Lajmet

Charles Dickens: Një zë për të varfërit

Published

on

Me vdekjen e Charles Dickensit në vitin 1870, një epitaf qarkulloi në Londër duke e shpallur shkrimtarin e ndjerë si “një simpatizues me të varfërit, të vuajturit dhe të shtypurit”. Nuk ishte pa arsye. Veprat e tij mbeten sinonim i pjesës së poshtme të shoqërisë viktoriane, një peizazh i banuar nga jetimët, punëtorët e fabrikave, prostitutat dhe ata që ishin zhytur në kohë të vështira. Dickensi u dha atyre një zë, u dha dinjitet. Dhe kjo trashëgimi mbizotëroi. Disa dekada më vonë, kritiku GK Chesterton e etiketoi Dickensin “zëdhënësin e të varfërve”. Shumë besonin se romanet e tij kishin ribërë pjesërisht axhendën politike dhe sociale.

KRITIKA

Por, jo të gjithë e mendonin kështu. George Orwell ishte ndër kritikët më të mprehtë kur ishte fjala për përkushtimin real të Dickensit ndaj reformës sociale. Orwelli thoshte se pjesa më e madhe e aksionit në romane zhvillohet në mjedise të klasës së mesme, që paraqesin “borgjezinë tregtare londineze dhe vendet ku ata rrinin”. Të varfërit e vërtetë, pretendonte Orwell, ishin lënë pas dore nga shkrimtari. “Ai nuk ka portret të një punëtori në bujqësi dhe vetëm një (Stephen Blackpool tek “Kohë të Vështira”) të një punëtori industrial.” Duke shkruar në vitet 1930, Orwelli pohoi se “nëse pyet një lexues të zakonshëm se cilin nga personazhet proletarë të Dickensit mund të kujtojë, tre nga ata që është pothuajse e sigurt se do të përmendë janë Bill Sikes, Sam Weller dhe Zonja Gamp. Një hajdut, një shërbëtor dhe një mami e dehur – jo tamam një grup përfaqësues i klasës punëtore angleze.”

Orwelli shkoi më tej, duke e dënuar Dickensin se nuk ishte një shkrimtar mjaftueshëm revolucionar. Pavarësisht imazhit të tij popullor si një kampion i të varfërve, ai nuk bëri thirrje për ristrukturimin e shoqërisë, për të krijuar një klimë më të barabartë. “Në realitet, objektivi i tij nuk ishte dhe aq shoqëria, se sa “natyra njerëzore”, argumentonte Orwelli. “I gjithë ‘mesazhi’ i tij është klishe: nëse njerëzit do të silleshin mirë, bota do të ishte e denjë.

Pavarësisht mungesës së atributeve dhe përcaktimeve të renditura nga Orwelli, Dickens ishte jashtëzakonisht popullor tek të varfërit, madje edhe anëtarët analfabetë të shoqërisë që paguanin për t’ua lexuar dikush tjetër, pjesën e re të veprës së tij të fundit. Duke vendosur një pjesë të mirë të skenave të librave të tij në mjedise të njohura për ta, Dickensi nxiti një etje për letërsi serioze që dikur e kishin humbur.

Dhe Dickensi i njihte vendet për të cilat shkruante. Ndryshe nga Orwelli, Etoniani i Vjetër, ai kishte përvojë më të drejtpërdrejtë me jetën në kohë të vështira. Në vitin 1824, i dërrmuar nga borxhet në rritje, babai i tij Xhon, u dërgua në një burg debitorësh, ku iu bashkua gruaja dhe fëmijët e tyre më të vegjël. 12-vjeçari Charles jetonte në një sërë banesash nëpër qytet; ai më vonë do të mbështetej tek pronarët dhe pronaret e tij, kur i popullonte romanet me londinezët e pasur.

Ai detyrohej gjithashtu të punonte 10 orë në ditë në një magazinë – “një shtëpi e vjetër e çmendur, e rrënuar… e tejmbushur me minj” – duke u ngjitur etiketat vazove me lustër  çizmesh. Kjo përvojë, e zhvendosur në një fabrikë shishesh, do të rivizitohej tek David Copperfield. Atje ai punoi së bashku me fëmijë të varfër të klasës punëtore, duke përfshirë një farë “Bob Fagin” – një emër që do ta huazonte tek Oliver Twist – duke i dhënë atij një pasqyrë rinore në një anë krejtësisht të ndryshme të shoqërisë.

Dickensi tregoi padiskutim empati të pamatë ndaj të varfërve që punojnë dhe atyre në shtresat më të ulëta të shoqërisë, që luftojnë për të përmirësuar veten në një sistem të manipuluar, qofshin këta fëmijë jetimë apo gra, siç është prostituta Nancy tek Oliver Twist. Ky vështrim dhe shqetësim nuk u shtri tek ata që nuk bëjnë mirë që përdorin krimin për të mbijetuar, apo për të përparuar në kurriz të të tjerëve. Ai nuk ishte admirues i turmës, e parë në portretizimin e rebelëve – pjesëmarrës tek trazirat antikatolike të Gordonit të vitit 1780 – tek Barnaby Rudge.

PISLLËK DHE SHKATËRRIM

Pavarësisht nga dështimet e tij të perceptuara, kur i popullonte romanet me njerëz nga shtresat më të varfra të shoqërisë dhe cialtdo qofshin dështimet e tij të perceptuara, për të ofruar zgjidhje për zhdukjen e varfërisë, vepra e Dickensit megjithatë hodhi një dritë të fortë në qoshet më të errëta të shoqërisë angleze – dhe, më së shpeshti, të Londrës.

Këto ishin qoshe të injoruara shumë kollaj nga bashkëkohësit e Dickensit. Letërsia e tij shkon në lagje të pa vizituara kurrë nga penat e të tjerëve. Shihni jetën reale të ishullit Jacob në bregun jugor të Tamizit, të përshkruar në faqet e Oliver Twist, se si përmban shtëpi “aq të ndyra, aq të mbyllura, sa ajri do të dukej se ishte shumë i ndotur edhe për papastërtitë dhe mjerimin”.

Në minimumin e tyre absolut, veprat e Charles Dickensit u ofruan shumë prej lexuesve të tij bashkëkohorë një dritare në një shtresë të shoqërisë përndryshe të padukshme për ta, një botë të fshehur. Romanet e tij mund të mos kenë çuar në reforma sociale në nivelin që është perceptuar zakonisht, por prodhimi i tij artistik me siguri e drejtoi vështrimin kolektiv drejt sëmundjeve shoqërore të Anglisë Viktoriane. / bota.al

Continue Reading

Lajmet

PDK kërkon procedimin me urgjencë të ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara

Published

on

By

Shefi i Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Arian Tahiri, i ka bërë thirrje Qeverisë së Kosovës që të sjellë sa më parë në Kuvend plotësim-ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara.

Në një konferencë për media, Tahiri bëri të ditur se amendamentet ligjore tashmë janë draftuar dhe proceduar nga grupi i tij parlamentar, ndërsa kërkoi nga ekzekutivi që të mos e zvarrisë këtë proces.

“Miratimi i deklaratës në mbështetje të UÇK-së ishte vetëm hapi i parë që shprehu vullnetin politik të deputetëve. Por kjo nuk mjafton. Institucionet duhet të kalojnë te veprimet konkrete dhe të sigurojnë mbështetje të plotë për ish-krerët e UÇK-së që po gjykohen në Hagë”, deklaroi Tahiri.

Ai u bëri thirrje të gjitha subjekteve politike për unitet dhe pjekuri karshi kësaj çështjeje, duke theksuar se lufta çlirimtare dhe trashëgimia e UÇK-së u përket të gjithë qytetarëve. Tahiri gjithashtu vuri në dukje reagimet e diasporës shqiptare në Evropë e Amerikë, të cilët përmes protestave po shprehin pakënaqësinë ndaj zhvillimeve të fundit procesuale në Hagë. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 29 shtator 1993-1998

Published

on

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 

 

29 shtator 1993

 

Klaus Kinkel: Gjermania angazhohet për vendosjen e trupave të NATO-s në Kosovë

 

Ministri gjerman i Punëve të Jashtme, Klaus Kinkel, këto ditë i deklaroi gazetës “Frankfurter Algemaine” se delegacioni gjerman në Sesionin e 48-të të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, do të angazhohet për zgjerimin e NATO-s me anëtarë të rinj nga Evropa Lindore, si dhe për vendosjen e forcave të NATO-s në Kosovë me qëllim të evitimit të luftës.

Sipas Kinkelit, pas përfundimit të marrëveshjes së Gjenevës për aspektet e ndarjes së Bosnjës, si hap i madh për vendosjen e paqes në rajon, një konferencë e ngjashme duhet të organizohet për Kosovën dhe për Maqedoninë. Për realizimin e këtij plani, siç shkruan “Frankfurter Allgemaine”, Kinkeli ka arritur të përfitojë mbështetjen e evroperëndimorëve, por edhe jo plotësisht atë të amerikanëve.

 

 

29 shtator 1994

 

Prani e madhe kërcënuese e forcave serbe në Podujevë

 

Në qendër të Podujevës dhe në rrethinë e saj, sidomos në zonën kufitare Kosovë – Serbi, policia dhe ushtria serbe bashkë me një numër civilësh po demonstrojnë sot forcën e tyre.

Në orën 11:00, forcat e policisë filluan ushtrimin e pushtimit të godinës së administratës komunale, e cila gjendet në qendër të Podujevës.

Njoftohet se disa aksione të milicisë serbe po zhvillohen edhe në ndërtesat e banimit, gjoja me qëllim të kapjes së terroristëve.

Ndërsa nga drithniku i Podujevës, ngrehina dominante në qytet, që gjendet nja pesëqind metra larg qendrës në lindje të Podujevës dhe ku janë vendosur që nga dita e pardjeshme rreth 150 ushtarakë serbë, sot po shtihet me murtaja shkollore.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Podujevë njoftoi se gjatë ditës së djeshme u bënë stërvitje ushtarake në fshatrat Përpellac, deri në orën 22:00 dhe në Dumnicë, deri në orën 19:00.

Në Dumnicë forcat ushtarake serbe janë vendosur në lokalin e vjetër të shkollës fillore.

Gjatë ditës së djeshme mbi Podujevë dhe rrethinë ka pasur edhe fluturime të aeroplanëve dhe helikopterëve ushtarakë.

Dje pas dite në nga Prishtina në drejtim të Podujevës shkuan shumë tankse.

Disa dëshmitarë thanë se edhe sot në mëngjes nga Prishtina në drejtim të Podujevës shkuan mjete të motorizuara të ushtrisë serbe.

Podujeva me rrethinë ka qenë vitin e fundit në shënjestër të represionit serb. Me pretekst të kërkimit të armëve janë bastisur mbi 1.000 familje, ndërsa numri i shqiptarëve të keqtrajtuar e të rrahur është edhe më i madh. Një numër i madh shqiptarësh janë arrestuar e dënuar, kurse disa prej tyre janë vrarë gjatë aksioneve të policisë serbe.

Javëve të fundit është shtuar represioni kundër udhëheqësve lokalë shqiptarë,  sidomos kundër funksionarëve të LDK-së dhe gazetarëve.

Dega e LDK-së vlerëson se gjendja në komunën e Podujevës është tensionuar edhe më shumë sot nga prania e jashtëzakonisht e madhe e forcave serbe.

Prania e forcave serbe është shtuar edhe në komunën e Prishtinës.

Sot rreth orës 11 filluan të shtënat me armë në afërsi të lagjes “Dragodani”, në pjesën perëndimore të Prishtinës. Banorët e shqetësuar të kësaj lagjeje thonë se po shtihet me armë të llojllojshme. Prania dhe lëvizjet e mëdha të ushtrisë përfshijnë sot territorin prej kazermës ushtarake në rrugën Prishtinë – Mitrovicë e deri te varrezat e qytetit të Prishtinës.

Si në Podujevë, ashtu edhe në Prishtinë zyrtarët e mediumet serbe nuk kanë paralajmëruar dhe nuk kanë dhënë kurrëfarë njoftimi për shkakun e kësaj pranie të shtuar të forcave serbe dhe të daljes së ushtrisë nga kazermat ushtarake.

 

 

29 shtator 1995

 

Ndërhyrje e policisë në lokalet e lidhjes së arsimtarëve shqiptarë “Naim Frashëri” në Prishtinë

 

Dy inspektorë të sigurimit serb ndërhynë sot në lokalet e lidhjes së arsimtarëve shqiptarë “Naim Frashëri” në Prishtinë.

Ata hynë në zyrë në orën dhjetë dhe qëndruan deri në 12:15.

Ata kërkuan kryetarin e LASH-it Rexhep Osmanin dhe Zijadin Gashin, anëtar i Kryesisë së LASH-it dhe kryetar i Këshillit të Arsimit të komunës së Prishtinës.

Inspektorët bastisën të gjitha zyrat e LASH-it dhe morën materiale të ndryshme. Inspektorët nuk lanë dëshmi për materialin që e morën.

Inspektorët legjitimuan punëtorët në zyrë dhe ata që shkuan në zyrë me punë të ndryshme.

Një grup arsimtarësh nga shkolla fillore “Rilindja” të fshatit Çifllak i komunës së Rahovecit ishin në Prishtinë, respektivisht në LASH “Naim Frashëri” për t’u konsultuar me zotin Rexhep Osmani për disa çështje të punës në shkollë, mirëpo në lokalin e LASH-it ata gjetën punëtorët e sigurimit serb.

Arsimtarët thanë se u morëm në pyetje për shkaqet e ardhjes së tyre në LASH.

Arsimtarëve Halit Sahitajt, Tahir Thaçit, Sokol Bajraktarit dhe Hasan Thaçit iu morën letërnjoftimet.

Arsimtarët u pyetën për një orë e gjysmë se për çfarë shkaku kishin ardhur në Prishtinë, kend e kërkonin, kur mbahet mbledhja, në cilën shkollë punojnë, cili është drejtor i shkollës, nga përse shkolla quhet “Rilindja”, çka u duhet Rexhep Osmani, tjerë.

Arsimtarët nga fhati Çiflak i thanë QIK-ut se ishin parë edhe arsimtarë të tjerë nga shkolla fillore “Rilindja” e Keçekollës, zotërit Hamiti, Idrizi, pas disa minutave erdhën edhe disa tjerë nga Gjakova, Lipjani dhe Dragashi.

Sjelljet e organit të sigurimit serbë nuk ishin të natyrës brutale, përveç të disa provokacioneve të vogla.

 

 

29 shtator 1997

 

Njoftim i DPA për gjendjen në Kosovë

 

Agjencia DPA njofton se udhëheqësi politik i shqiptarëve të Kosovës, dr. Ibrahim Rugova është shprehur kundër demonstratave të caktuara të studentëve.

Në njoftim thuhet:

“Neve nuk na nevojiten demonstratat nëpër qytete, që të vijë deri te keqësimi i gjendjes në Kosovë”, tha dr. Rugova të premten në kryeqytetin e Kosovës në Prishtinë, siç njofton agjencia e lajmeve e Beogradit “Beta”.

Unioni i Studentëve shqiptarë ishte kërcënuar më parë në organizimin e demonstratave më 1 tetor dhe marrjen me dhunë të objekteve shkollore dhe universitare.

“Ne do të ndërmarrim të gjitha masat, që të mos ndërpritet iniciativa ndërkombëtare për zgjidhjen e problemit të Kosovës”, tha dr. Rugova.

Ai theksoi se bota e jashtme po bën presion mbi Beogradin, në mënyrë që të realizohet Marrëveshja për normalizimin e arsimit në gjuhën shqipe në Kosovë.

Rugova shprehu shpresën, se së shpejti do të vijë deri te një dialog në midis serbëve dhe shqiptarëve lidhur me këtë çështje. Përfaqësues të ambasadave të jashtme në Beograd, vërtetuan faktin në Beograd se po qëndrojnë në lidhje të vazhdueshme me Beogradin dhe Prishtinën, në mënyrë që të pengohen konfliktet e mundshme.

Nxënësit dhe studentët shqiptarë protestojnë në mënyrë paqësore që prej ditësh në Prishtinë, kundër sistemit arsimor serb. Në shëtitjet e çdo mbrëmshme në rrugën kryesore, të enjten kanë marrë pjesë disa mijëra njerëz.

Me këtë protestë, ata duan të arrijnë kthimin në objektet shkollore dhe normalizimin e arsimit. Marrëveshjen e patën nënshkruar në shtatorin e vitit të kaluar, kryetari i atëhershëm serb, Millosheviq dhe Rugova.

Policia serbe deri më tash i lejoi protestat. Gazeta qeveritare “Politika” (Beograd), lajmëroi të premten “masa të caktuara” kundër “këtyre protestave”. Kështu, policia serbe, zonën për këmbësorë, e cila ekziston që prej vitesh, nga e enjtja e ka hapur përsëri për trafik, kështu që protestuesit mund t’i shfrytëzojnë vetëm trotuaret.

Më 1989, Beogradi ia ka hequr krahinës së banuar me 90 për qind shqiptarë autonominë dhe që atëherë qeverisë me ligje të veçanta dhe prani të madhe të policisë.

Nxënësit shqiptarë e bojkotojnë që prej gjashtë vitesh arsimin serb dhe kanë ndërtuar një sistem paralel shkollor të panjohur nga Beogradi. Ky mësim zhvillohet në banesa private, përderisa shkollat vijohen vetëm prej fëmijëve serbë, njoftonte DPA.

 

29 shtator 1998

 

Granatohen fshatrat e Shtimes dhe Jezerci i Ferizajt

 

Prishtinë, 29 shtator (QIK) – Forcat serbe kanë vazhduar edhe sot granatimin e fshatrave të Shtimes dhe Jezercit të Ferizajt.

KI i Degës së LDK-së në Shtime njofton se forcat serbe po përdorin artilerinë e rëndë në përpjekje për të depërtuar në Grykën e Devetakut, ndërkohë që po granatohen edhe fshatrat Topillë, Llanishtë, Petrovë e Mollopolc të Shtimes, si dhe fshati Jezerc i Ferizajt, që ndodhet afër këtyre fshatrave. Thuhet se sulmi i sotëm është i intensitetit më të madh deri tash. Në drejtim të këtyre fshatrave granatime ka pasur edhe gjatë natës.

Nga fshatrat e sulmuara sot po del tym e flakë. Tym del sidomos nga Petrova, një nga fshatrat më të ndërtuara të kësaj komune, gjysma e të cilit u dogj në fund të gushtit, ndërsa shtëpitë e mbetura po digjen tash.

Njoftohet se rreth 700 banorë, kryesisht gra, fëmijë e pleq, kanë mbetur nën rrethimin e forcave serbe dhe nën qiellin e hapur.

Për shkak të ripërtëritjes së sulmeve serbe, mësimi u ndërpre në shkollën fillore në Reçak dhe në shkollën e mesme në Shtime, ndërkohë që në shkollën fillore “Emin Duraku” në Shtime mësimi u mbajt edhe sot, ndonëse në afërsi të shkollës janë vendosur forca serbe.

 

 

Tre të vrarë gjatë sulmit serb në Plloçicë të Malishevës

 

Gjatë sulmit të forcave serbe në fshatin Plloçicë të Malishevës janë djegur të gjitha shtëpitë dhe janë vrarë së paku tre shqiptarë.

KI i Degës së LDK-së në Malishevë njofton se janë vrarë Dervish Cen Maloku (60), Sejdi Bali Gashi (60) dhe Deli Bali Gashi. Dyshohet se ka edhe të tjerë të vrarë.

Bëhet me dije se popullata e larguar nga ky fshat është strehuar në malet e Gollubovcit, ndërsa disa banorë që forcat serbe i zunë në fshat, kryesisht pleq, por edhe disa të rinj, u ngarkuan në kaminë të forcave serbe dhe deri tash nuk ka informa cione ku janë dërguar.

 

 

Gllogoc: Në Krojkovë u gjetën trupat e 7 shqiptarëve të vrarë e të masakruar

 

Sot në Krojkovë të Gllogocit, u gjetën trupat e 7 shqiptarëve të vrarë e të masakruar nga forcat paramilitare serbe, ndërsa në të njëjtin fshat janë plagosur edhe 4 shqiptarë të tjerë.

Xhemë Binaku, aktivist i NKMDLNJ-së në Gllogoc njofton se në këtë fshat janë vrarë e masakruar, Fitim Sadri Elshani (22), Vehbi Ejup Hoxha (48), Faik Aziz Braiqi (16), Fahredin Sejdë Braiqi, Sabit Metë Buzllaku (62), Fejzë Brahim Braiqi (45) dhe Afrim Ramadan Braiqi (30).

Në fshatin Krojkovë, dyshohet se nga forcat serbe është vrarë edhe Metë Elshani.

I njëjti burim bën të ditur se në këtë fshat janë plagosur, Naser Imer Shala, Lindita Ramadan Podrimçaku, Besnik Aziz Braiqi dhe Abedin Fejzë Braiqi. Ky i fundit është arrestuar nga forcat serbe dhe ende po mbahet në arrest.

Ndërkaq në fshatin Shtrubullovë, bëhet e ditur se forcat serbe kanë zënë rob 28 civilë shqiptarë, për fatin e të cilëve ende nuk dihet asgjë.

 

 

 

Continue Reading

Lajmet

Identifikohen mbetjet mortore të dy personave të zhdukur nga lufta

Published

on

By

Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur ka njoftuar se javën e kaluar ka pranuar dy raporte të reja të ADN-së, përmes të cilave janë identifikuar mbetjet mortore të dy personave të zhdukur me dhunë gjatë luftës së fundit në Kosovë.

Përmes një sqarimi zyrtar, Komisioni bëri të ditur se këto identifikime nuk lidhen me gërmimet apo zhvarrosjet e fundit në lokacionet si Kalludër, Jabukë apo me zhvillimet e fundit në Zubin Potok.

Sipas njoftimit, bëhet fjalë për mbetje mortore të zhvarrosura më parë, ndërsa identifikimi erdhi si rezultat i rishqyrtimit të hollësishëm të mbetjeve që ndodheshin në morgun e Institutit të Mjekësisë Ligjore (IML), si dhe mbledhjes së mostrave biologjike plotësuese nga familjarët.

Raportet e ADN-së tashmë i janë përcjellë Institutit të Mjekësisë Ligjore për konfirmim zyrtar. Komisioni bëri të ditur se gjatë kësaj jave do të njoftohen familjet e viktimave për rezultatet dhe hapat e mëtejshëm proceduralë, duke rikonfirmuar përkushtimin për zbardhjen e fatit të të gjithë personave të zhdukur. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Arrestohet një person i dyshuar për dhunim në Prishtinë

Published

on

By

Policia e Kosovës ka arrestuar një burrë në Prishtinë, i cili dyshohet për veprën penale “Dhunim”, lidhur me një incident të ndodhur në fillim të këtij muaji.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë, rasti kishte ndodhur më 5 shtator, rreth orës 19:30. Pas veprimeve hetimore, i dyshuari është lokalizuar dhe prangosur nga organet e rendit më 28 shtator.

Me vendim të prokurorit të kujdestar, i dyshuari është dërguar në mbajtje për procedim të mëtejshëm ligjor.

Continue Reading

Të kërkuara