Kulturë

Doli nga shtypi libri “Modaliteti në gjuhësi” – Një kontribut i ri shkencor i Vjosa Hamitit në fushën e gjuhësisë shqiptare

Published

on

Këto ditë ka dalë nga shtypi libri më i ri me titull “Modaliteti në gjuhësi”, me autore Vjosa Hamiti, botuar nga Botimet XHAD në Prishtinë. Vepra është produkt i një pune shumëvjeçare kërkimore dhe përfaqëson një trajtesë të thelluar për një nga nocionet më komplekse dhe më pak të eksploruara në gjuhësinë shqiptare: modalitetin.
Ky është libri i dytë i autores, pas botimit në vitin 2019 të disertacionit të saj në gjuhën gjermane: “Epistemische Modalität – die Äußerungsmöglichkeiten im Deutschen und ihre Äquivalente im Albanischen” – (Modaliteti epistemik – Mundësitë e shprehjes në gjermanisht dhe ekuivalentet e tyre në shqip), publikuar nga shtëpia prestigjioze Harrassowitz Verlag në Gjermani.
Në qendër të librit më të ri qëndron modaliteti – një koncept i cili, në shkencat gjuhësore, lidhet me mënyrën se si folësi shpreh qëndrimin e tij ndaj përmbajtjes së një thënieje. Por për Vjosa Hamitin, modaliteti është shumë më tepër sesa një kategori gramatikore: ai është një dritare drejt mënyrës se si njeriu koncepton botën, një pasqyrë e të mundshmes dhe të pamundshmes, e domosdoshmes dhe e rastësishmes.
Një vështrim ndërdisiplinor
Libri nuk kufizohet vetëm në analizën gramatikore të modalitetit, por ofron një trajtim të gjerë ndërdisiplinor, që përfshin aspekte semantike, pragmatike, filozofike dhe diskursive. Ky përqasje e bën librin një ndër kontribuesit më origjinalë në fushën e gjuhësisë shqipe, duke bashkuar gjuhën e dijes me dijen e gjuhës, në një tekst të qartë dhe të kuptueshëm për lexuesin e interesuar.
Përmbajtja dhe struktura e librit
Struktura e librit përfshin pesë kapituj që pasqyrojnë zhvillimin logjik dhe tematik të çështjes:
Kapitulli I – Hyrje në teorinë e modalitetit, me lidhje të ngushta me filozofinë dhe logjikën modale.
Kapitulli II – Modaliteti në komunikimin e përditshëm dhe në kontekste mësimore apo përkthimore.
Kapitulli III – Analizë krahasimtare e mënyrave të shprehjes së modalitetit në gjuhën shqipe dhe gjermane.
Kapitulli IV – Roli i foljeve modale në ndërtimin morfosintaksor dhe semantik të dy gjuhëve.
Kapitulli V – Aplikim i analizës në një korpus letrar, duke e konkretizuar qasjen teorike në përmbajtje artistike.
Libri vlerëson foljet modale si elementë kyç që ndërtojnë kuptimin, përçojnë qëndrime, dhe hapin rrugë drejt botëve të mundshme.
Nga magjistratura në Prishtinë, te doktorata në Vjenë
Rrugëtimi akademik i autores në këtë fushë nisi me studimet e magjistraturës në Universitetin e Prishtinës, për të vijuar me studimet doktorale në Universitetin e Vjenës, nën udhëheqjen e prof. Peter Ernst. Disertacioni i saj u vlerësua me notën më të lartë, “summa cum laude”, dhe mori vlerësime të posaçme nga figura të njohura akademike, si prof. Peter Bartl, i cili e përshkroi punimin si “një dorëshkrim i jashtëzakonshëm për nga pastërtia gjuhësore dhe trajtimi shkencor”.
Një ndihmesë origjinale në shqip
Në një fushë ku mungojnë botime të specializuara në gjuhën shqipe, “Modaliteti në gjuhësi” vjen si një ndihmesë origjinale dhe e domosdoshme për studiuesit, studentët, përkthyesit, mësuesit e gjuhës dhe të gjithë ata që interesohen për ndërlidhjen mes gjuhës dhe mendimit.
Duke konsideruar modalitetin si “zërin e brendshëm të folësit”, Vjosa Hamiti na udhëheq në një analizë të thelluar ku ndërthuren gramatika, filozofia e gjuhës dhe diskursi. Vepra përfaqëson një pikë referimi të rëndësishme në gjuhësinë shqiptare bashkëkohore, dhe një gur themeli për studimet e mëtejme në këtë fushë komplekse.
Libri “Modaliteti në gjuhësi” i Vjosa Hamitit është tashmë i qasshëm në libraritë në Kosovë dhe pritet së shpejti të jetë në dispozicion edhe online për lexuesit shqiptarë në diasporë.

Kulturë

“Kontrabasi” premierë sot në Teatrin Dodona

Published

on

By

Më 19 maj 2026 do të jepet premiera e shfaqjes “Kontrabasi”, bazuar në veprën e autorit gjerman Patrick Süskind. Shfaqja vjen me regji dhe skenografi nga Ben Apolloni, ndërsa rolin kryesor e interpreton aktori Alban Goranci.

Përkthimi i veprës është realizuar nga Alba Blakaj, ndërsa kostumografia mban vulën e Dardana Goranci Iliyaz. Trajnuese të aktorit për kontrabas janë Rona Maloku dhe Olta Beqa.

Në realizimin teknik të shfaqjes kanë kontribuar edhe Skender Latifi si mjeshtër i dritave, si dhe mjeshtrit e skenës Bedri Maloku, Fadil Bekteshi dhe Albert Gashi. Formulimi muzikor është bërë po ashtu nga Ben Apolloni.

“Kontrabasi” është produksion i Teatri i Qytetit të Prishtinës Dodona dhe Alban Goranci, me mbështetje financiare nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e Kosovës.

Continue Reading

Kulturë

Gjykata spanjolle i kthen Shakirës 55 milionë euro pas tetë vitesh akuza për mashtrim fiskal

Published

on

By

Një gjykatë spanjolle ka urdhëruar autoritetin tatimor të vendit t’i kthejë 55 milionë euro këngëtares Shakira, pasi vendosi se paratë ishin mbledhur në mënyrë të parregullt në një mosmarrëveshje për taksat e saj.

Gjykata e lartë kombëtare e ka shpallur të pafajshme këngëtaren kolumbiane për mashtrim fiskal dhe ka urdhëruar Thesarin t’i kthejë asaj paratë plus interesat.

Ajo tha se autoritetet tatimore kishin dështuar të vërtetonin se ajo kishte kaluar 183 ditë në Spanjë në vitin 2011 – minimumi i kërkuar që rezidentët të paguajnë tatimin mbi të ardhurat personale atje.

Shakira tha se gjykata “vendosi të vërtetën në vend” pasi ajo kishte kaluar tetë vjet “duke duruar një shënjestrim brutal publik, fushata të orkestruara për të shkatërruar reputacionin tim dhe net pa gjumë që në fund ndikuan në shëndetin tim dhe mirëqenien e familjes sime”.

Rimbursimi përfshin rreth 24 milionë euro në tatimin mbi të ardhurat dhe pothuajse 25 milionë euro gjoba për atë që autoritetet e kishin përshkruar si një shkelje “shumë të rëndë”.

Agjencia tatimore tha se do të apelonte në Gjykatën e Lartë dhe se asnjë pagesë nuk do të bëhej deri në vendimin përfundimtar.

Ylli 49-vjeçar jetoi me ish-futbollistin e Barcelonës dhe Spanjës, Gerard Pique, për më shumë serialization se një dekadë, pasi raportohet se u takuan në vitin 2010 gjatë xhirimeve të videoklipit të “Waka Waka (This Time for Africa)”, kënga zyrtare e Botërorit në Afrikën e Jugut.

Gjykata e Lartë tha se gjobat ishin të paligjshme sepse ato bazoheshin në supozimin se Spanja ishte rezidenca e saj tatimore për vitin fiskal 2011, “një fakt i cili nuk është vërtetuar”.

 

Continue Reading

Lajmet

Ka nisur Java e 17-të e Albanologjisë në Prishtinë

Published

on

Instituti Albanologjik ka hapur sot edicionin e 17-të të Javës së Albanologjisë, një nga ngjarjet më të rëndësishme shkencore në fushën e studimeve shqiptare, e cila do të zgjasë deri më 22 maj.

Përgjatë katër ditëve, studiues nga Kosova, rajoni dhe më gjerë do të prezantojnë tema që lidhen me gjuhën, letërsinë, historinë, folklorin dhe etnologjinë shqiptare, duke trajtuar edhe zhvillime bashkëkohore si inteligjenca artificiale, digjitalizimi i shqipes dhe ndikimi i komunikimit virtual në gjuhë.

Programi përfshin sesione të veçanta për letërsinë shqipe, historiografinë, trashëgiminë kulturore dhe antropologjinë e ushqimit, me fokus në identitetin kulturor dhe zhvillimet moderne të shoqërisë shqiptare.

Organizatorët theksojnë se konferenca synon të promovojë kërkimin shkencor dhe të krijojë hapësirë për shkëmbim akademik mbi gjuhën, kulturën dhe historinë shqiptare.

Continue Reading

Lajmet

Java e Muzeve 2026 shënohet me hyrje falas dhe aktivitete në të gjithë Shqipërinë

Published

on

Komuniteti i muzeve në mbarë botën shënon sot Ditën Ndërkombëtare të Muzeve, një datë që i kushtohet rolit të institucioneve muzeore në edukim, kulturë dhe zhvillim shoqëror.

Në Shqipëri, në kuadër të kësaj jave, hyrja në muze do të jetë falas më 18 maj, në Ditën Ndërkombëtare të Muzeve, si edhe më 21 maj, në Ditën Botërore për Diversitetin Kulturor për Dialog dhe Zhvillim.

Gjatë gjithë javës nga 18 deri më 24 maj, muzetë, parqet arkeologjike dhe hapësirat e trashëgimisë kulturore në mbarë vendin do të organizojnë një program të gjerë aktivitetesh, përfshirë ekspozita, guida, performanca artistike dhe aktivitete edukative që synojnë afrimin e publikut me historinë dhe identitetin kulturor.

Dita Ndërkombëtare e Muzeve u jep gjithashtu mundësi profesionistëve të muzeve të takohen me publikun dhe të ngrenë vetëdijen për sfidat me të cilat përballen këto institucione.

Këshilli Ndërkombëtar i Muzeve e ka themeluar këtë ditë në vitin 1977 me qëllim rritjen e ndërgjegjësimit për rolin e muzeve në zhvillimin e shoqërisë dhe promovimin e kulturës në nivel global.

Continue Reading

Të kërkuara