Lajmet

Gjendja e shëndetit oral të fëmijëve është përkeqësuar, apelohet për kujdes

Sipas hulumtimit, tek 114 fëmijë janë evidentuar 1188 dhëmbë të qumështit të prishur.

Published

on

Gjendja e dhëmbëve te fëmijët është shqetësuese. Krahasuar me vitin 2020 fëmijët e grupmoshave 2.5-7 vjet, nё mesatare kanë mbi 10 dhëmbë tё qumështit tё prishur, ndërsa ata nga 7 deri në 14 vjeç në mesatare kanë 4 dhëmbë të prishur.

Kështu thotë rezultati i një hulumtimi të bërë nga udhëheqësi i projektit “Dhëmbë të Shëndoshë, fëmijë të lumtur”, Xheladin Ujkani, i cili me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Dentistit kërkoi nga prindërit, por edhe institucionet kujdes më të shtuar për shëndetin e gojës te fëmijët.

Dentisti i fëmijëve, Xheladin Ujkani u shpreh se krahasuar me hulumtimin e vitit 2020 shëndeti i dhëmbëve të fëmijëve është përkeqësuar.

Sipas hulumtimit të bërë gjatë dy muajve të fundit, tek 114 fëmijë janë evidentuar 1188 dhëmbë të qumështit të prishur.

“Gjendja në raport me vitin 2020 është përkeqësuar, jo që është shqetësuese por është përkeqësuar. Pse për shkak se tek 114 fëmijë i kemi 1188 dhëmbë të qumështit të prishur. Që i bie moshat prej 2.5 deri në 7 vjeç ku janë shumica dhëmbë të qumështit, mosha mesatare e tyre është 5.3 vjet kemi 10.4 dhëmbë të prishur tek kjo grupmoshë. Ndërsa, tek dhëmbët e përhershëm kemi deshtë me pa edhe sa dhëmbë të përhershëm i kanë të prishur moshat 7 deri 14 vjet edhe kjo është shqetësuese shumë, sepse ka dalë se afër 4 dhëmbë të prishur të përhershëm i kanë fëmijët nga 7 deri 14 vjet e që mosha mesatare e tyre ka dalë që është 9-vjeçar”, tha ai.

Dentisti Ukjani u shpreh se përveç dhëmbëve të prishur, shumica e fëmijëve për shkak të moskujdesit nuk kanë nofull të zhvilluar mirë, dhe se ballafaqohen edhe me kafshim të gabuar.

Ai theksoi se deri në këtë gjendje të rëndë për fëmijët po vjen si rezultat i pakujdesisë dhe neglizhencës nga ana e prindërve.

“Shumica e këtyre fëmijëve kanë të zhvilluar nofull shumë të dobët, kafshim të gabuar e këto probleme vijnë për shkak të frymëmarrjes me gojë që duhet me qenë me hundë, mandej gëlltitjes të kundërt të gabuar, pozicionit të ulët të gjuhës, mandej pasivizimit dhe mosfunksionalizimit të muskujve të gjuhës. Ndikojnë edhe përdorimi i tepërt i shisheve e biberoni dhe ushqyerja me ushqime të bluara deri në moshën 4-5 vjeçare”, theksoi Ujkani.

Dentisti i fëmijëve, Xheladin Ujkani kërkoi nga institucionet e vendit që të investojnë më shumë për edukimin dhe promovimin e shëndetit të dhëmbëve dhe gojës.

Ai kërkoi që të bëhen të detyrueshme vizitat stomatologjike te fëmijët para moshës 3-vjeçare.

“Kemi kërkuar që vizita me u bë të detyrueshme për fëmijët para moshës 3-vjeçare, atëherë kur kompletohen dhëmbët e qumështit edhe nëse nuk ka asnjë dhëmbë të prishur me bë vizitën e parë tek dentisti. Pse? Për shkak se në 2020 hulumtimi i fundit që kemi bërë mosha mesatare që vizitojnë dentistin për herë të parë ka qenë mosha 5-vjeçare. Mirëpo, mesatarja e dhëmbëve të prishur ka qenë 10 dhëmbë të prishur tek grup-moshat 5-vjeçare… Kemi kërkuar prej Qeverisë të fillojë zbatimin e sigurimit shëndetësor, kemi kërkuar nga MASHTI me e ndalu futjen e ushqimeve të dëmshme në të gjitha objektet e arsimit fillor, me i bë funksionale kuzhinat nëpër çdo institucion të arsimit fillor… Kemi kërkuar që për regjistrimin e fëmijëve në klasën e parë kërkimin e një raporti prej dentistit për gjendjen e dhëmbëve të fëmijëve të tyre”, theksoi ai.

Continue Reading

Lajmet

Gjermani:Më shumë të rinj pa punë dhe pa arsimim profesional

Published

on

By

Në Gjermani po rritet përqindja e të rinjve që nuk arrijnë më të kalojnë me sukses nga shkolla në tregun e punës. Sipas një eksperteje, në këtë mënyrë Gjermania po humbet edhe fuqi punëtore të rëndësishme të kualifikuar.

Dhjetë për qind e të rinjve të moshës 20 deri në 24 vjeç në Gjermani nuk ishin as të punësuar dhe as në ndonjë program arsimi apo trajnimi gjatë vitit 2025. Këtë e bëri të ditur Zyra Federale e Statistikave në Wiesbaden. Kjo përqindje është rritur vazhdimisht vitet e fundit. Në vitin 2022 ajo ishte ende 8,8 për qind.

Arsyet janë të ndryshme. Statisticienët iu referuan Raportit Kombëtar për Arsimin për vitin 2024, sipas të cilit 25 për qind e personave të prekur në Gjermani konsideroheshin si në kërkim pune. Megjithatë, dy të tretat e tyre nuk ishin fare të disponueshëm për tregun e punës. Arsyet më të shpeshta të përmendura ishin detyrimet për kujdes familjar dhe kufizimet shëndetësore.

“Perspektivë e pasigurt për të ardhmen”

Instituti për Kërkime Ekonomike dhe Sociale (WSI), pjesë e Fondacionit Hans Böckler të afërt me sindikatat, e vlerësoi këtë zhvillim në Gjermani si “shqetësues”.

Për të rinjtë e prekur kjo nënkupton “një perspektivë të pasigurt për të ardhmen dhe me shumë gjasa një karrierë profesionale të vështirë dhe me pengesa”, tha drejtoresha shkencore e WSI-së, Bettina Kohlrausch.

“Për tregun gjerman të punës kjo do të thotë se humbasin specialistë të rëndësishëm dhe fuqi punëtore e kualifikuar.”

Kohlrausch theksoi se nevojiten urgjentisht më shumë oferta cilësore të formimit profesional dhe më shumë mbështetje për të rinjtë, në mënyrë që ata të mund të përfundojnë me sukses rrugën drejt një profesioni dhe më pas drejttregut të punës.

Sipas saj, një garanci e vërtetë për formimin profesional do të ishte një hap i rëndësishëm në këtë drejtim. “Megjithatë, për këtë qëllim rregulloret ekzistuese duhet të zgjerohen dhe të zhvillohen më tej.”

 

Përqindje relativisht e ulët e grupit “NEET”

Në krahasim me vendet e tjera evropiane, përqindja e Gjermanisë mbetet ende e ulët. Mesatarja e 27 vendeve të Bashkimit Evropian ishte 12,9 për qind për grupmoshën 20 deri në 24 vjeç.

Ky grup njihet ndërkombëtarisht si NEET (“Not in Employment, Education or Training”), që do të thotë persona që nuk janë të punësuar, nuk ndjekin arsimim dhe as trajnime profesionale.

Përqindja më e ulët u regjistrua në Holandë me 5,6 për qind, pasuar nga Suedia me 7,3 për qind dhe Çekia me 7,6 për qind.

Përqindja më e lartë u shënua në Rumani me 22,8 për qind, Bullgari me 17,3 për qind dhe Francë me 16,2 për qind. Për Luksemburgun nuk kishte të dhëna aktuale.

Situatë e ndryshme mes qytetit dhe zonave rurale

Në Gjermani, gratë e reja preken pak më shpesh nga kjo dukuri sesa burrat e rinj. Ky dallim vihet re edhe në mesataren e Bashkimit Evropian.

Megjithatë, një pamje jo e njëtrajtshme shfaqet kur krahasohen qytetet me zonat rurale. Në Gjermani, të rinjtë që jetojnë në qytete të mëdha janë më shpesh pa punë ose pa formim profesional sesa ata që jetojnë në zonat rurale. Në nivel të përgjithshëm të Bashkimit Evropian, situata është e kundërt: të rinjtë në zonat rurale preken më shumë nga ky fenomen sesa ata në qytete. /DW/

 

 

Continue Reading

Lajmet

Kuriozitetet e ditës

Published

on

Lexoni pesë kuriozitete. Mund të mos i keni ditur:

 

  1. Insektet mund të fluturojnë deri në 3.25 km mbi nivelin e detit, të paktën. Bletët alpine janë gjetur duke jetuar deri në 3.25 km mbi nivelin e detit dhe madje mund të fluturojnë në kushte laboratorike që përsërisin dendësinë e ajrit dhe nivelet e oksigjenit në 9 km – kjo është pak më lart se Mali Everest.

 

  1. Ekziston një planet i bërë kryesisht nga diamanti. I quajtur 55 Cancri e, është rreth dyfishi i madhësisë së Tokës dhe rreth 40 vite dritë larg nesh brenda konstelacionit të Gaforres.

 

  1. Në det të thellë, meshkujt e peshkut angler nuk çiftëzohen thjesht – ata bashkohen. Meshkujt e vegjël kafshojnë një femër shumë më të madhe dhe gradualisht treten në trupin e saj, duke lënë pas pak më shumë se një qese të gjallë sperme që ajo mund ta përdorë sa herë që dëshiron të lëshojë vezë.

 

  1. Ekziston një gjendje në të cilën trupi juaj mund të prodhojë alkool. Sindroma e auto-birrës është një gjendje shumë e rrallë që ndodh kur disa baktere dhe maja në zorrë i zbërthejnë karbohidratet në etanol.

 

  1. Është e mundur që dy ëndërrimtarë të kthjellët të komunikojnë në mes të ëndrrës. Sinkronizimi nervor ndër-trunor është vërejtur midis njerëzve që të dy janë në gjumë.

Continue Reading

Lajmet

Sindikata e Re e KEK-ut paralajmëron protestë në tri divizione pas vdekjes së katër punëtorëve

Published

on

Sindikata e Re e Korporatës Energjetike të Kosovës ka paralajmëruar protestë të punëtorëve në tri divizionet e KEK-ut, pas shqetësimeve për kushtet e punës, sigurinë dhe mungesën e pajisjeve mbrojtëse.

Kryetari i Sindikatës së Re të KEK-ut, Xhelal Jashari, ka bërë të ditur se protesta do të mbahet të mërkurën, më 26 gusht, nga ora 08:00, në Divizionin e Prodhimit të Qymyrit, Termocentralin “Kosova A” dhe Termocentralin “Kosova B”.

Sipas Jasharit, protesta synon të shprehë pakënaqësinë e punëtorëve lidhur me kushtet e vështira të punës dhe mungesën e pajisjeve mbrojtëse, si dhe të shprehë solidaritet me familjet e punëtorëve që kanë humbur jetën në vendin e punës.

Ai ka kërkuar më shumë kujdes për sigurinë e punëtorëve, duke thënë se ata duhet të përfundojnë orarin e punës dhe të kthehen shëndoshë e mirë te familjet e tyre.

Jashari ka ngritur shqetësime edhe për menaxhimin e mjeteve dhe automjeteve në dispozicion të KEK-ut. Sipas tij, ndërsa drejtues të caktuar kanë disa automjete në dispozicion, punëtorët përballen me mungesë të tyre për daljet në terren dhe në zona të prodhimit.

Sindikata ka paralajmëruar edhe një protestë simbolike para Drejtorisë së KEK-ut në Prishtinë, përpara protestës së madhe të 26 gushtit.

Ndërkaq, nënkryetari i Sindikatës, Nexhat Llumnica, ka ngritur shqetësime për presionin e stafit menaxhues ndaj punëtorëve. Sipas tij, në disa raste punëtorët nuk kanë guxim të refuzojnë detyrat në vende që i konsiderojnë të pasigurta, nga frika e procedurave disiplinore.

Protesta vjen pas vdekjes së katër punëtorëve gjatë kryerjes së detyrave të punës në KEK, nga shkurti deri në gusht të vitit 2026./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Në Malishevë, dyshohet se burri vrau gruan

Published

on

By

Detaje të reja kanë dalë në dritë lidhur me ngjarjen e rëndë në fshatin Kërvasari të Malishevës, ku mbeti e vdekur një grua shtatzënë. Prokuroria Themelore në Gjakovë ka njoftuar se i dyshuari për aktin është vetë bashkëshorti i viktimës, i cili po ashtu ka pësuar plagë të rënda nga arma e zjarrit.

Sipas njoftimit zyrtar të Prokurorisë, i dyshuari është dërguar për trajtim mjekësor në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK), ku mjekët bëjnë me dije se ai ndodhet në gjendje të rëndë dhe kritike për jetën.

Prokurori i Shtetit ka dalë në vendngjarje dhe me urdhër të tij, trupi i pajetë i viktimës është dërguar në Institutin e Mjekësisë Ligjore (IML) në Prishtinë për autopsi.

Rasti nga organet e drejtësisë po hetohet nën dyshimin për veprat penale “Vrasje e rëndë” dhe “Mbajtja në pronësi, kontroll ose posedim të paautorizuar të armëve”.

Prokuroria Themelore në Gjakovë, në koordinim me Policinë e Kosovës, bëri të ditur se po ndërmerr të gjitha veprimet e nevojshme hetimore për ndriçimin e plotë të rrethanave të kësaj ngjarjeje dhe grumbullimin e provave relevante. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara