Lajmet
Gazetaria hulumtuese, pasion dhe mision publik që kërkon guxim, përkushtim dhe durim
Published
6 months agoon
By
ubtnewsNga Musa Sabedini – Çdo hulumtim ka një mision, dhe çdo mision bart në vete një rrezik real. Ky përkufizim i thjeshtë mjafton për të kuptuar thelbin e gazetarisë hulumtuese, një profesion që jeton gjatë, sepse rrënjët e saj ushqehen nga e vërteta dhe drejtësia. Në thelb, gazetaria hulumtuese është edukim dhe vetëdije, një fuqi që përmirëson pushtete, reformon institucione dhe pastron ndërgjegje. Ajo ndjek të fuqishmit, i vë përballë fakteve dhe nuk i toleron të paskrupulltit që kërkojnë të ndërtojnë jetën mbi mashtrime, paragjykime apo krim.
Gazetaria hulumtuese është dhe do të mbetet në shërbim të shoqërisë, zëri i atyre që nuk kanë zë, mbrojtësja e guximshme e së vërtetës dhe e çdo njeriu që përballet me padrejtësi, pavarësisht nëse ajo vjen nga individë, grupe kriminale apo struktura të kriminalizuara institucionale.
Gazetaria hulumtuese, misioni që nuk ndalet
“Gazetaria është akt rebelimi kur shteti gënjen”. (Sweeney, 2020). Nuk është rastësi që zgjodha këtë fjali të John Sweeney, gazetarit britanik me përvojë të gjerë në raportimet nën regjime autoritare dhe hetimet për BBC “Panorama” e “The Observer”.
Ai njihet për stilin konfrontues, guximin për të ekspozuar gënjeshtrat e pushtetit dhe aftësinë për të raportuar në kushte ekstreme. Për Sweeney-n, gazetaria është një akt rebelimi dhe një armë kundër pushteteve abuzive.
Ky është mesazhi që duhet të përçojë çdo gazetar hulumtues, se rebelimi në kuptimin pozitiv është i domosdoshëm kur shteti gënjen, shtyp, diskrediton apo abuzon me shoqërinë duke keqpërdorur buxhetin publik, financat dhe duke instaluar “vrima të zeza” në strukturat e saj.
Gazetari hulumtues është roje vigjilente në çdo kohë, situatë apo krizë.
Përmes storieve të guximshme, ai sjell para publikut tregime të argumentuara, që japin.
shpresë dhe energji qytetarëve. Ne, gazetarët, jemi nën llupën e pushtetit ditë e natë, sepse ata që nuk duan të vërtetën na shohin si armiq. Por përballë tyre kemi një pasqyrë tjetër, publikun, që pret tregime të vërteta dhe të ndershme, ndërsa ne përpiqemi ta avancojmë gazetarinë hulumtuese moderne.
Shpesh është thënë se gazetaria hulumtuese, në sytë e publikut, është një “task forcë speciale” që depërton në çdo cep të pushtetit të inkriminuar, duke ekspozuar abuzimet dhe shkeljet e ligjit. Në këtë kuptim, ajo është një urë solidariteti me qytetarët që u shkelen të drejtat, qoftë nga pushteti i dhunshëm, qeveritë e korruptuara apo struktura të tjera të padrejta.
Për mua është e qartë, gazetaria hulumtuese, me metodat e saj të punës në terren dhe këmbënguljen profesionale, mbetet një avangardë kundër padrejtësive, një shtyllë e demokracisë dhe një mbrojtëse e interesit publik.
Si forcë e brendshme dhe mekanizëm që lëviz shoqëritë, gazetaria hulumtuese mbetet një ndër shtyllat më të shenjta të demokracisë moderne. Ajo është motori që shtyn përpara zhvillime të rëndësishme, zbardh afera, zbulon skandale, ndriçon situata konfliktuoze, çon drejtësinë në veprim dhe shpesh sjell arrestime e dënime që ndryshojnë realitete të tëra.
Gazetaria hulumtuese është gjithmonë aty e pranishme, e guximshme, e pa kompromis në çdo shtresë të shoqërisë, në çdo hapësirë ku e vërteta kërkon të dalë në dritë. Ajo na mëson kujdesin ndaj parasë publike, ndaj hajnisë së organizuar dhe krimit të maskuar me pushtet. Na paralajmëron për rreziqet që shpesh ia shkaktojmë vetes përmes heshtjes apo mosveprimit.
Misioni i gazetarisë hulumtuese: Nuk fal lehtë dhe nuk përkëdhel askënd
Ky është një mision që nuk fal lehtë dhe nuk përkëdhel askënd, pavarësisht pozitës, autoritetit apo pasurisë që dikush mund të ketë. Gazetaria hulumtuese nuk njeh frikë nga pushteti, sepse burimin e saj e ka te liria, përgjegjësia dhe ndërgjegjja qytetare.
Në thelb, gazetaria hulumtuese është edukim dhe vetëdije, një fuqi që përmirëson pushtete, reformon institucione dhe pastron ndërgjegje. Ajo ndjek të fuqishmit, i vë përballë fakteve dhe nuk i toleron të paskrupulltit që kërkojnë të ndërtojnë jetën mbi mashtrime, paragjykime apo krim.
Të merresh me gazetari hulumtuese do të thotë të ecësh nëpër një skaj të mprehtë, ku çdo hap kërkon kujdes, guxim dhe integritet. Është një udhëtim përmes të panjohurës, ku rreziqet, të papriturat dhe sfidat shfaqen në çdo kthesë.
Gazetari hulumtues i vërtetë e di se çdo hetim fillon në terr dhe përfundon në dritë, vetëm nëse udhëhiqet nga parimet themelore të profesionit: e vërteta, saktësia, përgjegjësia dhe ndershmëria.
Ai duhet të mendojë thellë, të analizojë me kujdes dhe të ndjejë me shpirt çdo histori që ndjek.
Kredibiliteti dhe autoriteti i gazetarit hulumtues nuk ndërtohen brenda natës, ato fitohen me vite përkushtimi, sakrifice dhe mbrojtjeje të çdo detaji e prove. Vetëm ai që ruan integritetin e çdo sekuence hetimore, që nuk ndalet para presioneve dhe nuk lëkundet para pushtetit, arrin të fitojë respektin e lexuesve dhe besimin e publikut.
Çdo shmangie nga e vërteta, çdo kompromis me faktet, është një plagë që dëmton jo vetëm gazetarin, por edhe vetë besueshmërinë e gazetarisë hulumtuese si profesion fisnik.
Gazetaria hulumtuese është një rrugë e vështirë, por e denjë, një ecje mbi tehun e së vërtetës, ku vetëm të guximshmit mbeten në këmbë.
Carl Bernstein, (2007), bashkëpunëtor i Bob Woodward për skandalin Watergate duke folur për kredibilitetin dhe autoritetin profesional të gazetarit hulumtues ka theksuar: “Kredibiliteti është monedha e vetme që ka një gazetar. Kur e humb, gjithçka tjetër bie”.
Këmbëngulësia, sinqeriteti, integriteti i fort dhe morali e motivi ndikues, janë shtyllat kyçe për një gazetar profesionist dhe hulumtues
Si një nga gazetarët e rrallë, që e ka përjetuar në lëkurë të bërit gazetari hulumtuese, duke trajtuar tema hulumtuese nga më të ndryshmet, kam arritur të kuptojë se profesionalizmi, guximi, vendosmëria, beteja mbi të vërtetën, lufta për ta ndaluar dhe ekspozuar të keqën, këmbëngulësia, sinqeriteti, integriteti i fort dhe morali e motivi ndikues, janë shtyllat kyçe që një gazetar profesionist dhe hulumtues, të arrijë të mbijetojë mbi faktet e ofruara, edhe atëherë kur të tjerët ju pengojnë, me të gjitha format e mjetet.
Në fakt gazetaria hulumtuese duhet të përjetohet nga secili gazetar, autor, kronist, hulumtues, argumentues, duke qëndruar “esull”, gjithmonë me dëshmitë e juaja, duke treguar elan, dashuri, përkushtim, sinqeritet, aftësi dhe njohuri për secilin ose secilit, që ju mendoni se mund të jenë pjesë hetimore e pistës suaj. Nga ky këndvështrim pista e juaj dhe agjenda ditore e javore duhet të jetë optimiste, duhet të qëndrojë në këmbë të shëndosha, përherë me risi dhe fakte të reja që juve, do ju mjaftojnë për të arritur kulmin strategjik dhe taktik të bërit hetime.
Gazetaria hulumtuese, ka ekzistuar gjithmonë dhe do të jetë përherë aktuale, aktive, e dobishme, e kërkuar nga të gjithë njerëzit që e duan jetën ndryshe, jetën pa krim e korrupsion, që e respektojnë jetën e të tjerëve dhe ofrojnë zgjidhje, duke zbuluar të vërteta e afera, që për të gjitha pushtetet e qeveritë, ato tentohen të mbahen të fshehura dhe larg publikut. Publiku i etur dhe gazetari i uritur për tema të mëdha dhe ndikim në jetën publike, janë faktor i rëndësishëm që ju të mendoni përherë për këtë formulë “magjike”.
David Randall (2003), në librin e tij: “The Universal Journalist” është shprehur qartë mbi rolin dhe misionin që ka një gazetar profesionist – hulumtues. “Kape lexuesin për fyti në paragrafin e parë, shtrëngo rripat në të dytin, dhe mos e lësho deri në rreshtin e fundit”.
Gazetaria hulumtuese as nuk blihet nga të tjerët, po as nuk përfitohet e zbatohet me ndihmën e të tjerëve.
Ju jeni bërthama e punës, injeksioni i hetimeve dhe hulumtimeve paraprake. Thjesht ju jeni kapaku pragmatik, që i shtynë përpara proceset hulumtuese, derisa ju mbetet të vraponi, kërkoni, verifikoni dhe analizoni me kujdes çdo material, dokument, video, fotografi, incizim, deklarim publik e jo publik, përcjellje maksimale në rrjetet sociale të njerëzve të dyshuar, mundësi për të fituar nga teknologjia moderne, e cila është mbështetëse e madhe e punës tuaj, por sigurisht që nuk është kryesorja, e aq më pak përfundimtarja.
Kurrë mos harroni se ju jeni një lloj “heroi”, “roje e demokracisë” ose edhe më saktë një “mbikëqyrës”, i të gjitha devijimeve dhe dukurive shqetësuese, në një shoqëri demokratike, ku dominojnë ligji dhe etika njerëzore, ngaqë lexuesi, shoqëria, publiku dhe të tjerët presin me padurim rezultatin tuaj hetimor e kërkimor.
Të krijosh në gazetarinë hulumtuese
Nuk është e lehtë të krijosh në gazetarinë hulumtuese, sidomos nëse nuk je i përgatitur profesionalisht, emocionalisht dhe psikologjikisht. Këto tri shtylla janë themeli mbi të cilin ndërtohet gazetari hulumtues, ai “valltar” i shpejtë, i kthjellët dhe i vëmendshëm në terren, që di të ruajë ekuilibrin në çdo situatë dhe të përmbyllë me sukses çdo mision që merr përsipër.
Në këtë udhëtim nuk mjaftojnë as minutat, as ditët, e as javët. Ajo që kërkohet është përqendrim i plotë, qëndrueshmëri emocionale, durim dhe një vetëdije e mprehtë për të kuptuar botën e ndërlikuar në të cilën vepron gazetari hulumtues.
Po aq e rëndësishme është që, në çdo situatë, në çdo takim me të dyshuar, dëshmitarë të mundshëm, zyrtarë të korruptuar apo individë të përfshirë në krime dhe tragjedi, gazetari të mbetet gjakftohtë, i kthjellët dhe me shikim të mprehtë.
Çdo lëvizje, çdo shprehje apo pyetje e tij mund të interpretohet ndryshe, ndaj kujdesi, profesionalizmi dhe vetëkontrolli janë mburoja e tij më e fortë.
Prandaj, notoni me ndershmëri mbi dokumentet, dëshmitë, arkivat, fotografitë, deklaratat, fakturat, bisedat, intervistat, incizimet dhe videot tuaja.
Çdo detaj është një pjesë e mozaikut që ndërtoni, përdoreni për ta bërë historinë tuaj më të plotë, më të besueshme dhe më prekëse për publikun.
Të gjitha këto atribute dhe finesa që e karakterizojnë gazetarinë hulumtuese flasin për seriozitetin dhe përkushtimin e atyre gazetarëve e studiuesve që e kanë përjetuar këtë profesion në shpirt, në palcë dhe në kurriz.
Vetëm ata që e kanë jetuar nga afër e dinë se sa e vështirë është të hulumtosh me ndershmëri, të kërkosh të vërtetën mes mjegullës së mashtrimeve dhe të dalësh faqebardhë në fund të çdo hetimi.
Gazetaria hulumtuese është shpesh një betejë e brendshme, një “tërbim” profesional që kërkon kohë të gjatë, përkushtim të palodhur dhe sakrificë personale.
Por kjo betejë është bërë edhe më e ndërlikuar sot, në epokën moderne digjitale, ku gazetari përballet me një sërë pengesash të reja nga dezinformimi dhe manipulimi i të dhënave, deri tek mungesa e kohës për verifikim dhe presioni për të publikuar sa më shpejt.
Teknologjia është një mjet i fuqishëm, por kërkon kujdes etik dhe aftësi profesionale
Teknologjia është një mjet jashtëzakonisht fuqishëm, por kërkon kujdes etik dhe aftësi të avancuara profesionale për t’u përdorur në mënyrë të sigurt dhe efektive në shërbim të së vërtetës.
E kam theksuar edhe më herët se as teknologjia dhe as digjitalizimi nuk mund ta përfundojnë vetë një mision gazetaresk. Ato mund të ndihmojnë, ta lehtësojnë apo ta përshpejtojnë procesin e hetimit, por në asnjë mënyrë nuk përbëjnë fazën përfundimtare të tij. Dokumentet fizike të vulosura, deklaratat e drejtpërdrejta të viktimave apo dëshmitarëve, incizimet autentike dhe përgjimet e realizuara ligjërisht mbeten prova shumë më të vlefshme në çdo proces hulumtues sesa çdo mjet teknologjik, i cili mund të krijojë edhe dilema ligjore ose etike.
Si gazetar me përvojë të gjatë në profesion dhe me një bagazh të pasur në fushën e gazetarisë hulumtuese, tashmë i vlerësuar me katër çmime nga juri të ndryshme, vazhdoj të besoj se intuita dhe vendosmëria janë dy shtyllat kryesore që e udhëheqin gazetarin drejt suksesit.
Intuita shpreh forcën intelektuale të gazetarit dhe aftësinë për të dalluar temat me interes publik, ato që prekin ndjeshëm shoqërinë dhe jetën e komunitetit.
Ndërsa vendosmëria është një lloj “ilaçi” moral që i mundëson gazetarit të qëndrojë i patrembur dhe i palëkundur përballë sfidave, presioneve apo situatave të pakëndshme që mund të shfaqen gjatë rrugëtimit të tij profesional.
Roli i intuitës në gazetarinë hulumtuese është i pamohueshëm, ajo është drita që ndriçon drejtimin e së vërtetës, aty ku të tjerët shohin vetëm mjegull.
Jeto për të hetuar, puno për të vepruar, sakrifikohu për të argumentuar të vërtetën
Mos e pyesni kurrë veten se çfarë sakrifice kërkon gazetaria hulumtuese, në vend të kësaj, brengosuni për atë që mund t’i ofroni publikut, më të mirën e mundshme nga puna juaj hulumtuese.
Jeto për të hetuar, puno për të vepruar dhe sakrifikohu për të argumentuar të vërtetën, atë të vërtetë që i pengon ata që jetojnë me krimin dhe cenojnë jetën e të tjerëve në emër të tij.
Gazetaria hulumtuese kërkon ndjekje sistematike të provave, ngjashëm me punën e detektivëve. Ajo kërkon guxim, përkushtim moral e profesional, madje edhe atëherë kur e vërteta bie ndesh me pushtetin e fortë.
Qëllimi i gazetarit duhet të jetë shërbimi ndaj publikut, jo kërkimi i famës apo vëmendjes personale.
Fama i takon argumenteve, provave dhe publikut të etur për të vërtetën. Ajo u përket gjithashtu njerëzve me të cilët ke bashkëpunuar dhe që do të jenë mirënjohës nëse hulumtimi yt ka qenë i drejtë dhe efektiv.
Fama është e përkohshme, historia, kronika dhe tema hulumtuese janë të përjetshme. Ato do të jetojnë gjatë në kujtesën e çdo lexuesi, nëse t`i i je përmbajtur me përpikëri agjendës dhe pikave kyçe të hetimit të thelluar.
James B. Stewart, (2025), emër i njohur në gazetarinë hetimore, thekson se qëllimi i profesionit nuk është fama personale, por shërbimi ndaj së mirës publike: “Gazetaria nuk ka të bëjë me vëmendjen apo njohjen; ka të bëjë me shërbimin për të mirën publike”.
Të ecësh vetëm në tehun e gazetarisë hulumtuese
A mjafton të ecësh i vetëm në këtë teh të shpatës, pa përkrahje, pa njohuri dhe pa mbështetje profesionale apo materiale Sigurisht që jo. Vetëm guximi nuk mjafton. Për të qëndruar gjatë dhe për të mbijetuar në këtë fushë të vështirë, gazetari duhet të ndërtojë rrjete besimi dhe burime të sigurta brenda institucioneve dhe jashtë saj.
Duhet të ketë besim tek ata, ashtu siç ata duhet të kenë besim tek ai sepse ky është parimi themelor, që e mban të gjallë komunikimin dhe e mbron integritetin profesional.
Kurrë mos e tradhto një prokuror të ndershëm, një polic hetues të guximshëm apo një burim të besueshëm. Mos e shpërndaj kurrë informacionin nëse nuk e ke aprovimin e atyre, që të kanë përkrahur e ndjekur me mbështetje, sidomos atë informacion që të është besuar dhe ruaj marrëdhëniet me ata që të ndihmojnë në momentet më të vështira.
Pikërisht këto lidhje, të ndërtuara me ndershmëri dhe respekt, janë shtylla që mbajnë në këmbë gazetarin hulumtues.
Në çdo rast të rëndë që kam hetuar apo hulumtuar, kam hyrë me guxim, ndershmëri dhe përgjegjësi. Në gazetarinë hulumtuese nuk ka version të parë apo të dytë, tema ose del në dritë, ose humbet në errësirë.
E vërteta duhet të dominojë mbi gjithçka, ndërsa morali i gazetarit duhet të qëndrojë i përqendruar, i pastër dhe i angazhuar deri në fund.
Fergal Keane, gazetar i BBC-së, që ka raportuar nga zona lufte, nënvizon rëndësinë morale të profesionit: “Arti i gazetarit duhet të jetë, mbi të gjitha, një festim i së vërtetës. Dhe nëse kjo e vërtetë ofendon diktatorët, kriminelët apo policinë sekrete… le të ndodhë”.
Gazetaria hulumtuese në Kosovë, arritje dhe sfida
Në Kosovë, gazetaria hulumtuese ka njohur një zhvillim të shpejtë. Janë publikuar dhjetëra afera dhe skandale që kanë përfshirë njerëz të pushtetit, kompani publike dhe institucione të ndryshme. Kjo është padyshim një shenjë pozitive, që dëshmon për rritjen e guximit profesional dhe përgjegjësisë publike.
Megjithatë, në këtë rrugëtim nuk kanë munguar gabimet dhe lëshimet profesionale, të cilat duhet të analizohen dhe të korrigjohen në të ardhmen.
Një prej mangësive më të dukshme është mungesa e gazetarisë hulumtuese kolektive, e cila bazohet në hetime afatgjata dhe të mirëstrukturuara. Në vend të saj, shpesh janë dominuar hulumtimet e shpejta, që edhe pse kanë tërhequr vëmendjen e publikut, nuk janë ndjekur deri në fund. Shumë storie janë mbyllur menjëherë pas publikimit të parë, pa një vazhdimësi logjike dhe profesionale.
Temat e mëdha, që prekin interesin publik, duhet të përcillen deri në fund. Publiku ka të drejtë të dijë çdo zhvillim, nga hetimi fillestar deri te epilogu final.
Shpesh ndodh që, pas publikimit të një hulumtimi, personat e përfshirë të përfundojnë në gjykatë apo edhe në burg. Por, nëse gazetari nuk informon më tej për rezultatet e procesit, dënimin apo përfundimin e rastit, atëherë historia mbetet e paplotë dhe vlera e saj gazetare zbehet.
Gazetaria hulumtuese në Kosovë, ndër sfida dhe angazhim publik
Është e drejtë të shtrohet pyetja nëse ka ekzistuar vërtet gazetaria hulumtuese në Kosovë dhe si ka filluar ajo të zhvillohet. Ka mendime se ajo mori formë pas shpalljes së pavarësisë, kur gazetarët fituan mundësi të hetonin shtetin e tyre, dokumentet dhe provat të arkivuara nga institucionet vendore.
Megjithatë, unë mendoj se gazetaria hulumtuese nisi të zhvillohej menjëherë pas luftës, edhe pse jo pa vështirësi. Pushteti absolut i UNMIK-ut, i mbështetur nga KFOR-i dhe i monitoruar nga OSBE-ja, ishte një pengesë serioze jo vetëm për gazetarinë hulumtuese, por shpesh edhe për gazetarinë e përditshme. Sidoqoftë, edhe në atë kohë pati skandale dhe afera të zyrtarëve ndërkombëtarë, të cilat u bënë publike falë mediave kosovare.
Sa aktive ka qenë kjo gazetari dhe sa interes ka ngjallur, është një çështje tjetër. Edhe sot, megjithëse gazetaria hulumtuese ekziston dhe zhvillohet, shpesh mungojnë temat esenciale, ato që prekin drejtpërdrejt jetën e qytetarëve të thjeshtë.
Për fat të keq, shumica e hetimeve fokusohen tek afera korruptive apo skandalet seksuale brenda institucioneve publike, duke lënë në hije problemet e shumta të komuniteteve.
Kosova është një vend i vogël, nën vëzhgimin e vazhdueshëm të vendeve perëndimore, dhe pritej që gazetaria hulumtuese të ishte më e zëshme dhe më e pranishme me tema goditëse. Nganjëherë krijohet përshtypja se mungon sensi dhe interesimi i duhur, pavarësisht mungesës së mjeteve financiare.
Megjithatë, ekzistojnë gazetarë që kanë sakrifikuar për vite me radhë, duke e mbajtur gjallë gazetarinë hulumtuese dhe duke u përpjekur ta avancojnë atë më tej.
Të investosh në gazetarinë hulumtuese dhe të kultivosh talent të aftë në këtë fushë përbën një garanci të rëndësishme për demokracinë, sepse forcon transparencën dhe llogaridhënien.
Kjo qasje duhet të kuptohet edhe në mediat dhe shoqërinë kosovare, duke mos e reduktuar gazetarinë hulumtuese vetëm në prodhim lajmesh, por duke e parë si një vlerë të domosdoshme për fuqizimin e demokracisë në një shtet që përballet me sfida të mëdha juridike dhe politike.
Investimi në gazetari hulumtuese nuk është thjesht investim në lajme: është investim në demokraci, transparencë dhe llogaridhënie.
Etika mbetet baza themelore e gazetarisë hulumtuese
Etika mbetet shtylla themelore e gazetarisë hulumtuese. Një gazetar hulumtues fiton besimin e publikut dhe forcën profesionale vetëm kur, përveç aftësive të tij në terren dhe në procesin hetimor, i kushton rëndësi të veçantë etikës në çdo hap të punës.
Pa respektimin e parimeve etike, çdo raportim rrezikon të humbasë kredibilitetin dhe qëllimin e tij publik. Gazetaria hulumtuese fillon të zbehet në momentin kur etika nënvlerësohet ose anashkalohet, sepse pikërisht ajo është garancia që e ndan të vërtetën profesionale nga manipulimi dhe sensacionalizmi.
Frika më e madhe për një gazetar hulumtues, mbetet përfundimi dhe argumentimi i historisë së tij
Në karrierën time profesionale kam dokumentuar mbi 35 kërcënime me vdekje, dhe asnjëherë nuk jam dorëzuar apo trembur. Ajo që më shqetësonte më së shumti ishte të sigurohesha që historia ime të ishte e plotë, e argumentuar dhe e bazuar në të vërteta të verifikuara.
Kur një storie përmban të gjitha provat dhe flet me një të vërtetë kritike e të bazuar në fakte, çdo sfidë tjetër bëhet vetëm pjesë rutinore e procesit.
Këshilla ime për gazetarët hulumtues është e thjeshtë, por e fuqishme, mos u dorëzoni para atyre të zhytur në krim dhe hakmarrje, por gjithmonë ruani kujdesin për veten dhe vëmendjen përreth, sidomos në një fushë të minuar nga njerëz dashakëqinj. Askush, në fund të fundit, nuk do të kujdeset për ju dhe familjen tuaj, edhe pse rreziku që ju përballeni i takon shoqërisë dhe njerëzve për të cilët punoni me përkushtim dhe pasion.
Jeni në rrezik nëse u jepni atyre arsyetime apo llogari, në vend të kësaj, injorojini kërcënimet dhe presionin, pa i marrë kurrë afër zemrës. Por gjithmonë kryeni detyrën tuaj me nder, saktësi, legjitimitet dhe kredibilitet, duke siguruar që storiet tuaja të jenë guximtare dhe të besueshme.
Autori është ligjërues në Fakultetin e Medias dhe Komunikimit në UBT
You may like
-
Kur sulmohet gazetaria, rrezikohet demokracia, të vërtetën nuk e hesht as pushteti, as linçimi
-
Musa Sabedini: Gazetaria hulumtuese mbetet një nga shtyllat kryesore të profesionit të gazetarit
-
Doli nga shtypi libri i profesorit Musa Sabedini, “Gazetaria Hulumtuese: Misioni, rreziqet, etika dhe sfidat profesionale”
Lajmet
Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 30 korrik 1993-1998?
Published
20 minutes agoon
July 30, 2026By
UBT News
Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.
Foto: Afër Vushtrrisë (foto)u vendosën 400 kolonistë të rinj serbë
30 korrik 1993
Në Podujevë erdhën përforcime të reja të policisë serbe
Nga Podujeva, merret vesh se gjatë ditës së djeshme, erdhën përforcime të reja policore serbe si në qytetin e Podujevës ashtu edhe në rrethinë. Krahas këtyre përforcimeve policore, hetohen edhe persona civilë serbë, të cilët po i bastisin dhe provokojnë vazhdimisht qytetarët.
Merret vesh se një njësi ushtarake serbe, e cila ndodhej në Përpellac, ndërroi vendqëndrimin. Ky njësit ushtarak serb kaloi nëpër fshatrat Pollatë, Repë e Metohi, por nuk dihet ende se në ç’vend është përqëndruar.
Avni Zhitia (1972) nga fshati Llugë i Podujevës, merret vesh se nuk është liruar ende që nga 26 korriku kur atë e arrestoi policia serbe. Në arrest po mbahet edhe Gazmend Ejupi (17) nga Sekiraqa, të cilin policia serbe e transferoi në Prishtinë, ndërsa dëshmitarët që ishin së bashku me të dëshmojnë se Gazmendi nga ana e policisë serbe është rrahur brutalisht.
Pas bastisjes së policisë serbe që u bënë në lagjen e Breznicëve në fshatin Sekiraqë, u gjet kokardas e radikalëve të Sheshelit dhe të “tigrave” të kriminelit Arkan.
30 korrik 1994
U identifikua edhe i vrari i dytë nga forcat serbe në Zhur
Dje, duke u mbështetur në një informacion të Degës së LDK-së në Prizren njoftuam se më 27 korrik, rreth orës shtatë të mëngjesit forcat serbe vranë në zonën kufitare me Shqipërinë, nja 300 metra në thellësi të territorit të Kosovës, afër vendit “Varri i Pashtrikut” Bekim Latif Nezajn, nga fshati Romajë e Prizrenit dhe një të ri tjetër nga fshati Damjan i Gjakovës, emri i të cilit nuk dihej.
Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Gjakovë njoftoi se i vrari nga Damjani ishte Agron Duraku (1974).
Si dezinformojnë mediumet serbe për vrasjen e gjashtëvjeçarit Fidan Brestovci
Lidhur me vrasjen e fëmijës gjashtëvjeçar Fidan Brestovcit dhe plagosjen e prindërve të tij Bajrushit dhe Makfires, disa mediume serbe kanë njoftuar opinionin e tyre vetëm duke cituar kumtesën zyrtare të organeve të instaluara serbe. Ndërsa radiotelevizioni serb nuk ka njoftuar fare për këtë rast.
Serbët e instaluar në Prokurorinë e Qarkut në Prishtinë kumtuan pardje se vrasës i fëmijës gjashtëvjeçar ishte polici Boban Krstiq.
Në kumtesë thuhej se vrasja ishte bërë me pahir dhe se polici serb kishte shtënë me armë zjarri në veturën e Bajrush Brestovcit, gjoja duke kujtuar se po shtinte gjoja në një kriminel për të cilin ishte ngritur prita.
Në kumtesë, një pjesë e fajit i lihej edhe Bajrush Brestovcit, i cili, sipas pohimeve të policisë serbe gjoja nuk kishte respektuar sinjalizimin e policisë për t’u ndaluar.
Këto pohime i hodhi posht në tërësi Bajrush Brestovci. Ai tha se në veturën e tij është shtënë papritmas në një vend në mes fshatrave Rahovicë e Softoviq, ku në të dy anët e rrugës qëndronin dy grupe njerëzish, ndërsa vetëm një prej tyre kishte uniformë të pylltarit.
Ndërsa lidhur me gjoja sinjalin me dritë që i është dhënë, Bajrush Brestovci i tha dje QIK-ut: – Nuk më është dhënë kurrëfarë sinjali për t’u ndalur, as sinjal drite, e as ndonjë shenjë tjetër. Unë jam vozitës profesionist qe 25 vjet, ndërsa tash jam pronar i firmës “Baki” dhe me dy autobusë mbaj dy vija të qarkullimit të udhëtarëve. Unë nuk kisha pse të ikja, isha te miqt e mij dhe po kthehesha në shtëpi bashk me gruan dhe fëmijën.
- Brestovci tha gjithashtu se e kishte rritur shpejtësinë e veturës vetëm pasi ishte qëlluar me armë në të, në fëmijën dhe gruan e tij.
Duke pasur të gjitha parasysh, Bajrush Brestovci ishte i bindur se ky është një akt terroristik i planifikuar, përkundër përpjekjeve serbe për të relativizuar peshën e fajësisë së një polici serb, të identifikuar si vrasës me pahir.
Agjencia serbe e lajmeve Tanjug, duke u mbështetur në versionet e policisë serbe, sipas njoftimit të botuar sot në disa gazeta serbe, vazhdon me dezionformimin e opinionit për këtë akt terroristik.
Mjafton të regjistrohet vetëm një gënjeshtër e kësaj agjencie për ta pasur të qartë nivelin e saj profesional e moral.
Duke transmetuar gjoja njoftimet dhe reagimet e familjes e të opinionit shqiptar për këtë akt, Tanjugu thotë: -“Bujku” publikon deklaratën e babait fatkeq Bajrush Brestovcit se nga ana e patrollës së policisë nuk është dhënë kurrëfarë sinjali, edhepse ai thotë se në të dy anët e rrugës ka parë veturat e policisë me drita të ndezura dhe disa policë.
Siç shihet Tanjugu, në bashkëpunim me policinë serbe ia mvesh Bajrush Brestovcit fjalët që nuk i ka thënë. Madje vetë Tanjugut nuk i ishte kujtuar që në komunikatën e shpallur pardje ta prezentonte diku në rrugën mes fshatrave Rahovicë e Softoviq policinë serbe me veturat e saj.
Në kumtesat e deritashme të policisë serbe duken krejtësisht të pavërteta fjalët për gjoja dhënjen e sinjalit me dritë për ndalim.
Poashtu edhe vozitja që gjoja të palgosurve dhe të Fidanit të vrarë u bëri deri në spital në Prishtinë vetë vrasësi është një manipulim.
30 korrik 1995
Dje afër Vushtrrisë u vendosën 400 kolonistë të rinj serbë
Dje në Velikarekë afër Vushtrrisë në 76 banesa të reja u vendosën 400 kolonistë të rinj serb. Të gjithë kolonistët e “aftë dhe të kualifikuar” do të punësohen në “Trepçë” dhe në kolektivet e tjera të Kosovës, ndërsa një numër kolonistësh do të marrë edhe tokë bujqësore.
Kryetari i instaluar serb i komunës së Vushtrrisë Branko Stoliq, duke folur për ndryshimin e dhunshëm të strukturës etnike të Kosovës tha se “po forcohet trungu i luhatur i rrënjës serbe”.
30 korrik 1997
Dje në Tiranë u gjet i vrarë gazetari Ali Ukaj
Dje, në mëngjes, në banesën e vet, në Tiranë, u gjet i vrarë gazetari Ali Ukaj, nga komuna e Deçanit. I ndjeri punonte në gazetën e Tiranës “Gazeta shqiptare”.
Nuk ka informacione se si ndodhi vrasja e këtij gaztari të ri. Nga obduksioni u konstatua se kundër Aliut ishte përdorë dhuna fizike.
Vrasja e Ali Ukajt është vrasja e parë e një gazetari në Shqipëri që kur filluan trazirat. Mbytja e tij shkaktoi indinjatë të thellë në qarqet gazetare në Shqipëri dhe në Kosovë ku njihej si gazetar i përkushtueshëm.
Shoqata e Gazetarëve Profesionistë të Shqipërisë, me rastin e vrasjes së Ali Ukajt, kërkoi nga organet kompetente shqiptare që ta ndriçojë këtë rast dhe që vrasësi të marrë dënimin e merituar. Shoqata studentore “Dardania” mbrëmë protestoi për shkak të vrasjes së gazetarit, njofton “Bujku”.
30 korrik 1998
Dy shpërthime në Dardani, të shtëna armësh në Prishtinë gjatë natës
Natën e kaluar pati dy shpërthime në Dardani, lagje e Prishtinës, i pari në orën 00:20, dërsa i dyti dhjetë-pesëmbëdhjet minuta më vonë, i deklaroi sot QIK-ut një dëshmitar.
Shpërthimet u dëgjuan në gjithë lagjen e madhe të Dradanisë, që ka rreth 30. 000 banorë. Dëme materiale nuk pati.
Dëshmitari okular që foli për QIK-un tha se njëri shpërthim ndodhi në mes të Blokut 9 dhe Blokut 7 në Dardani (nuk ka Blok 8), para një magazine teknike të bardhë me firmën “Ismajli”. Një bodrum pijesh, “Edita” është aty përbri.
“Një makinë udhëtarësh, me gjasë BMW, me ngjyrë të çelët, ka qëndruar pas mesnatës për nja dhjetë minuta përballë Blokut 7, në mes të blokut dhjetëkatesh të banesave dhe parkut të makinave, me dritat e fikura”, i tha dëshmitari QIK-ut. “Ka ikur pastaj për dy-tre minuta, me dritat ndezur në rrugë, dhe kur është kthyer sërish ka fikur dritat dhe është vendosur në mes Blokut 7 dhe 9, afër të parit, kthyer kah rruga. Pas një kohë të shkurtër, ka dalë një njeri nga makina. Pak sekonda më vonë është dëgjuar shpërthimi”. Dëshmitari tha se kur kishte shikuar nga dritarja për të parë se ç’ndodhi, makina nuk ishte më aty.
Po ajo makinë është parë të qarkullojë me shpjetësi nëpër rrugën e Dardanisë, ku defilonin edhe makina të kaltra të policisë, apo edhe makina të tjera që duket se i përkitnin policisë së fshehtë, thanë disa banorë të kësaj lagjeje.
Pas dhjetë-pesëmbëshjetë minutash u dëgjua shpërthimi i dytë, duket në rrugën kryesore që çon për në Fushë-Kosovë.
Banorët dhe dëshmitari që përshkroi rrethanat e shpërthimit të parë thonë se të dy shpërthimet mund të kenë qenë të orkestruara nga policia dhe sigurimi serb. Këtë ata e mbështesin në faktin se në Blokun 7 policët serbë kanë okupuar dhe shndërruar në banesë për vete ambiente në katin e parë, të cilat përpara shfrytëzoheshin si hapësirë për aktivitete shoqërore. Në kompleksin e këtij Bloku banesash, pesë-gjashtëdhjetë metra larg vendit të shpërthimit, ka dy kafene serbe, që frekuentohen me të madhe nga policë serbë. Policë kanë dalë e kanë hyrë në to edhe pas shpërthimit të mbrëmshëm.
Sot në mëngjes dukeshin gjurmët që ka lënë lënda shpërthyese në pjesën e betontë. Policia ka dalë për të inçizuar vendin e shpërthimeve.
Nuk është për të besuar se do të heqë shumë për ta zbuluar kush e ka kryer dhe kush qëndron pas kësaj vepre.
Kë do të akuzojë, është çështje tjetër.
Në ndërkohë, banorë të Prishtinës, jo vetëm të Dardanisë, kanë kaluar natën mbrëmë edhe nën zhurmën e të shtënave automatike, që janë dëgjuar rreth orës 2:30, dhe të lëvizjes së tankeve serbe pak më vonë.
Garnizoni i ushtrisë serbe gjendet një kilometër e gjysmë larg Dardanisë, në ta dalë të Prishtinës, në anën e djathtë të rrugës Prishtinë – Fushë-Kosovë.
Malishevë: Shumë fshatra të djegura e të dëmtuara – dihet edhe për katër të vrarë e dy të plagosur
Askush në të vërtetë nuk mund të saktësojë se cili është bilanci i ofensivës policore-ushtarake serbe ndaj fshatrave të komunës së Malishevës, kësaj qyteze 45 km. larg Prishtinës, të filluar të dielën së pari në Llapushnik të Drenicës e më pas në Balincë të Malishevës për të vazhduar në fshatrat rreth Kijevës, si Mleçani, Bubaveci, Llazica, Vërnica, Drenoci, Caralluka, Tërpeza, Lubizhda, Mirusha e për të arritur në qytezën e Malishevës të hënën pasdite.
KI i Degës së LDK-së në Malishevë njofton se gjatë bombardimeve nga armët më të rënda artilerike u dogjën fshatra të tëra, sikurse edhe grunajat skaj fshatrave dhe disa pompa të benzinës.
Nga granatimet e pardjeshme në Bubavec të Malishevës njoftohet për së paku dy shqiptarë të vrarë të moshës 60, përkatësisht 80 vjeç, ndërsa në Astrazub janë vrarë Dul Ali Morina, rreth 54 vjeç, dhe i riu Muharrem Hasan Hoxha, 24 vjeç, nga Dushanova, që ishte mysafir në këtë fshat. Ndërkaq është plagosur Mufail Morina (22) nga Astrazubi, ndërsa pohohet se të vrarë ka edhe në fshtin Drenoc.
Njoftohet se 6 granata kanë rënë në fshatin Shkozë të Malishevës ku është plagosur e reja 18 vjeçare Shpresë Eqrem Bytyçi. Janë mbytur edhe shumë bagëti.
Një ofensivë me intensitet të lartë ka vazhduar të martën pasdite menjëherë pas vizitës së një delagacioni të gazetarëve të huaj në qytezën e Malishevës.
Rreth 80 për qind e popullsisë së Malishevës janë detyruar t’i braktisin shtëpitë e tyre nga frika e ndonjë masakre, për t’u strehuar në vendbanime të tjera aktualisht më të qeta, ndonëse në rrezik permanent dhe pa kushte minimale. Duhet theksuar se tash tri net dhjetra mijëra banorë shqiptarë po i kalojnë netët nën qiellin e hapur ku po dëgjohen breshëri armësh dhe gjëmim topash.
Ndërkohë që edhe ashtu është gjendja tepër dramatike dhe me përmasa tragjike, bombardimet nga armët e rënda artilerike prej së martës agresioni serb i ka vazhduar në të dy anët: nga Malisheva për në Rahovec, ku i ka djegur dhjetra shtëpi, si dhe nga drejtimi tjetër nga Malisheva për në Duhël ku i ka djegur edhe shumë grunaja.
Lajmet nga UBT
Rritet interesimi për programet inovative në UBT, kërkesa e kompanive ndërkombëtare po orienton të rinjtë drejt teknologjisë
Published
43 minutes agoon
July 30, 2026By
ubtnews
Interesimi për programet akademike në UBT po shënon rritje të vazhdueshme, veçanërisht në fushat që lidhen me teknologjinë, inxhinierinë dhe transformimin digjital. Kërkesa në rritje e kompanive vendore dhe ndërkombëtare për profesionistë të kualifikuar ka bërë që gjithnjë e më shumë maturantë të zgjedhin programe që ofrojnë perspektivë të lartë punësimi dhe zhvillimi profesional.
Në kampuset e UBT-së në Prishtinë, Ferizaj dhe Prizren, interesim të veçantë po zgjojnë programet Shkenca Kompjuterike dhe Inxhinieri, Sistemet e Informacionit, FinTech dhe Analitikë Biznesi, Inxhinieri Mekanike dhe Inxhinieri e Mekatronikës, të cilat janë zhvilluar në përputhje me nevojat e tregut modern të punës dhe standardet ndërkombëtare.
Programi Shkenca Kompjuterike dhe Inxhinieri përgatit studentët në zhvillimin e softuerit, sigurinë kibernetike, cloud computing, analizën e të dhënave dhe teknologjitë e bazuara në Inteligjencën Artificiale (AI), duke u mundësuar atyre të zhvillojnë zgjidhje inovative për sfidat e ekonomisë digjitale. Ndërkaq, Sistemet e Informacionit fokusohen në projektimin, menaxhimin dhe integrimin e sistemeve teknologjike që mbështesin proceset e biznesit dhe vendimmarrjen në organizata.
Programi FinTech dhe Analitikë Biznesi kombinon financat, teknologjinë dhe analizën e të dhënave, duke përgatitur profesionistë që mund të zhvillojnë zgjidhje digjitale për sektorin financiar dhe të mbështesin vendimmarrjen përmes analizës inteligjente të të dhënave. Ndërsa Inxhinieria Mekanike përgatit inxhinierë me njohuri në projektim, automatizim, robotikë, prodhim inteligjent dhe aplikimin e teknologjive moderne në industri. Programi Inxhinieria e Mekatronikës integron mekanikën, elektronikën dhe sistemet inteligjente, duke përgatitur ekspertë për robotikë, automatizim industrial dhe teknologji të avancuara të prodhimit.
Rritja e interesimit për këto programe reflekton kërkesën e lartë të kompanive ndërkombëtare për profesionistë me aftësi në zhvillimin e teknologjive të avancuara, transformimin digjital, automatizimin industrial dhe analizën e të dhënave. Sot, sektorë të ndryshëm të ekonomisë kërkojnë ekspertë që kombinojnë njohuritë teknike me inovacionin dhe aftësinë për të përdorur inteligjencën artificiale në zhvillimin e produkteve dhe shërbimeve.
Përmes kurrikulave moderne, laboratorëve bashkëkohorë dhe bashkëpunimit të ngushtë me industrinë, UBT u ofron studentëve mundësi për praktikë profesionale, projekte reale dhe punësim që gjatë studimeve. Kjo qasje ka bërë që shumë të diplomuar të ndërtojnë karrierë të suksesshme në kompani prestigjioze në Kosovë dhe në tregun ndërkombëtar.
Me programe të orientuara drejt inovacionit dhe nevojave të ekonomisë globale, UBT vazhdon të përgatisë profesionistë të gatshëm për profesionet e së ardhmes, duke kontribuar në zhvillimin e kapitalit njerëzor dhe forcimin e konkurrueshmërisë së Kosovës në ekonominë digjitale.
Për t’u bërë pjesë e programeve inovative të UBT-së, aplikoni online në këtë link: APLIKIMI ONLINE
Vendi
Nisin gërmimet në Kalludër të Zubin Potokut, dyshohet për varrezë masive
Published
46 minutes agoon
July 30, 2026By
UBT News
Prokuroria Speciale pritet t’i fillojë sot gërmimet në zonën malore të fshatit Kalludër të Zubin Potokut, ku dy ditë më parë u gjetën mbetje mortore njerëzish.
Sipas dyshimeve të deritanishme, te zona ku do të bëhen gërmimet dyshohet se mund të gjendet një varrezë masive me trupat e shumë civilëve shqiptarë të vrarë gjatë luftës, raporton KosovaPress.
Rasti më i madh është ai i humbjes pa gjurmë të një grupi prej 23 burrash, që njihet si Grupi i Intelektualëve, shumica prej të cilëve nga Mitrovica.
Ata u ndaluan më 19 prill nga forcat serbe në këtë zonë derisa po largoheshin në Malin e Zi, dhe më nuk u gjet gjurmë e tyre./A.K/
Vendi
Aksion në Ujman për lirimin e pronave të uzurpuara, rrënohet moteli “Jezero”
Published
49 minutes agoon
July 30, 2026By
UBT News
Punonjësit e ndërmarrjes publike “Ibër-Lepenci”, të asistuar nga Policia e Kosovës, po vazhdojnë që nga orët e mëngjesit të zhvillojnë një aksion në zonën e Ujmanit, ku është rrethuar me shirit sigurie moteli “Jezero”, me qëllim lirimin e pronave të uzurpuara.
Faruk Mujka, kryeshef ekzekutiv në Ndërmarrjen Hidro-Ekonomike “Ibër-Lepenc” tha për Telegrafin se po vazhdojnë me aksione për lirimin e objekteve të uzurpuara.
“Është duke u zhvilluar rrënimi i objektit në fjalë. Sot vetëm ky aksion besoj që do zhvillohet, për objektet e tjera po trajtihet dokumentacioni”, tha Mujka.
Ndërkaq, edhe zëvendësdrejtori i Policisë së Kosovës për rajonin e veriut, Veton Elshani, ka konfirmuar për Telegrafin se Policia është duke asistuar në këtë aksion, i cili po zhvillohet në bashkëpunim me institucionet përkatëse.
Elshani ka bërë të ditur se Policia po e asiston ndërmarrjen “Ibër-Lepenci”, si dhe Ministrinë e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës gjatë këtij procesi.
Aksioni është ndërmarrë pasi ka skaduar afati i vendosur nga “Ibër-Lepenci” për shfrytëzuesit e objektit që ta lirojnë pronën, për të cilën ndërmarrja pretendon se është uzurpuar.
Në zonën e Ujmanit janë parë të angazhuar punonjës të “Ibër-Lepencit” dhe zyrtarë policorë, ndërsa objekti është rrethuar me shirit sigurie.
Ndërmarrja publike “Ibër-Lepenci” kishte njoftuar më herët për kërkesën për lirimin e pronës, duke pretenduar se bëhet fjalë për shfrytëzim të paautorizuar të saj. /A.K/
Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 30 korrik 1993-1998?
Ancelotti zbulon pse refuzoi Italinë: Kam një angazhim ndaj Brazilit
Rritet interesimi për programet inovative në UBT, kërkesa e kompanive ndërkombëtare po orienton të rinjtë drejt teknologjisë
Nisin gërmimet në Kalludër të Zubin Potokut, dyshohet për varrezë masive
UEFA mblidhet urgjentisht për të kundërshtuar planin e FIFA-s për shitjen e aksioneve të Kupës së Botës
Aksion në Ujman për lirimin e pronave të uzurpuara, rrënohet moteli “Jezero”
LVV dorëzon kallëzim penal ndaj Përparim Ramës
Ancelotti: Brazili nuk duhet të kopjojë askënd, Olimpiada mund të jetë çelësi i suksesit
Fenerbahçe kalon në raundin e tretë kualifikues të Ligës së Kampionëve
Të kërkuara
-
Lajmet1 month agoYll Limani falënderon fansat pas dy netëve koncert në Tiranë
-
Lajmet6 days agoSHBA vendos tarifa ndaj 60 vendeve për punën e detyruar
-
Lajmet nga UBT2 months agoStudentët e vitit të tretë në UBT prezantojnë ekspozitën përfundimtare “The Graduets”
-
Aktualitet7 days agoTrumpi paralajmëron Houthit pas sulmit ndaj anijeve saudite

