Kulturë

Gavril Dara i Riu, eksponent i rëndësishëm i kulturës arbëreshe

Published

on

Qendra e Studimeve dhe Publikimeve për Arbëreshët nderoi sot, në 199-vjetorin e lindjes, poetin dhe intelektualin e shquar arbëresh, Gavril Dara (i Riu), një nga personalitetet më të rëndësishme të kulturës dhe penës arbëreshe.

I lindur më 8 janar 1826 në Palac Adriani të Sicilisë, Dara ishte pjesë e një familjeje të njohur arbëreshe dhe mori mësimet e para në Seminarin Arbëresh të Palermos. Pas studimeve të hershme, ai mbrojti doktoraturën në drejtësi dhe u angazhua në fushën e kulturës dhe shkencës.

Përmes veprave të tij letrare dhe gazetarisë, Gavril Dara i Riu kontribuoi në zhvillimin e kulturës arbëreshe. Në vitin 1858, ai botoi fletoren letrare “Përtëritja e jetës” (Palingenesi), që pati ndikim të madh në mendimin dhe letërsinë arbëreshe. Po ashtu, ai drejtoi gazetën “La Riforma” në Romë gjatë periudhës 1871-1874, duke dhënë një ndikim të rëndësishëm në fushën e gazetarisë dhe kultivimin e ideve progresive.

Një nga veprat më të njohura të tij është poema “Ana Maria” e shkruar në vitin 1864, e cila përmban mbi 1300 vargje dhe ka mbetur një nga krijimet më të rëndësishme të letërsisë arbëreshe. Gavril Dara i Riu ishte gjithashtu i apasionuar pas folklorit, gjuhësisë dhe filozofisë. Një nga kryeveprat e tij të njohura është “Kënga e sprapsme e Balës”, një dorëshkrim që u botua më 1906 dhe që mbetet një ndër monumentet e letërsisë arbëreshe.

Më 15 nëntor 1885, Gavril Dara i Riu ndërroi jetë, por trashëgimia e tij letrare dhe intelektuale vazhdon të jetë një burim frymëzimi për studiuesit dhe dashamirësit e kulturës arbëreshe. Ai është një figurë që ka kontribuar thellësisht në ruajtjen dhe zhvillimin e identitetit dhe kulturës arbëreshe./UBTNews/

Kulturë

23 Prilli – Dita Botërore e Librit dhe e të Drejtave të Autorit

Published

on

Sot, më 23 prill, në mbarë botën shënohet Dita Botërore e Librit dhe e të Drejtave të Autorit, një datë që synon të nxisë leximin, të promovojë krijimtarinë dhe të rrisë vetëdijen për rëndësinë e mbrojtjes së të drejtave të autorëve.

Kjo ditë e veçantë ka origjinën nga tradita e Katalonisë në Spanjë, ku lexuesve që blinin libra u dhurohej edhe një trëndafil – një simbol i bukur i dashurisë për librin dhe dijen.

Data 23 prill nuk është zgjedhur rastësisht. Ajo lidhet me jetën dhe veprën e disa prej figurave më të mëdha të letërsisë botërore, si William Shakespeare, Maurice Druon, Halldór Laxness, Vladimir Nabokov dhe Josep Pla. Që nga viti 1995, UNESCO e ka shpallur zyrtarisht këtë datë si Ditën Botërore të Librit dhe të Drejtave të Autorit, duke theksuar rolin e pazëvendësueshëm që kanë librat dhe krijuesit në zhvillimin kulturor dhe shoqëror.

Në shumë vende të botës organizohen aktivitete të ndryshme si panaire libri, lexime publike, diskutime letrare dhe fushata ndërgjegjësuese, të cilat synojnë të rikujtojnë rëndësinë e leximit dhe mbështetjes së autorëve.

Dita e sotme shërben si një thirrje për të gjithë që të afrohen më shumë me librin – një burim i pashtershëm dijeje, imagjinate dhe zhvillimi personal.

Continue Reading

Lajmet

Rahoveci drejt një qendre moderne për art dhe inovacion

Published

on

Në Rahovec po vazhdon ndërtimi i Qendrës për Arte, Kulturë dhe Inovacion, një projekt që synon të krijojë një hapësirë bashkëkohore për zhvillimin e jetës kulturore dhe kreative në qytet. Kjo qendër pritet t’u shërbejë artistëve, të rinjve dhe gjithë komunitetit artdashës, duke ofruar kushte më të avancuara për krijimtari, bashkëpunim dhe zhvillim profesional.

Me një investim që tejkalon 3 milionë euro, projekti synon të forcojë infrastrukturën kulturore në Rahovec dhe të hapë mundësi të reja për zhvillimin e artit dhe inovacionit, jo vetëm në nivel lokal, por edhe më gjerë.

Continue Reading

Kulturë

Baleti Kombëtar i Kosovës prezantohet me “Carmina Burana” në Medellín

Published

on

Baleti Kombëtar i Kosovës do të vazhdojë turneun e tij në Amerikën Qendrore dhe Latine me një paraqitje të radhës në Medellín, Kolumbi. Kjo ndalesë shënon edhe finalizimin e planit të turneut ndërkombëtar. Më 13 maj, trupa do të ngjitet në skenën e Teatrit “Pablo Tobón Uribe”, ku do të prezantojë veprën “Carmina Burana”, me koreografi nga Toni Candeloro.

Kjo performancë pritet të sjellë një tjetër prezantim të rëndësishëm të artit skenik kosovar para publikut ndërkombëtar, duke forcuar praninë e Baletit Kombëtar të Kosovës në skenat prestigjioze të botës.

Continue Reading

Kulturë

Koncerti “Prelud për Autizmin” në Prishtinë me mesazh ndërgjegjësues

Published

on

Një koncert i veçantë me mesazh ndërgjegjësues do të mbahet më 25 prill në Prishtinë, në kuadër të aktiviteteve të muajit të autizmit.

Nën titullin “Prelud për Autizmin”, koncerti do të sjellë një program me vepra baroke të interpretuara nga artistë ndërkombëtarë dhe vendas, si dhe me pjesëmarrjen e familjeve të fëmijëve me autizëm.

Në skenë do të performojë klaviçembalistja polake me origjinë shqiptare Jowita Graiçevci-Szornel, së bashku me vajzën e saj, violinisten Barbara Szornel. Programi përfshin vepra të kompozitorëve të njohur të periudhës baroke si Biagio Marini, Arcangelo Corelli, Giuseppe Tartini, François Couperin, Jean-Philippe Rameau dhe Henryk Wieniawski.

Të ftuara në koncert janë edhe violinistja Sihana Badivuku dhe talentja 13-vjeçare Sibora Resyli. Koncerti do të mbahet në Sallën “Atelie” në Pallatin e Rinisë dhe Sportit, duke filluar nga ora 18:00. Aktiviteti është pjesë e projektit trevjeçar “Platforma Edukative Koncertale ARSKOSOVA 2025-2027”, i organizuar nga Fondacioni Muzikor ArsKosova dhe i mbështetur nga Ministria e Kulturës dhe Turizmit e Kosovës.

Organizatorët bëjnë të ditur se koncerti është i hapur për fëmijët dhe familjet me autizëm dhe nevoja të veçanta. Pas koncertit, pjesëmarrësit do të kenë mundësi të takojnë artistët dhe të njihen nga afër me instrumentin e klaviçembalos.

Continue Reading

Të kërkuara