Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Ish-presidenti amerikan, Xhimi Karter

16 qershor 1993

Dr. Sali Berisha: Kosova duhet të vihet nën kontrollin e OKB-së

Presidenti i Shqipërisë, dr.Sali Berisha diskutoi dje në Konferencën Botërore për të Drejtat e Njeriut, që po mbahet në Vjenë. Diskutimin e tij e transmetuan të gjitha agjencitë e njohura të botës, radiostacionet dhe gazetat e shumta.

Agjencia Rojter, në një raport nga Vjena, thotë se Berisha “dje në konferencën për të drejtat e njeriut u angazhua që Kosova të vihet nën përkujdesjen e Kombeve të Bashkuara”.

Duke iu drejtuar pjesëmarrësve të kësaj Konference, Berisha “dënoi okupimin total të Kosovës” dhe koncentrimin e madh të ushtrisë serbe në një rajon, ku shqiptarët përbëjnë 95 për qind të popullsisë, shkruan Rojter.

“E konsiderojmë urgjente dhe tepër të rëndësishme vendosjen e Kosovës nën kontrollin e OKB-së dhe shpalljen e Kosovës si zonë neutrale”, theksoi Berisha.

Informatë për diskutimin e dr.Sali Berishës, transmetoi edhe stacioni televiziv “Franc 2”. Pasi përmend kërkesën e Berishës për vendosjen e Kosovës nën mbikqyrjen e OKB-së, ky stacion televiziv thekson se Berisha “tërhoqi vërejtjen për masakrin në Bosnjë dhe rrezikun që konflikti të zgjerohet në Maqedoni e Kosovë. Ai po ashtu tërhoqi vërejtjen kundër projektit për Serbinë e Madhe të presidentit Milosheviq”, transmeton ky stacion televiziv francez.

16 qershor 1994

Transformimi pronësor në Kosovë – plaçkitje kolonialiste

Në një artikull të gjatë me titull “Rezistencë plaçkitjes koloniale”, “Borba” e sotme trajton të ashtuquajturin transformim të ndërmarrjeve të ndryshme në Kosovë që në fakt është plaçkitje klasike koloniale. Politikanët dhe ekonomistët shqiptarë këtë e kishin konstatuar qëmoti.

Që në fillim të këtij teksti, thuhet se nën firmën e këtij transformimi disa padronë serbë nga viset e ndryshme të Serbisë i blenë më se 50 për qind të aksioneve dhe në këtë mënyrë i plaçkiten makinat dhe nga Kosova i dërguan në Serbinë qendrore. Duke parë se janë plaçkitur, shkruan kjo gazetë, tash po kërkojnë dezintegrimin nga firmat serbe. Bile, pushteti lokal, siç thuhet në këtë artikull, në disa komuna të Kosovës po kërkon që të vërë kontroìlin mbi ekonominë dhe të vendosë për ndërrimin e drejtorëve të ndërmarrjeve.

Mirëpo, ministri pa portofol në qeverinë e Serbisë, i angazhuar për Kosovën, të cilin tash e quajnë edhe një llojë guvernatori, Vjekosllav Shosheviq, u kërcënua se nuk guxon të ketë arbitraritet në shkëputjen e kontratave të lidhura dhe i akuzoi drejtorët për arbitraritet dhe mostolerancë.

Gazeta akuzon keqpërdorimet e këshillave drejtuese, të cilat në Kosovë u emëruan nga njëfarë Fondi për zhvillimin e Serbisë. Për këto këshilla drejtuese thuhet se kanë marrë vendime për dezintegrim. Si shembull përmendet “Malizhgani”, i cili është integruar me Kombinatin Bujqësor të Beogradit, e tash don të shkëputet nga kjo ndërmarrje beogradase.

Po ashtu në këtë artikull zihet në gojë “Koshtana” e Vranjes.Drejtori i Kombinatit të lëkurë-këpucëve të Pejës, Arsenije Izgareviq, thotë se “Koshtana” nga “varfëria jonë mori atë që nuk është dashur ta merrte, vetëm e vetëm pse nuk desha të jem iniciator i trasformimit të pasuksesshëm. Organizata jonë nuk pajtohet se transformimi ishte i suksesshëm. Atë duhet urgjentisht ta suprimojmë. Nëse ne duhet të jemi viktimë e dikujt, që ne të krijojmë bazën e lëndës së parë për ta, kurse ata ta marrin yndyrën, këtë me siguri nuk do ta lejojmë dhe të gjithë do të ngritemi kundër transformimit të tillë”, thotë Izgareviq.

Ai përmenmd faktin se si me blerjen e 51 për qind të vlerës së Kombinatit, Vranja udhëheq me pasurinë e këtij kombinati. Këtu nuk ka ekonomi, thotë ai.

Trasnformimi i këtillë menjëherë duhet të shkëputet, konstaton ky drejtor serb.

16 qershor 1995

Xhimi Karter: Në rast konflikti në Kosovë do të ishte e paevitueshme ndërhyrja ushtarake

Ish-presidenti amerikan, Xhimi Karter, theksoi pardje në një dëshmi para Komitetit të Shërbimeve të Armatosura të Senatit Amerikan se në rast të bartjes së konfliktit në Kosovë, intervenimi ushtarak do të ishte i domosdoshëm, njoftoi Ruder Finn nga Uashingtoni.

“Do të ishte e paevitueshme që si vend udhëheqës i NATO-s (fjala është për SHBA-të, QIK) të ndërhyjmë drejtpërsëdrejti ushtarakisht, po qe se konflikti përhapet në Kosovë dhe në Maqedoni”, theksoi ish-Presidenti amerikan.

Para të njëjtit Komitet, ish-komandanti suprem i forcave aleate në Evropë, gjenerali Xhon Galvin u deklarua kundër heqjes së embargos së armëve ndaj Bosnjës, sepse, në të kundërtën, “luftimet do të përhapeshin në rajone të tjera, si në Maqedoni e në Kosovë”.

Sekretari amerikan i mbrojtjes, Uilliem Peri, ka tërhequr vërejtjen dy herë gjatë javës së fundit për mundësinë e përhapjes së konfliktit në Kosovë dhe ka deklaruar se në një rast të tillë do të cenoheshin interesat vitale amerikane.

16 qershor 1997

Revista e specializuar e NATO-s “Bota atlantike” mbi problemin e Kosovës

Revista e specializuar e Aleancës Veriatlantike për trajtimin e temave strategjike e titulluar “Bota atlantike”, në dy numrat e saj të fundit i ka kushtuar problemit të Kosovës një dosje të plotë. Lidhur me këtë, seksioni i Dojçe-Veles në shqipe e solli përmbledhjen e tyre.

Megjithëse përgjithësisht në mjediset e Aleancës Verialantike, si quhet ndryshe NATO-ja, çështja e Kosovës shpeshherë është anashkaluar, ndoshta për të mos i krijuar vetes edhe një telashe më shumë. Analistët dhe ekspertët e NATO-s janë të vetëdijshëm mbi rrezikun potencial që paraqet ende problemi i pazgjidhur i Kosovës, rajon ky i populluar me mbi 2 milionë shqiptarë.

Në parathënien e numrit të shkurtit të titulluar “Kosova pas marrëveshjes së Dejtonit një ese e së ardhmes së saj politike’, autori Briner, drejtor i sektorit të informacionit dhe shtypit, si dhe zëvendësbotues i revistës “Bota atlantike”, pohon se Perëndimi nuk duhet ta lërë pas dore situatën e qëndrueshme, por gjithashtu edhe eksplozive të Kosovës. Jo vetëm se i duhet gjetur zgjidhje këtij problemi, por është e domosdoshme që të shmanget një luftë tjetër në Ballkan, këtë duhet zgjidhur sa më parë shkruan analisti belg.

Problemi i Kosovës i ka rrënjët në ndarjen e padrejtë që iu bë popullit shqiptar në Konferencën e Ambasadorëve, që i zhvilloi punimet më 13 maj të vitit 1913 në Londër, kur Shqipërisë iu mor me dhunë Kosova, Çamëria dhe Manastiri, pohon ai në revistën atlantike.

Qetësia e sipërfaqshme që po mbretëron sot në Kosovë nuk është një garanci e mjaftueshme për të ardhmen. Për qetësinë e sotme duhet t’i jemi mirënjohës politikës paqësore të dr. Ibrahim Rugovës. Por, politika e tij po gjen mbështetje në rryma të tjera, që kanë filluar të dalin në sipërfaqe. “Për mua”, shkruan analisti belg, “zgjidhja më e pranueshme e problemit të Kosovës duhet gjetur te shembujt analogë në Zvicër e në Belgjikë”.

Pra, në krijimin e Republikës së Kosovës me të njëjtin status si Serbia e Mali i Zi në një konfederatë jugosllave. Është e qartë se si serbët edhe shqiptarët diçka fitojnë dhe diçka humbasin nga pretendimet e tyre. Mirëpo, komuniteti ndërkombëtar duhet ta kuptojë se status-kuoja nuk mund të vazhdojë në pafundësi.

Kjo zgjidhje bëhet më e pranueshme kur dihet se, si amerikanët ashtu edhe evropianët kanë përsëritur disa herë me radhë se janë kundër pavarësisë së Kosovës dhe ndryshimit të kufijve.

Pothuajse, të njëjtën mendim e ka edhe përfaqësuesi i organizatës ndërkombëtare “Paks Kristi”, zoti Franklin Devrize, i cili në studimin e publikuar po në të njëjtën revistë gjatë muajit të kaluar të titulluar “Sa e komplikuar është çështja kosovare”, shkruan, ndër të tjera, se dalja në skenë vitin e kaluar e “ushtrisë çlirimtare të Kosovës” po i bën për vete ato shtresa që janë të pakënaqshme me politikën e gjertanishme të Rugovës dhe po kërkojnë rrugë të tjera për të dalë nga status-kuoja e tanishme.

Kosova shkruan, ndër të tjera, studiuesi Flaman, nuk mund të konsiderohet si çështje e brendshme e Serbisë, po ashtu si dhe ndryshimi i kufijve nuk mund të pranohet nga fuqitë e mëdha. Andaj, brenda këtyre dy limiteve duhet kërkuar zgjidhjen e problemit të Kosovës.

Të dy studimet rreth problemit të Kosovës janë të mbushura me informacione, referenca, fakte historike e kulturore, si dhe një material për të kuptuar edhe qëndrimin real të faktorit ndërkombëtar ndaj këtij problemi, që është me rëndësi jo vetëm për shqiptarët, por edhe për stabilitetin e mbarë Ballkanit, thuhet në shkrimin e transmetuar në gazetën e sotme “Bujku”.

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Rreth 60 të vrarë në Deçan e rrethinë gjatë sulmeve të fundit serbe në qershor 1998

15 qershor 1993

Regjimi serb ndaloi shfaqjen “Krushqit janë të ngrirë” të Ismail Kadaresë

Drejtori i dhunshëm i Teatrit Popullor të Kosovës, Aleksandër Xhaja, ndaloi shfaqjen “Krushqit janë të ngrirë”, të punuar sipas novelës së Ismail Kadaresë. Regjinë e shfaqjes e bëri Piro Mani, kurse asistent i regjisë ishte Selman Jusufi.

Gazeta “Bujku” merr vesh se Aleksandër Xhaja, urdhërin për ndalimin e shfaqjes e dha nga Beogradi me telefon, kurse përgjegjësit e Ansamblit të Dramës shqipe pranë Teatrit Popullor të Kosovës, kërkuan kot që udhëri të jepet me shkrim.

Kundër shfaqjes “Krushqit janë të ngrirë”, shtypi serb në Prishtinë dhe në Beograd ngriti akuza të shumta e të rënda, herë duke e vënë në dyshim përmbajtjen e shfaqjes me argumente ideologjike, herë duke e sulmuar vetë emrin e Ismail Kadaresë.

“Serbët dhe malazezët e Kosovës, shkruan “Borba” e sotme, kërkuan që të ndalohet kjo shfaqjes propogandistike politike, e cila inkuadrohet në ideologjinë e përgjishme në Kosovë”.

15 qershor 1994

Kryeushtaraku serb akuzon edhe njëherë shqiptarët dhe disa vende që kinse stërvisin ushtarakisht të rinjtë shqiptarë

Momçilo Perishiq, kryeshef i Shtatmadhorisë së Jugosllavisë së vetëshpallur, në një intervistë që i dha dje televizionit serb akuzoi edhe njëherë të rinjtë shqiptarë nga Kosova për kinse aftësim ushtarak në disa shtete të huaja me qëllim të ndezjes së luftës në Kosovë.

Ai tha se të rinjtë shqiptarë nga Kosova po refuzojnë të shërbejnë në ushtrinë e Jugosllavisë së vetëshpallur, por për shkak të iluzioneve për shkëputjen e dhunshme. “Ata i dërgojnë të rinjët përmes kanaleve në qendra të ndryshme në aftësim ushtarak në vende të ndryshme. Me rastin e provimit të aftësimit të tyre dhe për shkak të futjes masovike të armëve, ata hyjnë ilegalisht në vendin tonë. Ndërsa tash, pasi pjesëtarët e njësive kufitare i pengojnë në këtë, vie deri te incidentet. Gjatë hyrjes ilegale ata përdorin armët. Dhe për fat të keq, ato incidente përfundojnë me pasoja të rënda për kalimtarët ilegalë, e bota që nuk na përkrah fare e shfrytëzon me efikasitet në propogandën e mediumeve kundër vendit tonë”, tha ai.

Gjeneral-koloneli Perishiq tha se ushtria është faktor i stabiliteit në gjithë Jugosllavinë së vetëshpallur, duke përfshirë edhe Kosovën, duke iu falënderuar edhe subjekteve të tjera dhe popullit. “Por mendoj se shqiptari i zakonshëm kurrë nuk do të përkrahte opcionin luftarak, pasi shumë qartë e sheh se çka po ndodh në hapësirat ku po përpiqen që me dhunë të zgjidhin diçka. Së dyti ata e shohin qartë se çfarë është standardi i tyre në Kosovë dhe i bashkëkombasve të tyre në Shqipëri… Shqiptarët në Kosovë jetojnë sëpaku dhjetë herë më mirë se bashkëkombasit e tyre në Shqipëri”, tha ai.

Shpifjet e kryeushtarakut serb në funksion të vazhdimit të terrorit shtetëror serb në Kosovë

Akuzat e kryeushtarakut serb kundër shqiptarëve në Kosovë dhe kundër disa shteteve që kinse i stërvisin të rinjtë shqiptarë për luftë të armatosur në Kosovë nuk janë të reja.

Gjatë vjeshtës së vitit të kaluar Beogradi bëri zhurmë të madhe dhe të gjatë rreth arrestimit të pjesëtarëve të kinse Ministrisë së Mbrojtjes së Republikës së Kosovës.

Për krijimin e asaj farë ministrie Beogradi akuzonte drejtues të LDK-së dhe kryetarin Rugova. Gjatë asaj kohe akuzohej edhe Republika e Shqipërisë, me funksionarët ushtarakë të së cilës gjoja kishin bashkëpunuar me të arrestuarit që torturoheshin në burgjet serbe.

Pasi askush nuk e besoi ekzistimin e asaj ministrie, Beogradi shpiku gjatë muajit shkurt ushtarët e asaj ministrie të paqenë. Në disa vende të Kosovës u arrestuan të rinj që kishin ikur nga Kosova për shkak të dhunës serbe dhe ndjekjes së ushtrisë serbe.

Të rinjtë që ishin mbajtur në një kohë në një kamp refugjatësh në Shqipëri dhe të cilët ishin kthyer në Kosovë për shkak se nuk kihsin mundur të shkonin në perëndim, u arrestuan dhe u torturuan për shumë javë nën akuzë se gjoja kishin stërvitur në një kazermë ushtarake në Shqipëri dhe se pastaj ishin kthyer në Kosovë, gjoja me detyra të caktuara ushtarake.

Gjatë prillit, duke kundërshtuar paralajëmrimin e Qeverisë së Gjermanisë për kthimin e refugjatëve shqiptarë të Kosovës, Beogradi shpiku tezën se të rinjtë shqiptarë kishin stërvitur në një ish-qendër të NATO-s në Gjermani.

Mirëpo kjo tezë u harrua shpejt, pasi u hesht për një kohë rreziku i kthimit të refugjatëve në Kosovë.

Ndërsa proceset e montuara politike kundër kinse pjesëtarëve të Ministrisë së Mbrojtjes së Republikës së Kosovës dhe kundër kinse ushtarëve të saj – të rinjëve që u arrestuan nën pretekst se kanë stërvitur në një kazermë ushtarake në Shqipëri, zhvillohen sipas një dinamike që i duhet politikës së Beogradit.

Si edhe deri më tash Beogradi synon me këto arrestime të justifikojë terrorin e përditshëm kundër popullit shqiptar në Kosovës dhe të kompremetojë lëvizjen demokratike shqiptare të Kosovës.

Implikimi i vendeve të ndryshme në fushatat e Beogradit bëhet me qëllim të neuralizimit të angazhimit të vendeve të caktuara veç e veç ose të bashkësisë ndërkombëtare në tërësi për zgjidhjen e çështjes së Kosovës, ose të problemeve të veçanta.

Ndërsa aktualizimi më i ri i kësaj çështjeje të shpifur nga Beogradi po bëhet përmes kryeushtarakut të saj me qëllim që në kohën e paralajmërimit të fillimit të bisedimeve të demonstrohet edhe njëherë dëshira serbe për të mbajtur të okupuar Kosovën.

15 qershor 1995

Policia plaçkiti tregun e Malishevës

Sot rreth orës 8, tregun e Malishevës dhe lokalet përreth i bllokuan një numër i madh i policëve dhe i policëve financiarë, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Malishevë.

Bëhet me dije se policia disa herë deri tash ka plaçkitur mallëra në tregun e Malishevës, porse sot ky aksion ishte mjaft i rreptë.

Veç plaçkitjes së mallit në treg, policët legjitimuan dhe kontrolluan edhe të gjithë kalimtarët e rastit, disa prej të cilëve i futën në lokalet e afërme, dhe u bënë kontroll detaje, duke ua hequr edhe rrobat e trupit.

Njoftohet se në lokalin “Foto Stili” policët plaçkitën 120 DM, ndërsa një shumë më të madhe devizash plaçkitën në lokalet “Mimoza”, “Dafina”, etj., ndërsa dyshohet se nga qytetarët është plaçkitur një sasi e madhe devizash, pasi sipas dëshmive të disave prej tyre, policët ua morën madje edhe devizat në apoena të vogla, gjë që deri tash nuk ka qenë karakteristikë e aksioneve të tilla.

15 qershor 1998

Lista e 58 të vrarëve në Deçan e rrethinë gjatë sulmeve të fundit serbe

Gjatë sulmeve të fundit të forcave sernë, në Deçan e rrethinë janë vrarë: Haxhi Metë Cacaj, Nexhat S. Iberhysaj, Xajë C. Kuçi, Shyhrete Jeftaj, Beqir R. Cacaj, Sabit Kasumaj, Shaban Kasumaj, Shaqir Dobraj, Ajmane Balaj, Besart Dautaj, Hate Lataj, Teuta Loshaj, Gale Dautaj, Hamdi Dautaj, Murat Dautaj, Ajshe Loshi, Muharrem Lataj, Faik Ukëhaxhaj, Besim Ukëhaxhaj, Lavdim Likaj, Bajram Ramosaj, Adem Ukëhaxhaj, Lush Binakaj, Ismet Ukaj, Arif Mahmutdemaj, Rexhep Pavataj, Ibrahim Demaliaj, Mehmet Mahmutdemaj, Beqir Krasniqi, Raze Krasniqi, Imer Ukaj, Halit Krasniqi, Ibrahim Hamzaj, Dërvish Hamzaj, Ymer Hamzaj, Bashkim Hamzaj, Zeqë Hamzaj, Gani Hamzaj, Rifat Hamzaj, Hysen Alimehaj, Hajdar Ukshinaj, Mehmet Ukshinaj, Shkurte Tolaj, Zize Tolaj, Osman Tolaj, mysafir nga Batusha, plak (80), mysafir nga Batusha, plakë (80), Çaush Çeskaj, Avni Përgjegjaj, Lule Selmanaj, Beqir Çufaj, Jeton Dabiçaj, Ahmet Zeqi (?), Selman Dukaj, Rexhep Mazrekaj, Zoje Selmanaj, Valdet Kuçi dhe Bajram Cacaj.

Ukraina do t’u kërkojë aleatëve të saj një ndihmë ushtarake shtesë prej 20 miliardë dollarësh gjatë takimit të javës së ardhshme të Grupit të Kontaktit për Mbrojtjen (Formati Ramstein). Sipas burimeve nga sektori ukrainas i mbrojtjes, qëllimi i kësaj kërkese urgjente është konsolidimi i avantazhit aktual në fushën e betejës ndaj Rusisë.

Një burim zyrtar bëri të ditur se përparimi rus ka stagnuar gjatë muajit të fundit, kryesisht falë sulmeve ukrainase me dronë të rrezes së mesme dhe të gjatë, të cilët kanë dëmtuar logjistikën dhe sektorin energjetik të Rusisë.

“Kemi një dritare të mirë mundësie në front gjatë muajve të ardhshëm, prandaj na duhet mbështetje financiare urgjente,” u shpreh burimi për Reuters.

Për të arritur këtë shifër, Kievit do t’u kërkojë shteteve të caktuara partnere kontribute që variojnë nga 2 deri në 6 miliardë dollarë secila, përmes ndihmës direkte ose kredive. Megjithëse Presidenti rus Vladimir Putin ka deklaruar se forcat e tij po avancojnë dhe ekonomia ruse mbetet e qëndrueshme, ai pranoi se sulmet ukrainase po shkaktojnë dëme. Ky lajm u raportua fillimisht nga mediat ndërkombëtare si Politico. /Reuters/ E.A/