Lajmet

Charles Dickens: Një zë për të varfërit

Published

on

Me vdekjen e Charles Dickensit në vitin 1870, një epitaf qarkulloi në Londër duke e shpallur shkrimtarin e ndjerë si “një simpatizues me të varfërit, të vuajturit dhe të shtypurit”. Nuk ishte pa arsye. Veprat e tij mbeten sinonim i pjesës së poshtme të shoqërisë viktoriane, një peizazh i banuar nga jetimët, punëtorët e fabrikave, prostitutat dhe ata që ishin zhytur në kohë të vështira. Dickensi u dha atyre një zë, u dha dinjitet. Dhe kjo trashëgimi mbizotëroi. Disa dekada më vonë, kritiku GK Chesterton e etiketoi Dickensin “zëdhënësin e të varfërve”. Shumë besonin se romanet e tij kishin ribërë pjesërisht axhendën politike dhe sociale.

KRITIKA

Por, jo të gjithë e mendonin kështu. George Orwell ishte ndër kritikët më të mprehtë kur ishte fjala për përkushtimin real të Dickensit ndaj reformës sociale. Orwelli thoshte se pjesa më e madhe e aksionit në romane zhvillohet në mjedise të klasës së mesme, që paraqesin “borgjezinë tregtare londineze dhe vendet ku ata rrinin”. Të varfërit e vërtetë, pretendonte Orwell, ishin lënë pas dore nga shkrimtari. “Ai nuk ka portret të një punëtori në bujqësi dhe vetëm një (Stephen Blackpool tek “Kohë të Vështira”) të një punëtori industrial.” Duke shkruar në vitet 1930, Orwelli pohoi se “nëse pyet një lexues të zakonshëm se cilin nga personazhet proletarë të Dickensit mund të kujtojë, tre nga ata që është pothuajse e sigurt se do të përmendë janë Bill Sikes, Sam Weller dhe Zonja Gamp. Një hajdut, një shërbëtor dhe një mami e dehur – jo tamam një grup përfaqësues i klasës punëtore angleze.”

Orwelli shkoi më tej, duke e dënuar Dickensin se nuk ishte një shkrimtar mjaftueshëm revolucionar. Pavarësisht imazhit të tij popullor si një kampion i të varfërve, ai nuk bëri thirrje për ristrukturimin e shoqërisë, për të krijuar një klimë më të barabartë. “Në realitet, objektivi i tij nuk ishte dhe aq shoqëria, se sa “natyra njerëzore”, argumentonte Orwelli. “I gjithë ‘mesazhi’ i tij është klishe: nëse njerëzit do të silleshin mirë, bota do të ishte e denjë.

Pavarësisht mungesës së atributeve dhe përcaktimeve të renditura nga Orwelli, Dickens ishte jashtëzakonisht popullor tek të varfërit, madje edhe anëtarët analfabetë të shoqërisë që paguanin për t’ua lexuar dikush tjetër, pjesën e re të veprës së tij të fundit. Duke vendosur një pjesë të mirë të skenave të librave të tij në mjedise të njohura për ta, Dickensi nxiti një etje për letërsi serioze që dikur e kishin humbur.

Dhe Dickensi i njihte vendet për të cilat shkruante. Ndryshe nga Orwelli, Etoniani i Vjetër, ai kishte përvojë më të drejtpërdrejtë me jetën në kohë të vështira. Në vitin 1824, i dërrmuar nga borxhet në rritje, babai i tij Xhon, u dërgua në një burg debitorësh, ku iu bashkua gruaja dhe fëmijët e tyre më të vegjël. 12-vjeçari Charles jetonte në një sërë banesash nëpër qytet; ai më vonë do të mbështetej tek pronarët dhe pronaret e tij, kur i popullonte romanet me londinezët e pasur.

Ai detyrohej gjithashtu të punonte 10 orë në ditë në një magazinë – “një shtëpi e vjetër e çmendur, e rrënuar… e tejmbushur me minj” – duke u ngjitur etiketat vazove me lustër  çizmesh. Kjo përvojë, e zhvendosur në një fabrikë shishesh, do të rivizitohej tek David Copperfield. Atje ai punoi së bashku me fëmijë të varfër të klasës punëtore, duke përfshirë një farë “Bob Fagin” – një emër që do ta huazonte tek Oliver Twist – duke i dhënë atij një pasqyrë rinore në një anë krejtësisht të ndryshme të shoqërisë.

Dickensi tregoi padiskutim empati të pamatë ndaj të varfërve që punojnë dhe atyre në shtresat më të ulëta të shoqërisë, që luftojnë për të përmirësuar veten në një sistem të manipuluar, qofshin këta fëmijë jetimë apo gra, siç është prostituta Nancy tek Oliver Twist. Ky vështrim dhe shqetësim nuk u shtri tek ata që nuk bëjnë mirë që përdorin krimin për të mbijetuar, apo për të përparuar në kurriz të të tjerëve. Ai nuk ishte admirues i turmës, e parë në portretizimin e rebelëve – pjesëmarrës tek trazirat antikatolike të Gordonit të vitit 1780 – tek Barnaby Rudge.

PISLLËK DHE SHKATËRRIM

Pavarësisht nga dështimet e tij të perceptuara, kur i popullonte romanet me njerëz nga shtresat më të varfra të shoqërisë dhe cialtdo qofshin dështimet e tij të perceptuara, për të ofruar zgjidhje për zhdukjen e varfërisë, vepra e Dickensit megjithatë hodhi një dritë të fortë në qoshet më të errëta të shoqërisë angleze – dhe, më së shpeshti, të Londrës.

Këto ishin qoshe të injoruara shumë kollaj nga bashkëkohësit e Dickensit. Letërsia e tij shkon në lagje të pa vizituara kurrë nga penat e të tjerëve. Shihni jetën reale të ishullit Jacob në bregun jugor të Tamizit, të përshkruar në faqet e Oliver Twist, se si përmban shtëpi “aq të ndyra, aq të mbyllura, sa ajri do të dukej se ishte shumë i ndotur edhe për papastërtitë dhe mjerimin”.

Në minimumin e tyre absolut, veprat e Charles Dickensit u ofruan shumë prej lexuesve të tij bashkëkohorë një dritare në një shtresë të shoqërisë përndryshe të padukshme për ta, një botë të fshehur. Romanet e tij mund të mos kenë çuar në reforma sociale në nivelin që është perceptuar zakonisht, por prodhimi i tij artistik me siguri e drejtoi vështrimin kolektiv drejt sëmundjeve shoqërore të Anglisë Viktoriane. / bota.al

Continue Reading

lajme

Në Prizren nisin regjistrimet në Gjimnazin TIK të UBT International Smart Schools

Published

on

By

Prizreni, qyteti i historisë, kulturës dhe trashëgimisë, po bëhet gjithnjë e më shumë edhe një qendër e arsimit modern dhe inovacionit teknologjik. Në këtë frymë, kanë nisur zyrtarisht regjistrimet në Gjimnazin TIK të UBT International Smart Schools në Prizren, duke u ofruar të rinjve një mundësi unike për të ndërtuar karrierën e tyre në profesionet më të kërkuara të së ardhmes.

Regjistrimet janë të hapura jo vetëm për nxënësit nga Prizreni, por edhe për të rinjtë nga e gjithë rajoni i Prizrenit, si Suhareka, Dragashi, Malisheva, Rahoveci dhe Mamusha, si dhe për nxënësit nga Kukësi dhe zonat përreth në Shqipëri, të cilët dëshirojnë të ndjekin një arsim të standardeve ndërkombëtare në një nga institucionet më moderne të vendit.

Në një kohë kur tregu global i punës kërkon gjithnjë e më shumë profesionistë të fushës së teknologjisë, programimit dhe inteligjencës artificiale, Gjimnazi TIK sjell një model bashkëkohor të arsimit, ku teoria ndërthuret me praktikën dhe inovacioni bëhet pjesë e përditshmërisë së nxënësve.

Përmes laboratorëve modernë, pajisjeve të teknologjisë së fundit dhe metodave inovative të mësimdhënies, nxënësit zhvillojnë aftësi në programim, zhvillim të aplikacioneve, inteligjencë artificiale (AI), robotikë dhe realizimin e projekteve praktike, duke u përgatitur për studime universitare dhe për një treg pune që ndryshon me ritme të shpejta.

Ajo që e bën edhe më të veçantë këtë institucion është fakti se UBT International Smart Schools është plotësisht i akredituar nga Cambridge International Education, duke ofruar standarde ndërkombëtare të cilësisë në arsim dhe një përvojë mësimore të krahasueshme me shkollat më të avancuara në botë.

Me një staf të kualifikuar, ambiente moderne, teknologji të avancuar dhe një qasje që promovon kreativitetin, mendimin kritik dhe inovacionin, Gjimnazi TIK në Prizren synon të formojë gjeneratën e ardhshme të programuesve, inxhinierëve, zhvilluesve të teknologjisë dhe liderëve në këto fusha.

Regjistrimet tashmë janë të hapura për të gjithë të rinjtë që dëshirojnë të jenë pjesë e një shkolle ku teknologjia, dijet dhe vizioni për të ardhmen ecin paralelisht, duke e shndërruar arsimin në një investim të sigurt për suksesin akademik dhe profesional.

Aplikimet mund të bëhen online: LINKU ONLINE

Continue Reading

Lajmet

Akademia Verore e Fakultetit të Stomatologjisë në UBT vazhdoi me ligjërata shkencore dhe prezantime studentore

Published

on

By

Në kuadër të Global UBT Fest 2026, Fakulteti i Stomatologjisë në UBT zhvilloi aktivitetet e radhës të Akademisë Verore, duke mbledhur profesorë, profesionistë dhe studentë në një program të pasur me ligjërata shkencore, prezantime profesionale dhe diskutime mbi zhvillimet më të reja në fushën e stomatologjisë.

Programi u organizua në tri sesione shkencore, të moderuara nga stafi akademik i Fakultetit të Stomatologjisë, ku u trajtuan tema që pasqyrojnë risitë më të fundit në diagnostikim, trajtim dhe kujdesin oral. Ligjëratat u mbajtën nga profesorë dhe ekspertë të fushës, të cilët ndanë përvojat dhe njohuritë e tyre me pjesëmarrësit.

Ndër temat e trajtuara ishin strategjitë rigjeneruese në kirurgjinë moderne periodontale, ndikimi i sëmundjeve periodontale në shëndetin e përgjithshëm, materialet bashkëkohore në protetikë, përdorimi i realitetit virtual në uljen e frikës nga trajtimet dentare, menaxhimi kirurgjikal i cisteve radikulare, roli i teknologjive diagnostikuese si CBCT dhe MRI në diagnostikimin e tumoreve orale, trajtimi i odontomave dhe palatoshizave, si dhe përdorimi i materialeve moderne në endodonci dhe rëndësia e ushqimit në parandalimin e kariesit te fëmijët.

Një pjesë e rëndësishme e programit iu kushtua edhe prezantimeve të studentëve të programeve Stomatologji dhe Teknik Dentar, të cilët prezantuan punime shkencore dhe studime të përgatitura në bashkëpunim me mentorët e tyre, duke dëshmuar nivel të lartë profesional, hulumtues dhe prezantues.

Në përmbyllje të aktivitetit u organizua ceremonia e ndarjes së çmimeve për prezantimet më të mira studentore.

Çmimi i Parë iu nda:

  • Asja Salihu;
  • Shpresa Mustafa dhe Gjeraqina Jusaj;
  • Erleta Bytyqi dhe Luan Maliqi.

Çmimi i Dytë iu nda:

  • Diar Kolshi dhe Luan Maliqi;
  • Erblina Shabani;
  • Ornela Lezi.

Çmimi i Tretë iu nda:

  • Artiola Fazliu, Valëza Rukovci dhe Besmira Fazlija;
  • Lis Ameti.

Akademia Verore e Fakultetit të Stomatologjisë në UBT vazhdon të shërbejë si një platformë e rëndësishme për shkëmbimin e njohurive, prezantimin e praktikave bashkëkohore dhe nxitjen e hulumtimit shkencor, duke kontribuar në përgatitjen e profesionistëve të ardhshëm të stomatologjisë sipas standardeve më të larta akademike dhe profesionale.

Continue Reading

Magazinë

Bonnie Tyler ndërron jetë në moshën 75-vjeçare

Published

on

Këngëtarja legjendare uellsiane Bonnie Tyler, e njohur në mbarë botën për hitet ikonike “Total Eclipse of the Heart” dhe “Holding Out for a Hero”, ka ndërruar jetë në moshën 75-vjeçare. Lajmi u konfirmua nga familja dhe ekipi i saj përmes një njoftimi të publikuar në rrjetet zyrtare sociale.

Sipas njoftimit, Tyler ndërroi jetë të mërkurën në një spital në Portugali, ku po trajtohej pas një sëmundjeje.

“Në ditët në vijim do të publikojmë një deklaratë të mëtejshme, por për momentin kërkojmë privatësi për ta përballuar këtë humbje të rëndë”, thuhet në deklaratën e familjes dhe ekipit të artistes.

Bonnie Tyler ishte një nga zërat më të veçantë të muzikës rock dhe pop. Me timbrin e saj karakteristik dhe një karrierë që zgjati për më shumë se pesë dekada, ajo la gjurmë në industrinë muzikore me këngë që vazhdojnë të dëgjohen dhe të pëlqehen nga miliona fansa në mbarë botën./A.K/

Continue Reading

Vendi

Nis afati për konstituimin e Kuvendit, Kurti u dërgon ftesa për takim liderëve opozitarë

Published

on

By

Një ditë pasi Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) bëri certifikimin e rezultateve përfundimtare të zgjedhjeve parlamentare të 7 qershorit, këtë të enjte ka filluar të rrjedhë zyrtarisht afati kushtetues për konstituimin e përbërjes së re të Kuvendit të Kosovës.

Sipas rregullave të përcaktuara me Kushtetutë, legjislatura e re e dalë nga votat e qytetarëve duhet të konstituohet brenda një afati prej 30 ditësh, që nënkupton se afati i fundit është data 9 gusht.

Me nisjen zyrtare të këtij procesi, kryeministri në detyrë, Albin Kurti, ka lëvizur menjëherë duke u dërguar ftesa zyrtare për takim krerëve të tri partive kryesore opozitare në vend: Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) dhe Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës (AAK).

Lajmi rreth këtyre ftesave është konfirmuar ekskluzivisht për RTV Dukagjini nga zëdhënësi i Qeverisë në detyrë, Arlind Manxhuka.

“Po, sot në mëngjes kryeministri Kurti ka dërguar letër për takim kryetarëve të Partisë Demokratike të Kosovës, Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe Aleancës”, ka thënë Manxhuka për Dukagjinin.

Ky hap shënon fillimin e konsultimeve politike, pasi menjëherë pas konstituimit të Kuvendit, pritet të nisin procedurat e rregullta kushtetuese për formimin e Qeverisë së re, e pasuar më tej edhe nga procesi i zgjedhjes së Presidentit të ri të Republikës së Kosovës. /Dukagjini/ /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara