Shëndet
Cigaretat elektronike lëshojnë më shumë kimikate kancerogjene se sa cigaret tradicionale
Published
6 months agoon
By
UBT NewsVapingu, që prej kohësh është promovuar si alternativë më e “shëndetshme” ndaj duhanpirjes, në fakt mund të jetë më toksik se cigaret tradicionale.
Studiues nga Universiteti i Kalifornisë, Davis, testuan shtatë cigare elektronike me shije nga tre prej markave më të njohura dhe zbuluan se ato lëshojnë më shumë metale toksike që shkaktojnë kancer sesa cigaret tradicionale.
Një nga cigaret elektronike të përdorshme të studiuara lëshoi më shumë plumb gjatë një dite përdorimi sesa gati 20 pako cigaresh të zakonshme.
Autori i studimit, Mark Salazar, një kandidat për doktoraturë, tha se nivelet ishin aq të larta sa “menduam se pajisja jonë ishte prishur”.
Shkencëtarët analizuan përmbajtjen metalike të shtatë llojeve të pajisjeve të përdorshme nga ELF Bar, Flum Pebble dhe Esco. Duke përdorur një pajisje për të aktivizuar cigaret elektronike e për të ngrohur lëngun e tyre të brendshëm, ata krijuan nga 500 deri 1,500 thithje për çdo pajisje.
Pas përdorimit të pajisjeve për të simuluar përdorimin gjatë një jave, u zbulua se përmbanin metale të rënda si nikel, plumb dhe antimoni. Këto metale përdoren për të prodhuar spiralet ngrohëse të pajisjeve, që kthejnë lëngun në avull që thithet. Këto metale rrjedhin nga pajisjet në lëngun e cigareve.
Avulli nga tre prej pajisjeve të testuara përmbante nivele të plumbit dhe nikelit mbi kufijtë e sigurisë për kancer, dy prej tyre kishin nivele të larta të antimonit – një element që përdoret në bateri dhe si retardues i flakës. Esco Bars u zbuluan se lëshonin katër deri në trembëdhjetë herë më shumë plumb në 200 thithjet e para sesa një pako me 20 cigare. Kjo përbën një ekspozim ndaj plumbit sa pirja e 19 cigareve brenda një dite.
Katër pajisje përmbanin nivele të plumbit dhe nikelit që lidhen me sëmundje respiratore si astma dhe mbresat në mushkëri. Studiuesit theksuan se ndonëse testuan vetëm 3 nga 100 markat të vape-ve, rezultatet nënvizojnë rreziqet serioze për shëndetin, veçanërisht për adoleshentët e të rinjtë që i përdorin shpesh.
Të trija metalet e rënda të testuara konsiderohen si kancerogjene. Të gjitha janë lidhur me kancerin e mushkërive, ndërsa plumbi është i lidhur gjithashtu me kancerin e veshkave dhe trurit. Nikel gjithashtu është i lidhur me kancerin e hundës dhe sinuseve.
Megjithëse cigaret elektronike përmbajnë më shumë metale të rënda se cigaret tradicionale, dekada kërkimesh tregojnë se cigaret janë ende më të rrezikshme, se përmbajnë rreth 7,000 substanca kancerogjene, krahasuar me 2,000 që gjenden në vape.
Cigaret janë vërtetuar prej kohësh se shkaktojnë kancer në mushkëri, ndërsa nuk ka ende prova për një lidhje direkte mes vapingut dhe sëmundjes.
Brett Poulin, autor i lartë i studimit dhe profesor në Departamentin e Toksiologjisë Mjedisore në UC Davis, deklaroi:
“Studimi ynë nxjerr në pah rrezikun e fshehur të këtyre cigareve elektronike të reja dhe të përhapura – me nivele të rrezikshme të plumbit neurotoksik dhe nikelit e antimonit kancerogjen – çka tregon nevojën për ndërhyrje urgjente dhe rregullim ligjor.”
“Këto rreziqe nuk janë vetëm më të mëdha se te cigaret elektronike të tjera, por në disa raste janë edhe më të mëdha se te cigaret tradicionale.”
Studimi, i publikuar në ACS Central Science, analizoi metale dhe metaloide elementë që kanë karakteristika ndërmjet metaleve dhe jometaleve.
Duke përdorur pajisje për të ngrohur cigaret elektronike, prodhuan nga 500 deri në 1,500 thithje për secilën pajisje. Një përdorues mesatar bën 100 deri 200 thithje në ditë. Ekipi zbuloi se avujt nga tre pajisje. ELF Bar Flavored, ELF Bar Clear dhe Esco Bar Flavored e kaluan kufirin e rrezikut për kancer nga nikeli.
Flum Pebble Flavored dhe Esco Bar Flavored tejkaluan nivelet e sigurisë për antimonin. Gjithashtu, Esco Bar Flavored dhe Esco Bar Clear lëshuan plumb në nivele që kalojnë pragun e rrezikut për sëmundje jo-kancerogjene, siç janë astma dhe fibrozat e mushkërive.
Mark Salazar, autori i parë i studimit dhe kandidat për doktoraturë në laboratorin e Poulin, tha:
“Zbuluam se këto pajisje të përdorshme kanë toksina të pranishme që nga fillimi në lëngun elektronik, ose që rrjedhin në mënyrë të konsiderueshme nga përbërësit e tyre në lëng dhe përfundojnë në avullin që thithet.”
ELF ishte marka më e përdorur nga adoleshentët e të rinjtë në vitet 2023-24. Esco Bars ka shitur rreth 82 milionë dollarë produkte në SHBA më 2022. Asnjë cigare elektronike me shije nuk është e ligjshme për shitje dhe pse FDA ka autorizuar disa të pashije. Të dy llojet janë ende të pranishme nëpër dyqane.
Sipas të dhënave nga Reuters, në SHBA janë shitur 2.4 miliardë dollarë vape ilegale vitin e kaluar, një situatë që ekspertët e konsiderojnë veçanërisht shqetësuese, pasi këto produkte nuk kontrollohen nga asnjë agjenci. Rreth 6% e të rriturve amerikanë përdorin vape, sipas të dhënave më të fundit nga CDC. Rreth 6% e nxënësve të shkollës së mesme dhe 8% e nxënësve të shkollës së lartë raportuan se kanë përdorur vape të paktën një herë në 30 ditët e fundit.
Megjithëse cigaret elektronike janë konsideruar si një alternativë më e sigurt dhe si ndihmë për lënien e duhanit, studimet tregojnë se ato rrisin rrezikun për dëmtime në zemër dhe mushkëri. Në një rast të publikuar këtë muaj, një burrë nga New Jersey vdiq nga ajo që besohet të jetë rasti i parë i dokumentuar i kancerit të mushkërive të shkaktuar nga cigaret elektronike.
Shëndet
Ish-anesteziologu francez dënohet me burgim të përjetshëm për helmimin e 30 pacientëve
Published
3 weeks agoon
December 19, 2025By
UBTnews
Një ish-anesteziolog francez është dënuar me burgim të përjetshëm pasi u shpall fajtor për helmimin e qëllimshëm të 30 pacientëve, 12 prej të cilëve humbën jetën.
Frédéric Péchier, 53 vjeç, u dënua të premten pas përfundimit të një gjyqi katërmujor në qytetin lindor të Besançon, në një nga rastet më të rënda të keqpërdorimit mjekësor të regjistruara ndonjëherë në Francë.

Sipas hetimeve dhe aktakuzës, Péchier kishte futur substanca kimike si klorur kaliumi ose adrenalinë në qeset e infuzionit të pacientëve, duke shkaktuar arreste kardiake ose hemorragji të papritura gjatë ndërhyrjeve kirurgjikale.
Viktima më e re ishte një fëmijë katërvjeçar, i cili i mbijetoi dy arresteve kardiake gjatë një operacioni rutinë të bajameve në vitin 2016. Viktima më e moshuar ishte 89 vjeç.
“Ju jeni Doktor Vdekja. Një helmues, një vrasës. Ju turpëroni gjithë profesionin mjekësor”, deklaruan prokurorët gjatë seancave përmbyllëse, duke shtuar se ai “e kishte kthyer klinikën në një varrezë”.
Sipas prokurorisë, Péchier shpesh nuk ishte anestezisti kryesor në operacione. Ai dyshohet se mbërrinte herët në klinikë për të manipuluar qeset e infuzionit, ndërsa më pas, kur pacientët pësonin komplikacione, ndërhynte vetë për t’u paraqitur si “shpëtimtari”.
Në 12 raste, ndërhyrja erdhi shumë vonë ose nuk ndodhi fare, duke përfunduar me vdekjen e pacientëve.
Hetimi nisi në vitin 2017, kur në qesen e infuzionit të një pacienteje u gjet një tepricë e rrezikshme kloruri kaliumi. Autoritetet zbuluan një model alarmues “ngjarjesh serioze të padëshiruara” në klinikën private Saint-Vincent në Besançon.
Ndërsa mesatarja kombëtare për vdekje nga arresti kardiak nën anestezi ishte 1 në 100 mijë, në këtë klinikë shifra ishte më shumë se gjashtë herë më e lartë. Anomalia u zhduk kur Péchier u largua përkohësisht dhe u rikthye sapo ai u kthye në klinikë. Pas pezullimit të tij nga profesioni në vitin 2017, rastet u ndalën përfundimisht.
Gjatë gjyqit, Péchier mohoi vazhdimisht akuzat, duke deklaruar se kishte respektuar “betimin e Hipokratit”. Megjithatë, dëshmia e tij ndryshoi disa herë dhe ai pranoi se mund të ketë pasur “një helmues tjetër” në klinikë.
Psikologu i gjykatës e përshkroi atë si një person me personalitet të dyfishtë, i aftë të shfaqej i respektueshëm në publik, por edhe të shkaktonte dëme të mëdha.
Tani, Péchier pritet të kalojë të paktën 22 vite pas hekurave. Ai ka 10 ditë kohë për të apeluar vendimin.
“Është fundi i një makthi”, tha Sandra Simard, një nga pacientet që i mbijetoi helmimit. Një tjetër i mbijetuar, Jean-Claude Gandon, u shpreh: “Tani mund të kemi një Krishtlindje më të qetë”./BBC
Shëndet
Kur dieta dhe pesha nuk mjaftojnë, arsyeja e fshehur e kolesterolit të lartë
Published
3 weeks agoon
December 16, 2025By
UBT News
Studimet tregojnë se nivelet e kolesterolit në gjak ndikohen më shumë nga gjenet sesa nga ushqimi, pesha apo aktiviteti fizik.
Mëlçia prodhon shumicën e kolesterolit dhe kjo prodhimtari kontrollohet nga gjenet, ndaj disa persona ka kolesterol LDL të lartë edhe pse jetojnë shëndetshëm.
Edhe pse faktorët e stilit të jetesës si ushqimi i pashëndetshëm, mungesa e aktivitetit fizik, mbipesha dhe stresi janë shkaktarë të shpeshtë, forma e trashëguar – hiperkolesterolemia familjare (FH) – përbën rreth 5% të rasteve dhe është më e rrezikshme.
Ajo shfaqet herët dhe shpesh nuk përmirësohet vetëm me dietë.
FH shkaktohet nga mutacione gjenetike që pengojnë largimin e kolesterolit LDL nga gjaku, duke rritur ndjeshëm rrezikun për infarkt ose goditje në tru në moshë të re, shpesh pa simptoma.
Ekspertët theksojnë se pamja e jashtme nuk garanton shëndet të mirë.
Kontrolli i profilit lipidik të paktën një herë në vit, pasi kolesteroli i lartë nuk dhemb, por dëmton në heshtje zemrën dhe enët e gjakut. /A.Z/UBT News/
Shëndet
Si ta kuptoni nëse trupi juaj ka mungesë të vitaminës D?
Published
4 weeks agoon
December 15, 2025By
UBT News
Vitamina D është thelbësore për shëndetin e kockave, pasi ndihmon trupin të përthithë kalciumin dhe kontribuon në forcimin e tyre.
Ajo luan rol të rëndësishëm në rritjen dhe zhvillimin e qelizave, ul inflamacionin dhe mbështet funksionimin e sistemit imunitar.
Kur trupi ka mungesë të vitaminës D, mund të shfaqen disa shenja paralajmëruese.
Djersitje e tepruar
Djersitja e pazakontë, sidomos gjatë dimrit, lidhet me mungesën e vitaminës D, pasi trupi ka vështirësi në rregullimin e temperaturës.
Lodhje e vazhdueshme
Ndjenja e lodhjes, edhe pas gjumit të mjaftueshëm, si dhe marramendja, janë shenja të shpeshta të mungesës së kësaj vitamine.
Ndryshime në humor
Mungesa e saj lidhet me ndjenja trishtimi e depresioni, pasi ndikon në prodhimin e hormoneve të mirëqenies si serotonina dhe dopamina.
Dhimbje në kocka dhe muskuj
Dhimbjet në kyçe, kocka dhe muskuj janë shenjë e niveleve të ulëta të vitaminës D, veçanërisht te personat me probleme reumatike.
Si ta furnizoni trupin me vitaminë D?
Ekspozimi i moderuar në diell ndihmon prodhimin e vitaminës D, duke përdorur gjithmonë mbrojtje nga rrezet UV.
Përveç kësaj, vitamina D merret edhe nga ushqimi, si: peshqit e yndyrshëm (salmon, sardele, ton), vezët, qumështi dhe produktet e bulmetit, kërpudhat, drithërat dhe lëngu i portokallit. /A.Z/UBT News/
Shëndet
Çfarë të hani para gjumit për një natë më të qetë?
Published
4 weeks agoon
December 15, 2025By
UBT News
Nëse vetëm mendimi për gjumin të shqetëson, ajo që ha mund të ketë ndikim të madh. Gjumi cilësor ndihmon shëndetin e trurit, forcon sistemin imunitar dhe ul rrezikun për sëmundje kronike.
Edhe pse rekomandohen 7–8 orë gjumë çdo natë, shumë njerëz e kanë të vështirë ta arrijnë këtë.
Përveç zakoneve të mira të gjumit, edhe ushqimi luan rol kyç.
Ja 9 ushqime dhe pije që mund të ndihmojnë për gjumë më të mirë:
Bajamet – të pasura me magnez, vitamina B dhe melatoninë.
Gjeli i detit – përmban triptofan që nxit përgjumjen.
Çaji i kamomilit – ka efekt qetësues dhe ndihmon kundër pagjumësisë.
Kivi – përmban serotonin dhe antioksidantë.
Lëngu i qershisë së thartë – burim natyral i melatoninës.
Peshqit e yndyrshëm – të pasur me vitaminë D dhe omega-3.
Arrat – ndihmojnë rregullimin e ciklit të gjumit.
Çaji i lules së pasionit – ul stresin dhe nxit relaksimin.
Orizi i bardhë – karbohidratet mund të ndihmojnë rënien në gjumë kur konsumohet me masë. /A.Z/UBT News/
Gjendja aktuale në pikat kufitare
Stabilizohet furnizimi me ujë nga KRU “Mitrovica”, megjithatë rekomandohet uji mos të përdoret për pije
Përfundon numërimi i të gjitha votave
Gërvalla për gjykimin e ish-krerëve të UÇK-së: Nuk mund të jap propozime e gjykime konkrete, pa parë dokumentacionin
Moti sot, temperaturat deri në -8 gradë celsius
Rënie e ndjeshme e temperaturave dhe reshje bore në Kosovë, autoritetet bëjnë thirrje për kujdes
Deri në një orë e gjysmë pritje për dalje nga Kosova
Sot nis numërimi i fletëvotimeve të fundit nga diaspora
Arrestime nëpër Kosovë, BKS thotë se denoncoi shkeljet e dyshuara
Të kërkuara
-
Aktualitet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Marigona Bekteshi-Ferati, fituese e bursës prestigjioze Fullbright Visiting Scholar, Profesor Vizitor dhe Post Doktoraturë
-
Aktualitet2 months agoU mbajt Mbledhje Komemorative në nder të Prof. Dr. Faton Kabashit në UBT Prizren
-
Rajoni2 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor mbi cilësinë e ujërave nëntokësore në Komunën e Suharekës
-
Lajmet3 months agoProfesoresha e UBT-së, Dr. Fatbardha Qehaja Osmani boton studim ndërkombëtar në revisten prestigjioze të Quartile-it 1- Reading Psychology, Taylor & Francis- Routledge
