Ish-bashkëshorti i të ndjerës Arlinda Zekaj, Jeton Sylaj, ka dalë të martën para Gjykatës Themelore në Pejë, ku po shqyrtohet kërkesa e Prokurorisë për caktimin e masës prej një muaj paraburgim ndaj tij. Ai dyshohet për veprën penale “Mospërfillja e gjykatës”, pasi nuk iu bind urdhrit mbrojtës të nxjerrë nga gjykata më 16 tetor 2026.

Prokuroria Themelore në Pejë argumenton se caktimi i paraburgimit është i nevojshëm për shkak të rrezikut konkret të arratisjes. Sipas kërkesës zyrtare, Sylaj possesses shtetësi të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe jeton atje, rrethanë kjo e vërtetuar edhe nga deklarata e tij e dhënë në prokurori gjatë muajit korrik.

Sipas dosjes së prokurorisë, më 25 tetor rreth orës 17:58 në fshatin Vitomiricë, i pandehuri ushtroi sërish dhunë psikologjike ndaj të ndjerës përmes fjalëve kërcënuese, si dhe i mori rrobat nga rrobalarësja duke ia hedhur në oborr. Denoncimi i këtij incidenti nga viktima u bë pak orë para se ajo të vritet tragjikisht në shtëpinë e saj.

I dyshuari kryesor për aktin e vrasjes mbetet kunati i viktimës, Albert Sylaj, i cili gjendet ende në arrati dhe po kërkohet nga policia. Ndaj Jeton Sylajt, Prokuroria në Pejë kishte ngritur aktakuzë për veprën penale të kanosjes vetëm dy ditë para se të ndodhte krimi.  /E.A/

Fakulteti i Studimeve të Sigurisë në UBT po vazhdon të pasurojë përvojën akademike të studentëve përmes ligjëratave tematike, të cilat sjellin perspektiva ndërkombëtare dhe ekspertizë profesionale mbi çështjet aktuale të sigurisë.

Në kuadër të këtyre aktiviteteve, ekspertja ukrainase Delfina Ertanowska mbajti një ligjëratë tematike me fokus luftën kognitive (Cognitive Warfare) dhe propagandën, duke trajtuar ndikimin e tyre në mjedisin bashkëkohor të sigurisë.

Ligjërata u zhvillua në kuadër të lëndës së profesorit Arian Kadriu, me pjesëmarrjen e studentëve të Studimeve të Sigurisë, të cilët patën mundësinë të thellojnë njohuritë mbi format moderne të ndikimit informativ, manipulimit të perceptimeve dhe përdorimit të informacionit si instrument strategjik.

Gjatë ligjëratës, vëmendje e veçantë iu kushtua rëndësisë së luftës kognitive dhe propagandës në kontekstin e sfidave të reja të sigurisë. Në një realitet ku informacioni qarkullon me shpejtësi dhe teknologjia ka ndryshuar mënyrën se si individët dhe shoqëritë informohen, kuptimi i mekanizmave të ndikimit mbi mendimin, perceptimin dhe vendimmarrjen është bërë gjithnjë e më i rëndësishëm për profesionistët e ardhshëm të sigurisë.

Trajtimi i këtyre temave u ofroi studentëve mundësinë të reflektojnë mbi rolin e propagandës në formësimin e narrativave publike, si dhe mbi rëndësinë e analizës kritike të informacionit në identifikimin e përmbajtjeve manipuluese.

Këto njohuri janë veçanërisht të rëndësishme në studimin e kërcënimeve hibride, ku mjetet informative dhe psikologjike mund të përdoren krahas instrumenteve të tjera për të ndikuar në stabilitetin institucional dhe shoqëror.

Shkruan; Arian Kadriu- Profesor i Sigurisë Kombetare në UBT

Për dekada, doktrina strategjike na ka mësuar se kërcënimet kryesore ndaj sigurisë kombëtare të një shteti kalojnë kufijtë me tanke, pushka dhe avionë luftarakë, shfaqen në luftë hibride ose fshihen brenda aparateve të inteligjencës së huaj. Janë shpenzuar miliarda duke forcuar kufijtë, duke pajisur njësitë taktike dhe duke analizuar linjat gjeopolitike të njëpasnjëshme në Ballkanin Perëndimor.

Megjithatë, si profesor i sigurisë kombëtare, si djalë i një nëne, vëlla i një motre, burrë i një gruaje, mik dhe koleg i shumë kolegeve, profesor dhe mentor i studenteve, duhet të bëj një pyetje të qartë dhe të pakëndshme për udhëheqësinë tonë dhe publikun: Çfarë do të thotë një kufi i sigurt ose një Strategji e Sigurisë Kombëtare kur gjysma e popullsisë sonë nuk ndihet e sigurt brenda shtëpive të tyre?

Në Kosovë, dhuna ndaj grave dhe femicidi kanë tejkaluar tragjeditë familjare. Ato përfaqësojnë një krizë ekzistenciale dhe sistematike, një kërcënim të papërfillur ndaj sigurisë kombëtare që po dëmton në heshtje jetën sociale, po kontaminon familjen, duke komprometuar besueshmërinë institucionale dhe duke çarë integritetin themelor të shtetit tonë të ri.

Iluzioni fatal i “çështjeve private”

Kornizat tradicionale të sigurisë shpeshherë dështojnë në Kosovë, sepse vuajnë nga një pikë e verbër fatale: ndarja publike dhe private. Siguria kombëtare përkufizohet si aftësia e shtetit për të mbrojtur territorin, qytetarët dhe institucionet nga dëmi ekzistencial.

Kur një shtet dështon sistematikisht në mbrojtjen e jetëve të grave brenda shtëpive të tyre, siguria kombëtare dështon në nivelin e saj më themelor, që është siguria e njeriut apo siguria humane.

Vrasja e grave në Kosovë nuk është një seri anomalish tragjike të izoluara, por është produkti vdekjeprurës i ngadalësisë dhe neglizhencës institucionale sistematike. Kur rrjetet gjyqësore, zinxhirët e komandës së policisë dhe qendrat e punës sociale dështojnë të ndalojnë dhunën e parashikueshme, sundimi i ligjit shembet.

Një shtet që nuk mund të zbatojë urdhrat e tij të mbrojtjes brenda një shtëpie nuk mund të tregojë me bindje autoritet ose rezistencë ndaj ndërprerjeve të jashtme. Shembja e besimit publik të brendshëm dobëson kohezionin shoqëror, duke i lënë shoqëritë thellësisht të brishta, të polarizuara dhe të cenueshme ndaj destabilizimit të jashtëm.

Paradigma tragjike: rasti i Arlinda Zekajt

Asgjë nuk e tregon më dhimbshëm këtë kalbje institucionale sesa vrasja e Arlinda Zekajt në Vitomericë të Pejës. Arlinda ishte 49-vjeçare. Shpirti i saj u prehtë në paqe! Ajo nuk ishte veç një statistikë; ishte një nënë, një qytetare dhe një qenie njerëzore që bëri gjithçka që shteti i kërkon një viktime të abuzimit. Vetëm tri ditë para se të vritej mizorisht, Arlinda dorëzoi një letër tronditëse prej tre faqesh e gjysmë në Prokurori dhe institucionet shtetërore.

Ajo i paralajmëroi qartë se jeta e saj ishte në rrezik të afërt, duke kërkuar përgjegjësi dhe duke bërë apel për zbardhjen e masave mbrojtëse. Në atë lutje të dëshpëruar, Arlinda shkroi një rresht që do të mbetet në ndërgjegjen e personave zyrtarë (jo)kompetentë për mbrojtjen e saj:

“Shpresoj që të mos vijë dita kur ju dhe institucionet përgjegjëse të jeni të detyruar të jepni llogari vetëm pasi jeta ime të jetë marrë.”

FUNDI TRAGJIK… Më 25 tetor, pasi raportoi përsëri dhunën në familje, ajo u intervistua në stacionin e policisë, ndërsa burri i saj u mor në paraburgim. Në orën 20:58, oficerët e policisë e kthyen Arlindën në shtëpi. Vetëm dhjetë minuta më vonë, ajo ishte e vdekur, e goditur në dhomën e saj të gjumit nga kunati i saj, i cili mbetet ende në arrati. Si studiues i sigurisë kombëtare, unë e shikoj vijën kohore të vrasjes së Arlindës Zekaj me një kombinim të hidhërimit të thellë dhe zemërimit profesional.

Ky nuk ishte thjesht një sulm i fshehtë nga një armik i padukshëm; ishte një ekzekutim i transmetuar publikisht nën vëzhgimin e shtetit. Kur një qytetar i dorëzon shtetit një plan për vrasjen e saj të afërt dhe përgjigjja e shtetit është ta shoqërojë atë përsëri në vendin ku do të ekzekutohet, kjo nuk është thjesht neglizhencë, por është një kolaps institucional. Është dështimi më i madh i mbrojtjes sovrane.

Pse femicidi mund ta rrezikojë të ardhmen strategjike të Kosovës?

Të shikosh femicidin vetëm përmes një lenteje humanitare ose sociale fsheh implikimet e tij strategjike. Nga perspektiva e mbrojtjes kombëtare, epidemia e dhunës ndaj grave e dobëson Kosovën në tri fronte kritike:

Kur gjysma e qytetarëve të Kosovës jetojnë në frikë të përhershme brenda shtëpive të tyre, kapaciteti ynë shtetëror është i paralizuar dhe statik. Rezistenca kombëtare nuk mund të ndërtohet mbi shpinën e femrave të trembura.

Një doktrinë strategjike kundër femicidit: zgjidhje praktike

Nëse duam ta trajtojmë femicidin si krizë të sigurisë kombëtare, që në të vërtetë është, reagimi ynë duhet të kalojë nga deklaratat publike pasive te protokollet e ashpra dhe të pakushtëzuara të sigurisë.

Propozim për Strategjinë Kombëtare të Sigurisë për Parandalimin e Femicidit

Protokolle të detyrueshme të vlerësimit të rrezikut për policinë

• Politikat e kthimit në fazën zero për hapësira të brendshme të pakontrolluara.

Përgjegjësia gjyqësore dhe njësitë e prokurimit special

• Suspendim automatik dhe ndjekje penale për neglizhencë zyrtare që sjell dëme.

Monitorim elektronik dhe mobilizim i menjëhershëm i strehës

• Monitorë këmbësorë me GPS të detyrueshëm për keqbërësit nën urdhra mbrojtjeje.

Këshilli i Sigurisë i Kosovës duhet ta caktojë zyrtarisht dhunën me bazë gjinore dhe femicidin si kërcënime jotradicionale për sigurinë kombëtare. Ky riklasifikim do të detyronte ndarjen e inteligjencës ndërmjet agjencive, si Policia e Kosovës, Ministria e Drejtësisë dhe Qendrat e Punës Sociale, duke i trajtuar raportet për abuzim të lartë në familje me po të njëjtën urgjencë si kërcënimet nga terrorizmi në familje.

Asnjë viktimë që raporton kërcënime të menjëhershme për jetën e saj nuk duhet të shoqërohet kurrë mbrapsht në një mjedis shtëpiak të paverifikuar dhe të pamonitoruar. Ministria e Punëve të Brendshme duhet të vendosë protokolle emergjente, ku ankesat me rrezik të lartë të trajtohen menjëherë në objekte të siguruara nga shteti dhe të ruajtura deri sa të përfundojnë vlerësimet e plota të kërcënimeve dhe masat për kapjen e të dyshuarve.

Derisa zyrtarët të përballen me pasoja personale, ligjore dhe profesionale për injorimin e paralajmërimeve, urdhrat e mbrojtjes do të mbeten copa të pavlefshme letre. Duhet të krijojmë organe të specializuara mbikëqyrjeje, të fuqizuara për të ndjekur penalisht oficerët e zbatimit të ligjit, prokurorët dhe gjyqtarët, neglizhenca e rëndë e të cilëve çon në lëndim ose vdekje.

Rikthimi i dinjitetit të shtetit

Nuk mund të flasim për sovranitet kombëtar, modernizim të mbrojtjes apo integrim ndërkombëtar nëse gjaku i grave si Arlinda Zekaj njollos reputacionin gjyqësor të shtetit tonë. Një komb që nuk mund t’i mbajë gratë e tij gjallë në shtëpitë e tyre nuk është plotësisht i sigurt. Ka ardhur koha që udhëheqja e Kosovës të ndalë ofrimin e ngushëllimeve dhe të fillojë të zbatojë detyrën sovrane. Ia kemi borxh kujtimit të Arlindës, fëmijëve të saj dhe çdo vajze që rritet në këtë tokë që ta trajtojmë sigurinë e tyre jo si një mendim të dytë, por si bazën absolute dhe të patjetërsueshme të sigurisë sonë kombëtare.

“Një popull që ka luftuar në të kaluarën për ‘Teutën’ nuk mund të kthehet në një popull që e vret Teutën. Turp!” A. K.

Kryetarja e Kuvendit të Kosovës, Albulena Haxhiu, ka nisur vizitën zyrtare në Maqedoninë e Veriut me një takim dypalësh me homologun e saj, Afrim Gashi.

Gjatë takimit u diskutua për forcimin e marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve, me theks të veçantë te bashkëpunimi ndërparlamentar përmes komisioneve përgjegjëse dhe grupeve të miqësisë, si dhe te roli i kuvendeve në mbikëqyrjen e zbatimit të marrëveshjeve dypalëshe.

Haxhiu nërvijëzoi rëndësinë e mbështetjes nga e gjithë spetri politik—si nga shumica parlamentare, ashtu edhe nga opozita—dhe falënderoi Gashin për mbështetjen që Maqedonia e Veriut i ofron Kosovës në organizatat dhe forumet ndërkombëtare, duke rikonfirmuar përkushtimin e përbashkët drejt integrimit evropian. /E.A/