Lajmet

Charles Dickens: Një zë për të varfërit

Published

on

Me vdekjen e Charles Dickensit në vitin 1870, një epitaf qarkulloi në Londër duke e shpallur shkrimtarin e ndjerë si “një simpatizues me të varfërit, të vuajturit dhe të shtypurit”. Nuk ishte pa arsye. Veprat e tij mbeten sinonim i pjesës së poshtme të shoqërisë viktoriane, një peizazh i banuar nga jetimët, punëtorët e fabrikave, prostitutat dhe ata që ishin zhytur në kohë të vështira. Dickensi u dha atyre një zë, u dha dinjitet. Dhe kjo trashëgimi mbizotëroi. Disa dekada më vonë, kritiku GK Chesterton e etiketoi Dickensin “zëdhënësin e të varfërve”. Shumë besonin se romanet e tij kishin ribërë pjesërisht axhendën politike dhe sociale.

KRITIKA

Por, jo të gjithë e mendonin kështu. George Orwell ishte ndër kritikët më të mprehtë kur ishte fjala për përkushtimin real të Dickensit ndaj reformës sociale. Orwelli thoshte se pjesa më e madhe e aksionit në romane zhvillohet në mjedise të klasës së mesme, që paraqesin “borgjezinë tregtare londineze dhe vendet ku ata rrinin”. Të varfërit e vërtetë, pretendonte Orwell, ishin lënë pas dore nga shkrimtari. “Ai nuk ka portret të një punëtori në bujqësi dhe vetëm një (Stephen Blackpool tek “Kohë të Vështira”) të një punëtori industrial.” Duke shkruar në vitet 1930, Orwelli pohoi se “nëse pyet një lexues të zakonshëm se cilin nga personazhet proletarë të Dickensit mund të kujtojë, tre nga ata që është pothuajse e sigurt se do të përmendë janë Bill Sikes, Sam Weller dhe Zonja Gamp. Një hajdut, një shërbëtor dhe një mami e dehur – jo tamam një grup përfaqësues i klasës punëtore angleze.”

Orwelli shkoi më tej, duke e dënuar Dickensin se nuk ishte një shkrimtar mjaftueshëm revolucionar. Pavarësisht imazhit të tij popullor si një kampion i të varfërve, ai nuk bëri thirrje për ristrukturimin e shoqërisë, për të krijuar një klimë më të barabartë. “Në realitet, objektivi i tij nuk ishte dhe aq shoqëria, se sa “natyra njerëzore”, argumentonte Orwelli. “I gjithë ‘mesazhi’ i tij është klishe: nëse njerëzit do të silleshin mirë, bota do të ishte e denjë.

Pavarësisht mungesës së atributeve dhe përcaktimeve të renditura nga Orwelli, Dickens ishte jashtëzakonisht popullor tek të varfërit, madje edhe anëtarët analfabetë të shoqërisë që paguanin për t’ua lexuar dikush tjetër, pjesën e re të veprës së tij të fundit. Duke vendosur një pjesë të mirë të skenave të librave të tij në mjedise të njohura për ta, Dickensi nxiti një etje për letërsi serioze që dikur e kishin humbur.

Dhe Dickensi i njihte vendet për të cilat shkruante. Ndryshe nga Orwelli, Etoniani i Vjetër, ai kishte përvojë më të drejtpërdrejtë me jetën në kohë të vështira. Në vitin 1824, i dërrmuar nga borxhet në rritje, babai i tij Xhon, u dërgua në një burg debitorësh, ku iu bashkua gruaja dhe fëmijët e tyre më të vegjël. 12-vjeçari Charles jetonte në një sërë banesash nëpër qytet; ai më vonë do të mbështetej tek pronarët dhe pronaret e tij, kur i popullonte romanet me londinezët e pasur.

Ai detyrohej gjithashtu të punonte 10 orë në ditë në një magazinë – “një shtëpi e vjetër e çmendur, e rrënuar… e tejmbushur me minj” – duke u ngjitur etiketat vazove me lustër  çizmesh. Kjo përvojë, e zhvendosur në një fabrikë shishesh, do të rivizitohej tek David Copperfield. Atje ai punoi së bashku me fëmijë të varfër të klasës punëtore, duke përfshirë një farë “Bob Fagin” – një emër që do ta huazonte tek Oliver Twist – duke i dhënë atij një pasqyrë rinore në një anë krejtësisht të ndryshme të shoqërisë.

Dickensi tregoi padiskutim empati të pamatë ndaj të varfërve që punojnë dhe atyre në shtresat më të ulëta të shoqërisë, që luftojnë për të përmirësuar veten në një sistem të manipuluar, qofshin këta fëmijë jetimë apo gra, siç është prostituta Nancy tek Oliver Twist. Ky vështrim dhe shqetësim nuk u shtri tek ata që nuk bëjnë mirë që përdorin krimin për të mbijetuar, apo për të përparuar në kurriz të të tjerëve. Ai nuk ishte admirues i turmës, e parë në portretizimin e rebelëve – pjesëmarrës tek trazirat antikatolike të Gordonit të vitit 1780 – tek Barnaby Rudge.

PISLLËK DHE SHKATËRRIM

Pavarësisht nga dështimet e tij të perceptuara, kur i popullonte romanet me njerëz nga shtresat më të varfra të shoqërisë dhe cialtdo qofshin dështimet e tij të perceptuara, për të ofruar zgjidhje për zhdukjen e varfërisë, vepra e Dickensit megjithatë hodhi një dritë të fortë në qoshet më të errëta të shoqërisë angleze – dhe, më së shpeshti, të Londrës.

Këto ishin qoshe të injoruara shumë kollaj nga bashkëkohësit e Dickensit. Letërsia e tij shkon në lagje të pa vizituara kurrë nga penat e të tjerëve. Shihni jetën reale të ishullit Jacob në bregun jugor të Tamizit, të përshkruar në faqet e Oliver Twist, se si përmban shtëpi “aq të ndyra, aq të mbyllura, sa ajri do të dukej se ishte shumë i ndotur edhe për papastërtitë dhe mjerimin”.

Në minimumin e tyre absolut, veprat e Charles Dickensit u ofruan shumë prej lexuesve të tij bashkëkohorë një dritare në një shtresë të shoqërisë përndryshe të padukshme për ta, një botë të fshehur. Romanet e tij mund të mos kenë çuar në reforma sociale në nivelin që është perceptuar zakonisht, por prodhimi i tij artistik me siguri e drejtoi vështrimin kolektiv drejt sëmundjeve shoqërore të Anglisë Viktoriane. / bota.al

Continue Reading

Lajmet

Tirana gati për koncertin e Kanye West, interes i madh për spektaklin e 11 korrikut

Published

on

Tirana po përgatitet të mirëpresë një nga ngjarjet më të mëdha muzikore të organizuara ndonjëherë në Shqipëri, me koncertin e reperit amerikan Kanye West, i planifikuar të mbahet më 11 korrik.

Interesi për këtë event ka qenë i jashtëzakonshëm, me një numër të madh biletash të shitura si nga publiku vendas, ashtu edhe nga vizitorë ndërkombëtarë.

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka publikuar pamje nga stadiumi i ndërtuar posaçërisht për këtë koncert, duke theksuar se interesi ndërkombëtar ka qenë edhe më i madh se ai për finalen e UEFA Conference League që u zhvillua në Tiranë.

Sipas tij, gjatë fundjavës së koncertit kryeqyteti shqiptar do të shndërrohet në një qendër të rëndësishme të muzikës dhe argëtimit.

“Eagle Stadium”, i ndërtuar pranë autostradës Tiranë–Durrës, është projektuar për të pritur rreth 60 mijë spektatorë. Organizatorët e konsiderojnë këtë event si koncertin më të madh muzikor të mbajtur ndonjëherë në Shqipëri.

Çmimet e biletave variojnë nga 120 euro për hyrjet standarde deri në 339 euro për paketat VIP.

Koncerti në Tiranë është pjesë e turneut botëror të Kanye West për vitin 2026, i cili ka tërhequr vëmendje të madhe ndërkombëtare. Vetëm një muaj më parë, artisti performoi në Stadiumin Olimpik Atatürk në Stamboll, ku organizatorët raportuan pjesëmarrjen e rreth 118 mijë spektatorëve.

Organizimin e koncertit në Tiranë e ka marrë përsipër kompania “Streetlife”, me seli në Berlin, e njohur për organizimin e koncerteve të artistëve ndërkombëtarë si 50 Cent, Drake, Snoop Dogg, Kendrick Lamar dhe Nicki Minaj./A.K/

Continue Reading

Lajmet

AUV njofton se analizat e reja janë në proces, qumështorja “Vita” sqaron publikimin e rezultateve të majit

Published

on

By

Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë (AUV) dhe qumështorja “Vita” janë përfshirë në një sqarim publik lidhur me rezultatet e analizave laboratorike të qumështit, pas një reagimi zyrtar të autoritetit rregullator në rrjetet sociale.

AUV-ja ka njoftuar opinionin se mostrat e marra më 2 korrik në qumështoren “Vita” janë ende në proces përpunimi dhe se institucioni nuk ka dërguar asnjë email me rezultate finale. Sipas agjencisë, shkrimi i publikuar nga kompania nuk paraqet qëndrimin zyrtar të institucionit dhe rezultatet do të bëhen publike vetëm pasi të verifikohen plotësisht nga autoritetet kompetente.

Nga ana tjetër, përfaqësuesit e qumështores “Vita” kanë reaguar menjëherë duke u shprehur të shtënuar nga ky sqarim i AUV-it. Kompania ka sqaruar se nuk ka publikuar rezultatet e korrikut, por ato të datës 4 maj, të cilat konfirmojnë se produktet e tyre janë 100% qumësht, pa qumësht pluhur dhe pa vaj palme. “Vita” shtoi se janë ende në pritje të mostrave të reja të cilat pritet të dalin në dritë në mes të muajit, dhe se po vazhdojnë grumbullimin e qumështit në shenjë respekti ndaj fermerëve lokalë. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Fakulteti i Psikologjisë në UBT pranon donacion prej 200 librash nga autorja Marianne Herzog

Published

on

By

Fakulteti i Psikologjisë në UBT ka pranuar një donacion prej 200 ekzemplarësh të librit “Beni, Lilly dhe Omid”, të shkruar nga autorja Marianne Herzog. Ky libër, me vlera të veçanta edukative dhe psikologjike, do të shërbejë si një literaturë e çmuar për pasurimin profesional dhe zhvillimin e mendimit kritik te studentët.

Librat u pranuan zyrtarisht nga Prof. Emrush Thaçi, i cili dha edhe një kontribut profesional në redaktimin e botimit, dhe Prof. Fatbardha Osmani-Qehaja. Me këtë rast, stafi akademik shprehu mirënjohje të thellë ndaj autores Herzog për humanizmin dhe mbështetjen e treguar ndaj psikologëve të ardhshëm.

Për realizimin e këtij donacioni, UBT falënderon veçanërisht Dr.  Xhezide Lumi për ndërmjetësimin e saj, si dhe znj. Drita Ibrahimi, e cila përfaqësoi autoren në organizimin dhe dorëzimin e librave.

Një falënderim i veçantë i dedikohet edhe kompanisë “Ballkan Petrol” Sh.P.K., e cila tregoi përgjegjësi të lartë sociale duke mundësuar transportin e librave nga Zvicra në Kosovë.

 

Continue Reading

Lajmet

Nis Akademia Verore e Fakultetit Media dhe Komunikim në UBT, në fokus teknologjia digjitale dhe bashkëpunimi me Universitetin e Elbasanit

Published

on

By

Ceremonia e hapjes mblodhi studentë, profesorë dhe pjesëmarrës të interesuar për zhvillimet bashkëkohore në fushën e medias, komunikimit dhe teknologjisë, duke krijuar një hapësirë për shkëmbimin e njohurive, përvojave dhe ideve inovative.

Në kuadër të programit të ditës së parë, Prof. Votim Hanolli mbajti ligjëratën me temën “Teknologjia Arsimore dhe Mjetet Digjitale”, ku trajtoi ndikimin e teknologjive moderne në procesin e mësimdhënies dhe të të nxënit. Gjatë prezantimit u diskutua rëndësia e përdorimit të platformave dhe mjeteve digjitale në edukim, si dhe roli i tyre në zhvillimin e kompetencave të reja profesionale, komunikimit efektiv dhe përshtatjes me kërkesat e epokës digjitale.

Po ashtu, Prof. Halil Ponik mbajti ligjëratën me temën “Aktiviteti i përbashkët me Universitetin e Elbasanit”, ku prezantoi bashkëpunimin akademik ndërinstitucional dhe rëndësinë e projekteve të përbashkëta në avancimin e arsimit të lartë.

Gjatë sesioneve u zhvilluan diskutime interaktive me pjesëmarrësit, të cilët patën mundësinë të ndajnë përvoja, të parashtojnë pyetje dhe të diskutojnë mbi sfidat dhe mundësitë që teknologjia dhe bashkëpunimi akademik sjellin për profesionistët e ardhshëm të medias dhe komunikimit.

Akademia Verore e Fakultetit të Media dhe Komunikimit do të vazhdojë edhe në ditët në viim me ligjërata, punëtori dhe aktivitete në terren, duke ofruar një platformë të rëndësishme për zhvillimin akademik dhe profesional të studentëve, si dhe për promovimin e inovacionit dhe bashkëpunimit në fushën e medias dhe komunikimit. /E.S/

Continue Reading

Të kërkuara