Lajmet

Çka duhet të dini për vitaminën F?

Vitamina F është një term për dy yndyrna – acidi alfa-linolenik (ALA) dhe acidi linoleik (LA).

Published

on


Vitamina F nuk është një vitaminë në kuptimin tradicional të fjalës. Përkundrazi, vitamina F është një term për dy yndyrna – acidi alfa-linolenik (ALA) dhe acidi linoleik (LA). Ato janë thelbësore për funksionet e rregullta të trupit, përfshirë aspektet e shëndetit të trurit dhe zemrës.

ALA është anëtare e familjes së yndyrnave omega-3, ndërsa LA i përket familjes omega-6. Burimet e zakonshme të të dyjave këtyre yndyrnave përfshijnë vajrat vegjetale, arrat dhe farat.

Ato u zbuluan në vitet 1920 kur shkencëtarët zbuluan se dietat pa yndyrë kishin efekte të dëmshme te minjtë. Fillimisht, shkencëtarët dyshuan se minjtë kishin mungesë tek një vitaminë e re që ata e quajtën vitamina F-dhe më vonë u zbulua se bëhej fjalë për ALA dhe LA.

Funksionet kryesore të vitaminës F në trupin tuaj

Të dy llojet e yndyrnave që përmban vitamina F – ALA dhe LA – klasifikohen si acide yndyrore thelbësore, domethënë ato janë të nevojshme për shëndetin. Meqenëse trupi juaj nuk është në gjendje t’i prodhojë këto yndyrna, ju duhet t’i merrni ato përmes dietës ushqimore.

ALA dhe LA luajnë rolet e mëposhtme thelbësore në trup:

  • Shërbejnë si burim kalorish. Si yndyrna, edhe Ala edhe La sigurojnë 9 kalori për gram.
  • Mbrojnë strukturën e qelizave. Jo vetëm këto dy yndyrna por edhe yndyrnat e tjera ofrojnë strukturë dhe fleksibilitet për të gjitha qelizat në trupin tuaj duke qenë një përbërës kryesor i shtresës së tyre të jashtme.
  • Ndihmon në rritjen dhe zhvillimin e trupit. ALA luan një rol të rëndësishëm në rritjen normale, shikimin dhe zhvillimin e trurit.
  • Konvertohen në yndyrna të tjera. Trupi juaj e konverton edhe acidin alfa-linolenik edhe acidin linoleik në yndyrna të tjera të nevojshme për shëndetin.
  • Ndihmon për komponimet sinjalizuese. ALA dhe LA përdoren për të bërë komponime sinjalizuese që ndihmojnë në rregullimin e presionit të gjakut, mpiksjen e gjakut, përgjigjet e sistemit imunitar dhe funksionet e tjera kryesore të trupit.

Mungesa e vitaminës F është e rrallë.  Mungesa e dy yndyrnave  ALA dhe LA mund të çojë në simptoma të ndryshme, të tilla si tharje të lëkurës, rënie të flokëve, shërim i ngadaltë i plagëve, rritje e dobët e fëmijëve, problemet e trurit dhe shikimit etj.

Përfitimet e mundshme shëndetësore

Sipas studimit, yndyrnat që përbëjnë vitaminën F (ALA dhe LA) mund të ofrojnë disa përfitime unike shëndetësore.

Përfitimet shëndetësore të acidit alfa-linolenik

ALA është yndyra kryesore në familjen omega-3, një grup yndyrash që mendohet se kanë shumë përfitime shëndetësore. Në trupin e njeriut,  ALA shndërrohet në acide yndyrore të dobishme omega-3, duke përfshirë acidin eikosapentaenoik (EPA) dhe acidin dokosheksaenoik (DHA).

  • Ulja e inflamacionit. Një rritje e konsumit të yndyrave omega-3 si ALA është shoqëruar me ulje të inflamacionit në nyje, traktin tretës, mushkëri dhe tru.
  • Përmirëson shëndetin e zemrës. Rritja e konsumimit te ALA në dietën tuaj mund të ndihmojë në uljen e rrezikut nga sëmundjet e zemrës.
  • Ndihmon në rritje dhe zhvillim. Gratë shtatzëna kanë nevojë për 1.4 gram ALA në ditë për të mbështetur rritjen dhe zhvillimin e fetusit.
  • Mbron shëndetin mendor. Nevojiten më shumë hulumtime, por disa studime sugjerojnë që konsumimi i rregullt i yndyrave omega-3 mund të ndihmojë në përmirësimin e simptomave të depresionit dhe ankthit

Përfitimet shëndetësore të acidit linoleik

Acidi linoleik (LA) është një yndyrë parësore në familjen omega-6. Si ALA, edhe LA shndërrohet në yndyrna të tjera në trupin tuaj.

Ajo ofron shumë përfitime të mundshme shëndetësore kur konsumohet në moderim, veçanërisht kur përdoret në vend të yndyrnave të ngopura më pak të shëndetshme:Mund të zvogëlojë rrezikun e sëmundjeve të zemrës. Në një studim në mbi 300,000 të rritur, konsumimi i LA në vend të yndyrnave të ngopura u shoqërua me një ulje të rrezikut prej 21% të vdekjes në lidhje me sëmundjet e zemrës.

Mund të zvogëlojë rrezikun e diabetit tip 2. Një studim në më shumë se 200,000 njerëz zbuloi se LA ishte e lidhur me një rrezik të zvogëluar 14% të diabetit të tipit 2 kur konsumohet në vend të yndyrës së ngopur. Mund të përmirësojë kontrollin e sheqerit në gjak. Disa studime sugjerojnë që LA mund të ndihmojë kontrollin e sheqerit në gjak kur konsumohet në vend të yndyrnave të ngopura.

Continue Reading

Lajmet

Moti i ligë shkakton dëme të mëdha në disa qytete të Kosovës – dëmtohen shtëpitë, infrastruktura dhe bujqësia

Published

on

By

Moti i ligë që përfshiu Kosovën gjatë ditëve të fundit, i shoqëruar me erëra të fuqishme, stuhi dhe breshër, ka shkaktuar dëme të konsiderueshme materiale në shtëpi banimi, prona private, rrjetin energjetik si dhe në dhjetëra hektarë toka bujqësore. Sipas parashikimeve meteorologjike, mot me reshje dhe stuhi pritet të ketë edhe në ditët në vijim, ndërsa autoritetet u bëjnë thirrje qytetarëve për kujdes të shtuar.

Në qytetin e Rahovecit, stuhit e fuqishme dhe erërat e forta kanë shkaktuar dëme të shumta materiale si në qytet, ashtu edhe në lokalitetet rrethuese. Ekipet e emergjencës dhe Drejtoria për Mbrojtje dhe Shpëtim kanë dalë menjëherë në terren për sanimin e dëmeve dhe kthimin e gjendjes në normalitet. Komuna u ka bërë thirrje qytetarëve të shmangin lëvizjet pranë pemëve, shtyllave elektrike apo objekteve të dëmtuara.

Ngjashem edhe në Lipjan reshjet e dendura dhe erërat e forta kanë goditur bujqësinë, rrjetin energjetik dhe infrastrukturën publike.

Dëme janë evidentuar në shkollën e Gadimes, sallën e sportit dhe shtigjet e ecjes ku janë rrëzuar drunj. Si pasojë e rrëzimit të shtyllave elektrike, disa zona kanë mbetur pa energji. Ekipet e shërbimeve publike po punojnë në terren për largimin e pengesave dhe sanimin e gjendjes.

Ndërsa në Skenderaj nga breshëri është goditur rëndë sektori i bujqësisë, veçanërisht në fshatrat Vajnik, Burojë, Likoc dhe Izbicë.

Vetëm në fshatin Vajnik raportohet se janë dëmtuar plotësisht rreth 60 hektarë të mbjella me grurë, përveç dëmeve të mëdha në pemë e perime. Komuna ka nisur pranimin e kërkesave nga fermerët dhe komisionet po bëjnë vlerësimin në terren për të proceduar me kompensim nga niveli qendror.

Dëme të mëdha janë shkaktuar edhe në Suharekë e Istog, ku janë formuar menjëherë komisionet komunale për vlerësimin e dëmeve në bujqësi, institucione arsimore, biznese dhe hapësira publike.

Komisionet kanë dal edhe në terren bashkë me përfaqësues të nivelit qendror për të parë nga afër të mbjellat e shkatërruara pak para vjeljes, ndërsa procesi i vlerësimit të dëmeve synohet të përmbyllet brenda një afati rekord prej 7 ditësh. /E.A/

 

 

Continue Reading

Lajmet

​Haxhiu: Të premten do ta caktoj datën e seancës konstituive

Published

on

Ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu ka bërë me dije se të premten do ta caktojë datën e mbledhjes konstituive të Kuvendit të Republikës. E kjo date, sipas saj, do të jetë në javën e parë të gushtit.

Ajo bëri me dije se nuk është nxituar të caktojë seancën me arsyetim që partitë të kenë mjaftë kohë për të negociuar rreth zgjedhjes së presidentit.

“Unë i kam mbështetur dhe i kam përshëndetur takimet që janë zhvilluar ndërmjet kryeministrit dhe kryetarit aktual të Vetëvendosjes zotit Albin Kurti. Siç e dini i ka pas dy takime, njëra me PDK- në, tjetra me LDK-në. LDK-ja i ka pezulluar takimet për shkak të zhvillimeve të brendshme. Natyrisht që unë nuk komentoj çështjet e brendshme të partive politike, por është shumë e rëndësishme që, sa më parë, këto takime të vazhdojnë në mënyrë që të vijim dhe arrihet një marrëveshje për çështjen e presidentit”, tha ajo.

Ajo mohoi të ketë pasur ndonjë marrëveshje mes Kurtit e Lumir Abxhixhikut për formimi të institucioneve, përfshirë çështjen e presidentit.

“Nuk ka pasur marrëveshje. Po të kishte marrëveshje sigurisht që të të bënim publike. Në takim ka qenë Kryeministri Kurti dhe Ministri I Financave z. Murati, dhe në anën tjetër Zoti Abdixhiku dhe zonja Osmani Sadriu. Ka pasur diskutime për rrugën që do ta ndjekim përpara, por jo marrëveshje”, tha Haxhiu. /A.K/

Continue Reading

Lajmet

Raportohet se një polic i Kosovës është gjetur i vdekur në Kukës

Published

on

Një zyrtar i Policisë së Kosovës raportohet se është gjetur i vdekur në varrezat e fshatit Morinë, në Kukës.

Sipas Abc News e cila citon informacione të Policisë së Shtetit, rreth orës 08:25 është konstatuar i pajetë shtetasi 35-vjeçar, banues në Prizren, punonjës policie në Njësinë e Reagimit të Shpejtë në Prizren.

Një grup i posaçëm hetimor, nën drejtimin e Prokurorisë, po vijon veprimet për zbardhjen e plotë të rrethanave të ngjarjes.

Bëhet me dije se Policia e Shtetit bëri të ditur se po bashkëpunon me Policinë e Kosovës për të verifikuar nëse arma e sekuestruar është arma e shërbimit të efektivit, si dhe për sigurimin e të gjitha të dhënave që do t’i shërbejnë dokumentimit të plotë ligjor të rastit./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Dy persona ndalohen për kalim ilegal të kufirit Serbi–Kosovë

Published

on

Policia e Kosovës ka njoftuar për dy raste të kalimit ilegal të kufirit Serbi–Kosovë, të regjistruara në Jarinjë dhe në fshatin Koshuticë të Leposaviqit.

Sipas raportit policor, rasti i parë ka ndodhur më 21 korrik, rreth orës 13:00, në Jarinjë, ku është ndaluar një shtetas i Serbisë, i dyshuar se kishte kaluar ilegalisht kufirin nga Serbia në Kosovë.

Rasti i dytë është regjistruar po të njëjtën ditë, rreth orës 20:20, në fshatin Koshuticë të Leposaviqit, ku është ndaluar një shtetas i Kosovës, i cili dyshohet se kishte kaluar ilegalisht kufirin Serbi–Kosovë.

Pas intervistimit, me vendim të prokurorit, të dyshuarit janë liruar në procedurë të rregullt, ndërsa rastet do të trajtohen sipas procedurave ligjore./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara