesatare e tyre ka dalë që është 9-vjeçar”, tha ai.

Dentisti Ukjani u shpreh se përveç dhëmbëve të prishur, shumica e fëmijëve për shkak të moskujdesit nuk kanë nofull të zhvilluar mirë, dhe se ballafaqohen edhe me kafshim të gabuar.

Ai theksoi se deri në këtë gjendje të rëndë për fëmijët po vjen si rezultat i pakujdesisë dhe neglizhencës nga ana e prindërve.

“Shumica e këtyre fëmijëve kanë të zhvilluar nofull shumë të dobët, kafshim të gabuar e këto probleme vijnë për shkak të frymëmarrjes me gojë që duhet me qenë me hundë, mandej gëlltitjes të kundërt të gabuar, pozicionit të ulët të gjuhës, mandej pasivizimit dhe mosfunksionalizimit të muskujve të gjuhës. Ndikojnë edhe përdorimi i tepërt i shisheve e biberoni dhe ushqyerja me ushqime të bluara deri në moshën 4-5 vjeçare”, theksoi Ujkani.

Dentisti i fëmijëve, Xheladin Ujkani kërkoi nga institucionet e vendit që të investojnë më shumë për edukimin dhe promovimin e shëndetit të dhëmbëve dhe gojës.

Ai kërkoi që të bëhen të detyrueshme vizitat stomatologjike te fëmijët para moshës 3-vjeçare.

“Kemi kërkuar që vizita me u bë të detyrueshme për fëmijët para moshës 3-vjeçare, atëherë kur kompletohen dhëmbët e qumështit edhe nëse nuk ka asnjë dhëmbë të prishur me bë vizitën e parë tek dentisti. Pse? Për shkak se në 2020 hulumtimi i fundit që kemi bërë mosha mesatare që vizitojnë dentistin për herë të parë ka qenë mosha 5-vjeçare. Mirëpo, mesatarja e dhëmbëve të prishur ka qenë 10 dhëmbë të prishur tek grup-moshat 5-vjeçare… Kemi kërkuar prej Qeverisë të fillojë zbatimin e sigurimit shëndetësor, kemi kërkuar nga MASHTI me e ndalu futjen e ushqimeve të dëmshme në të gjitha objektet e arsimit fillor, me i bë funksionale kuzhinat nëpër çdo institucion të arsimit fillor… Kemi kërkuar që për regjistrimin e fëmijëve në klasën e parë kërkimin e një raporti prej dentistit për gjendjen e dhëmbëve të fëmijëve të tyre”, theksoi ai.

Continue Reading

Lajmet

Studiuesit zbulojnë dobësi në ChatGPT, OpenAI ndërhyn me masa shtesë

Published

on

Studiues të sigurisë së inteligjencës artificiale kanë ngritur shqetësime pasi zbuluan se versioni më i fundit publik i ChatGPT-së mund të manipulohej për të gjeneruar imazhe me përmbajtje seksuale ose të dhunshme përmes udhëzimeve të modifikuara.

Sipas raportimit të BBC-së, kompania britanike e sigurisë kibernetike Mindgard arriti të anashkalojë disa prej mbrojtjeve të sistemit, duke bërë që modeli të krijonte imazhe grafike dhe shqetësuese.

OpenAI ka reaguar duke deklaruar se pas identifikimit të problemit janë vendosur masa shtesë mbrojtëse për të parandaluar gjenerimin e përmbajtjeve që shkelin rregullat e platformës.

Megjithatë, studiuesit pretendojnë se me ndryshime të vogla në udhëzime, sistemi vazhdonte të prodhonte materiale problematike, përfshirë skena të dhunshme dhe përmbajtje të papërshtatshme.

Sipas ekspertëve të Mindgard, rasti tregon sfidat e vazhdueshme me të cilat përballen kompanitë e inteligjencës artificiale në kontrollin e përmbajtjes së gjeneruar nga modelet e avancuara.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Dita e dytë e “Javës së Kulturës së Kosovës në Berlin”

Published

on

Në kuadër të “Javës së Kulturës së Kosovës në Berlin”, më 16 qershor është shfaqur filmi “The Beauty of the Donkey” i regjisores Dea Gjinovci.

Filmi dhe mesazhi i tij kanë përcjellë emocione të forta te publiku, duke trajtuar plagët e luftës në Kosovë dhe përjetimet e familjeve që kanë humbur të dashurit e tyre, si dhe çështjen e personave të zhdukur gjatë luftës.

Në shfaqje kanë marrë pjesë përfaqësues të institucioneve gjermane, ambasadorë, trupi diplomatik, gazetarë, artdashës dhe bashkatdhetarë nga diaspora, duke krijuar një atmosferë të veçantë dhe emocionale.

Ky aktivitet është organizuar në bashkëpunim me Qendrën Kinematografike të Kosovës dhe Albanian Film Festival Berlin.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Në SHBA hapet ekspozita “Liria” e fotografit kosovar Hazir Reka

Published

on

Në kuadër të aktiviteteve për shënimin e Ditës së Çlirimit të Kosovës, Ambasada e Republikës së Kosovës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës ka organizuar ekspozitën fotografike “Liria” të fotografit kosovar Hazir Reka.

Ekspozita sjell një përmbledhje fotografish që dokumentojnë sakrificën, qëndresën dhe shpresën e popullit të Kosovës në periudha të ndryshme historike, duke pasqyruar edhe rolin e SHBA-së në rrugëtimin e Kosovës drejt lirisë dhe pavarësisë.

Ambasadori i Kosovës në SHBA, Ilir Dugolli, e ka cilësuar Rekën si “kronistin jozyrtar të historisë moderne të Kosovës”, duke theksuar se fotografitë e tij dokumentojnë periudhën e represionit, rezistencës paqësore, luftës, çlirimit dhe shtetndërtimit.

Ai ka veçuar edhe një fotografi të vitit 1990 në Prishtinë, gjatë vizitës së delegacionit të Kongresit amerikan të udhëhequr nga senatori Bob Dole, si simbol të shpresës dhe mbështetjes ndërkombëtare për Kosovën.

Sipas ambasadorit, ekspozita përbën një dëshmi vizuale të historisë së Kosovës dhe marrëdhënieve të saj të veçanta me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Hapet në Prishtinë ekspozita performuese “Në Ikje” mbi përvojat e zhvendosjes gjatë luftës

Published

on

Më 19 qershor 2026, nga ora 18:00, në Barabar Centre në Hotel Grand Prishtina, hapet ekspozita e gjallë performuese “Në Ikje”, e organizuar nga YIHR-KS.

Ekspozita sjell rrëfime të drejtpërdrejta mbi përvojat e zhvendosjes së detyruar gjatë luftës në Kosovë, duke u fokusuar në historitë e personave që kanë përjetuar largimin nga shtëpitë e tyre, pasigurinë e rrugëtimit dhe jetën në kushte të përkohshme.

Përmes materialeve nga Muzeu Virtual i Refugjatëve, këto rrëfime paraqiten në formë performative, me qëllim afrimin e publikut me përvojat njerëzore të luftës dhe zhvendosjes.

Sipas organizatorëve, ekspozita synon të krijojë një hapësirë reflektimi mbi kujtesën kolektive, duke trajtuar temat e humbjes, qëndrueshmërisë dhe dinjitetit njerëzor në kohë krize.

Ekspozita “Në Ikje” është kuruar nga Çlirimtare Januzaj, ndërsa dizajni i posterit është realizuar nga Aurora Bytyçi.

/A.K/

Continue Reading

Të kërkuara