Lajmet

Dhjetë mistere antike ende të pazgjidhura

Këto kanë ndikuar shumë tek imagjinata e publikut për shekuj me radhë.

Published

on

Historia e lashtë është e mbushur me mistere të pazgjidhura, disa prej të cilave nga vend-varrimet te qytetet e fundosura, kanë ndikuar shumë tek imagjinata e publikut për shekuj me radhë. Ja cilat janë dhjetë prej tyre:

1. Vijat Nazca

Afro 2000 vjet më parë, një qytetërim para-inkas gdhendi një sërë vizatimesh gjigante në rrafshnaltën e thatë të Perusë. Të njohur si Vijat Nazca, këto gjeoglife mbetën të panjohura derisa avionët filluan të fluturonin mbi zonë në vitet 1930. Deri më sot, janë zbuluar mbi 1000 modele. Shumica janë vija të drejta, që shtrihen deri në 48 km, ose forma gjeometrike, nga trapezoidët tek spirale.

Ndërkohë të tjerat paraqesin kafshë dhe bimë, përfshirë një merimangë, një koliber, një majmun, një balenë, një gjarpër me dy koka, një qen dhe një figurë humanoide me nofkën “Astronauti”. Në vitin 2022, u zbuluan 168 gjeoglife, por studiuesit nuk e kuptojnë ende qëllimin e tyre. Një hipotezë i lidh ato me ritualet e ujit, megjithëse ka shumë supozime.

2. Thonis-Heracleion

Një qytet port egjiptian në Detin Mesdhe, Thonis-Heracleion shërbeu si një qendër kryesore tregtare përpara themelimit të Aleksandrisë aty pranë rreth vitit 331 Para Erës Sonë. Heroi i mitologjisë Herakliu (Herkuli) dhe Helena e Trojës supozohet se kaluan disa kohë atje. Megjithatë, rreth shekullit II Para Krishtit, qendra e qytetit u shemb për shkak të lëngëzimit të tokës, ndoshta e shkaktuar nga tërmetet, cunami ose përmbytjet.

Në fund i gjithë Thonis-Heracleion u fundos nën ujë, ku mbeti i humbur derisa u ri-zbulua në fillim të viteve 2000 nga arkeologët detarë. Statuja të mëdha, sarkofagë kafshësh, rrënoja tempujsh, copat e qeramikës, bizhu, monedhat, madje edhe shporta me fruta 2400-vjeçare janë nxjerrë nga dallgët, duke hedhur kështu një dritë të re mbi këtë Atlantidë reale.

3. Rrafshnalta e Kavanozëve

Mijëra kavanoza prej guri të Epokës së Hekurit, disa afro 3 metra të lartë dhe që peshojnë disa ton, mbulojnë peizazhin malor të Laosit verior. Të gdhendura kryesisht nga gurë ranorë dhe të gjetur në grupe që variojnë nga vetëm 1 deri në 400, legjenda thotë se gjigantët i përdornin ato si gota vere.

Por shumë arkeologë besojnë se ato shërbyen si krematoriume për djegien e trupave të të vdekurve. Por ka ende shumë gjëra të panjohura për qëllimin e tyre, mbi mënyrën se si u zhvendosën deri atje dhe për qytetërimin që i prodhoi ato. Studimet e fundit kanë zbuluar se disa prej kavanozëve prej guri datojnë që në vitin 1240 Para Krishtit, pra shumë më të vjetra se skeletet njerëzore të varrosura aty pranë. Problemi është se shumë prej kavanozëve gjenden në fushat e municioneve të pashpërthyera, mbetjet Luftës së Vietnamit, ndaj nuk mund të studiohen në mënyrë të sigurt.

4. Gjiri Guanabara

Duke vepruar sipas një informacioni të marrë nga vendasit, eksploruesi i anijeve të mbytura, Robert Marx, pretendoi në vitin 1982 se kishte zbuluar një numër vazosh romake me dy doreza, të njohura si amfora, në Gjirin Guanabara të Brazilit. Sipas tij, amforat siguruan prova se romakët ishin evropianët e parë që zbarkuar në Brazil, ose 1 mijë vite më herët se portugezët.

Megjithatë, ai nuk ishte në gjendje ta eksploronte plotësisht vendin, pasi qeveria braziliane e ndaloi për shkak të një plaçkitje të dyshuar të sitit. Marx akuzoi Marinën e Brazilit për hedhjen e sedimenteve mbi amfora në mënyrë që të pengohej rishkrimi i historisë. Deri më sot, një prani romake në brigjet e Brazilit mbetet ende e paprovuar.

5. Paracas Candelabra

Në veriperëndim të Vijave Nazca, të gdhendura në një kodër me pamje nga Gjiri Pisko në Peru, shtrihet Candelabra Paracas, një tjetër gjeoglif masiv me një shtrirje prej rreth 183 metrash nga lart poshtë. Ndonëse qeramika e gjetur në vend daton rreth vitit 200 Para Krishtit, askush nuk e di moshën e vetë figurës në formën e një shandani. Edhe arsyeja e saj e ekzistencës mbetet po aq e paqartë. Një teori thotë se ai shërbeu si një mjet orientimi për marinarët, ndërsa një tjetër pretendon se përshkruante treshen e Zotit krijues.

6. Sacsayhuamán

Diku tjetër në Peru, në periferi të Cuzco, ndodhen mbetjet e kështjellës Sacsayhuamán, e cila u ndërtua me kujdes nga inkasit në vitet 1400. Ashtu si në Machu Pichu, punëtorët inkas lëvizën gurë të mëdhenj – disa prej të cilëve peshonin 125 tonë ose më shumë – përpara se muratorët t’i prisnin në copa më të vogla, duke përdorur vetëm vegla bronzi dhe guri dhe t’i vendosnin mbi njëri-tjetrin pa llaç. Ndonëse kolonizatorët spanjollë çmontuan pjesën më të madhe të kështjellës për t’i përdorur si materiale ndërtimi, Sacsayhuamán ka mbetur strukturalisht e fortë për t’i bërë ballë tërmeteve të mëdha dhe shkatërrimeve të tjera të kohës.

7. Varri i Kleopatrës

Si një sundimtare e lashtë, për Kleopatrën VII, ose të ashtuquajturën mbretëresha e fundit e Egjiptit, dihet shumë. Ajo u bashkua me Jul Çezarin dhe Mark Antonin dhe më vonë kreu vetëvrasje në vitin 30 Para Erës Sonë pas humbjes së Antonit dhe të saj në Betejën e Aktiumit përballë Oktavianit.

Por vendndodhja e Antonit dhe varrit të saj – supozohet se çifti u varros së bashku – mbetet një mister. Disa studiues besojnë se ai ndodhej në Aleksandri, kryeqyteti i saj dhe qendra dikur kulturore e botës mesdhetare, dhe humbi kur një cunami përmbyti qytetin në vitin 365 Pas Krishtit. Të tjerë dyshojnë se ndodhet diku tjetër në deltën e Nilit, ndoshta në një tempull kushtuar Isis dhe Osiris, perënditë me të cilat u lidhën përkatësisht Kleopatra dhe Antoni.

8. Dorëshkrimi i Voynich

Në vitin 1912, tregtari i librave të rrallë, Wilfrid Voynich, shtiu në dorë një dorëshkrim mesjetar që ai pretendonte se ishte vendosur në “një kështjellë të lashtë në Evropën Jugore”. E shkruar në një gjuhë ose kod të zhdukur, askush nuk mund ta njihte origjinën. Ai ishte mbushur me ilustrime të çuditshme të bimëve fiktive dhe grave të zhveshura.

Kriptografi britanik Alan Turing dhe FBI-ja amerikane u përpoqën ta zgjidhnin misterin por dështuan. Disa dyshojnë se ky dorëshkrim është një mashtrim i sofistikuar. Dorëshkrimi i Voynich ndodhet sot në Universitetin e Yale, i disponueshëm për publikun dhe cilindo që është i interesuar të përpiqet ta zgjidhë një herë e përgjithmonë këtë enigmë.

9. Monumenti Yonaguni

Në brigjet e ishullit Yonaguni të Japonisë shtrihet një strukturë shkëmbore nënujore, të paktën 50 metra e gjatë dhe 20 metra gjerë, që i ngjan një piramide të ndërtuar nga njeriu. I zbuluar në vitet 1980 dhe i njohur tani si Monumenti Yonaguni, disa studiues besojnë se ato janë rrënojat e një qytetërimi të lashtë. Megjithatë, shumë studiues të tjerë pretendojnë se “Atlantida e Japonisë” nuk është gjë tjetër veçse një fenomen natyror i formuar nga ngritja tektonike dhe rrymat e oqeanit.

10. Stonehenge

Stonehenge, një nga monumentet prehistorike më të famshme në botë, filloi rreth 5000 vjet më parë, përpara se Anglia të hynte në Epokën e Bronzit. I studiuar mirë për shekuj me radhë, shumica e studiuesve e pranojnë se funksiononte si një vend varrimi, dhe tani dihet se nga erdhën gurët e mëdhenj. Megjithatë, sekretet e tjera të Stonehenge mbeten mister, përfshirë rëndësinë e tij të mundshme fetare, ceremoniale, astronomike dhe terapeutike./history.com – bota.al

Lajmet

Qindra miliona kripto-transaksione të lidhura me trafikimin e qenieve njerëzore

Published

on

By

Pagesat në kriptovaluta të dyshuara se janë të lidhura me trafikimin e qenieve njerëzore u rritën me 85 % gjatë vitit 2025, dhe qindra miliona transaksione u regjistruan në blockchain-e publike, sipas një raporti të ri nga Chainalysis.

Një firmë amerikane e analizave të blockchain-it tha se pjesa më e madhe e aktivitetit lidhet me një ekosistem kriminal në rritje në Azinë Juglindore, ku operojnë së bashku komplekset mashtruese, operacionet e paligjshme të lojërave të fatit online dhe rrjetet e pastrimit të parave në gjuhën kineze, raporton CNBC.

Kjo kompani, e cila monitoron kripto-transaksionet, deklaron se aktivitetet kripto të trafikantëve të qenieve njerëzore kryesisht përshtaten në tre kategori: shërbime ndërkombëtare të shoqërimit dhe prostitucionit; “agjentë ndërmjetësimi për punësim” dhe komplekse mashtruese (kampe); dhe shitës të materialeve të abuzimit seksual me fëmijë (CSAM).

Edhe pse të dhënat e blockchain-it tregojnë se shumica e shërbimeve janë të përqendruara në Azinë Juglindore, pagesat kanë ardhur nga “klientë” në Amerikën e Veriut dhe të Jugut, Evropë dhe Australi, duke treguar shtrirjen globale të këtyre operacioneve.

Chainalysis zbuloi gjithashtu se kriminelët kibernetikë po mbështeten gjithnjë e më shumë në platformat e mesazheve, të tilla si Telegram, për të reklamuar shërbime, për të rekrutuar viktima dhe për të koordinuar pagesat.

“Ekziston një migrim më i gjerë nga forumet e vjetra të rrjetit të errët në aplikacionet e mesazheve dhe ekosistemet gjysmë të hapura të Telegram, të cilat, të kombinuara me kriptovalutat, u lejojnë këtyre rrjeteve të shkallëzohen më shpejt, të kryejnë ‘mbështetje për klientët’ dhe të lëvizin paratë globalisht me shumë më pak fërkime”, tha analisti i inteligjencës Chainalysis, Tom McLouth.

Kompania shton se transparenca e blockchain-eve publike ofron atë që e quan “shikueshmëri të paparë” në flukset financiare kriminale, të cilat studiuesit e blockchain-it mbështeten për të ndërprerë këto aktivitete.

“Mesazhi kryesor është se shkalla aktuale financiare është e madhe – të paktën qindra miliona dollarë në transaksione kripto – dhe dëmi fizik është shumë herë më i madh se çdo shumë dollarësh”, tha McLouth.

 

Rrjetet e eskortave dhe të prostitucionit

Aktiviteti në blockchain sugjeron se rrjete shumë të organizuara qëndronin pas shumë transaksioneve.

Edhe pse disa shërbime eskortash dhe punë seksuale veprojnë ligjërisht, raporti pohon se operacionet e mundshme të trafikimit të qenieve njerëzore mund të identifikohen nga modele specifike financiare.

Në veçanti, rrjetet e dyshimta po mbështeten gjithnjë e më shumë në stablecoin-et dhe rrjetet e pastrimit të parave në gjuhën kineze për të “nxjerrë” fonde shpejt, tha McLout.

Këto rrjete pastrimi parash veprojnë kryesisht përmes kanaleve Telegram në gjuhën kineze dhe i ndihmojnë kriminelët të “pastrojnë” fondet e paligjshme duke i transferuar ato përmes kriptovalutave, me një vlerë të vlerësuar prej 16.1 miliardë dollarësh në flukse të paligjshme kriptovalutash në vitin 2025.

Të dhënat tregojnë se shërbimet ndërkombëtare të eskortave të lidhura me kriptovalutat gjithashtu përbënin një pjesë të konsiderueshme të transfereve me vlerë më të lartë të ndjekura nga Chainalysis, me pothuajse gjysmën e transaksioneve që tejkalonin 10,000 dollarë.

Reklamat që shqyrtuan studiuesit ofronin paketa udhëtimi ndërkufitar, shërbime “shoqërimi” shumëditore dhe çmime të shkallëzuara, me paketa VIP mbi 30,000 dollarë.

Chainalysis pohon se madhësia dhe qëndrueshmëria e këtyre transfereve, si dhe modelet e përsëritura të pagesave midis grupeve të portofoleve, tregojnë operacione të profesionalizuara dhe jo individë të izoluar.

Pagesat kripto-për rrjetet e dyshuara se ishin të lidhura me prostitucionin treguan një grup të dallueshëm transaksionesh më të vogla krahasuar me shërbimet e shoqërimit – kryesisht midis 1,000 dhe 10,000 dollarëve. Megjithatë, sipas Chainalysis, këto të dhëna ishin gjithashtu në përputhje me aktivitetet e grupeve të organizuara.

 

Rekrutuesit e punës dhe “komplekset e mashtrimit”

Kategoria e dytë e madhe i referohet të ashtuquajturve “agjentë rekrutimi”, të cilët rekrutojnë njerëz për të punuar në komplekse mashtrimi, kryesisht në Azinë Juglindore, të njohura për drejtimin e skemave të bazuara në kriptovaluta.

Tarifat e rekrutimit zakonisht variojnë nga 1,000 deri në 10,000 dollarë në kriptovaluta, duke u përputhur me çmimet e reklamuara në kanalet Telegram, tha raporti.

Shembuj përfshijnë postime që kërkojnë punëtorë “mbështetjeje ndaj klientit” ose “futje të dhënash” për punë në Kamboxhia ose Mianmar, me premtime për paga të larta mujore dhe shpenzime udhëtimi të mbuluara.

Pasi u rekrutuan, viktimat dyshohet se u detyruan të kryenin mashtrime romantike, skema mashtruese investimi në kriptovaluta dhe forma të tjera të mashtrimit online që synonin viktimat jashtë shtetit.

Në bisedat individuale në Telegram të analizuara nga Chainalysis, rekrutuesit folën për transportimin e punëtorëve përtej kufijve, sigurimin e dokumenteve të falsifikuara dhe koordinimin e pagesave për ndërmjetësit.

Firma identifikoi gjithashtu lidhje midis kanaleve të rekrutimit dhe portofoleve të lidhura më parë me platforma të paligjshme të lojërave të fatit dhe shërbime pastrimi parash, duke sugjeruar që aktivitetet e trafikimit të qenieve njerëzore janë të ndërthurura me operacione më të gjera kriminale.

Shkalla e këtyre komplekseve u vu në qendër të vëmendjes vitin e kaluar, kur Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së sekuestroi 15 miliardë dollarë në bitcoin nga një qendër e madhe mashtrimi në Kamboxhia që kryente mashtrime romantike.

“Që nga fundi i vitit 2025, kemi parë më shumë zbatim të ligjit në pjesë të caktuara të këtij ekosistemi, veçanërisht në komplekset e mashtrimit, por rrjetet themelore të shfrytëzimit seksual dhe trafikimit të qenieve njerëzore shpesh mund të vazhdojnë të veprojnë përmes infrastrukturës alternative, si fizike ashtu edhe digjitale”, tha McLout.

 

Shitësit e CSAM

Chainalysis gjithashtu gjurmoi rrjetet e lidhura me materialet e abuzimit seksual me fëmijë (CSAM), të cilat vepronin sipas modeleve të ndryshme të faturimit, por tregonin modele financiare të organizuara në mënyrë të barabartë, sipas CNBC.

Rreth gjysma e transaksioneve kripto të CSAM ishin nën 100 dollarë, duke reflektuar modelet e abonimit dhe koston e ulët për përdorues në grupet private të bisedave ose kanalet e koduara të ndarjes së skedarëve.

Chainalysis ka vërejtur se këto fonde po kalojnë nga kriptovalutat kryesore në kriptoasete të fokusuara në privatësi, siç është Monero, si dhe në shërbime të shkëmbimit të menjëhershëm që nuk kërkojnë verifikim identiteti.

Raporti gjithashtu dokumenton mbivendosjen midis shërbimeve të abonimit të CSAM dhe komuniteteve që ata i përshkruajnë si “ekstremizëm sadist online”.

“Këto grupe [ekstremiste sadiste online] synojnë dhe manipulojnë të miturit përmes skemave të sofistikuara të “sekstortion”, dhe përmbajtja që rezulton monetizohet përmes pagesave kripto, duke përjetësuar cikle abuzimi”, thuhet në raport.

Në korrik 2025, Chainalysis njoftoi se kishte ndihmuar në identifikimin e një prej faqeve më të mëdha të CSAM në rrjetin e errët, duke ndjekur një udhëheqje nga forcat e ligjit në Mbretërinë e Bashkuar.

Ai operacion i vetëm përdori më shumë se 5,800 adresa kripto dhe gjeneroi më shumë se 530,000 dollarë të ardhura që nga korriku 2022.

“Në përgjithësi, ndërsa rritet përdorimi i kriptovalutave, do të rritet edhe përdorimi i tyre – si për qëllime të paligjshme ashtu edhe për qëllime legjitime”, tha McLouth. “Në afat të shkurtër, nuk pres që përdorimi i kriptovalutave në aktivitetet e lidhura me trafikimin e qenieve njerëzore të zhduket – përkundrazi, pres që të vazhdojë të rritet, edhe ndërsa zbatimi i ligjit bëhet më efektiv”.

/Forbes/

Continue Reading

Botë

Takimi inagurues i Bordit të Paqes të Trump për Gazën

Published

on

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, mbajti takimin e parë të Bordit të Paqes për Gazën, një muaj pas nënshkrimit ceremonial të Kartës së Bordit në Davos, Zvicër. Sipas agjendës ky takimi ka për qëllim të diskutojë të ardhmen e Rripit të Gazës pas armëpushimit të brishtë midis Hamasit dhe Izraelit, si dhe të mbledhë fonde për rindërtimin e rajonit dhe ofrimin e ndihmës humanitare.

Në platformën e tij sociale, Truth Social, Trump njoftoi se anëtarët e bordit kanë premtuar tashmë 5 miliardë dollarë (4.2 miliardë euro) për këtë iniciativë.

Nga të paktën 60 vendet e ftuara, deri tani 27 e kanë pranuar ftesën, ndërsa nga vendet evropiane vetëm disa janë anëtare aktive. Mes tyre, Kosova ka marrë pjesë si anëtare e plotë, duke iu bashkuar edhe Bullgarisë, Hungarisë dhe Shqipërisë, ndërsa Italia, Qiproja, Greqia, Rumania dhe Bashkimi Evropian do të jenë vetëm vëzhgues, pa të drejtë vendimmarrjeje.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cila u ftua, do të përfaqësohet nga Dubravka Suica, komisionerja për Mesdheun, për shkak të pyetjeve mbi statutin e bordit.

Projekti ka ngjallur kritika për strukturën e tij të dominuar nga SHBA dhe për ambiciet globale, ndërsa mungesa e pjesëmarrjes së shumë vendeve evropiane ngre pyetje mbi legjitimitetin dhe efektivitetin e bordit.

Continue Reading

Vendi

Vrau të dashurën argjentinase, dënohet me 18 vjet burg

Published

on

By

Gjykata Themelore në Prishtinë ka shpallur aktgjykim dënues ndaj Endrit Nikës, duke e dënuar me 18 vjet burgim për vrasjen e shtetases argjentinase, e cila ishte e dashura e tij, ngjarje kjo e ndodhur në Fushë-Kosovë në vitin 2023.

Vendimi u bë publik nga kryetari i trupit gjykues, Gazmend Bahtiri, së bashku me anëtarët e trupit gjykues Gëzim Ademi dhe Alltën Murseli.

Sipas gjykatës, pas shqyrtimit të provave materiale dhe dëshmive personale, është vërtetuar përtej dyshimit të arsyeshëm se veprimet e të akuzuarit përbëjnë elementet e veprës penale “Vrasje e rëndë”. Palët kanë të drejtë ankese brenda 30 ditëve nga pranimi i aktgjykimit në formë të shkruar, në instancën më të lartë.

Në seancën e shpalljes së vendimit morën pjesë prokurori Armend Hamiti, i akuzuari së bashku me mbrojtësin e tij, avokatin Drilon Imeri, si dhe pala e dëmtuar e përfaqësuar nga avokati Betim Shala.

I akuzuari ishte deklaruar i pafajshëm në seancën e mbajtur më 28 maj 2025.

Sipas aktakuzës së ngritur më 11 shkurt 2025 nga Prokuroria Themelore në Prishtinë, Endrit Nika më 1 gusht 2023, në një hotel në Fushë-Kosovë, pas një mosmarrëveshjeje me të dashurën e tij – tani të ndjerën M.K.-U. – fillimisht e kishte sulmuar fizikisht dhe kishte tentuar ta godiste me veturë në parkingun e hotelit.

Sipas përshkrimit në aktakuzë, pasi kishin hyrë në dhomë, ai kishte vazhduar ta godiste viktimën dhe, në kulmin e përleshjes, e kishte shtyrë drejt dritares, duke e hedhur nga kati i gjashtë. Si pasojë e plagëve të marra, viktima ndërroi jetë në Qendra Klinike Universitare e Kosovës, pavarësisht ndihmës mjekësore.

Me këto veprime, i akuzuari u shpall fajtor për veprën penale “Vrasje e rëndë” sipas Kodit Penal të Republikës së Kosovës.

 

 

Continue Reading

Lajmet

Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT ndan certifikata për pjesëmarrësit e Konferencës Ndërkombëtare

Published

on

By

Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT ka ndarë certifikatat për pjesëmarrësit në Konferencën Ndërkombëtare të këtij programi, duke vlerësuar kontributin dhe angazhimin e tyre akademik e profesional.

Organizatorët e Konferencës, Dekani i Fakultetit, Visar Krelani, profesorët: Hazir Çadraku dhe Bekim Selimi, theksuan se organizimi i aktiviteteve të tilla shkencore kontribuon në avancimin e dijes, shkëmbimin e përvojave ndërmjet studiuesve vendorë dhe ndërkombëtarë, si dhe në forcimin e bashkëpunimit akademik dhe profesional.

Po ashtu, u bë e ditur se pjesëmarrësit të cilët dëshirojnë njohjen e pikëve nga Oda e Inxhinierëve të Kosovës duhet të aplikojnë pranë Odës duke bashkëngjitur certifikatën e pjesëmarrjes, agjendën e konferencës si dhe licencën e tyre profesionale. Përmes këtij procesi, atyre u mundësohet që angazhimi i tyre shkencor të njihet zyrtarisht dhe të kontribuojë në zhvillimin dhe avancimin e tyre profesional.

Organizatorët nënvizuan rëndësinë e përfshirjes së studentëve dhe hulumtuesve të rinj në konferenca ndërkombëtare, duke theksuar se këto platforma shërbejnë si mundësi për prezantimin e punimeve shkencore, zhvillimin e rrjeteve profesionale dhe rritjen e cilësisë në fushën e inxhinierisë së ndërtimit dhe infrastrukturës.

Continue Reading

Të kërkuara