Lajmet

Charles Dickens: Një zë për të varfërit

Published

on

Me vdekjen e Charles Dickensit në vitin 1870, një epitaf qarkulloi në Londër duke e shpallur shkrimtarin e ndjerë si “një simpatizues me të varfërit, të vuajturit dhe të shtypurit”. Nuk ishte pa arsye. Veprat e tij mbeten sinonim i pjesës së poshtme të shoqërisë viktoriane, një peizazh i banuar nga jetimët, punëtorët e fabrikave, prostitutat dhe ata që ishin zhytur në kohë të vështira. Dickensi u dha atyre një zë, u dha dinjitet. Dhe kjo trashëgimi mbizotëroi. Disa dekada më vonë, kritiku GK Chesterton e etiketoi Dickensin “zëdhënësin e të varfërve”. Shumë besonin se romanet e tij kishin ribërë pjesërisht axhendën politike dhe sociale.

KRITIKA

Por, jo të gjithë e mendonin kështu. George Orwell ishte ndër kritikët më të mprehtë kur ishte fjala për përkushtimin real të Dickensit ndaj reformës sociale. Orwelli thoshte se pjesa më e madhe e aksionit në romane zhvillohet në mjedise të klasës së mesme, që paraqesin “borgjezinë tregtare londineze dhe vendet ku ata rrinin”. Të varfërit e vërtetë, pretendonte Orwell, ishin lënë pas dore nga shkrimtari. “Ai nuk ka portret të një punëtori në bujqësi dhe vetëm një (Stephen Blackpool tek “Kohë të Vështira”) të një punëtori industrial.” Duke shkruar në vitet 1930, Orwelli pohoi se “nëse pyet një lexues të zakonshëm se cilin nga personazhet proletarë të Dickensit mund të kujtojë, tre nga ata që është pothuajse e sigurt se do të përmendë janë Bill Sikes, Sam Weller dhe Zonja Gamp. Një hajdut, një shërbëtor dhe një mami e dehur – jo tamam një grup përfaqësues i klasës punëtore angleze.”

Orwelli shkoi më tej, duke e dënuar Dickensin se nuk ishte një shkrimtar mjaftueshëm revolucionar. Pavarësisht imazhit të tij popullor si një kampion i të varfërve, ai nuk bëri thirrje për ristrukturimin e shoqërisë, për të krijuar një klimë më të barabartë. “Në realitet, objektivi i tij nuk ishte dhe aq shoqëria, se sa “natyra njerëzore”, argumentonte Orwelli. “I gjithë ‘mesazhi’ i tij është klishe: nëse njerëzit do të silleshin mirë, bota do të ishte e denjë.

Pavarësisht mungesës së atributeve dhe përcaktimeve të renditura nga Orwelli, Dickens ishte jashtëzakonisht popullor tek të varfërit, madje edhe anëtarët analfabetë të shoqërisë që paguanin për t’ua lexuar dikush tjetër, pjesën e re të veprës së tij të fundit. Duke vendosur një pjesë të mirë të skenave të librave të tij në mjedise të njohura për ta, Dickensi nxiti një etje për letërsi serioze që dikur e kishin humbur.

Dhe Dickensi i njihte vendet për të cilat shkruante. Ndryshe nga Orwelli, Etoniani i Vjetër, ai kishte përvojë më të drejtpërdrejtë me jetën në kohë të vështira. Në vitin 1824, i dërrmuar nga borxhet në rritje, babai i tij Xhon, u dërgua në një burg debitorësh, ku iu bashkua gruaja dhe fëmijët e tyre më të vegjël. 12-vjeçari Charles jetonte në një sërë banesash nëpër qytet; ai më vonë do të mbështetej tek pronarët dhe pronaret e tij, kur i popullonte romanet me londinezët e pasur.

Ai detyrohej gjithashtu të punonte 10 orë në ditë në një magazinë – “një shtëpi e vjetër e çmendur, e rrënuar… e tejmbushur me minj” – duke u ngjitur etiketat vazove me lustër  çizmesh. Kjo përvojë, e zhvendosur në një fabrikë shishesh, do të rivizitohej tek David Copperfield. Atje ai punoi së bashku me fëmijë të varfër të klasës punëtore, duke përfshirë një farë “Bob Fagin” – një emër që do ta huazonte tek Oliver Twist – duke i dhënë atij një pasqyrë rinore në një anë krejtësisht të ndryshme të shoqërisë.

Dickensi tregoi padiskutim empati të pamatë ndaj të varfërve që punojnë dhe atyre në shtresat më të ulëta të shoqërisë, që luftojnë për të përmirësuar veten në një sistem të manipuluar, qofshin këta fëmijë jetimë apo gra, siç është prostituta Nancy tek Oliver Twist. Ky vështrim dhe shqetësim nuk u shtri tek ata që nuk bëjnë mirë që përdorin krimin për të mbijetuar, apo për të përparuar në kurriz të të tjerëve. Ai nuk ishte admirues i turmës, e parë në portretizimin e rebelëve – pjesëmarrës tek trazirat antikatolike të Gordonit të vitit 1780 – tek Barnaby Rudge.

PISLLËK DHE SHKATËRRIM

Pavarësisht nga dështimet e tij të perceptuara, kur i popullonte romanet me njerëz nga shtresat më të varfra të shoqërisë dhe cialtdo qofshin dështimet e tij të perceptuara, për të ofruar zgjidhje për zhdukjen e varfërisë, vepra e Dickensit megjithatë hodhi një dritë të fortë në qoshet më të errëta të shoqërisë angleze – dhe, më së shpeshti, të Londrës.

Këto ishin qoshe të injoruara shumë kollaj nga bashkëkohësit e Dickensit. Letërsia e tij shkon në lagje të pa vizituara kurrë nga penat e të tjerëve. Shihni jetën reale të ishullit Jacob në bregun jugor të Tamizit, të përshkruar në faqet e Oliver Twist, se si përmban shtëpi “aq të ndyra, aq të mbyllura, sa ajri do të dukej se ishte shumë i ndotur edhe për papastërtitë dhe mjerimin”.

Në minimumin e tyre absolut, veprat e Charles Dickensit u ofruan shumë prej lexuesve të tij bashkëkohorë një dritare në një shtresë të shoqërisë përndryshe të padukshme për ta, një botë të fshehur. Romanet e tij mund të mos kenë çuar në reforma sociale në nivelin që është perceptuar zakonisht, por prodhimi i tij artistik me siguri e drejtoi vështrimin kolektiv drejt sëmundjeve shoqërore të Anglisë Viktoriane. / bota.al

Continue Reading

Lajmet

United Hospital në shërbim të shëndetit të meshkujve – diagnostikimi i hershëm i kancerit të prostatës, prioritet i mjekësisë moderne

Published

on

By

Në një kohë kur diagnostikimi i hershëm përbën një nga faktorët më të rëndësishëm në luftën kundër sëmundjeve malinje, United Hospital, si një nga institucionet më të mëdha private shëndetësore në Kosovë, po promovon rëndësinë e kujdesit parandalues, diagnostikimit profesional dhe qasjes bashkëkohore ndaj shëndetit të pacientëve.

Në kuadër të fushatës ndërgjegjësuese Nëntori Blu, të dedikuar shëndetit të meshkujve, United Hospital vë në pah rëndësinë e kontrolleve të rregullta urologjike dhe zbulimit në kohë të kancerit të prostatës, një ndër sëmundjet malinje më të përhapura te meshkujt në nivel global. Sfida kryesore e kësaj sëmundjeje qëndron në faktin se në fazat fillestare mund të zhvillohet pa simptoma të dukshme, duke e bërë kontrollin parandalues një domosdoshmëri dhe jo thjesht një rekomandim shëndetësor.

Një rol të rëndësishëm në vlerësimin e shëndetit të prostatës ka analiza e PSA-së (Antigjeni Specifik i Prostatës), e cila realizohet përmes një analize të thjeshtë gjaku. Vlerat e rritura mund të sinjalizojnë ndryshime të ndryshme në prostatë, përfshirë zmadhimin beninj, inflamacionin apo mundësinë e një procesi malinj. Megjithatë, PSA-ja nuk përbën e vetme një diagnozë të kancerit, por është një instrument i rëndësishëm në vlerësimin e mëtejshëm nga specialisti i urologjisë.

Sipas rekomandimeve të Shoqatës Evropiane të Urologjisë (EAU), diskutimi për testimin e PSA-së mund të fillojë nga mosha 50-vjeçare te meshkujt me rrezik mesatar, ndërsa te ata me histori familjare të kancerit të prostatës rekomandohet të fillojë më herët, zakonisht nga mosha 45-vjeçare.

Me infrastrukturë moderne, teknologji bashkëkohore dhe staf profesional, United Hospital synon të ofrojë standarde të avancuara të shërbimeve shëndetësore, duke e vendosur pacientin, sigurinë dhe cilësinë e kujdesit në qendër të angazhimit institucional.

Mesazhi i këtij nëntori është i qartë: shëndeti nuk duhet të presë shfaqjen e simptomave. Kontrolli në kohë mund të bëjë dallimin vendimtar. Kujdesi për veten është përgjegjësi, ndërsa diagnostikimi i hershëm është një hap i rëndësishëm drejt trajtimit më të suksesshëm.

United Hospital – profesionalizëm, teknologji dhe përkushtim për shëndetin tuaj.

Nëntori Blu në United Hospital: Kontrolle të specializuara urologjike me paketa promocionale për zbulimin e hershëm të kancerit të prostatës

Në kuadër të fushatës ndërkombëtare “Nëntori Blu”, e cila i kushtohet ndërgjegjësimit për shëndetin e meshkujve dhe luftës kundër kancerit të prostatës, United Hospital ka ndërmarrë një iniciativë sensibilizuese dhe shëndetësore, duke ofruar dy paketa të veçanta kontrollesh urologjike me çmime promocionale.

Duke qenë se kanceri i prostatës mund të zhvillohet për një kohë të gjatë pa shfaqur simptoma të dukshme, diagnostikimi i hershëm dhe kontrollet periodike përbëjnë një element thelbësor në identifikimin e ndryshimeve patologjike dhe në përcaktimin e trajtimit të duhur. Në këtë drejtim, United Hospital synon të rrisë ndërgjegjësimin publik dhe të lehtësojë qasjen e qytetarëve në shërbime profesionale diagnostikuese.

Nën kujdesin e Dr. Ardit Nelës, specialist i Urologjisë, pacientëve u ofrohen dy paketa të dedikuara për vlerësimin e shëndetit urologjik, të cilat përfshijnë vizitën specialistike, ekzaminimin ultrasonografik dhe analizat përkatëse laboratorike.

Paketa e parë urologjike, e cila nga çmimi i rregullt prej 70.50 euro ofrohet me çmim promocional prej vetëm 30 eurosh, përfshin:

Vizitë te specialisti urolog dhe ECHO (ultratingull).

Hemogram.

Ure dhe kreatininë.

Glikemi.

Analizë të urinës.

Analizën PSA.

Paketa e dytë urologjike, nga 72 euro në vetëm 30 euro, përfshin:

Vizitë te specialisti urolog dhe ECHO (ultratingull).

Hemogram.

Sedimentacion.

Analizë të urinës.

Urinokulturë me antibiogram.

Përmes kësaj oferte, United Hospital synon të ndërthurë ekspertizën profesionale, diagnostikimin bashkëkohor dhe qasjen më të lehtë të pacientëve në shërbimet shëndetësore, duke e vendosur parandalimin dhe kujdesin për shëndetin në qendër të vëmendjes.

Mesazhi i kësaj fushate është i qartë: mungesa e simptomave nuk nënkupton domosdoshmërisht mungesën e sëmundjes. Prandaj, kontrollet periodike dhe konsultat me specialistët mbeten hapa të rëndësishëm për mbrojtjen e shëndetit.

📞 Terminet dhe informatat: 046 60 70 70

📍 United Hospital – M2 Prishtinë–Ferizaj, kilometri i 7-të, Prishtinë

Për informata dhe termine:

Tel: 046 60 70 70

Lokacioni: M2, Prishtinë–Ferizaj, Km 7, Prishtinë./rajonipress/

Continue Reading

Lajmet

Pranim-dorëzimi i raporteve për vrasjen e Arlinda Zekajt përplas anëtarët e Komisionit Hetimor Parlamentar

Published

on

By

Komisioni Hetimor Parlamentar për veprimet dhe mosveprimet institucionale lidhur me vrasjen e Arlinda Zekajt ka mbajtur mbledhjen e radhës në Kuvendin e Kosovës, e cila pas diskutimeve publike ka vijuar punimet prapa dyerve të mbyllura.

Kryesuesi i komisionit, Burim Ramadani, njoftoi se Zyra e Kryeministrit i ka dorëzuar zyrtarisht raportet e kërkuara nga Ministria e Drejtësisë dhe Ministria e Punëve të Brendshme, duke hapur kështu rrugën për bashkëpunim institucional rreth përgjegjësive në këtë rast.

Mirëpo, dorëzimi i dokumenteve ka nxitur reagime të ashpra nga opozita. Anëtari i komisionit nga radhët e PDK-së, Eman Rrahmani, akuzoi ekzekutivin për pengim të hetimit dhe tentim të mbulimit të dështimeve të shtetit.

“Është situata që angazhimi edhe i Zyrës së Kryeministrit në vend që të duhet t’i ndihmojë këtij komisioni që të zbardhim gjithë dështimin e zinxhirit, po bëhet pengesë dhe manipulator i procesit… Unë e shoh se qasja e këtij grupi parlamentar, në përgjithësi, është për t’i mbuluar të metat dhe për të mos zbardhur dështimin e zinxhirit të shtetit për mbrojtjen jetën e një gruaje”, tha Rrahmani.

Nga ana e tij, kryetari Burim Ramadani është zotuar para mediave se procesi hetimor do të zhvillohet me transparencë të plotë dhe mbi bazën e fakteve zyrtare. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

LDK reagon ndaj Presidencës: Largimi i fotos së Rugovës dhe Deklaratës së Pavarësisë është i papranueshëm

Published

on

By

Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) e ka cilësuar si të papranueshëm vendimin e Presidentes Shiroka-Pula për largimin e fotografisë së Presidentit Ibrahim Rugova dhe të Deklaratës së Pavarësisë nga vendet e nderit në hapësirat e Presidencës.

Përmes një reagimi zyrtar, LDK-ja theksoi se Presidenca është institucion shtetëror ku duhet të nderohen themeluesit e shtetit dhe aktet mbi të cilat është ndërtuar Republika. Sipas kësaj partie, trajtimi i simboleve të tilla historike si thjesht elemente dekorative që mund të zëvendësohen me vepra arti është i gabuar dhe cënon vazhdimësinë institucionale.

LDK-ja ka kërkuar rishikimin e menjëhershëm të këtij vendimi dhe rikthimin e fotografisë së Presidentit Ibrahim Rugova të vendosur nga ish-Presidentja Osmani si dhe të Deklaratës së Pavarësisë të vendosur nga ish-Presidenti Sejdiu në vendet e tyre zyrtare të nderit. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Kriza në MAGA: Pas humbjes në zgjedhje, republikanët fajësojnë Trumpin

Published

on

By

Humbja e rëndë e Partisë Republikane në zgjedhjet e mesmandatit ka hapur një valë pakënaqësie dhe pyetjesh të shumta brenda lëvizjes “Make America Great Again” (MAGA), ku shumë mbështetës kanë filluar ta shohin presidentin Donald Trump më shumë si barrë se sa si aset politik.

Fitorja bindëse e demokratëve, të cilët siguruan shumicën në të dyja dhomat e Kongresit, erdhi si rrjedhojë e pakënaqësisë së votuesve me rritjen e çmimeve të karburantit, luftën në Iran dhe pretendimet për korrupsion në Washington.

Në vend të ndryshimit të kursit politik, Trump ka reaguar duke emëruar Stephen Miller, arkitektin e politikave të ashpra kundër emigracionit, në postin e shefit të stafit në Shtëpinë e Bardhë në vend të Susie Wiles. Ndërkohë, vetë Trump i hodhi poshtë përgjegjësitë duke deklaruar se po të kishte qenë ai vetë në fletëvotim, republikanët do të kishin fituar.

Debati ka përfshirë edhe pretendimet e mëparshme për manipulim zgjedhjesh, të cilat pothuajse janë shuar tërësisht mes figurave kryesore të së djathtës. Në vend të tyre, vëmendja është zhvendosur te premtimet e mbajtura, kostoja e lartë e jetesës, përfshirja në luftën me Iranin si dhe mospublikimi i plotë i dosjeve hetimore për Jeffrey Epstein.

Ndërsa figura si Steve Bannon bëjnë thirrje për një rikthim te politikat më radikale populiste dhe nacionale, aktivistë të tjerë dhe liderë fetarë shprehen se lëvizja duhet të shkëputet nga ndikimi i një njeriu të vetëm për të mbijetuar në të ardhmen./Reuters/

 

Continue Reading

Të kërkuara