Lajmet

Charles Dickens: Një zë për të varfërit

Published

on

Me vdekjen e Charles Dickensit në vitin 1870, një epitaf qarkulloi në Londër duke e shpallur shkrimtarin e ndjerë si “një simpatizues me të varfërit, të vuajturit dhe të shtypurit”. Nuk ishte pa arsye. Veprat e tij mbeten sinonim i pjesës së poshtme të shoqërisë viktoriane, një peizazh i banuar nga jetimët, punëtorët e fabrikave, prostitutat dhe ata që ishin zhytur në kohë të vështira. Dickensi u dha atyre një zë, u dha dinjitet. Dhe kjo trashëgimi mbizotëroi. Disa dekada më vonë, kritiku GK Chesterton e etiketoi Dickensin “zëdhënësin e të varfërve”. Shumë besonin se romanet e tij kishin ribërë pjesërisht axhendën politike dhe sociale.

KRITIKA

Por, jo të gjithë e mendonin kështu. George Orwell ishte ndër kritikët më të mprehtë kur ishte fjala për përkushtimin real të Dickensit ndaj reformës sociale. Orwelli thoshte se pjesa më e madhe e aksionit në romane zhvillohet në mjedise të klasës së mesme, që paraqesin “borgjezinë tregtare londineze dhe vendet ku ata rrinin”. Të varfërit e vërtetë, pretendonte Orwell, ishin lënë pas dore nga shkrimtari. “Ai nuk ka portret të një punëtori në bujqësi dhe vetëm një (Stephen Blackpool tek “Kohë të Vështira”) të një punëtori industrial.” Duke shkruar në vitet 1930, Orwelli pohoi se “nëse pyet një lexues të zakonshëm se cilin nga personazhet proletarë të Dickensit mund të kujtojë, tre nga ata që është pothuajse e sigurt se do të përmendë janë Bill Sikes, Sam Weller dhe Zonja Gamp. Një hajdut, një shërbëtor dhe një mami e dehur – jo tamam një grup përfaqësues i klasës punëtore angleze.”

Orwelli shkoi më tej, duke e dënuar Dickensin se nuk ishte një shkrimtar mjaftueshëm revolucionar. Pavarësisht imazhit të tij popullor si një kampion i të varfërve, ai nuk bëri thirrje për ristrukturimin e shoqërisë, për të krijuar një klimë më të barabartë. “Në realitet, objektivi i tij nuk ishte dhe aq shoqëria, se sa “natyra njerëzore”, argumentonte Orwelli. “I gjithë ‘mesazhi’ i tij është klishe: nëse njerëzit do të silleshin mirë, bota do të ishte e denjë.

Pavarësisht mungesës së atributeve dhe përcaktimeve të renditura nga Orwelli, Dickens ishte jashtëzakonisht popullor tek të varfërit, madje edhe anëtarët analfabetë të shoqërisë që paguanin për t’ua lexuar dikush tjetër, pjesën e re të veprës së tij të fundit. Duke vendosur një pjesë të mirë të skenave të librave të tij në mjedise të njohura për ta, Dickensi nxiti një etje për letërsi serioze që dikur e kishin humbur.

Dhe Dickensi i njihte vendet për të cilat shkruante. Ndryshe nga Orwelli, Etoniani i Vjetër, ai kishte përvojë më të drejtpërdrejtë me jetën në kohë të vështira. Në vitin 1824, i dërrmuar nga borxhet në rritje, babai i tij Xhon, u dërgua në një burg debitorësh, ku iu bashkua gruaja dhe fëmijët e tyre më të vegjël. 12-vjeçari Charles jetonte në një sërë banesash nëpër qytet; ai më vonë do të mbështetej tek pronarët dhe pronaret e tij, kur i popullonte romanet me londinezët e pasur.

Ai detyrohej gjithashtu të punonte 10 orë në ditë në një magazinë – “një shtëpi e vjetër e çmendur, e rrënuar… e tejmbushur me minj” – duke u ngjitur etiketat vazove me lustër  çizmesh. Kjo përvojë, e zhvendosur në një fabrikë shishesh, do të rivizitohej tek David Copperfield. Atje ai punoi së bashku me fëmijë të varfër të klasës punëtore, duke përfshirë një farë “Bob Fagin” – një emër që do ta huazonte tek Oliver Twist – duke i dhënë atij një pasqyrë rinore në një anë krejtësisht të ndryshme të shoqërisë.

Dickensi tregoi padiskutim empati të pamatë ndaj të varfërve që punojnë dhe atyre në shtresat më të ulëta të shoqërisë, që luftojnë për të përmirësuar veten në një sistem të manipuluar, qofshin këta fëmijë jetimë apo gra, siç është prostituta Nancy tek Oliver Twist. Ky vështrim dhe shqetësim nuk u shtri tek ata që nuk bëjnë mirë që përdorin krimin për të mbijetuar, apo për të përparuar në kurriz të të tjerëve. Ai nuk ishte admirues i turmës, e parë në portretizimin e rebelëve – pjesëmarrës tek trazirat antikatolike të Gordonit të vitit 1780 – tek Barnaby Rudge.

PISLLËK DHE SHKATËRRIM

Pavarësisht nga dështimet e tij të perceptuara, kur i popullonte romanet me njerëz nga shtresat më të varfra të shoqërisë dhe cialtdo qofshin dështimet e tij të perceptuara, për të ofruar zgjidhje për zhdukjen e varfërisë, vepra e Dickensit megjithatë hodhi një dritë të fortë në qoshet më të errëta të shoqërisë angleze – dhe, më së shpeshti, të Londrës.

Këto ishin qoshe të injoruara shumë kollaj nga bashkëkohësit e Dickensit. Letërsia e tij shkon në lagje të pa vizituara kurrë nga penat e të tjerëve. Shihni jetën reale të ishullit Jacob në bregun jugor të Tamizit, të përshkruar në faqet e Oliver Twist, se si përmban shtëpi “aq të ndyra, aq të mbyllura, sa ajri do të dukej se ishte shumë i ndotur edhe për papastërtitë dhe mjerimin”.

Në minimumin e tyre absolut, veprat e Charles Dickensit u ofruan shumë prej lexuesve të tij bashkëkohorë një dritare në një shtresë të shoqërisë përndryshe të padukshme për ta, një botë të fshehur. Romanet e tij mund të mos kenë çuar në reforma sociale në nivelin që është perceptuar zakonisht, por prodhimi i tij artistik me siguri e drejtoi vështrimin kolektiv drejt sëmundjeve shoqërore të Anglisë Viktoriane. / bota.al

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 11 korrik 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 Foto: Më 11 korrik 1997, Serbia e dënoi në mungesë me 20 vjet burg: Adem Jashari

11 korrik 1994

Përfundoi gjykimi në Prishtinë, aktgjykimi shpallet të premten

Sot përfundoi gjykimi i 14 shqiptarëve në procesin e montuar politik në Prishtinë.

Gjatë seancës së sotme fjalën përfundimtare e dhanë një pjesë e mbrojtësve dhe të akuzuarit.

Të gjithë mbrojtësit dhe të akuzuarit thanë se nëse kjo gjykatë do të jetë e pavarur në rastin e marrjes së vendimit me dritën e fakteve dhe në bazë të ligjit, atëherë nuk mund të merr vendim tejtër, përpos vendim për lirimin e të akuzuarve.

Aktgjykimi komunikohet të premtën, më 15 korrik, në orën 11.

 

11 korrik 1995

Inspeksioni sanitar serb mbylli në Mitrovicë me rrethinë 43 objekte e 10 ordinanca shëndetësore

Inspeksioni sanitar serb i të ashtuquajturit “qark” të Mitrovicës gjatë këtij viti, për shkak të gjoja parregullësive, mbylli 43 objekte dhe bëri 407 padi për kundërvajtje, 11 padi penale dhe shqiptoi 17 dënime mandatore.

Siç shkruan gazeta “Jedinstvo”, inspkesioni sanitar serb ndaloi punën e 10 ordinancave shëndetësore. Në mesin e tyre dy ordinanca ishin pronë e shoqatës humanitare “Nëna Terezë”, të cilat u mbyllën për shkak se gjoja nuk qenkan regjistruar në gjykatën ekonomike, e as në kuvendin komunal të Mitrovicës. Gazeta serbe shoqatën “Nëna Terezë” e cilëson si të ashtuquajtur shoqatë humanitare, e cila na qenka në shërbim të “lëvizjes separatiste”!?

Dihet mirëfilli se kjo shoqatë humanitare i ka furnizuar me barna dhe pajisje shëndetësore edhe shumë klinika të administruara nga serbët dhe atëherë nuk është quajtur “shoqatë e ashtuquajtur”, përkundrazi vetë mjekët serbë i kanë shprehur mirënjohje madje edhe me shkrim.

 

11 korrik 1997

Për 15 shqiptarë – 264 vjet burg!

Sot, në gjykatën e instaluar serbe në Prishtinë u shpall aktgjykimi kundër të akuzuarve në procesin e montuar politik kundër 15 shqiptarëve, të akuzuar për “terrorizëm dhe për ndihmë dhënë terroristëve”.

I akuzuari i parë në këtë proces, Besim Rama u dënua me 20 vjet burg, Idriz Asllani me 15, ndërsa Avni Nura me 4 vjet burg.

Dymbëdhjetë të akuzuarve tjerë, gjyqi ndaj të cilëve u bë në mungesë, respektivisht me arsyetimin se ata “gjenden në arrati” iu shqiptuan dënime drakonike: Adem Jashari u dënua me 20 vjet burg, Jakup Nura – 20, Fadil Kadriu – 20, Nuredin Lushtaku – 20, Sabit Jashari – 20, Rafet Rama – 20, Sami Lushtaku – 20, Iljaz Kadriu – 20, Rexhep Selimi – 20, Hashim Thaçi – 10, Zenel Kadriu – 20 dhe Ali Jonuzi – 15.

Në një proces i cili u përcoll me parregullësi të mëdha dhe gjatë të cilit mbrojtësit e të akuzuarve zbuluan në tërësi falsitetin e aktakuzës, akuzuesi nuk hoqi dorë nga aktakuza e konstruktuar me të pavërteta dhe e mbështetur vetëm në deklaratat e nxjerra me dhunë nga tre të burgosurit, të cilat ata më vonë i mohuan para gjyqit.

Dënimet me byurg të shqiptuara kundër 15 të akuzuarve, që bëjnë gjithsej 264 vjet burg, janë ndër dënimet më drakonike, të shqiptuara në proceset githnjë më të shpeshta të montuara politike kundër shqiptarëve në Kosovë.

Ky është procesi i dytë i madh i montuar kundër shqiptarëve i bërë këtë vit nga serbët e instaluar në gjykatat në Kosovë.

Në procesin kundër 20 shqiptarëve, të akuzuar si anëtarë të Lëvizjes për Çlirimin Kombëtar të Kosovës (LKÇK), më 30 maj u shqiptuan gjithsej 107 vjet burg.

 

11 korrik 1998

Sulm masiv i forcave serbe kundër Loxhës, popullsia largohget edhe nga dy lagje të Pejës

Forcat serbe filluan sot në orën 7:30 një sulm masiv kundër fshatit Loxhë afër Pejës. Aktivistët e LDK-së i thanë QIK-ut se fshati po granatohet me armë të ndryshme nga pozicionet e forcave serbe në Zagërmë, në Raushiq, në Gorazhdec dhe në Çerhane.

Tym e flakë shihet të dalë nga disa shtëpi në Loxhë, ndërsa popullsia e fshatit dhe e dy lagjeve të Pejës: “Dardania 1” dhe “Dardania 2” që gjenden afër Loxhës, ka filluar të largohet nga qyteti në drejtim të Malit të Zi.

Në Pejë mbretëron panik i madh. Qyteti është mbajtur në gjendje shtetrrethimi për disa javë rresht. Granatimet e përditshme të fshatrave, terrori fizik e psiqik brenda në qytet i policëve, i ushtarëve dhe i paramilitarëve serbë dhe sulmet e rrefushme nëpër fshatrat e kësaj komune kanë krijuar ambientin e frikës së madhe.

Dega e LDK-së në Pejë e vlerëson gjendjen në qytet alarmante. Këtu ishin strehuar përkohësisht rreth 30 000 banorë të ikur prej fshatrave rreth Pejës e Deçanit që janë sulmuar më herët nga forcat serbe.

Udhëheqja e Degës së LDK-së në Pejë kërkon ndërhyrje urgjente të faktorëve ndërkombëtarë për të ndërprerë sulmet dhe shtetrrethimin e forcave serbe.

I bëhet thirrje misionit të vëzhguesve të huaj që të vizitojë urgjentisht Pejën për të parë përmasat e sulmeve serbe dhe për të ndikuar në ndërprerjen e menjëhershme të tyre.

 

Në kufirin Kosovë-Shqipëri forcat e ushtrisë serbe vranë dy shqiptarë

Dje, derisa po kalonin kufirin Kosovë-Shqipëri, forcat e ushtrisë serbe në rrethana të pasqaruara vranë të rinjtë Ylber Zenel Fanaj dhe Albrim Zaim Fanaj nga fshati Vërmicë, bën të ditur KI i Degës së LDK-së në Zhur.

I njëjti burim saktëson se identifikimin e kufomave e kanë bërë vetë forcat e ushtrisë serbe.

Po ashtu dje rreth orës 15:00, katër automjete të blinduara të ushtrisë serbe ndërhynë në fshatin Vërmicë dhe arrestuan dr. Naim Fanajn, Beqir e Bekim Fanajn dhe Haxhi Kurtajn.

I arrestuari i parë dr. Naim Fanaj është dërguar me dhunë në ambulancën e fshatit ku punon, ndërsa ushtria serbe plaçkiti të gjitha barnat që gjendeshin në ambulancë.

Të arrestuarit janë liruar mbrëmë në orët e vona të natës.

Gjithashtu mbrëmë, nga Vërmica ka patur zhvendosje të popullatës shqiptare, e cila është vendosur në Zhur.

 

Forcat serbe sulmuan në mbrëmje Strellcin e Epërm

Në Strellc të Epërm, në orën 17:50 kanë nisur sulme të rrepta në mes forcave serbe, duke përfshirë edhe forcat ushtarake.

Ky fshat po granatohet me armë të ndryshme. Nga disa shtëpi vërehet tym e flakë, i tha në 18:30 QIK-ut një dëshmitar që gjendej vetëm 200 metra nga vendi i ngjarjes.

U granatuan disa fshatra të Shalës së Bajgorës

Prej orës 12:30 janë granatuar fshatrat Kutllovc, Bare, Mazhiq, Vidishiq dhe Stantërg në Shalën e Bajgorës. Granatimet janë bërë nga kodra e fshatit Koshtovë, ku gjendet një bazë ushtarake jugosllave. Nuk ka njoftime për të vrarët e të plagosurit eventualë.

Granatimet e sotme si edhe sulmet e mëparshme në fshatrat Pantinë, Okrashticë e Çabër dëshmojnë se forcat serbe po e zgjerojnë konfliktin edhe në këtë pjesë të Kosovës.

 

 

 

Continue Reading

Vendi

United Hospital kujdeset për shëndetin e mërgimtarëve me pako ekskluzive të kontrolleve mjekësore

Published

on

By

Sezoni i pushimeve në Kosovë nuk është vetëm një mundësi për t’u ribashkuar me familjen dhe miqtë, por edhe koha ideale për t’i kushtuar vëmendje shëndetit. Me këtë synim, United Hospital ka lansuar pako të veçanta të kontrolleve mjekësore, të dedikuara për mërgimtarët që kalojnë pushimet në vendlindje.

Duke pasur parasysh se në shumë shtete evropiane vizitat specialistike dhe ekzaminimet diagnostike shoqërohen me lista të gjata pritjeje, United Hospital u ofron bashkatdhetarëve mundësinë që të kryejnë kontrollet e nevojshme shpejt, me diagnostikë moderne dhe kujdes profesional, pa e humbur kohën e çmuar të pushimeve.

Edmond Hajrizi, drejtues i United Hospital dhe një personalitet i njohur i botës akademike me arritje të spikatura shkencore e inovative, e konsideron diasporën shqiptare një nga shtyllat më të rëndësishme të zhvillimit ekonomik dhe shoqëror të Kosovës. Duke qenë se vetë është rritur dhe shkolluar në Perëndim, ai e njeh nga afër realitetin dhe sfidat me të cilat përballen bashkatdhetarët në sistemet shëndetësore të vendeve ku jetojnë.

Sipas Hajrizit, ofrimi i kujdesit shëndetësor cilësor, të shpejtë dhe të standardeve ndërkombëtare për mërgimtarët është një prioritet strategjik i United Hospital. “Diaspora ka një rol të pazëvendësueshëm në zhvillimin e Kosovës dhe ne kemi përgjegjësi t’i ofrojmë shërbime shëndetësore që i japin siguri, besim dhe qetësi gjatë qëndrimit në vendlindje,” thekson ai, duke e cilësuar investimin në shëndetin e mërgimtarëve si një investim të drejtpërdrejtë në mirëqenien e familjeve dhe në të ardhmen e vendit.

Paketat promocionale përfshijnë kontrolle të planifikuara sipas nevojave të pacientëve, duke mundësuar vlerësim të hershëm të gjendjes shëndetësore dhe parandalim të sëmundjeve. Qasja multidisiplinare, teknologjia bashkëkohore dhe stafi i specializuar synojnë t’u ofrojnë mërgimtarëve një përvojë të sigurt dhe efikase gjatë qëndrimit në Kosovë.

Nga United Hospital theksojnë se investimi në shëndet është investimi më i rëndësishëm, duke i ftuar mërgimtarët që ta shfrytëzojnë kohën e pushimeve për kontrolle parandaluese dhe diagnostikim në kohë, në mënyrë që të rikthehen në vendet ku jetojnë me më shumë siguri dhe mirëqenie.

Për informata dhe rezervime, qytetarët mund të kontaktojnë në numrat 038 60 70 70 dhe 046 60 70 70, ose të vizitojnë United Hospital në M2 Prishtinë–Ferizaj, Km 7, Prishtinë./rajonipress/

Continue Reading

Vendi

Rekord i regjistrimeve në UBT: Mbi 2 mijë studentë regjistrohen që në ditët e para

Published

on

By

Në një kohë rekorde që nga nisja e regjistrimeve, mbi 2000 studentë i kanë besuar UBT-së si institucioni lider i arsimit të lartë në Kosovë për të formësuar të ardhmen e tyre.

Ky fluks i jashtëzakonshëm tregon besimin e madh që të rinjtë kanë te ky institucion, i cili ofron mundësi të pakufizuara akademike me mbi 50 programe studimi dhe mbi 150 specializime të ndryshme në fushat më të kërkuara të tregut.

Me një traditë suksesi prej një çerek shekulli, UBT garanton studime të nivelit cilësor, punësim të sigurt dhe një karrierë të suksesshme globale.

Profesionin që keni ëndërruar mund ta gjeni dhe ta zhvilloni këtu, ndaj mos prisni më, por siguroni vendin tuaj duke aplikuar tani në faqen zyrtare: apliko.ubt-uni.net.

Continue Reading

Lajmet

Përfundoi me sukses Akademia Ndërkombëtare Verore në Shkencat Mjekësore 2026

Published

on

Sot u përmbyll me sukses Akademia Ndërkombëtare Verore në Shkencat Mjekësore 2026, një aktivitet akademik që mblodhi profesorë, profesionistë të shëndetësisë dhe studentë për të trajtuar temat më bashkëkohore në fushën e kujdesit shëndetësor.

Dita përmbyllëse iu kushtua rolit të mjekësisë nukleare në diagnostikimin dhe stadifikimin e kancerit të gjirit, me ligjërata të mbajtura nga Prof. Ismet Bajrami.

Gjatë sesioneve u prezantuan zhvillimet më të fundit në përdorimin e PET/CT me 18F-FDG, biopsinë e nyjës limfatike sentinel me Tc99m dhe skanimin e kockave për vlerësimin e metastazave.

Këto metoda përfaqësojnë standardet më moderne në diagnostikimin e saktë dhe planifikimin e trajtimit onkologjik, duke mundësuar vendimmarrje më të informuar klinike dhe përmirësim të rezultateve te pacientët.

Akademia shërbeu si një platformë e rëndësishme për shkëmbimin e njohurive shkencore, ndarjen e përvojave profesionale dhe forcimin e bashkëpunimit ndërmjet profesionistëve të shëndetësisë.

Organizimi i saj dëshmoi edhe një herë rëndësinë e edukimit të vazhdueshëm profesional dhe të ndjekjes së inovacioneve më të fundit në mjekësi.

Në përfundim, organizatorët falënderuan të gjithë ligjëruesit dhe pjesëmarrësit për kontributin e tyre në suksesin e kësaj akademie, e cila u mbyll me një mesazh të qartë: investimi në dije është investim në cilësinë e kujdesit shëndetësor dhe në të ardhmen e pacientëve.

Continue Reading

Të kërkuara