Lajmet

FMN: Lufta në Ukrainë do të godasë të gjithë ekonominë botërore

Sipas tyre, lufta do të dëmtojë rritjen dhe do të rrisë çmimet.

Published

on

Pushtimi rus i Ukrainës do të ndikojë në të gjithë ekonominë botërore, duke mbytur aktivitetin dhe duke rritur inflacionin dhe mund të ndryshojë rrënjësisht rendin ekonomik global në afat të gjatë, ka paralajmëruar Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN).

Lufta po shkakton vuajtje njerëzore dhe ka ndezur një valë të paprecedentë refugjatësh, ndërkohë që ka rritur çmimet e ushqimeve dhe energjisë, duke nxitur inflacionin dhe duke gërryer vlerat e të ardhurave, duke ndërprerë tregtinë, zinxhirët e furnizimit dhe dërgesat për familjet në vendet fqinje të Ukrainës, sipas FMN.

Lufta po minon gjithashtu besimin e biznesit dhe po krijon pasiguri për investitorët, gjë që do të ulë çmimet e aktiveve, do të shtrëngojë kushtet e financimit dhe mund të nxisë daljet e kapitalit nga tregjet në zhvillim, paralajmëroi FMN në një raport.

“Lufta është një goditje e madhe për ekonominë globale, e cila do të dëmtojë rritjen dhe do të rrisë çmimet”, përfundojnë ata.

Zyrtarët e FMN-së tashmë kanë paralajmëruar se do të ulin parashikimin me 4.4 për qind të rritjes së ekonomisë botërore këtë vit në muajin prill, ndërsa të martën kanë treguar se ndoshta do të ulin parashikimet edhe për rajone të caktuara.

Vendet me lidhje të drejtpërdrejta tregtare me Rusinë dhe Ukrainën, turizëm dhe ekspozim financiar do të ndiejnë presion në rritje, vlerësojnë ata, duke paralajmëruar për një rrezik në rritje të trazirave në disa rajone, nga Afrika Sub-Sahariane dhe Amerika Latine në Kaukaz dhe Azinë Qendrore.

Në pjesë të Afrikës dhe Lindjes së Mesme, problemi i furnizimit me ushqim ka të ngjarë të përkeqësohet, shtuan ata, duke kujtuar se vende si Egjipti importojnë 80 për qind të grurit të tyre nga Rusia dhe Ukraina.

FMN parashikon një recesion të thellë në Ukrainë dhe Rusi dhe Evropa mund të përballet me ndërprerje në importet e gazit natyror dhe zinxhirët e furnizimit.

“Këto efekte do të nxisin inflacionin dhe do të ngadalësojnë rimëkëmbjen nga pandemia”, vlerësojnë ata.

Kostot e financimit do të rriten në Evropën Lindore dhe rajoni do të regjistrojë një numër të madh refugjatësh, tha FMN, duke kujtuar se vendet e Evropës Lindore, sipas Kombeve të Bashkuara, kanë marrë shumicën e tre milionë njerëzve që kanë ikur nga Ukraina deri më tani.

Vendet evropiane gjithashtu mund të përballen me presione të shtuara buxhetore për shkak të shpenzimeve më të larta të paralajmëruara për sigurinë energjetike dhe mbrojtjen.

Vendet në Kaukaz dhe Azinë Qendrore, të lidhura me Rusinë nga tregtia dhe një sistem i përbashkët pagesash, do të goditen më rëndë nga recesioni i saj dhe sanksionet pas pushtimit përmes Ukrainës, përmes tregtisë së kufizuar, dërgesave familjare, investimeve dhe turizmit.

Në Lindjen e Mesme dhe Afrikë, përkeqësimi i kushteve të financimit të jashtëm mund të nxisë daljet e kapitalit dhe të mbysë më tej rritjen në vendet me nivele të larta borxhi dhe nevoja të larta financimi, tha FMN.

Çmimet më të larta të energjisë dhe ushqimeve, rënia e turizmit dhe problemet me qasjen në tregjet ndërkombëtare të kapitalit do të kërcënonin vendet në Afrikën Sub-Sahariane, të cilat plotësojnë 85 për qind të nevojave për grurë përmes importeve dhe një të tretën e importeve nga Rusia apo Ukraina.

Çmimet e ushqimit dhe energjisë, nga ana tjetër, janë kanali kryesor i përhapjes në hemisferën perëndimore, me çmimet e larta të mallrave që ka të ngjarë të rrisin ndjeshëm normat tashmë të larta të inflacionit në Amerikën Latine, Karaibe dhe Shtetet e Bashkuara.

Në Azi, importuesit e naftës të ASEAN-it, India dhe ekonomitë si disa ishuj të Paqësorit do të kenë pasojat më të këqija, ndërsa subvencionet e reja të karburantit mund të zbusin ndikimin në Japoni dhe Kore, tha FMN.

Në planin afatgjatë, “lufta mund të ndryshojë rrënjësisht rendin global ekonomik dhe gjeopolitik nëse tregtia e energjisë ndryshon, zinxhirët e furnizimit rikonfigurohen, rrjetet e pagesave ndahen dhe vendet fillojnë të rimendojnë strukturën e rezervave valutore”, paralajmëron FMN.

Lajmet

Trump pret Xi Jinping me ceremoni të veçantë në Uashington

Published

on

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka pritur homologun e tij kinez, Xi Jinping, me një ceremoni të veçantë në Bazën e Përbashkët Andrews, duke shënuar nisjen e samitit tre-ditor mes dy liderëve.

Trump dhe Zonja e Parë, Melania Trump, pritën Xi Jinping dhe bashkëshorten e tij, Peng Liyuan, në Maryland. Ceremonia përfshiu një qilim të kuq rreth 30 metra të gjatë, një bandë ushtarake dhe flamujt e SHBA-së dhe Kinës.

Në kuadër të ceremonisë, dy avionë B-1 fluturuan mbi bazë, ndërsa Banda e Forcave Ajrore interpretoi himnin kombëtar amerikan. Pas përshëndetjeve dhe fotografive zyrtare, dy çiftet u larguan drejt Uashingtonit me automjete të veçanta.

Vizita e Xi Jinping në SHBA është e para që nga viti 2015 dhe pritet të shoqërohet me takime të mbyllura dhe një darkë shtetërore.

Në axhendën e bisedimeve pritet të jenë disa çështje të rëndësishme në marrëdhëniet SHBA-Kinë, përfshirë inteligjencën artificiale, Iranin, Tajvanin dhe marrëdhëniet tregtare mes dy vendeve.

Sipas raportimeve, kjo është hera e parë që nga viti 1962 që një president amerikan pret personalisht një lider të huaj në një bazë ushtarake amerikane. /Reuters/

Continue Reading

Lajmet

Tre vjet nga sulmi në Banjskë: Kurti kujton heroin Afrim Bunjaku

Published

on

By

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka përkujtuar rreshterin e Policisë së Kosovës, heroin Afrim Bunjaku, në përvjetorin e sulmit terrorist në Banjskë të Zveçanit, duke theksuar se Republika e Kosovës ka triumfuar mbi agresionin dhe krimin.

Përmes një shkrimi në facebook, Kurti vlerësoi lart sakrificën e Bunjakut, i cili ra në krye të detyrës në mbrojtje të sovranitetit shtetëror dhe tërësisë territoriale të vendit, ndërsa vuri në dukje profesionalizmin e organeve të sigurisë në neutralizimin e planit për destabilizimin e veriut.

“Grupi terrorist paraushtarak i organizuar, dirigjuar dhe financuar nga Beogradi, së cilit i printe kryekrimineli Millan Radoiçiq, dështoi në sulmin tinzar që kishte për qëllim konflikt të armatosur e gjakderdhje në manastir ortodoks të shekullit XIV, dhe mandej aneksimin e veriut të Kosovës”, ka deklaruar Kurti.

Shefi i qeverisë rikujtoi se rruga ku ndodhi sulmi sot mban emrin e heroit Afrim Bunjaku, ndërsa konfirmoi përkushtimin e shtetit për t’i çuar të gjithë përgjegjësit para drejtësisë.

“Është e vërtetë, ata na kanë bërë dëm e shkaktuar vuajtje, por ne kemi fituar. Shteti ynë i pavarur, Republika e Kosovës, ka ngadhnjyer mbi agresionin dhe krimin, heroi mbi terroristët”, nënvizoi kryeministri.

Historiku i ngjarjes në Banjskë

Në orët e hershme të mëngjesit të 24 shtatorit 2023, një grup i armatosur dhe mirëorganizuar paraushtarak vuri prata bllokuese në hyrje të fshatit Banjskë të Zveçanit. Gjatë përpjekjes së Policisë së Kosovës për të hequr barrikadat, grupi terrorist hapën zjarr me armë të rënda dhe mjete shpërthyese, ku mbeti i vrarë rreshteri Afrim Bunjaku dhe u plagosën dy zyrtarë të tjerë policorë.

Pas sulmit fillestar, pjesëtarët e grupit terrorist u barrikaduan brenda kompleksit të Manastirit të Banjskës. Njësitë Speciale të Policisë së Kosovës ndërmorën një operacion të gjerë kundërterrorist, nga i cili mbetën të vrarë tre pjesëtarë të grupit të armatosur, ndërsa disa të tjerë u arrestuan. Pjesa më e madhe e grupit, përfshirë udhëheqësin e tyre Milan Radoiçiq, u arratis drejt territorit të Serbisë, duke lënë prapa një arsenal të madh ushtarak me vlerë miliona eurosh. Ngjarja u dënua ashpër nga komuniteti ndërkombëtar, SHBA-ja dhe Bashkimi Evropian.

 

Continue Reading

Lajmet

Edhe sonte protestë në Prishtinë, dita e tetë

Published

on

Protestat në Prishtinë do të vazhdojnë edhe sonte, duke shënuar ditën e tetë radhazi.

Qytetarët pritet të mblidhen në orën 21:00 në sheshin “Skënderbeu”, në kundërshtim me vendimin e Dhomave të Specializuara në Hagë ndaj ish-krerëve të UÇK-së.

Protestat kanë nisur pas vendimit të 16 shtatorit dhe kanë vazhduar çdo ditë në Prishtinë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Profesoreshat e UBT-së, Blertë Zylfiu-Latifi dhe Miranda Sejdiu-Abazi, publikojnë studim të ri shkencor në bashkëpunim ndërkombëtar

Published

on

By

Në kuadër të avancimit të kërkimit shkencor dhe bashkëpunimit ndërkombëtar, profesoreshat e Fakultetit të Stomatologjisë në UBT, Dr. Blertë Zylfiu-Latifi si autore e parë dhe Dr. Miranda Sejdiu-Abazi si autore korrespondente, kanë publikuar një studim të ri hulumtues në fushën e ortodoncisë. Ky punim shkencor është realizuar në partneritet me studiues nga Departamenti i Ortodoncisë dhe Antropologjisë Dentare i Universitetit të Zagrebit, si dhe me profesionistë të stomatologjisë nga Gjermania.

Punimi me titull “Tooth Crown Dimensions among Angle Occlusion Classes in Kosovar Adolescents” është publikuar si artikull origjinal në revistën ndërkombëtare Acta Stomatologica Croatica (Vol. 60, Nr. 3, 2026, fq. 289–301). Ky organ shkencor është i indeksuar në platformat më prestigjioze globale si Scopus, PubMed dhe Web of Science Core Collection (ESCI), duke mbajtur Faktor Ndikimi (Impact Factor) 1.8 në JCR dhe 1.9 në SJR. Autorët e këtij studimi janë Blertë Zylfiu-Latifi, Senka Meštrović, Jelena Dumančić, Miranda Sejdiu-Abazi dhe Fatbardha Mustafa.

Hulumtimi është shtrirë në shtatë qytete kryesore të Kosovës – Prishtinë, Prizren, Pejë, Gjakovë, Mitrovicë, Ferizaj dhe Gjilan – ku janë përfshirë 400 adoleshentë të moshës 13 deri në 19 vjeç. Pjesëmarrësit janë kategorizuar sipas klasave I, II dhe III të okluzionit sipas Angle, me qëllim që të analizohet lidhja mes këtyre klasave dhe dimensioneve të kurorave të dhëmbëve permanentë.

Përmes një analize multidimensionale të dimensioneve meziodistale, bukolinguale, cervikoincizale dhe diagonale, studimi nxori në pah se ekzistojnë dallime të dukshme ndërmjet klasave të okluzionit, sidomos në dimensionet meziodistale dhe cervikoincizale. Në anën tjetër, dimensionet bukolinguale shfaqën një shkallë më të ulët të variacionit.

Kontributi kryesor i këtij hulumtimi qëndron në përcaktimin e vlerave të para referente specifike për popullatën e adoleshentëve kosovarë. Këto të dhëna do të shërbejnë si një bazë e rëndësishme për përmirësimin e saktësisë në diagnostikimin ortodontik, analizën e hapësirës dhe planifikimin e trajtimeve klinike në Kosovë. Ky publikim dëshmon angazhimin e vazhdueshëm të UBT-së për zhvillimin e kërkimit shkencor me standarde të larta ndërkombëtare.

Punimi është publikuar me Open Access dhe mban DOI-në 10.15644/asc60/3/3.

 

 

 

 

Continue Reading

Të kërkuara