Lajmet

Gjendja e shëndetit oral të fëmijëve është përkeqësuar, apelohet për kujdes

Sipas hulumtimit, tek 114 fëmijë janë evidentuar 1188 dhëmbë të qumështit të prishur.

Published

on

Gjendja e dhëmbëve te fëmijët është shqetësuese. Krahasuar me vitin 2020 fëmijët e grupmoshave 2.5-7 vjet, nё mesatare kanë mbi 10 dhëmbë tё qumështit tё prishur, ndërsa ata nga 7 deri në 14 vjeç në mesatare kanë 4 dhëmbë të prishur.

Kështu thotë rezultati i një hulumtimi të bërë nga udhëheqësi i projektit “Dhëmbë të Shëndoshë, fëmijë të lumtur”, Xheladin Ujkani, i cili me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Dentistit kërkoi nga prindërit, por edhe institucionet kujdes më të shtuar për shëndetin e gojës te fëmijët.

Dentisti i fëmijëve, Xheladin Ujkani u shpreh se krahasuar me hulumtimin e vitit 2020 shëndeti i dhëmbëve të fëmijëve është përkeqësuar.

Sipas hulumtimit të bërë gjatë dy muajve të fundit, tek 114 fëmijë janë evidentuar 1188 dhëmbë të qumështit të prishur.

“Gjendja në raport me vitin 2020 është përkeqësuar, jo që është shqetësuese por është përkeqësuar. Pse për shkak se tek 114 fëmijë i kemi 1188 dhëmbë të qumështit të prishur. Që i bie moshat prej 2.5 deri në 7 vjeç ku janë shumica dhëmbë të qumështit, mosha mesatare e tyre është 5.3 vjet kemi 10.4 dhëmbë të prishur tek kjo grupmoshë. Ndërsa, tek dhëmbët e përhershëm kemi deshtë me pa edhe sa dhëmbë të përhershëm i kanë të prishur moshat 7 deri 14 vjet edhe kjo është shqetësuese shumë, sepse ka dalë se afër 4 dhëmbë të prishur të përhershëm i kanë fëmijët nga 7 deri 14 vjet e që mosha mesatare e tyre ka dalë që është 9-vjeçar”, tha ai.

Dentisti Ukjani u shpreh se përveç dhëmbëve të prishur, shumica e fëmijëve për shkak të moskujdesit nuk kanë nofull të zhvilluar mirë, dhe se ballafaqohen edhe me kafshim të gabuar.

Ai theksoi se deri në këtë gjendje të rëndë për fëmijët po vjen si rezultat i pakujdesisë dhe neglizhencës nga ana e prindërve.

“Shumica e këtyre fëmijëve kanë të zhvilluar nofull shumë të dobët, kafshim të gabuar e këto probleme vijnë për shkak të frymëmarrjes me gojë që duhet me qenë me hundë, mandej gëlltitjes të kundërt të gabuar, pozicionit të ulët të gjuhës, mandej pasivizimit dhe mosfunksionalizimit të muskujve të gjuhës. Ndikojnë edhe përdorimi i tepërt i shisheve e biberoni dhe ushqyerja me ushqime të bluara deri në moshën 4-5 vjeçare”, theksoi Ujkani.

Dentisti i fëmijëve, Xheladin Ujkani kërkoi nga institucionet e vendit që të investojnë më shumë për edukimin dhe promovimin e shëndetit të dhëmbëve dhe gojës.

Ai kërkoi që të bëhen të detyrueshme vizitat stomatologjike te fëmijët para moshës 3-vjeçare.

“Kemi kërkuar që vizita me u bë të detyrueshme për fëmijët para moshës 3-vjeçare, atëherë kur kompletohen dhëmbët e qumështit edhe nëse nuk ka asnjë dhëmbë të prishur me bë vizitën e parë tek dentisti. Pse? Për shkak se në 2020 hulumtimi i fundit që kemi bërë mosha mesatare që vizitojnë dentistin për herë të parë ka qenë mosha 5-vjeçare. Mirëpo, mesatarja e dhëmbëve të prishur ka qenë 10 dhëmbë të prishur tek grup-moshat 5-vjeçare… Kemi kërkuar prej Qeverisë të fillojë zbatimin e sigurimit shëndetësor, kemi kërkuar nga MASHTI me e ndalu futjen e ushqimeve të dëmshme në të gjitha objektet e arsimit fillor, me i bë funksionale kuzhinat nëpër çdo institucion të arsimit fillor… Kemi kërkuar që për regjistrimin e fëmijëve në klasën e parë kërkimin e një raporti prej dentistit për gjendjen e dhëmbëve të fëmijëve të tyre”, theksoi ai.

Continue Reading

Lajmet

Sulmohet nga hakerët ueb-faqja e Zyrës për Mbrojtjen e Konsumatorit

Published

on

Ueb-faqja zyrtare e Zyrës për Mbrojtjen e Konsumatorit, konsumatori.rks-gov.net, ka qenë cak i një sulmi kibernetik.

Për shkak të sulmit, ueb-faqja aktualisht nuk është funksionale. Autoritetet kanë njoftuar qytetarët se, deri në rikthimin e plotë të shërbimeve online, ankesat dhe kërkesat mund t’i dërgojnë përmes emailit [email protected] ose përmes Viberit në numrin +383 (0) 46 311-000.

Qytetarët janë falënderuar për mirëkuptimin, ndërsa pritet që ueb-faqja të rikthehet në funksion pas përfundimit të procedurave përkatëse./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Fruthi në Kosovë, 137 raste të konfirmuara – 25 të reja vetëm gjatë javës së fundit

Published

on

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) ka njoftuar se nga 16 prilli deri më 17 gusht 2026, në Kosovë janë konfirmuar gjithsej 137 raste me fruth.

Vetëm gjatë javës së fundit janë regjistruar 25 raste të reja. Numri më i madh i rasteve është raportuar në Prishtinë me 47 raste dhe në Fushë-Kosovë me 34 raste. Pas tyre renditen Ferizaj me 12 raste, Obiliqi me 8, ndërsa Kaçaniku dhe Lipjani me nga 7 raste.

Raste janë raportuar edhe në Skenderaj, Vushtrri, Drenas, Gjilan, Shtime, Shtërpcë, Deçan, Gjakovë, Graçanicë, Mitrovicë, Podujevë dhe Viti.

Në komunat me numrin më të lartë të rasteve, ekipet e vaksinimit kanë intensifikuar aktivitetet. Vetëm gjatë javës së fundit janë vaksinuar me MMR gjithsej 276 fëmijë që kishin vonesa në vaksinim sipas kalendarit të rregullt.

IKShPK u bën thirrje prindërve dhe kujdestarëve të verifikojnë statusin e vaksinimit të fëmijëve dhe të sigurojnë vaksinimin sipas kalendarit në qendrat e mjekësisë familjare.

Instituti rekomandon gjithashtu që personat me simptoma të dyshimta, si temperaturë e lartë, skuqje të lëkurës, kollë, rrufë ose konjuktivit, të paraqiten menjëherë në institucionet shëndetësore./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Siguria nacionale dhe kibernetike: dy rrugë specializimi për një karrierë në fushën e sigurisë në UBT

Published

on

By

Siguria nuk përcaktohet më vetëm nga kufijtë, institucionet apo rreziqet tradicionale. Sot, një kërcënim mund të vijë nga një krizë emergjente, një zhvillim gjeopolitik, një sulm kibernetik apo një situatë që kërkon reagim të shpejtë institucional.

Pikërisht kjo gamë e gjerë e sfidave kërkon profesionistë që dinë t’i analizojnë rreziqet, të kuptojnë mekanizmat e sigurisë dhe të hartojnë zgjidhje për situata komplekse. Në këtë drejtim është ndërtuar programi Studime të SigurisëUBT, i cili u ofron studentëve mundësi të specializohen në dy drejtime: Sigurinë Nacionale dhe Emergjencat Civile dhe Sigurinë Kibernetike.

Programi synon të kombinojë njohuritë teorike me aftësitë praktike, duke i përgatitur studentët për të kuptuar zhvillimet e sigurisë në nivel kombëtar, rajonal dhe ndërkombëtar.

Gjatë studimeve, studentët njihen me konceptet themelore të politikave të sigurisë, institucionet dhe akterët e sigurisë, si dhe me rreziqet dhe kërcënimet bashkëkohore.

Një rëndësi e veçantë i kushtohet zhvillimit të të menduarit analitik dhe kritik, në mënyrë që studentët të jenë në gjendje të analizojnë situata të ndryshme dhe të propozojnë zgjidhje konkrete.

Kurrikula ndërthur disa fusha që janë të rëndësishme për formimin e një profesionisti të sigurisë. Përveç studimeve të sigurisë, studentët marrin njohuri nga ligji, psikologjia, gjeopolitika, institucionet shtetërore, marrëdhëniet ndërkombëtare, politika e jashtme, siguria kibernetike, teknologjia e informacionit dhe metodologjia e kërkimit. Ky kombinim u mundëson studentëve ta shohin sigurinë nga këndvështrime të ndryshme. Ata nuk përgatiten vetëm për të identifikuar një kërcënim, por edhe për të kuptuar shkaqet e tij, ndikimin që mund të ketë dhe mënyrën se si institucionet mund të reagojnë.

Një pjesë e rëndësishme e programit është aftësia për të hartuar dokumente dhe strategji të politikave të sigurisë. Studentët zhvillojnë shkathtësi për përgatitjen e dokumenteve që lidhen me sigurinë nacionale, emergjencat civile dhe sigurinë kibernetike, duke i lidhur njohuritë akademike me nevojat konkrete të institucioneve dhe organizatave.

Në specializimin Siguria Nacionale dhe Emergjencat Civile, fokusi vendoset në kuptimin dhe menaxhimin e rreziqeve që lidhen me sigurinë e shtetit, institucionet përgjegjëse, akterët e sigurisë dhe situatat emergjente. Studentët zhvillojnë aftësi për të analizuar situata të ndryshme të sigurisë dhe për të menduar mbi mënyrat e reagimit dhe menaxhimit të tyre. Ndërsa specializimi në Sigurinë Kibernetike i orienton studentët drejt një prej sfidave më të rëndësishme të kohës. Me rritjen e varësisë së institucioneve dhe organizatave nga teknologjia, mbrojtja e sistemeve dhe informacionit është bërë pjesë thelbësore e sigurisë moderne.

Përmes programit Studime të Sigurisë, studentët njihen me çështjet që lidhen me sigurinë kibernetike dhe teknologjinë e informacionit dhe përgatiten për të kuptuar kërcënimet që vijnë nga hapësira digjitale. Një tjetër veçori e programit është mundësia që studentët të përshtatin një pjesë të studimeve me interesat e tyre përmes një numri të gjerë të lëndëve zgjedhore. Kjo krijon hapësirë që secili student të ndërtojë një profil më të përshtatur me drejtimin ku dëshiron ta zhvillojë karrierën.

Mësimdhënia akademike mbështetet në praktikat dhe kurrikulat e programeve të njohura të studimeve të sigurisë në Evropë dhe Shtetet e Bashkuara, si dhe në literaturën bashkëkohore. Në të njëjtën kohë, programi synon t’u përgjigjet nevojave të tregut të Kosovës dhe të krijojë aftësi që mund të përdoren në praktikën profesionale. Pas përfundimit të studimeve, të diplomuarit mund të ndërtojnë karrierë në institucione dhe organizata ku kërkohen njohuri në siguri, analiza të rrezikut, menaxhim të emergjencave, politika publike dhe siguri kibernetike.

Mundësitë mund të përfshijnë institucione shtetërore, struktura të sigurisë, organizata ndërkombëtare, organizata joqeveritare, kompani private, institucione që merren me menaxhimin e emergjencave dhe organizata që kanë nevojë për ekspertizë në sigurinë e informacionit.

Formimi i fituar përmes programit u mundëson studentëve të zhvillojnë edhe aftësi kërkimore dhe analitike. Ata përgatiten për të lexuar dhe interpretuar zhvillimet politike dhe të sigurisë, për të ndërtuar argumente të bazuara në analizë dhe për të hartuar dokumente të rëndësishme për politika dhe vendimmarrje.

Në një realitet ku siguria kombëtare dhe siguria digjitale po bëhen gjithnjë e më të ndërlidhura, nevoja për profesionistë me njohuri të gjera dhe aftësi praktike po merr rëndësi të veçantë. Një krizë mund të kërkojë menaxhim institucional, një kërcënim mund të kërkojë analizë politike, ndërsa një sulm ndaj sistemeve kritike mund të kërkojë ekspertizë kibernetike.

Programi Studime të Sigurisë në UBT synon t’i përgatisë studentët pikërisht për këtë realitet: të kuptojnë rreziqet, të analizojnë situatat, të propozojnë zgjidhje dhe të kontribuojnë në hartimin e politikave të sigurisë.

Me dy mundësi specializimi – Siguria Nacionale dhe Emergjencat Civile dhe Siguria Kibernetike – programi krijon një profil të gjerë akademik dhe profesional për të rinjtë që synojnë të ndërtojnë karrierë në një fushë ku analiza, përgjegjësia dhe aftësia për të reaguar ndaj sfidave të reja janë thelbësore.

 

 

Continue Reading

Lajmet

Sfidat dhe shpresat e Kosovës në Lojërat Mesdhetare “Taranto 2026”

Published

on

Ekipi Olimpik i Kosovës ka përmbyllur përgatitjet dhe është gati të udhëtojë drejt Italisë, ku do ta përfaqësojë vendin në Lojërat Mesdhetare “Taranto 2026”, që zhvillohen nga 21 gushti deri më 3 shtator.

Vëmendja kryesore e delegacionit kosovar pritet të jetë te xhudoja, e cila historikisht ka siguruar 9 nga 10 medaljet e Kosovës në Lojërat Mesdhetare.

Ekipi, i udhëhequr nga kryemjeshtri Driton Kuka, këtë herë do të garojë pa Distria Krasniqin, e cila do të mungojë në këtë edicion.

Pavarësisht mungesës së saj, pretendente për medalje mbeten Laura Fazliu në kategorinë deri në 63 kilogramë dhe Akil Gjakova në kategorinë deri në 73 kilogramë, të dy të renditur si bartës të katërt në kategoritë e tyre.

Në ekip janë edhe Dardan Cena, i cili do të garojë për herë të parë në kategorinë deri në 81 kilogramë, si dhe Shpati Zekaj në kategorinë deri në 100 kilogramë.

Në konkurrencën e femrave, Kosovën do ta përfaqësojnë edhe Erza Muminoviqi (48 kg), Fatjona Kasapi (52 kg) dhe Flaka Loxha (57 kg), me synimin për të vazhduar sukseset e xhudos kosovare në arenën ndërkombëtare./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara