Ekskluzive: Thirrje për ‘veprime urgjente’ pasi studimi zbulon gjithashtu pabarazi të theksuara etnike dhe socio-ekonomike në vdekshmërinë dhe lidhjen e gjakut të fëmijëve

Një në 14 fëmijë që vdiqën në Angli në një periudhë katërvjeçare kishin prindër që ishin të afërm të ngushtë, sipas shifrave “të zymta” të zbuluara nga studimi i parë i këtij lloji.

Shifrat, të publikuara nga Baza e të Dhënave Kombëtare të Vdekshmërisë së Fëmijëve (NCMD), me bazë në Universitetin e Bristolit, analizuan të gjitha 13,045 vdekjet e fëmijëve në Angli midis viteve 2019 dhe 2023. Nga këto, 926 (7%) u gjetën të ishin fëmijë të lindur nga prindër me gjak të lidhur, që do të thotë se nëna dhe babai janë të afërm të ngushtë gjaku, siç janë kushërinjtë e parë.

Edhe pse numri i saktë i fëmijëve me prindër me gjak të lidhur në të gjithë Anglinë është i paqartë, të dhënat tregojnë qartë mbipërfaqësimin e tyre brenda statistikave të vdekshmërisë dhe kërkojnë “veprim urgjent”, sipas studiuesve.

Vlerësimi më i madh gjeografik i lidhjes së gjakut aktualisht i disponueshëm është nga një studim i madh që ndjek jetën e 13,000 foshnjave të lindura në Bradford. Studimi zbuloi se një në gjashtë prej këtyre fëmijëve kishin prindër që ishin kushërinj të parë, shumica e të cilëve vijnë nga komuniteti pakistanez i qytetit.

“Kjo është analiza e parë e këtij lloji në nivel global që shqyrton vdekjet e fëmijëve të lidhura me lidhjen e gjakut në të gjithë vendin dhe gjatë një numri vitesh”, tha Prof. Karen Luyt, drejtoreshë e NCMD-së dhe autore kryesore e studimit. “Grupi i të dhënave i NCMD-së është unik: është në kohë, i plotë dhe gjithëpërfshirës, ​​dhe na jep një pasqyrë më të qartë se kurrë më parë të ndikimit të lidhjes së gjakut në vdekshmërinë e fëmijëve.”

Ajo shtoi: “Shtatë për qind e vdekjeve të fëmijëve gjatë kësaj periudhe ishin fëmijë të lindur nga prindër me lidhje gjaku. Këta fëmijë mund të kenë vdekur nga çdo shkak, por të dhënat na tregojnë shumë qartë se ata janë të mbipërfaqësuar në statistikat e vdekshmërisë. Nevojitet urgjentisht veprim për të përmirësuar rezultatet për këtë grup”.

Raporti zbuloi gjithashtu pabarazi të theksuara etnike dhe socioekonomike në vdekshmërinë dhe lidhjen e gjakut të fëmijëve. Nga fëmijët e vdekur me prindër të afërm të ngushtë, katër në pesë (79%) ishin me prejardhje etnike aziatike, me etninë më të zakonshme pakistaneze, zbuloi hulumtimi.

Për më tepër, pothuajse një e treta (30%) e fëmijëve me prejardhje aziatike që vdiqën kishin prindër të afërm të ngushtë, krahasuar me vetëm 5% të fëmijëve me prejardhje të zezë dhe 1% me prejardhje të bardhë ose të përzier.

Nga fëmijët e vdekur, prindërit e të cilëve ishin të afërm të ngushtë, më shumë se gjysma (52%) jetonin në zonat më të varfra të Anglisë, krahasuar me vetëm 5% që jetonin në zonat më pak të varfra.

Studimet e mëparshme kanë treguar se fëmijët e lindur nga prindër të afërm të ngushtë kanë një gjasë më të madhe për të përjetuar rezultate më të këqija shëndetësore në një sërë masash. Për shembull, fëmijët e lindur nga këta prindër kanë dy herë më shumë gjasa të lindin me një anomali kongjenitale, si dhe të kenë një rrezik në rritje për të përjetuar probleme me zhvillimin e të folurit dhe gjuhës.

Sipas hulumtimit, më shumë se një e katërta (27%) e të gjitha vdekjeve të fëmijëve që ndodhin brenda kësaj periudhe ishin të lidhura me anomali kromozomale, gjenetike dhe kongjenitale. Nga fëmijët e lindur nga prindër që ishin të afërm të ngushtë, pothuajse tre në pesë (59%) e këtyre vdekjeve ishin për shkak të anomalive kromozomale, gjenetike dhe kongjenitale. Nga këto vdekje të fëmijëve për shkak të faktorëve gjenetikë, pothuajse 17% kanë lindur nga prindër që ishin të afërm të ngushtë.

Një zëdhënës i NHS tha: “Ky raport ofron prova të mëtejshme të qarta mbi rrezikun në rritje të gjendjeve gjenetike dhe sëmundjeve serioze që mbart prindër të lidhur ngushtë dhe nxjerr në pah një numër shqetësues vdekjesh në zona më të largëta”.

“Me qindra fëmijë që humbasin jetën vitet e fundit, NHS po drejton një projekt pilot të vogël i cili do të testojë nëse infermierët me trajnim të specializuar në këto ndërlikime mund të parandalojnë vdekjen e foshnjave të cenueshme, të synuara në zonat ku martesa midis të afërmve të ngushtë është e përhapur”.

Shefja e Politikës së Jashtme të Bashkimit Evropian, Kaja Kallas ka përshëndetur formimin e Qeverisë së re të Kosovës, pas më shumë se një viti bllokade politike.

Përmes një reagimi në rrjetin “X”, ajo e cilësoi si lajm inkurajues krijimin e institucioneve të reja dhe uroi kryeministrin Albin Kurti për marrjen e detyrës.

“Pas më shumë se një viti ngërçi politik, formimi i qeverisë së re të Kosovës është lajm inkurajues. Urime Albin Kurti!”, thuhet në reagim e Kallasit.

Ajo theksoi se tani është thelbësore që qeveria të veprojë shpejt në zbatimin e reformave, duke nënvizuar se kjo është mënyra më e shpejtë për të zhbllokuar mbështetjen e BE-së me vlerë qindra miliona euro dhe për të avancuar në rrugën drejt integrimit evropian.

Sipas saj, ky zhvillim krijon një momentum të ri për avancimin e marrëdhënieve mes BE-së dhe Kosovës, si dhe për dialogun ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit. Shefja e diplomacisë evropiane ka shprehur gjithashtu gatishmërinë për të organizuar së shpejti një takim të nivelit të lartë në kuadër të dialogut

Kuvendi i Kosovës ka votuar Qeverinë e re të Kosovës, dje më 11.02.2026, në krye me Albin Kurtin. Pro qeverisë votuan 66 deputetë, 49 votuan kundër, ndërsa nuk pati asnjë abstenim.

Me këtë votim, Kuvendi zgjodhi zyrtarisht Qeverinë e re të Kosovës, e cila do të udhëhiqet nga kryeministri Albin Kurti.

Policia e Kosovës në Mitrovicën e Jugut ka njoftuar se ka arrestuar dy persona të dyshuar për përfshirje në një incident me armë zjarri, më 12.02.2026.

Rasti ka ndodhur mbrëmjen e së mërkurës, rreth orës 19:25, në rrugën “Pajazit Boletini”, ku pas marrjes së informacionit për të shtëna, njësitet policore kanë dalë menjëherë në vendngjarje.

Nga hetimet fillestare është bërë e ditur se nga këto të shtëna ka mbetur i plagosur një person i moshës madhore, i cili është dërguar me urgjencë në spitalin rajonal të Mitrovicës për trajtim mjekësor. Gjatë kontrollit në vendit të ngjarjes, hetuesit kanë gjetur dhe sekuestruar pesë gëzhoja si prova materiale lidhur me rastin.

“Nga hetimet fillestare bëhet e ditur se një person i moshës madhore ka mbetur i plagosur nga arma e zjarrit. I njëjti është dërguar në spitalin rajonal në Mitrovicë, për tretman mjekësor. Lidhur me rastin, policia ka arrestuar dy persona të dyshuar, ndërsa në vendin e ngjarjes janë gjetur pesë (5) gëzhoja”, sipas njoftimit të Policisë.

Pas veprimeve hetimore dhe intervistimit të personave të përfshirë, policia ka iniciuar rastin penal si ‘vrasje në tentativë’.

Me vendim të prokurorit kompetent, dy të dyshuarve u është caktuar masa e ndalimit policor prej 48 orësh, ndërkohë që njësitet përkatëse janë duke zhvilluar hetimet e mëtejme për të zbardhur rrethanat e plota të ngjarjes.

Qyteti i Tumbler Ridge në Kolumbinë Britanike është tronditur nga një prej vrasjeve masive më të rënda në historinë e Kanadasë, ku dhjetë persona kanë mbetur të vdekur. Ngjarja e rëndë ka ndodhur në një komunitet të largët me rreth 2,400 banorë, ndërsa gjashtë prej viktimave u gjetën brenda shkollës së mesme lokale, e cila ka gjithsej vetëm 160 nxënës.

Mes të vdekurve është edhe autorja e dyshuar e sulmit, por policia ende nuk ka bërë të ditur identitetin e saj apo motivet që e shtynë drejt këtij akti të rëndë. Autoritetet vendase mbeten të rezervuara edhe sa i përket identifikimit të viktimave të tjera, duke mos konfirmuar ende nëse mes tyre ka nxënës të mitur, raporton Reuters.

Si pasojë e kësaj tragjedie, Kryeministri i Kanadasë, Mark Carney, ka anuluar menjëherë një udhëtim të planifikuar jashtë shtetit për të menaxhuar situatën emergjente. Ndërkohë që mbulimi i drejtpërdrejtë i ngjarjes vazhdon, vendi po pret me ankth detaje të reja nga hetimet që po zhvillohen në këtë zonë të izoluar të Kanadasë perëndimore. /Reuters/