Lajmet

DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 6 prill, në vitet nëntëdhjetë

Published

5 hours ago

on

6 prill 1993

Lajm i plotë: Gjykata serbe dënoi dy anëtarë të organizatës humanitare “Ekuilibre”

Dje në Prishtinë, gjykata serbe për kundërvajtje, dënoi me nga 15 ditë burg, Natali Kornije dhe Paskal Greje, anëtarë të organizatës humanitare “Ekuilibre”, kurse Bruno Marke u lirua. Ata menjëherë u dërguan në vuajtjen e dënimit.

Autoritetet serbe, nuk dhanë kurrfarë informate për burgosjen e këtyre dy anëtarëve të organizatës humanitare “Ekuilibre”. Kjo organizatë humanitare franceze, para dy muajsh solli një sasi ndihmash humanitare në Kosovë, të cilat, kjo organizatë në bashkëpunim me shoqatën humanitare “Nëna Tereze”, i shpërndau me shumë vështirësi, sepse pushteti serb tentoi t’i pengonte.

Merret vesh, se ekipi i organizatës humanitare “Ekuilibre”, erdhi në Kosovë për të hapur përfaqësinë e saj në Prishtinë.

 

Lajm i plotë: Policia serbe i dënon edhe përfaqësuesit e organizata humanitare

Dënimi i dy anëtarëve të shoqatës humanitare franceze “Ekuilibre”, pason kërcënimet e autoriteteve serbe, duke përfshirë liderë partish politike, deputetë të Kuevendit të Serbisë dhe instancat qeveritare kundër misioneve dhe delegacioneve të ndryshme ndërkombëtare, madje edhe gazetarët. Mjetet serbe të informimit, sidomos ato në Kosovë, kanë akuzuar edhe anëtarët e Misionit vëzhgues të KSBE-së në Kosovë, Zyrën e Komesariatit të Lartë të OKB-së për Refugjatë dhe vëzhguesit e BE-së në aeroportin e Prishtinës, pastaj Tadeush Mazovjeckin, i dërguar special i Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, e të tjerë.

Ndërkohë, disa delegacioneve ndërkombëtare, duke përfshirë edhe një delegacion parlamentarësh evropianë, autoritetet serbe ua kanë ndaluar hyrjen në Kosovë. Kjo praktikë, bie ndesh me deklaratat e kryetarit të Jugosllavisë së vetëshpallur Dobrica Qosiq në Bruksel këto ditë se vendi i tij, gjoja është i hapur për delegacionet e huaja dhe se vetë Serbia është e interesuar që bota ta kuptojë gjendjen e vërtetë, duke përfshirë edhe të vërtetën për Kosovën. Por, natyrisht ai e ka ndërmend të vërtetën serbe për Kosovën.

Arrestimi dhe dënimi i anëtarëve të shoqatave humanitare, siç ndodhi me anëtarët e shoqatës “Ekuilibre”, tregon se Serbia do të pengojë me të gjitha mjetet hyrjen e ndihmave humanitare në Kosovë. Krahas kësaj, përmes makinacioneve të ndryshme autoritet serbe po konfiskojnë sasi të mëdha ushqimesh në Kosovë, duke përfshirë edhe miellin nga depotë dhe furrat.

 

Lajme të tjera:

Dr. Ibrahim Rugova priti përfaqësuesit e Kosovës në kampionatin e Full-kontaktit në Varnë

Nikë Gjeloshi u takua me Ministrin federal të Shtetit Gjerman

Në prag të vizitës së kongresistëve amerikanë në Kosovë

Gjermania ndihmon Shqipërinë me 60 milionë DM

Kosova në Televizionin Gjerman

Policia serbe arrestoi tre deputetë të Parlamentit të Republikës së Kosovës

U arrestuan edhe dy deputetë të Republikës së Kosovës nga Prizreni

Në polici edhe deputetët e Kuvendit të Republikës së Kosovës nga Mitrovica

Nga Serbia dërgohen gjyqtarë të rinj në Kosovë

Lëvizje ushtarake serbe në shumë pjesë të Kosovës

Në Kosovë nuk qarkullojnë trenat

 

 

6 prill 1994

Lajm i plotë: Raport i KMDLNJ mbi dhunën policore-ushtarake serbe në Kosovë

Këshilli për Mbrojtjen e të Drejtave dhe të Lirive të Njeriut lidhur me dhunën policore-ushtarake, të cilën regjimi serb e ka ushtruar mbi popullin shqiptar të Kosovës gjatë muajve janar, shkurt dhe mars të këtij viti, lëshoi një kumtesë për opinion, në të cilën thuhet:

Pushteti okupues serb në Kosovë, duke vënë në veprim makinerinë e tij ushtarako-policore, edhe gjatë muajve janar, shkurt dhe mars 1994, madje me intensitet edhe më të shtuar, ushtroi terror të paparë mbi popullsinë shqiptare të këtyre trojeve.

Këta tre muaj janë muaj, kur dhuna policore-ushtarake serbe u manifestua me të gjitha format e mundshme dhe u shtri në të gjitha fushat e jetës. Bastisjet, arrestimet, rrahjet e maltretimet e ndryshme ka vite që janë bërë pjesë e jetës së përditshme të shqiptarit të këtushëm, prandaj edhe gjatë kësaj periudhe paraqesin format më të shpeshta të dhunës.

Këshilli për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Prishtinë, për çdo ditë, nga tereni merr informata mbi terrorin e organizuar, që pushteti serb po ushtron mbi popullsinë shqiptare të Kosovës. Në bazë të këtyre informatave është përgatitur edhe ky raport, të cilin po ia paraqesim opinionit. E shprehur me shifra, gjendja gjatë tremujorit që kaloi ishte kjo: dhunë në forma të ndryshme pësuan 3.081 veta, u vranë 2 shqiptarë e u plagos 1 (i plagosuri është i përkatësisë rome), u arrestuan 851, u dënuan 64 veta (shumica për vepra penale), ndërsa u bastisën 1.229 shtëpi, policia kërkoi 497 veta, ndërkaq u rrahën (torturuan fizikisht) 684 e u maltretuan në mënyra të ndryshme 182 individë. Më së shumti pësuan në të ashtuquajturin “aksion i mbledhjes së armëve” 1.822 veta. Gjatë këtyre tre muajve për t’u dërguar me dhunë në shërbimin ushtarak u kërkuan 67 veta, ndërsa në forma të ndryshme pësuan 260 veprimtarë të partive e shoqatave të ndryshme, 68 femra e 39 fëmijë (të mitur). Nga banesat e tyre me dhunë u nxorën 42 familje shqiptare e në shumicën prej tyre u vendosën serbë.

Këtë periudhë e karakterizon dhuna e shfrenuar mbi kulturën, arsimin, shkencën, sportin etj. Në shumë shkolla, madje edhe në ato fillore, u pengua ose u ndërpre procesi arsimor. U penguan a u ndërprenë aktivitete të ndryshme kulturore-sportive, ndërsa shkenca përjetoi dhunë vërtet të shfrenuar: me forcë u mor ndërtesa e Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, ndërsa gjatë marrjes me dhunë të ndërtesës së Institutit Albanologjik, huliganët serbë shuan epshet e tyre shoviniste mbi punëtorët shkencorë shqiptarë.

Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të shkuar, gjatë këtyre tre muajve të këtij viti, dhuna, në të gjitha fushat e jetës, është shtuar, madje shumë. Sa për ta dëshmuar këtë po bëjmë vetëm disa krahasime; derisa vitin e kaluar në të njëjtën periudhë patën pësuar 1.465 veta, gjatë tre muajve të këtij viti kjo shifër ka arritur në 3.081. Vitin e shkuar, në tremujorin e parë, sipas shënimeve tona, u patën arrestuar 415 e u patën rrahur 298 veta. Qenë bastisur 229 familje, ndërsa për armë patën pësuar forma të ndryshme të dhunës 694 individë. Ndërkaq, në të njëjtën periudhë të këtij viti, siç u cek edhe më lart, u arrestuan 851, e u rrahën 684 veta, u bastisën 1.229 familje, ndërsa në “aksionin e armëve” pësuan 1.822 veta.

Këtu do theksuar se, megjithëse edhe nga kjo që po paraqesim, shihet se gjendja gjatë këtij tremujori ishte tepër e rëndë, ajo në realitet ishte edhe më e rëndë. E themi këtë, sepse ne në këtë raport, për shkaqe të ndryshme nuk kemi arritur t’i paraqesim të gjitha rastet e dhunës. Në radhë të parë nga terreni nuk na kanë arritur të gjitha informatat mbi dhunën e ushtruar, por edhe në ato që na kanë arritur nuk janë emrat e të gjithë atyre që kanë pësuar. Dihet se dhuna më e rëndë ushtrohet gjatë bastisjeve për armë ku në mënyra të ndryshme pësojnë të gjithë pjesëtarët e familjes, ndërsa ne, në të shumtën e rasteve, regjistrojmë vetëm emrin e kryefamiljarit. Thuase dhunë, madje tepër e rëndë nuk ushtrohet mbi fëmijën, të cilin nga gjumi, në orët e hershme të mëngjesit apo pas mesit të natës (zakonisht atëherë bëhen bastisjet), e zgjojnë britmat e egra të policëve si dhe rrapëllimat e automatikëve e armëve të tjera. Duke pasur parasysh këtë, konsiderojmë se raporti, megjithatë nuk është i plotë, thuhet në fund të kumtesës për opinion të KMDLNJ.

 

Lajm i plotë: Gjashtë shqiptarë akuzohen për stërvitje ushtarake në Shqipëri

Prokuroria serbe e qarkut të Prishtinës ka kërkuar nga Gjykata e qarkut t’i fillojë hetimet kundër gjashtë shqiptarëve: Fehmi Leshtrani (21), nga fshati Bajicë, Shkëlzen Bajrami (21) nga Korrotica e Poshtme e Gllogovcit, Nexhmedin Sadriu (31) nga Davidova e Shtimjes, Luan Heta (23) nga fshati Varosh i Ferizajt, Beqir Muleci (38) dhe Hysni Franci (22) të dy nga fshati Tërstenik i Gllogovcit, njofton agjencia serbe Tanjug.

Të gjithë këta persona që gjenden në paraburgim, thuhet në njoftimin e “Tanjugut” ngarkohen se gjoja gjatë vitit 1992 e 1993 kanë qenë në “stërvitje ushtarake” në Shqipëri për t’u inkuadruar në “ushtrinë paramilitare” të Kosovës.

Më tutje në këtë njoftim thuhet, ata gjoja paskan ushtruar me “oficerët shqiptarë se si përdoren armët e ndryshme, me autoblinda, tanke, me mjete shpërthyese, për të kryer diversione”.

Zëvendësprokurori serb i qarkut të Prishtinës, Jovica Jovanoviq, deklaroi se në “stërvitjen e këtij grupi” gjoja paskan ndërmjetësuar edhe përfaqësuesit e zyrës së Republikës së Kosovës në Tiranë, Ali Aliu, Mehmet Kraja dhe Zymber Berisha.

Po ashtu njoftohet se së shpejti në Prishtinë fillon gjykimi i kreut “të ministrisë së mbrojtjes” të Republikës së Kosovës – i Hajzer Hajzerajt si “ministër i mbrojtjes” dhe të ndihmësve të tij, të cilët gjoja paskan punuar sipas direktivës së Anton Kolajt, nënkryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës.

 

Lajme të tjera:

Kryetari Rugova priti parlamentarin britanik

Dr.Sali Berisha: Pa zgjidhjen e çështjes së Kosovës nuk ka zgjidhje të krizës ballkanike

Konferencë ndërkombëtare për Ballkanin në Stamboll

Represioni në Kosovë

 

6 prill 1995

Lajmet kryesore:

Kryetari Rugova u takua me Margaret Theçër

Në Parlamentin Evropian krijohet edhe një grup për Kosovën

Tetë rezoluta për konfliktin në ish-Jugosllavi të propozuara nga grupet politike të Parlamentit Evropian

Kosova dhe “Rilindja” nisën aksionin për ndihmë Ruandës

  1. Hajdaraj dhe Sh. Shala mohuan aktakuzën për formimin e ministrisë së punëve të brendshme

Radio “Evropa e lirë” për gjykimin e ish-policëve shqiptarë në Pejë

Shtypi serb për fillimin e gjykimit në Pejë ndaj nëntë ish-policëve shqiptarë

Nëntë shqiptarë të Gjilanit akuzohen për “veprimtari armiqësore”

Policia plaçkiti në treg dhe në ndërmarrjet private në Lipjan

Disa ushtarakë serbë incizuan terrenin në Pograxhë të Klinës

Policia serbe po i plaçkitë mjetet e lëndës së MPP-së nëpër shkolla të Kosovës

Policia ndërhyri në SHF “Ali Hadri” në Lumadh të Podujevës

Policia ndërhyri sërish në SHM “Muharrem Bekteshi” në Vushtrri

Plaçkitje e madhe në tregun e Prizrenit

 

Lajm i plotë: Dhuna e përditshme në Kosovë

Lipjan: – Këto ditë në fshatin Okllap të Lipjanit, policia serbe po ushtron dhunë kundër Mehdi Krasniqit ish-polic, Ibrahim Gashit pedagog, si dhe kundër Hasim e Sylejman Gashit.

Njoftohet se nga 28 marsi deri më 3 prill të këtij viti, policia serbe vazhdimisht mori në pyetje Shaip Gashin, drejtor i shkollës fillore “Shtjefën Gjeqovi” në fshatin Okllap. Nuk është njoftuar shkaku marrjes në pyetje.

Me pretekst se kërkoheshin një automatik dhe një bombë, këto ditë në stacionin e policisë në Lipjan u rrah Bekim Shala nga fshati Kraishtë e Lipjanit.

Ndërsa prej 30 marsit deri më 3 prill të këtij viti, në polici janë thirrur edhe Rexhep Luma, Rexhep Kodra dhe Ruzhdi Bahtiu nga fshati Kraishtë.

Thirrje për tu paraqitur në polici u janë dërguar edhe Fahri Gashit, arsimtar në shkollën fillore “Hasan Zyko Kamberi”, në fshatin Sllovi të Lipjanit. Ai u thirr që të paraqitet në postkomandën e policisë serbe në Janjevë.

Nga Lipjani bëhet me dije se këto ditë thirrje për të shkuar në ushtrinë serbe u janë dërguar edhe tetë të rinjëve shqiptarë.

Klinë: – Më 3 prill, policia pretekst të kërkimit të armëve, i la thirrjen që të paraqitet në polici Ahmet Bajraktarit nga fshati Rudicë e Klinës.

Nga Klina njoftohet se bastisjet e policisë nën pretekst të kërkimit të armëve janë shpeshtuar kohëve të fundit, veçanërisht në bashkësinë lokale të Sferkës.

Ferizaj: – Pardje, policia serbe nën pretekst të kërkimit të armëve thirri Behxhet Nezirin (75) nga Ferizaj. Atë e urdhëruan të dorëzonte dje një armë.

Nën të njëjtin pretekst me 1, 3 dhe 4 prill, në stacionin e policisë në Ferizaj është thirrur edhe Haki Shabani nga fshati Gaçkë i Ferizajt.

Njoftohet se një revole i është kërkuar edhe Qerim Agushit (60), si dhe Nuhi e Sejdi Çelit nga fshati Burnik i Ferizajt. Nga Sejdiu policia ka konfiskuar një pushkë gjuetie, për të cilën ai e kishte lejen.

Ndërkaq, policia serbe u dërgoi thirrje për t’u paraqitur në polici më 7, përkatësisht më 10 prill të këtij viti edhe Ekrem Shabanit, kryetar i Aktivit dhe Nebih Hasanit, anëtar i Kryesisë së Aktivit të LDK-së në Gaçkë.

Këto ditë, policia serbe bastisi shtëpinë e Xhevdet Demirit në Ferizaj. Xhevdeti nuk gjendej në shtëpi. Policët ia lanë thirrjen që të paraqitet më 1 prill në stacionin e policisë në Ferizaj. Njoftohet se Xhevdet Demiri ka kohë që gjendet në Zvicër.

Ai ishte arrestuar më 20 prill të vititit 1993. Ai ishte dorëzuar në komandën ushtarake të garnizonit të Prishtinës dhe ishte keqtrajtuar fizikishku atëherë Xhevdet Demirit i qe thyer nofulla dhe i kishte pëlcitur timpani i veshit nga torturat. Për këtë shkak ai një kohë kishte qëndruar një spitalin e Prishtinës.

Pejë: – Më 1 prill, policia serbe mori në shtëpinë e tij Ali Rexhep Lajçin ish-polic nga fshati Drelaj i Pejës. Ai në stacionin e policisë në Pejë u mor në pyetje pse e ka lëshuar kohë më parë vendin e punës, çka punon tash, ndërsa më vonë edhe u keqtrajtua fizikisht. Ai u lirua me kusht që të paraqitet serish në stacionin e policisë në Pejë më 20 prill të këtij viti. Pardje, policia serbe ndali në rrugë Sokol H. Elshanin nga Ozrimi, të cilin më pas e dërguan në stacionin e policisë në Pejë dhe e keqtrajtuan fizikisht. Ai u lirua me kusht që të paraqitet dje sërish në polici.

Malishevë: – Dje policia serbe, mori dhe i dërgoi në polici vllerërit Adem dhe Enver B.Krasniqin nga fshati Drenoc i Malishevës. Ata u morën peng për shkak të vëllaut të tyre Zenun Krasniqit i cili nuk ishte në shtëpi. Njoftohet se ata ende po mbahen peng në polici.

Dje policia keqtrajtoi fizikisht edhe Arif, Beçir, Betim, Sokol, Sadri, Ilaz dhe Ymer Krasniqi nga fshati Drenoc. Njoftohet se ata janë keqtrajtuar rëndë nga policia e postkomandës së Kijevës dhe ajo e Klinës.

Suharekë: – Me 3 prill, rreth orës 15:00 një ekspeditë e policisë serbe nën pretekst të kërimit të armëve bastisi shtëpinë e Ramadan S. Gashit dhe Destan S. Gashit nga Dubrava e Suharekës. Pasi vëllezërit gashi nuk ishin në shtëpi policia mori peng djalin e Destanit, Valdet Gashin (19) i cili në stacionin e policisë në Suharekë u keqtrajtua rëndë. Nga vëllezërit gashi policia kërkon që të dorëzojë një automatik.

Podujevë: – Dje, në orët e hershme të mëngjesit, policia serbe me pretekst të kërkimit të armëve, bastisi shtëpinë e Sheqir Muçollit në Bajçinë të Podujevës.

Prishtinë: – Më 2 prill, rreth orës 9, disa policë të postokomandës së Graçanicës, shkuan në shtëpinë e Sadik Zeqirit në fshatin Slivovë dhe kërkuan djalin e tij Milazimin. Pasi nga kryefamiljari morën përgjigjen se nuk e dinte ku e kishte djalin, njëri nga policët e grushtoi Zeqirin (70) dhe e përplasi në një kanal. Policët u kërcënuan se nëse nuk lajmërohet Milazimi, do t’i vrasin të gjithë anëtarët e familjes.

 

 

6 prill 1997

Lajmet kryesore:

Çështja e Kosovës – pengesë kryesore në marrëdhëniet amerikano-serbe

  1. Albrajt bisedoi për Kosovën me liderët opozitarë serbë

Persona të armatosur penguan kryeministrin Fino të shkonte në Shkodër

Arbnori kundërshton pohimet e një grupi deputetësh të PD-së

Qeveria përgatitet për hapjen e shkollave

Kryeministri turk në favor të ndihmës për Shqipërinë

Hakmarrje pas masakrës në Levan

Vdiq poeti Allen Ginsberg

Telefonat mobilë mund t’i përgjojë secili radioamator

 

6 prill 1998

Edicioni i parë (Ora 09:30)

Lajm i plotë: Në hyrje të Rahovecit sot u gjetën trupat e pajetë të gjashtë burrave

Gjashtë persona të vdekur janë gjetur sot në vendin e quajtur “Te rrasa”, në hyrje të Rahovecit, afër poligonit për qitje të ushtrisë serbe.

Njoftimet e para erdhën në orët e mëngjesit nga udhëtarët që erdhën në Malishevë nga Rahoveci, ndërsa Sylejman Bala nga KKF i Rahovecit, që ishte pas orës 8 në vendin e ngjarjes, i tha QIK-ut se trupat e pajetë të gjashtë burrave të mbytur, 5 të moshës mbi 50- vjeçare e njëri pak më i ri, ndodhen në hyrje të Rahovecit, katër në anën e sipërme të rrugës e dy në anën e poshtme.

Ai tha se nga pamja e trupave mund të konstatohet se ata janë mbytur para dy-tri ditësh, ndërsa vetëm njëri ishte i përgjakur. Me gjasë ata janë mbytur diku tjetër dhe gjatë natës së mbrëmshme janë sjellur aty.

  1. Bala tha gjithashtu se ndonëse identifikimi i trupave nuk është bërë ende, sipas të gjitha gjasave ata nuk janë të komunës së Rahovecit.

Në vendin e ngjarjes janë ndalur disa banorë shqiptarë, kalimtarë të rastit, ndërsa, ndonëse nëpër Rahovec vërehen lëvizje të policisë, ata nuk kanë dalë në vendin e ngjarjes.

 

 

Edicioni i dytë (12:00)

Lajm i plotë: Pa të dhëna të reja rreth të mbyturve të gjetur në hyrje të Rahovecit

Edhe deri në këtë moment nuk ka të dhëna të reja rreth gjashtë trupave të pajetë që u gjetën sot në mëngjes në hyrje të Rahovecit.

Burime të LDK-së në Rahovec e Malishevë njoftuan se rreth orës 9. 30 në vendin e ngjarjes doli policia, ndërsa përfaqësuesit e NKMDLNJ-së së Rahovecit u penguan të afrohen dhe të marrin informacione më të hollësishme apo eventualisht të bëjnë identifikimin e trupave.

 

Lajme të tjera:

Të shtëna në Açarevë e Kopiliq, forca policore shkojnë drejt Skënderajt

Një helikopter ushtarak fluturon mbi fshatrat e Malishevës

Parakalime të ushtrisë serbe nëpër fshatin Shkabaj

 

Edicioni i tretë (15:00)

Lajm i plotë: Nuk dihet ende identiteti i gjashtë të vrarëve që u gjetën në Rahovec

Dega e LDK-së dhe NKMDLNj në Rahovec nuk ia kanë dalë deri tash të marrin asnjë informacion më të plotë lidhur me identitetin e 6 personave që u gjetën të vdekur sot në mëngjes në hyrje të Rahovecit, e as për rrethanat në të cilat ata humbën jetën.

Burime të LDK-së nga Rahoveci njoftuan se policia doli në vendin e ngjarjes vetëm rreth orës 9. 30, ndërsa deri në orën 11. 30 ajo lejoi kalimin e automjeteve nëpër rrugë, ndërsa, pas orës 11. 30 rruga u bllokua.

Merret vesh se në orën 13 shkoi një kamion për të marrë kufomat, ndërkohë që ai nuk është kthyer dhe rruga nuk është bllokuar ende.

Drejtues të KMDLNJ-së në Rahovec kanë kërkuar leje nga policia për të shkuar në vendin e ngjarjes, por kjo nuk u është mundësuar.

Ndërsa, Sadahedin Cena, deputet i Kuvendit të Kosovës, që kishte shkuar në vendin e ngjarjes para se të shkonte aty policia, është marrë në pyetje në polici dhe pastaj është liruar.

Në Rahovec sot në mesditë shkoi edhe mr. Eqrem Kryeziu, nënkryetar i LDK-së dhe një delegacion i Degës së LDK-së në Prizren.

 

Lajme të tjera:

Forca serbe arritën sot nga Serbia në Kosovë

Forca të shumta serbë shkuan nga Mitrovica në drejtim të Skënderajt

Forca të shumta serbe shkuan edhe nga Klina në drejtim të Skënderajt

Kryetari Rugova caktoi ekipin për negociata me Beogradin

 

Lajm i plotë: Dhuna e përditshme në Kosovë

Klinë: Të shtunën, 4 gjashtë policë të armatosur serbe shkuan me dy vetura në shtëpinë e Rizah Kadriut, i adhur nga Açareva, me vendbanim në Klinë. Atë e kanë pyetur për djemtë e tij, ndërsa e kanë kërcënuar plakun Islam Kadriun dhe kunatën e tij Atifeten. Policia i mori me këtë rast dy vetura të tipit “Askona 16”, me regjistrim të Gjermanisë, ndërsa të riun Arben Kadriun e urdhëruan që të paraqitet më 6 prill në stacionin e policisë serbe në Pejë.

Mitrovicë: – Ndërkaq, më 4 prill, në orën 17,45, në fshatin Shupkofc, në afërsi të vendbanimit ku janë të vendosur kolonët serbë, policia ndaloi autobusin e firmës “Union”, i cili qarkullonte në relacionin Mitrovicë – Shalë e Bajgorës. Me këtë rast policët nxorën jashtë të gjithë udhëtarët që ishin në këmbë dhe veçuan prej tyre Agron (Xhabir) Pecin (25) nga Rahova, të cilin e futën në kompleksin e banesave të kolonëve serbë. Aty ai u rrah me grushta, shqelma dhe shufra gome, pa kurrfarë shkaku. Më këtë rast atij iu shkaktuan lëndime të rënda trupore, për çka iu desh të kërkojë ndihmën mjekësore.

 

Edicioni i katërt (19:00)

Lajm i plotë: Komunikatë për shtyp nga mbledhja e Grupit Negociator të presidentit Rugova

Kryesuar nga Presidenti i Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova, sot u mbajt mbledhja e Grupit negociues (G-15), në të cilën u shqyrtua projekti i organizimit dhe i funksionimit të këtij grupi.

Sipas këtij projekti, grupi përcaktohet si Grup negociator, politiko-profesional i emëraur nga presidenti së Kosovës, dr. Rugova, i formuar për të përgatitur strategjinë dhe platformën e negociatave me përfaqësuesit e “RFJ”-së dhe të Serbisë.

Grupi negociator obligohet që të hartojë strategjinë e negociatave, të përpunojë variantat e mundshme të përmbajtjes së negociatave dhe t’i udhëheqë negociatat.

Grupi negociator mund të formojë nëngrupe të veçanta në mbështetje të përgatitjes dhe udhëheqjes së negociatave.

Në mbledhjen e sotme u paraqit edhe projektplatforma negociuese, për të cilën do të vendoset në mbledhjen e ardhshme.

Në mbledhjen e sotme, për koordinator të Grupit negociator u emërua dr. Fehmi Agani, ndërsa si zëdhënës u caktua Blerim Shala.

Grupi negociues nuk zëvendëson organet e tjera legjitime të Kosovës, përkatësisht nuk vendos për çështjet e shqyrtuara në procesin negociues.

Vendimet rreth këtyre çështjeve janë në kompetencë të organeve legjitime të Kosovës, përkatësisht të presidentit Rugova, të Kuvendit dhe të Qeverisë së Kosovës, thuhet në komunikatën nga ky takim, nënshkruar nga Blerim Shala.

 

Lajm i plotë: Njoftohen disa nga emrat e viktimave që u gjetën afër Rahovecit

Në një njoftim të Komisionit për Informim të Degës së LDK-së në Malishevë thuhet se sot rreth orës 14,30 policia serbe i kishte marrë trupat e gjashtë personave që u gjetën afër Rahovecit dhe i kishte dërguar në morgun e Prizrenit.

Disa aktivistë të KMDLNJ-së kishin provuar t’i identifikonin kufomat, por ishin penguar nga policët. Ata vetëm arritën të bëjnë disa fotografi nga vendi i ngjarjes.

Njoftohet se në këtë rajon gjatë tërë paraditës ka pasur fluturime të ulta të aeroplanëve dhe helikopterëve.

Sipas njoftimeve nga Malisheva tash për tash janë identifikuar: Sali Avdylaj (45) nga fshati Stapanica e Kijevës dhe vëllau i tij Fadili (mbi 30 vjet), Ramadan Balaj, roje e pyllit nga Gllareva dhe një djalë i tij, emri i të cilit nuk dihet dhe dy vëllezërit nga Rigjeva e Klinës, njëri prej tyre quhet Ramadan.

Ndërkaq, burimet serbe thonë se të gjitha viktimat janë nga fshati Gllarevë: Sali Berisha, Bajram Berisha dhe Ramadan Zogaj me dy bijtë e tij.

 

Lajme të tjera:

Komiteti francez “Kosova” për situatën në Kosovë

Komisioni Republikan i Zgjedhjeve shpalli rezultatin e zgjedhjeve në Fushë Kosovë dhe në Dragash

Deçan: Policia serbe keqtrajtoi babë e bij

I kthyeri nga Gjermania u arrestua në aeroportin e Prishtinës

BBC-ja njofton për një sulm kundër policisë serbe afër fshatit Jashanicë të Klinës

Qytetarët serbe dëmtojnë pasurinë e shqiptarëve

Në Has rritet numri i të ftuarve në “biseda informative”

 

Foto: Rahoveci

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Rezalla kujton 98 viktimat: 27 vjet nga një prej krimeve më të rënda të luftës në Kosovë

Published

1 day ago

on

April 5, 2026

By

Janë bërë 27 vjet nga masakra e Rezallës në Skenderaj, ku më 5 prill 1999 forcat ushtarake dhe policore serbe vranë 98 civilë shqiptarë, banorë të këtij fshati dhe zonave përreth. Nga viktimat, 44 prej tyre u zhdukën me forcë, ndërsa më vonë një pjesë e trupave u gjetën në varreza masive në Rudnicë të Rashkës dhe iu kthyen familjarëve.

Sipas dëshmive, në ditën e masakrës, burrat dhe djemtë – nga mosha 13 deri në 90 vjeç – u nxorën dhunshëm nga shtëpitë e tyre, u ndanë nga familjet dhe më pas u ekzekutuan. Nga kjo ngjarje tragjike, vetëm tre persona arritën të mbijetojnë. Masakra e Rezallës konsiderohet ndër më të rëndat gjatë luftës në Kosovë.

Në përvjetorin e kësaj ngjarjeje, homazhe në Rezallë kanë bërë ushtruesja e detyrës së Presidentes dhe kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, së bashku me ministrin Andin Hoti. Haxhiu deklaroi se në këtë zonë ishte zbatuar një plan i organizuar shfarosjeje nga regjimi serb, duke theksuar se pas vrasjeve, trupat e viktimave u zhvendosën në varre masive në Serbi për të fshehur gjurmët e krimit.

Ajo shtoi se, pavarësisht përpjekjeve për fshehje, krimet nuk do të harrohen kurrë dhe do të mbeten pjesë e kujtesës kolektive. Haxhiu gjithashtu theksoi se institucionet e Kosovës do të vazhdojnë angazhimin për të siguruar drejtësi për viktimat e kësaj dhe masakrave të tjera të kryera gjatë luftës.

Continue Reading

Lajmet

DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 5 prill, në vitet nëntëdhjetë

Published

1 day ago

on

April 5, 2026

By

5 prill 1993

Lajmet kryesore:

Manifestim i madh proteste i shqiptarëve në Frankfurt

Pas rrahjes nga policia dje vdiq Ali Zeqa

U arrestuan Mehmet Hajrizi dhe disa veprimtarë të LDK-së

Pas manifestimit kulturor – në polici

Me sukses po vazhdon aksioni “Ta ruajmë ambientin”

Në Vushtrri policia serbe plaçkiti disa qytetarë shqiptarë

Në vendkalimin kufitar në Han të Elezit u plaçkit dr.Feti Mehdiu

Policia serbe në Prishtinë brutalisht rrahu nxënësin e shkollës fillore

Ftesë për paraqitje në policinë e Deçanit

Në Klinë lëvizje të mëdha policore

 

 

5 prill 1994

Lajm i plotë: Represioni në Kosovë

Ferizaj: – Më 1 prill, policia serbe në Ferizaj, me pretekst të kërkimit të armëve, Ramiz Jahiri u rrah brutalisht në stacionin e policisë në Ferizaj.

Në stacionin e policisë në Ferizaj, për shkak se i ishte lënë thirrja, u paraqit edhe Ramadan Bajraliu.

Me pretekst të kërkimit të armëve, policia serbe bastisi familjen e Mehmet Thaçit në Ferizaj, i cili u muar në stacionin e policisë. Policia e akuzonte se gjoja vëllau i tij, Halimi, ia ka dhënë Mehmetit tri revole. Ky u lirua të nesërmen pasdite rreth orës 14, me kusht që të lajmërohet sërish në stacionin e policisë.

Obiliq: – Dje, në shtëpinë tij u arrestua Remzi Haziri, kryetar i Aktivit të LDK-së në fshatin Raskovë të Obiliqit. Ai po mbahet ende në arrest.

Prishtinë: – Mbrëmë rreth orës 17, në rrugën Shkup – Prishtinë, në afërsi të Ferizajt, derisa po kthehej në shtëpi me veturën e tij, policia serbe rrahu brutalisht pa kurrfarë preteksti Malë Fazliun nga Hajvalia e Prishtinës.

Suharekë: – Sot, rreth orës 10, policia serbe ndali në rrugë, Danush Gashin kryetar i Degës së LASH-it në Suharekë.

Njoftohet se Danush Gashi ende po mbahet në stacionin e policisë në Suharekë.

 

Lajm të tjera:

Kongresisti amerikan Engël kërkon mbrojtje për Kosovën

Në Malishevë gjatë marsit u bastisën 50 familje shqiptare

Serbët uzurpuan banesën e dr. Bardhyl Çaushit

Forca ushtarake u vendosën në afërsi të Molliqit

Paralajmërohet botimi i përditshëm i gazetës “Flaka”

Në Istog për refugjatët serbë ndërtohen 220 shtëpi

Në Gjilan disa vetë në burg për kontrabandë me armë

Përparim Makolli – fitues i turneut të shahut “Kosova ’94”

 

 

5 prill 1995

 Lajm i plotë: Fillon gjykimi kundër ish-policëve

Sot, në orën dhjetë në Gjykatën serbe të Qarkut në Pejë, filloi procesi i montuar politik kundër ish-policëve të Kosovës, përkatësisht aktivistëve të BSPK-së.

Në procesin e montuar në Pejë do të nxirren: Vëllaznim Shehu (1953), Gani Hajdaraj (1955), Sherif Shala (1946), Shaban Shala (1961), Sefer Hasanaj (1942), Xhevat Ibraj (1961), Idriz Elezaj (1945), Skënder Krasniqi (1955) dhe Dërgut Bibaj (1941), i deklaroi “Bujkut” mbrojtësi Adem Bajri.

Aktakuza numër 128/94 datë 16 shkurt, 1995, përmban dhjetë faqe tekst. Këta shqiptarë akuzohen për veprime përgatitore të “cënimit të integritetit territorial të RFJ-së”.

Në aktakuzë thuhet se të pandehurit kanë vepruar sipas instruksioneve të Qeverisë së Republikës së Kosovës dhe Ministrisë së Punëve të Brendshme të Republikës së Kosovës, me qëllim të “shkëputjes së territorit të Kosovës dhe të bashkimit të me një shtet tjetër”.

Ata, po ashtu, akuzohen se paskan formuar “organet paralele të policisë, “qendrat e sigurimit”, se kinse kanë emëruar udhëheqësit e “policisë shqiptare”, komandantët e kryeshefat etj.etj.

Këta ish-policë e aktivistë të BSPK-së u burgosën që nga gjysma e dytë e nëntorit të vitit të kaluar.

Ata janë torturuar nga hetuesit serbë.

Organizata të shumta ndërkombëtare kanë dënuar dhe kanë protestuar kundër burgosjes e torturimit ndaj ish-policëve të Kosovës.

Miret vesh se avokatët e ish-policëve të Kosovës iu kanë drejtuar me një shkresë edhe Gjyqit për krimet kundër njerëzimit në Hagë.

Procesi në Pejë është i pari në një seri procesesh që pritet të organizohen kundër ish-policëve të Kosovës në Pejë, Prizren, Gjilan dhe në Prishtinë.

Prej gjysmës së dytë të nëntorit e deri tash janë arrestuar dhe torturuar qindra ish-policë të Kosovës.

Ndaj mbi 170 prej tyre janë ngritur aktpadi penale.

Mediumet dhe zyrtarët serbë kanë e kanë cilësuar arrestimin e ish-policëve si një sukses të madh në përpjekjet e tyre për asgjësimin e pushtetit paralel shqiptar, siç e cilësojnë ata pushtetin legal e legjitim të Kosovës.

Një eufori e tillë triumfi ishte shfaqur edhe gjatë arrestimeve të qindra shqiptarëve në vitin 1993, nën akuzë se gjoja kishin formuar Ministrinë e Mbrojtjes së Republikës së Kosovës.

Mirëpo edhe proceset e montuara politike serbe kundër tyre e dëshmuan të kundërtën. Në procese u dëshmua se të arrestuarit ishin torturuar në mënyrë sistematike dhe se ishin shtrënguar me dhunë të nënshkruanin deklarata të pavërteta.

Pritet që edhe proceset e montuara kundër ish-policëve të Kosovës të përfundojnë njësoj.

Gazeta “Bujku” duke njoftuar për procesin që fillon sot, shkruan duke u mbështetur në deklratat e mbrojtësve se prokurori, në aktakuzën e vet nuk ka kurrfarë prove, përpos disa materialeve të Sindikatës së Pavarur të SPB të Kosovës, ndonjë procesverbal i mbledhjes, libra të ndryshme dhe gjëra të tjera që u morën gjatë bastisjeve të shtëpive të të pandehurve.

 

Lajme të tjera:

Kryetari Rugova u takua me parlamentarët britanikë

Përfaqësuesit e katër ambasadave biseduan me përfaqësuesit e partive politike të Kosovës

Në Parlamentin Evropian u propozua një rezolutë për Kroacinë, Bosnjën dhe Kosovën

Dr.Fehmi Agani: E ashtuquajtura “lëvizje e rezistencës serbe” don të realizojë të parealizueshmen

Njoftim për ditën e dytë të “Javës së kulturës shqiptare” në Geteborg

U mbajt seanca e parë kundër vrasësit të fëmijës

Jetish Jashari u mbajt tri orë në vendkalimin kufitar në Preshevë

Dënime të rënda për pronarët e ndërmarrjeve private në Podujevë

Policia ndërhyri sërish në lokalet e SHF “Migjeni” në Mitrovicë

Gjatë muajit mars në Malishevë e Mitrovicë u keqtrajtuan dhjetëra familje shqiptare

Sot policia serbe arrestoi Ajshe Gërvallën

Policia ushtarake ndërhyri në shtëpinë e një ish-dezertori shqiptar në Mitrovicë

Dhuna e përditshme në Kosovë

Një anëtar i Kryesisë së Degës së LDK-së në Malishevë po mbahet në arrest

Në Gjakovë u suluman dy inkasantë të Këshillit për vetëfinancim

Flota detare e NATO-s në Atlantik nën komandën portugeze

Akademiku serb Macura angazhohet për kolonizimin e Kosovës

Kërcënimet e Igiqit para gazetarëve suedezë

Njoftime serbe për arrestimin e një personi nga Tetova me 6 kilogramë drogë

 

5 prill 1997

Lajmet kryesore:

Apel i KMDLNJ-së drejtuar organizatave ndërkombëtare për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut

Grupet e armatosura pengojnë qeverisjen legjitime në Shqipëri

Socialistët serbë nuk shkuan Nju-Jork për shkak të takimit të liderëve të koalicionit me M. Olbrajt

Maqedonia me kute të ndryshme vlerëson punën e misioneve të huaja

Në Pejë inspektorët serbë morën në pyetje disa aktivistë shqiptarë

Një inspektor serb ndërhyri në lokalet e SHF “Migjeni” në Stanofc

Katër familje të bllokuara nga bora në Sharr

 

5 prill 1998

Lajm i plotë:

Shkodër: U gjetën të vrarë dy policë

Dy policë të drejtorisë së policisë së Shkodrës janë gjetur të vrarë në një lokal në qendër të qytetit në mëngjesin e së shtunës, njofton ATSH.

Sipas burimeve të kësaj drejtorie të shtunën ne mëngjes janë gjetur të vrarë në një lokal në afërsi të ish-drejtorisë së policisë së rrethit, policët Hasan Zagani dhe Gëzim Griani.

Të dy policët kanë qenë roje në godinën e ish komisariatit të policisë, në qendër të qytetit, që u dogj dhe u shkatërrua më 22 shkurt të këtij viti.

 

Lajme të tjera:

Sot përsëriten zgjedhjet në Fushë Kosovë dhe në Dragash

Në Deçan edhe më tutje gjendja e rëndë

SHBA: Thirrja për referendum – një tjetër taktikë diversante e Millosheviqit

Maroviq: Milosheviqit i ka dalë dorësh Kosova

Parlamenti i Shqipërisë diskuton projektligjin për policinë kufitare

“New York Times” për situatën në kufirin Shqipëri-Kosovë

Rrustem e Xhavit Hasani, që humbën jetën në Indiana të SHBA-ve, varrosen nesër në Livadicë të Podujevës

Foto: Ballina e gazetës “New York Times”

 

Continue Reading

Lajmet

Përfundon mandati i Osmanit, Haxhiu merr përkohësisht presidencën

Published

2 days ago

on

April 4, 2026

By

Presidentja Vjosa Osmani ka përfunduar të shtunën mandatin e saj, duke ia dorëzuar zyrtarisht detyrën kryeparlamentares Albulena Haxhiu, e cila nga tani ushtron funksionin e ushtrueses së detyrës së presidentes.

Në ceremoninë e dorëzimit, Osmani theksoi se po e mbyll mandatin me rezultate të rëndësishme, ndërsa Haxhiu u zotua se gjatë ushtrimit të këtij funksioni do të respektojë plotësisht Kushtetutën e Kosovës. Në përmbyllje të ceremonisë, Osmani i dorëzoi simbolikisht Kushtetutën pasueses së saj të përkohshme.

Haxhiu merr këtë rol pasi Kuvendi i Kosovës nuk arriti të zgjedhë presidentin e ri brenda afatit të paraparë. Sipas vendimit të Gjykata Kushtetuese e Kosovës, Kuvendi ka kohë deri më 28 prill për të zgjedhur kreun e ri të shtetit.

Ky afat u përcaktua pasi Kushtetuesja e shpalli të pavlefshëm dekretin e Osmanit për shpërndarjen e Kuvendit.
Gjykata vlerësoi se procedura 60-ditëshe për zgjedhjen e presidentit ka nisur më 5 mars, kur Kuvendi nuk arriti të votojë kandidaturat e Glauk Konjufca dhe Fatmire Mulhaxha për shkak të mungesës së kuorumit.

Ndërkohë, kryeministri Albin Kurti ka bërë të ditur se është në komunikim me liderët e partive më të mëdha opozitare për të arritur një marrëveshje për zgjedhjen e presidentit. Ai ka paralajmëruar edhe takime gjatë javës së ardhshme, pasi më herët kishte zhvilluar bisedime të ndara me Bedri Hamza dhe Lumir Abdixhiku.

Zgjedhja e presidentit mbetet një nga çështjet kryesore politike në vend në javët në vijim.

Continue Reading

Lajmet

Përdorimi i minave tokësore në luftë: Rasti i Kosovës dhe vazhdimësia e rrezikut

Published

2 days ago

on

April 4, 2026

By

Shkruan: Dr. Arian Kadriu

Minat kanë qenë prej kohësh një instrument lufte i diskutueshëm për shkak të natyrës së tyre të pakontrollueshme dhe efekteve të qëndrueshme pas konfliktit.

Lufta e Kosovës (1998-1999) paraqet një studim rasti bindës si të dobisë taktike ashtu edhe të pasojave humanitare afatgjata të këtyre armëve. Instrumenti kryesor ligjor është Traktati i Otavës (zyrtarisht Konventa për Ndalimin e Minave, 1997). 1. Ndalon minat tokësore kundër personelit (APL); 2. Ndalon përdorimin, prodhimin, grumbullimin dhe transferimin e tyre; 3. Kërkon shkatërrimin e rezervave ekzistuese; 4. Detyron pastrimin e zonave të minuara dhe ndihmën për viktimat. Deri sot, mbi 160 vende janë palë në traktat.

Megjithatë, traktati NUK ndalon minat kundër automjeteve (anti-tank), megjithëse përdorimi i tyre rregullohet sipas kornizave të tjera si: “Konventa për Disa Armët Konvencionale (veçanërisht Protokolli II i Ndryshuar)”. Pra, ligjërisht minat kundër personelit janë të ndaluara për vendet që kanë nënshkruar traktatin, por jo të gjitha vendet e kanë nënshkruar atë, dhe disa ende i mbajnë dhe i përdorin ato ligjërisht. Gjetjet sugjerojnë se, ndërsa është bërë përparim i konsiderueshëm në çminim, rreziqet e mbetura mbeten veçanërisht nga municionet e pashpërthyera (UXO) dhe municionet thërrmuese – duke mbështetur kështu një shqetësim të fshehtë për sigurinë.

Minat janë simbol i luftës asimetrike dhe mbrojtëse. Kostoja e tyre e ulët, lehtësia e vendosjes dhe efekti psikologjik pengues i bëjnë ato tërheqëse si për aktorët shtetërorë ashtu edhe për ata joshtetërorë. Megjithatë, pamundësia e tyre për të bërë dallimin midis luftëtarëve dhe civilëve i bën ato një kërcënim të vazhdueshëm edhe shumë kohë pas ndërprerjes së armiqësive.

Logjika strategjike e përdorimit të minave në luftë prej një perspektivë ushtarake shpreh se minat funksionojnë si shumëzues force. Ato përdoren për të: Mohuar aksesin në territor, kanalizuar lëvizjen e armikut, mbrojnë pozicionet mbrojtëse, ju imponojnë kosto psikologjike armiqve apo kundërshtarëve. Efektiviteti i tyre i kostos është i dukshëm: kostot e prodhimit mund të jenë aq të ulëta sa disa dollarë për njësi, ndërsa kostot e heqjes mund të kalojnë qindra dollarë për minë. Megjithatë, kjo asimetri midis vendosjes dhe pastrimit nënvizon një paradoks më të gjerë strategjik: minat tokësore shpesh i mbijetojnë konflikteve për të cilat janë projektuar të shërbejnë, duke u transformuar nga asete taktike në detyrime afatgjata.

 

Minat gjatë luftës në Kosovë (1998-1999)

Në zonat e qeta të kodrave dhe fushave të Kosovës, nën barin që lëkundet sikur të mos ketë asgjë poshtë, mbetet një trashëgimi e heshtur lufte – një trashëgimi që nuk ndryshket aq shpejt sa venitet kujtesa. Minat tokësore dhe municionet e pashpërthyera nuk janë relike të së kaluarës; ato janë kërcënime aktive të ngulitura në të tashmen, duke pritur jo me qëllim, por me indiferencë. Nga një perspektivë e sigurisë kombëtare, këto rreziqe të fshehura përfaqësojnë më shumë sesa rreziqe të izoluara – ato janë një faktor i vazhdueshëm destabilizues. Ato kufizojnë përdorimin e tokës, pengojnë zhvillimin e infrastrukturës dhe, ndoshta më kritikisht, gërryejnë ndjenjën e sigurisë së popullsisë në mjedisin e tyre. Siguria nuk përcaktohet vetëm nga kufijtë dhe forcat e armatosura, por nga besimi i qytetarëve për të ecur lirshëm nëpër tokën e tyre pa frikë nga ajo që fshihet nën këmbët e tyre.

“Çdo fushë e papastruar është një pikëpyetje në arkitekturën e paqes”, vëren një vlerësim i sigurisë. “Dhe paqja nuk mund të zërë rrënjë plotësisht aty ku vetë toka mbetet e pasigurt”.

Pavarësisht përpjekjeve të gjera për çminim që nga fundi i vitit 1999, rreziku nuk është eliminuar plotësisht. Zonat rurale, ish-vijat e frontit dhe terrenet më pak të arritshme ende paraqesin rreziqe, veçanërisht për ata, jetesa e të cilëve varet nga toka – fermerët, barinjtë dhe fëmijët që enden vetëm një hap shumë larg shtigjeve të njohura. Ky kërcënim ka edhe një dimension brezash. Për ata që e kujtojnë konfliktin, kujdesi mund të vijë instiktivisht. Por brezat e rinj, të distancuar nga emergjenca e luftës, mund të mos kenë të njëjtën vetëdije. Kjo krijon një boshllëk delikat, por të rrezikshëm – një boshllëk ku kurioziteti mund të mbizotërojë kujdesin.

“Edukimi për rrezikun nuk është një fushatë e njëhershme”, mund të argumentoj si ekspert i sigurisë kombëtare. “Ai duhet të evoluojë ndërsa kujtesa zbehet. Ndërgjegjësimi duhet të rinovohet, të rimësohet dhe të riimagjinohet për çdo brez”.

E megjithatë, ka diçka pothuajse poetike – megjithëse të zymtë – në mënyrën se si këto rreziqe vazhdojnë. Toka kujton atë që njerëzit përpiqen të harrojnë. Një livadh mund të lulëzojë përsëri, lulet e egra shtrihen drejt diellit, por poshtë tyre, historia qëndron në gjumë, metalike dhe e pafalshme. Pra, ndërgjegjësimi bëhet një formë vigjilence, pothuajse një ritual i qetë respekti. Shenja të vendosura përgjatë shtigjeve, mësime të dhëna në klasa, histori të ndara brenda familjeve – këto janë gardhet e padukshme që mbrojnë aty ku pastrimi fizik nuk ka arritur ende.

Gjatë luftës së fundit në Kosovë, minat tokësore dhe mbetjet e tjera shpërthyese të luftës (ERË) u vendosën gjerësisht. Ndikimi i menjëhershëm i tyre ndaj njerëzve ishte i rëndë. Në javët pas përfundimit të luftës, në qershor 1999, afërsisht 150 individë u vranë ose u plagosën nga minat dhe municionet e pashpërthyera.

Disa karakteristika që përcaktuan peizazhin e kontaminimit të Kosovës ishin përdorimi i gjerë i minave anti-personel nga aktorë të shumtë të lidhur me një burim – forcat paramilitare serbe. Gjithashtu ndikuan edhe mungesa e hartëzimit të saktë të fushave të minuara dhe kthimi i shpejtë i popullatave të zhvendosura në zona të pasigurta. Kombinim që prodhoi një nga nivelet më të larta të lëndimeve pas konfliktit në nivel global në atë kohë.

Intervenimi ndërkombëtar për çminim pas luftës

Pas luftës, Kosova u bë një vend i rëndësishëm i operacioneve ndërkombëtare humanitare të çminimit. Organizata të tilla si Forca e Kosovës (KFOR), Halo Trust dhe Ndihma Popullore Norvegjeze luajtën role qendrore. Përpjekjet e hershme (1999-2001) u përqendruan në pastrimin emergjent të infrastrukturës kritike, identifikimin e zonave të rrezikshme dhe fushatat e ndërgjegjësimit publik ku gjithashtu përfshiheshin ligjërata tematike nga ekspertët në shkollat fillore dhe të mesme të Kosovës. Këto iniciativa arritën sukses të matshëm. Mijëra pajisje shpërthyese u hoqën dhe sipërfaqe të mëdha toke u bënë të sigurta për përdorim civil. Megjithatë, optimizmi fillestar – siç ishin pretendimet në fillim të viteve 2000 – se problemi ishte “eliminuar praktikisht” – rezultoi i parakohshëm. Sondazhet pasuese zbuluan zona të minuara me perimetër më të gjerë sesa u vlerësua fillimisht.

 

A janë minat në Kosove akoma rrezik?

Pavarësisht progresit të konsiderueshëm, minat tokësore dhe municionet e pashpërthyera vazhdojnë të përbëjnë një kërcënim të mbetur në Kosovë. Të dhënat e fundit tregojnë se përafërsisht 10 kilometra katrorë tokë mbetet e kontaminuar me mbetje të municioneve thërrmuese. Rreziqet shpërthyese vazhdojnë në shumë komuna (të paktën 17). Dhjetëra mijëra pajisje shpërthyese janë hequr, megjithatë zbulimet e reja vazhdojnë dhe, për më tepër, mbi 500 viktima janë regjistruar që nga lufta nga shpërthimi i minave.

Rreziku sot është cilësisht i ndryshëm nga periudha menjëherë pas luftës, ku pasqyrohet frekuencë më e ulët, paparashikueshmëri më e lartë, përqendrim në zonat rurale, pyjore dhe më parë të kontestuara. Gjithashtu, ka rritje për aktivitete specifike (p.sh., bujqësi, ndërtim, ecje në natyrë) në zona ku mund të jenë akoma të minuara. Minat e pashpërthyera janë veçanërisht problematike për shkak të shpërndarjes së tyre të gjerë dhe paqëndrueshmërisë. Ka implikime socioekonomike dhe të sigurisë ku “ndotja” e mbetur vazhdon të kufizojë përdorimin e tokës dhe produktivitetin bujqësor, vonojë zhvillimin e infrastrukturës dhe të imponojë pasiguri psikologjike mbi popullatat lokale. Nga një perspektivë e sigurisë kombëtare, këta faktorë kontribuojnë në atë që mund të quhet “brishtësi pas konfliktit”, ku trashëgimitë e pazgjidhura të kohës së luftës dëmtojnë stabilitetin afatgjatë.

 

Kendveshtrimi Strategjik

Strategjia e Veprimit ndaj Minave e Kosovës (2025–2030) synon të eliminojë ndotjen e mbetur brenda dekadës. Arritja e këtij objektivi do të varet nga financimi dhe mbështetja teknike e qëndrueshme ndërkombëtare,Teknologjitë e përmirësuara të studimit dhe zbulimit dhe koordinimi institucional midis aktorëve vendas dhe ndërkombëtarë. Megjithatë, zhdukja e plotë është në thelb e vështirë. Siç sugjerojnë provat nga Kosova dhe rajonet e tjera pas konfliktit, mbetjet shpërthyese mund të mbeten të fshehura për dekada, duke u rishfaqur periodikisht.

Rasti i Kosovës nënvizon një mësim qendror në luftën moderne: dobia e minave është e kufizuar në kohë, por pasojat e tyre janë të qëndrueshme. Ndërsa ato mund të ofrojnë avantazhe taktike afatshkurtra, kostot e tyre afatgjata humanitare, ekonomike dhe të sigurisë janë të konsiderueshme. Edhe pse Kosova nuk është me ndër territoret më të kontaminuara në nivel global, ajo ende nuk mund të konsiderohet plotësisht e lirë nga rreziku. Minat dhe municionet e pashpërthyera vazhdojnë të përbëjnë një kërcënim me probabilitet të ulët, por të vazhdueshëm, veçanërisht në zonat rurale dhe ato të kontestuara më parë. Për politikëbërësit dhe strategët ushtarakë njësoj, përvoja e Kosovës përforcon nevojën për të rivlerësuar rolin e minave tokësore në luftën bashkëkohore – jo vetëm në aspektin e efektivitetit të fushëbetejës, por edhe në lidhje me trashëgiminë e tyre të qëndrueshme.

Rruga e Kosovës përpara nuk përcaktohet vetëm duke hequr këto mbetje, por duke transformuar marrëdhënien e saj me to: nga frika në njohuri, nga rreziku në rrezikun e menaxhuar dhe në fund të fundit, në zhdukjen e plotë.

(Autori është profesor në UBT. Ky tekst i kushtohet Ditës Ndërkombëtare për Ndërgjegjësimin e Minave dhe Ndihmën në Veprimin ndaj Minave, që shënohet çdo 4 prill, me vendimin e datës 8 dhjetor 2005 nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së)

Continue Reading

Të kërkuara