Lajmet
Charles Dickens: Një zë për të varfërit
Published
2 years agoon
By
UBT newsMe vdekjen e Charles Dickensit në vitin 1870, një epitaf qarkulloi në Londër duke e shpallur shkrimtarin e ndjerë si “një simpatizues me të varfërit, të vuajturit dhe të shtypurit”. Nuk ishte pa arsye. Veprat e tij mbeten sinonim i pjesës së poshtme të shoqërisë viktoriane, një peizazh i banuar nga jetimët, punëtorët e fabrikave, prostitutat dhe ata që ishin zhytur në kohë të vështira. Dickensi u dha atyre një zë, u dha dinjitet. Dhe kjo trashëgimi mbizotëroi. Disa dekada më vonë, kritiku GK Chesterton e etiketoi Dickensin “zëdhënësin e të varfërve”. Shumë besonin se romanet e tij kishin ribërë pjesërisht axhendën politike dhe sociale.
KRITIKA
Por, jo të gjithë e mendonin kështu. George Orwell ishte ndër kritikët më të mprehtë kur ishte fjala për përkushtimin real të Dickensit ndaj reformës sociale. Orwelli thoshte se pjesa më e madhe e aksionit në romane zhvillohet në mjedise të klasës së mesme, që paraqesin “borgjezinë tregtare londineze dhe vendet ku ata rrinin”. Të varfërit e vërtetë, pretendonte Orwell, ishin lënë pas dore nga shkrimtari. “Ai nuk ka portret të një punëtori në bujqësi dhe vetëm një (Stephen Blackpool tek “Kohë të Vështira”) të një punëtori industrial.” Duke shkruar në vitet 1930, Orwelli pohoi se “nëse pyet një lexues të zakonshëm se cilin nga personazhet proletarë të Dickensit mund të kujtojë, tre nga ata që është pothuajse e sigurt se do të përmendë janë Bill Sikes, Sam Weller dhe Zonja Gamp. Një hajdut, një shërbëtor dhe një mami e dehur – jo tamam një grup përfaqësues i klasës punëtore angleze.”
Orwelli shkoi më tej, duke e dënuar Dickensin se nuk ishte një shkrimtar mjaftueshëm revolucionar. Pavarësisht imazhit të tij popullor si një kampion i të varfërve, ai nuk bëri thirrje për ristrukturimin e shoqërisë, për të krijuar një klimë më të barabartë. “Në realitet, objektivi i tij nuk ishte dhe aq shoqëria, se sa “natyra njerëzore”, argumentonte Orwelli. “I gjithë ‘mesazhi’ i tij është klishe: nëse njerëzit do të silleshin mirë, bota do të ishte e denjë.
Pavarësisht mungesës së atributeve dhe përcaktimeve të renditura nga Orwelli, Dickens ishte jashtëzakonisht popullor tek të varfërit, madje edhe anëtarët analfabetë të shoqërisë që paguanin për t’ua lexuar dikush tjetër, pjesën e re të veprës së tij të fundit. Duke vendosur një pjesë të mirë të skenave të librave të tij në mjedise të njohura për ta, Dickensi nxiti një etje për letërsi serioze që dikur e kishin humbur.
Dhe Dickensi i njihte vendet për të cilat shkruante. Ndryshe nga Orwelli, Etoniani i Vjetër, ai kishte përvojë më të drejtpërdrejtë me jetën në kohë të vështira. Në vitin 1824, i dërrmuar nga borxhet në rritje, babai i tij Xhon, u dërgua në një burg debitorësh, ku iu bashkua gruaja dhe fëmijët e tyre më të vegjël. 12-vjeçari Charles jetonte në një sërë banesash nëpër qytet; ai më vonë do të mbështetej tek pronarët dhe pronaret e tij, kur i popullonte romanet me londinezët e pasur.
Ai detyrohej gjithashtu të punonte 10 orë në ditë në një magazinë – “një shtëpi e vjetër e çmendur, e rrënuar… e tejmbushur me minj” – duke u ngjitur etiketat vazove me lustër çizmesh. Kjo përvojë, e zhvendosur në një fabrikë shishesh, do të rivizitohej tek David Copperfield. Atje ai punoi së bashku me fëmijë të varfër të klasës punëtore, duke përfshirë një farë “Bob Fagin” – një emër që do ta huazonte tek Oliver Twist – duke i dhënë atij një pasqyrë rinore në një anë krejtësisht të ndryshme të shoqërisë.
Dickensi tregoi padiskutim empati të pamatë ndaj të varfërve që punojnë dhe atyre në shtresat më të ulëta të shoqërisë, që luftojnë për të përmirësuar veten në një sistem të manipuluar, qofshin këta fëmijë jetimë apo gra, siç është prostituta Nancy tek Oliver Twist. Ky vështrim dhe shqetësim nuk u shtri tek ata që nuk bëjnë mirë që përdorin krimin për të mbijetuar, apo për të përparuar në kurriz të të tjerëve. Ai nuk ishte admirues i turmës, e parë në portretizimin e rebelëve – pjesëmarrës tek trazirat antikatolike të Gordonit të vitit 1780 – tek Barnaby Rudge.
PISLLËK DHE SHKATËRRIM
Pavarësisht nga dështimet e tij të perceptuara, kur i popullonte romanet me njerëz nga shtresat më të varfra të shoqërisë dhe cialtdo qofshin dështimet e tij të perceptuara, për të ofruar zgjidhje për zhdukjen e varfërisë, vepra e Dickensit megjithatë hodhi një dritë të fortë në qoshet më të errëta të shoqërisë angleze – dhe, më së shpeshti, të Londrës.
Këto ishin qoshe të injoruara shumë kollaj nga bashkëkohësit e Dickensit. Letërsia e tij shkon në lagje të pa vizituara kurrë nga penat e të tjerëve. Shihni jetën reale të ishullit Jacob në bregun jugor të Tamizit, të përshkruar në faqet e Oliver Twist, se si përmban shtëpi “aq të ndyra, aq të mbyllura, sa ajri do të dukej se ishte shumë i ndotur edhe për papastërtitë dhe mjerimin”.
Në minimumin e tyre absolut, veprat e Charles Dickensit u ofruan shumë prej lexuesve të tij bashkëkohorë një dritare në një shtresë të shoqërisë përndryshe të padukshme për ta, një botë të fshehur. Romanet e tij mund të mos kenë çuar në reforma sociale në nivelin që është perceptuar zakonisht, por prodhimi i tij artistik me siguri e drejtoi vështrimin kolektiv drejt sëmundjeve shoqërore të Anglisë Viktoriane. / bota.al
You may like
Kujtesë
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 17 prill, në vitet nëntëdhjetë
Published
2 hours agoon
April 17, 2026By
UBTNews
17 prill 1993
Lajmet kryesore:
Në Prizren policia keqtrajtoi tre nxënës
Në fshatin Tupec ushtria serbe legjitimon qytetarët
Emision i Radio-Sarajevës për të humburit në luftë
Bartholome: Nuk ka më kohë për bisedime
Partitë gjermane vazhdojnë debatin për angazhimin e forcave ushtarake të Gjermanisë në Ballkan
Policia shtiu me automatik në stacionin e autobusëve
Largimi nga banesat në funksion të spastrimeve etnike
Ushtarakë e policë në Vushtrri
17 prill 1995
Lajmet kryesore:
Arrestime të funksionarëve lokalë politikë e të pushtetit lokal edhe në Kamenicë
Huliganë të panjohur thyen dritaret e selisë së Degës së LDK-së në Kamenicë
Ditën e tregut në Orllan policia bllokoi të gjitha rrugët
Dënohet sulmi kundër drejtorit të shkollës
Shqiptarët në Australi ndihmuan shkollën shqipe me 18 mijë dollarë australianë
Nga arresti u liruan gjashtë aktivistë të Kaçanikut
Dëshmitarët thanë se në trupin e tyre shihen shenjat e dhunës nga tortura.
Dhuna e përditshme në Kosovë
Policia financiare ndërhyri në Rahovec
Inspeksioni serb i tregut mbylli 12 shitore në Prizren
Bujku: “Ballkanikusi i ri antishqiptar”
Në Norvegji doli numri më i ri i revistës “Liria”
Doli nga shtypi monografia “Faik Konica” e Jup Kastratit
Dha shtëpinë për ambulancën humanitare
Shoqata e Pavarur e Juristëve të Kosovës mban më 22 prill Kuvendin
Policia serbe ndërpreu dy ndjeshje futbollistike
Në Bruksel mbahet Simpoziumi ndërkombëtar me temën “Shqiptarët në rrjedhë të shekujve”
17 prill 1997
Lajm i plotë:
Sulm terrorist ndaj familjes së Musa Dedajt në Guskë të Gjakovës
Prishtinë, 17 prill (QIK)
Parbrëmë, rreth orës 17, persona të panjohur vendosën një bombë dore në automjetin e tipit “Opel askona” me targë të Gjakovës nr. 263-28, pronë e Musa Dedajt nga Guska e Gjakovës.
- Dedaj i tha KI të Degës së LDK-së në Gjakovë se sapo kishte hyrë në automjet kishte vërejtur se diçka nuk ishte në rregull me frenat e automobilit të tij. Më pastaj ai vërejti se nën pedalen e frerit të veturës së tij, e mbështjellë me një shirit ngjitësi, ishte vendosur një bombë dore, të cilën ai e hoqi.
Meqë bomba ushtonte dhe ai kishte frikë se ajo mund t’i eksplodonte në dorë, z. Dedaj e hodhi bombën e cila eksplodoi në ajër.
Me këtë rast lëndime të lehta trupore pësoi vajza e tij, Angjelina Dedaj – Frrokaj.
Pesë anëtarë të familjes Dedaj po planifikonon të niseshin për rrugë me automobilin e tyre dhe vetëm fati dhe veprimi i shpejtë i shpëtoi nga vdekja.
KI i Degës së LDK-së në Gjakovë, duke mos qenë në dijeni të arsyes së këtij sulmi ndaj familjes Dedaj, përcjellë deklaratën e Musasë i cili thotë se nuk ka raporte të këqia me askë dhe nuk është në gjendje të kuptojë arsyet e këtij akti.
Familjen Dedaj në Guskë të Gjakovës e vizitoi dje një delegacion i Partisë Liberale të Kosovës, i përbërë nga Gjergj Dedaj, kryetar dhe Sokol Blakaj, sekretar.
Shërbimi për Informim i PLK-së thekson se drejtues të kësaj partie dhe banorë të këtij fshati që ishin mbledhur me këtë rast dënuan këtë akt të paramenduar terrorist kundër kësaj familjeje të pafajshme.
Në njoftim theksohet se në këtë kohë aktet e tilla dhe sulmet ndaj jetës së njerëzve janë bërë përditshmëri dhe secili qytetar i është nënshtruar dhunës dhe terrorit me rrezik të përhershëm, ndërkaq për krime të bëra nuk përgjigjet askush dhe kryesit e veprave zakonisht mbesin të pazbuluar edhe pse, siç dihet, Kosova është vazhdimisht e kontrolluar nga forca të mëdha policore serbe.
Musa Dedaj është anëtar i familjes së ngushtë të kryetarit të Partisë Liberale të Kosovës, Gjergj Dedajt.
Lajme të tjera:
Kryetari Rugova priti kryeredaktorin e “Bujkut”
Tubim për Kosovën në Vjenë
Shkodër – Kukës: Çdo ditë 90-100 makina me hekurishte kalojnë në Mal të Zi
Në Tiranë zbarkuan ushtarët grekë
Arritën ndihmat e para të OKB-së
Në Shkodër arriti policia speciale
Presion i policisë mbi familjen Kastrati në Prishtinë
U keqtrajtua rëndë një anëtar i KKF në Shtime
Plaçkitje në tregun e Gjilanit
U mor në pyetje një veprimtar i SHHB “Nëna Tereze”
U mor në pyetje drejtori i Shkollës Fillore në Gllogjan
Bleu e dorëzoi armën dhe sërish u rrah nga policia
Driton Rukiqit iu plaçkitën 770 DM
Në Mitrovicë policia plaçkiti një qytetar
Banorët serbë të Gorazhdecit synojnë ta dëbojnë familjen Muriqi nga ky fshat
SBASHK ndihmoi mësimdhënsit me 20. 000 DM
Në Lipjan, Rahovec e Dragash arsimtarëve iu dhanë pagat
Ekonomia serbo-malazeze e mbylli vitin e kaluar me 12,5 miliardë dinarë humbje
17 prill 1998
Edicioni i parë (Ora 11:00)
Lajmet kryesore:
Konferencë për gazetarë e Kryetarit Rugova
Forcat serbe plagosën dy të rinj në Ponoshec, ndërsa banorët po largohen nga fshati
Milo: Serbët po përpiqen të ngrenë akuza edhe kundër shtetit shqiptar
Mediumet serbe njoftojnë për konflikt të ushtrisë jugosllave me kontrabandistë armësh
Edicioni i dytë (Ora 13:30)
Lajmet kryesore:
Shetitje protestuese në ditën e tetë
Vendet ballkanike vlerësojnë Kosovën si kërcënimin më serioz të sigurisë në rajon
“Frankfurter algemaine”: Shqiptarët nuk duan të kthehen në Serbi
Gjakovë: Përqendrime forcash serbe përgjatë kufirit
Ushtria bën stërvitje nëpër oborre të shqiptarëve!
Forca ushtarake në Zajm të Klinës
Fluturime aeroplanësh dhe të shtëna në zonën kufitare – policët vëzhgojnë terrenin në Junik
Vushtrri: Nxënësit në shënjestër të policisë serbe
Në Han të Elezit ushtria shtin në kalimtarë dhe i legjitimon ata
Prapë presione policore mbi kryetarin e Degës së LDK-së në Dragash
Dy orë në stacionin e policisë në Prishtinë
Në Gostivar u mbajtën protesta kundër burgosjes së Rufi Osmanit
Australia angazhohet për zgjidhjen me negociata të çështjes së Kosovës
Kryeministri Nano priti ministrin e Jashtëm danez, Petersen
Edicioni i tretë (Ora 15:00)
Lajmet kryesore:
Shetitje protestuese edhe në Gjilan, Ferizaj, Vushtrri dhe Kaçanik
Gazetarët e “Flakës” së Shkupit u hodhën në një grevë urie
Të rinjtë shqiptarë thirren për rekrutim të dhunshëm në ushtrinë serbe
Kaçanik: Policia kërkon armë në shtëpitë e shqiptarëve
Foto: Gazeta “Flaka e Vëlalzërimit”, Shkup
Lajmet
Prokuroria kërkon dënim maksimal: Burgim i përjetshëm për vrasësit e Liridona Ademajt
Published
2 hours agoon
April 17, 2026By
UBTNews
Në seancën e sotme ku u dhanë fjalët përfundimtare, prokurorja Javorka Perlinçeviq ka kërkuar zyrtarisht dënimin me burgim të përjetshëm për Naim Murselin, Granit Plavën dhe Kushtrim Kokallën.
Sipas prokurorisë, provat e administruara gjatë gjykimit vërtetojnë se të pandehurit kanë bashkëpunuar për ekzekutimin e vrasjes, e cila ndodhi në prani të dy fëmijëve të mitur të viktimës.
Prokurorja theksoi se motivi kryesor i këtij krimi ishte përfitimi financiar nga polica e sigurimit jetësor të Liridonës, të cilën Murseli e kishte paguar vetëm pak kohë para se të niste organizimin e vrasjes përmes Kushtrim Kokallës.
Gjatë procesit u bë e ditur se raportet mes bashkëshortëve ishin të prishura dhe se viktima kishte refuzuar shkurorëzimin, gjë që sipas prokurorisë, e shtyu Murselin drejt planit për hakmarrje.
Si dëshmi kyçe janë përmendur analizat e telefonave dhe komunikimet mes të akuzuarve. Një mesazh i dërguar nga Naim Murseli drejt Granit Plavës një ditë para krimit, ku thuhej se “kjo përfundon nesër”, vërteton marrëveshjen paraprake për vrasjen kundrejt premtimit për pagesën prej 30 mijë eurosh.
Edhe pse Murseli ishte deklaruar i pafajshëm në fillim të procesit, Prokuroria vlerëson se i gjithë plani, që nga sigurimi i armës e deri te koordinimi i vrasësit, është argumentuar plotësisht gjatë këtij shqyrtimi gjyqësor.
Vendi
Akil Gjakova kalon në çerekfinale pas një dueli të fortë
Published
2 hours agoon
April 17, 2026By
UBTNews
Xhudisti kosovar Akil Gjakova ka vazhduar me paraqitje të mira në Kampionatin Evropian, duke siguruar kualifikimin në çerekfinale të kategorisë deri në 73 kilogramë.
Në rundin e radhës, ai u përball me britanikun Benjamin Levy, në një duel shumë të fortë dhe të balancuar që zgjati mbi shtatë minuta.
Pas një lufte të gjatë dhe taktike, Gjakova arriti të gjejë momentin vendimtar, duke realizuar një hedhje të bukur që i siguroi fitoren me “Ippon”.
Me këtë triumf, ai vazhdon garën mes tetë më të mirëve dhe mbetet një nga pretendentët për medalje në këtë kampionat.
Lajmet
Haradinaj propozon nderimin e Eliot Engel: Kërkohet seancë e veçantë dhe memorial brenda Kuvendit
Published
3 hours agoon
April 17, 2026By
UBTNews
Kryetari i AAK-së, Ramush Haradinaj, ka dorëzuar sot zyrtarisht në Kuvendin e Republikës së Kosovës një kërkesë për organizimin e një ceremonie përkujtimore në nderim të ish-kongresmenit amerikan, Eliot Engel.
Përmes kësaj iniciative, Haradinaj synon që institucionet e Kosovës të shprehin mirënjohje të lartë për kontributin e jashtëzakonshëm të Engelit në proceset e lirisë, pavarësisë dhe shtetndërtimit, duke e cilësuar atë si një nga zërat më të fuqishëm pro Kosovës në momentet më vendimtare të historisë.
Propozimi i dorëzuar parashihet të përfshijë mbajtjen e një seance të veçantë përkujtimore, krijimin e një çmimi vjetor që do të mbajë emrin e mikut amerikan, si dhe vendosjen e një memoriali të përhershëm brenda hapësirave të Kuvendit.
Haradinaj ka theksuar se nderimi i aleatëve të tillë është një detyrim institucional dhe kombëtar, i cili shërben për të ruajtur kujtesën historike dhe për të forcuar lidhjen e përhershme strategjike me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Vëllaznimi sanksionohet nga BAT-i, në telashe për transferime
Hezbollahu në gatishmëri: “Gishti në këmbëz” pavarësisht armëpushimit me Izraelin
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 17 prill, në vitet nëntëdhjetë
Prokuroria kërkon dënim maksimal: Burgim i përjetshëm për vrasësit e Liridona Ademajt
Akil Gjakova ndalet në çerekfinale, mbetet në garë për medaljen e bronztë
Arrestohet një person në Ferizaj, policia i sekuestron armë dhe fishekë
Akil Gjakova kalon në çerekfinale pas një dueli të fortë
Haradinaj propozon nderimin e Eliot Engel: Kërkohet seancë e veçantë dhe memorial brenda Kuvendit
Leposaviq: Dy punëtorë lëndohen rëndë në vendin e punës, arrestohet një person
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Aktualitet2 months agoZPS: 437 incidente të ndalimit
