Lajmet

Charles Dickens: Një zë për të varfërit

Published

on

Me vdekjen e Charles Dickensit në vitin 1870, një epitaf qarkulloi në Londër duke e shpallur shkrimtarin e ndjerë si “një simpatizues me të varfërit, të vuajturit dhe të shtypurit”. Nuk ishte pa arsye. Veprat e tij mbeten sinonim i pjesës së poshtme të shoqërisë viktoriane, një peizazh i banuar nga jetimët, punëtorët e fabrikave, prostitutat dhe ata që ishin zhytur në kohë të vështira. Dickensi u dha atyre një zë, u dha dinjitet. Dhe kjo trashëgimi mbizotëroi. Disa dekada më vonë, kritiku GK Chesterton e etiketoi Dickensin “zëdhënësin e të varfërve”. Shumë besonin se romanet e tij kishin ribërë pjesërisht axhendën politike dhe sociale.

KRITIKA

Por, jo të gjithë e mendonin kështu. George Orwell ishte ndër kritikët më të mprehtë kur ishte fjala për përkushtimin real të Dickensit ndaj reformës sociale. Orwelli thoshte se pjesa më e madhe e aksionit në romane zhvillohet në mjedise të klasës së mesme, që paraqesin “borgjezinë tregtare londineze dhe vendet ku ata rrinin”. Të varfërit e vërtetë, pretendonte Orwell, ishin lënë pas dore nga shkrimtari. “Ai nuk ka portret të një punëtori në bujqësi dhe vetëm një (Stephen Blackpool tek “Kohë të Vështira”) të një punëtori industrial.” Duke shkruar në vitet 1930, Orwelli pohoi se “nëse pyet një lexues të zakonshëm se cilin nga personazhet proletarë të Dickensit mund të kujtojë, tre nga ata që është pothuajse e sigurt se do të përmendë janë Bill Sikes, Sam Weller dhe Zonja Gamp. Një hajdut, një shërbëtor dhe një mami e dehur – jo tamam një grup përfaqësues i klasës punëtore angleze.”

Orwelli shkoi më tej, duke e dënuar Dickensin se nuk ishte një shkrimtar mjaftueshëm revolucionar. Pavarësisht imazhit të tij popullor si një kampion i të varfërve, ai nuk bëri thirrje për ristrukturimin e shoqërisë, për të krijuar një klimë më të barabartë. “Në realitet, objektivi i tij nuk ishte dhe aq shoqëria, se sa “natyra njerëzore”, argumentonte Orwelli. “I gjithë ‘mesazhi’ i tij është klishe: nëse njerëzit do të silleshin mirë, bota do të ishte e denjë.

Pavarësisht mungesës së atributeve dhe përcaktimeve të renditura nga Orwelli, Dickens ishte jashtëzakonisht popullor tek të varfërit, madje edhe anëtarët analfabetë të shoqërisë që paguanin për t’ua lexuar dikush tjetër, pjesën e re të veprës së tij të fundit. Duke vendosur një pjesë të mirë të skenave të librave të tij në mjedise të njohura për ta, Dickensi nxiti një etje për letërsi serioze që dikur e kishin humbur.

Dhe Dickensi i njihte vendet për të cilat shkruante. Ndryshe nga Orwelli, Etoniani i Vjetër, ai kishte përvojë më të drejtpërdrejtë me jetën në kohë të vështira. Në vitin 1824, i dërrmuar nga borxhet në rritje, babai i tij Xhon, u dërgua në një burg debitorësh, ku iu bashkua gruaja dhe fëmijët e tyre më të vegjël. 12-vjeçari Charles jetonte në një sërë banesash nëpër qytet; ai më vonë do të mbështetej tek pronarët dhe pronaret e tij, kur i popullonte romanet me londinezët e pasur.

Ai detyrohej gjithashtu të punonte 10 orë në ditë në një magazinë – “një shtëpi e vjetër e çmendur, e rrënuar… e tejmbushur me minj” – duke u ngjitur etiketat vazove me lustër  çizmesh. Kjo përvojë, e zhvendosur në një fabrikë shishesh, do të rivizitohej tek David Copperfield. Atje ai punoi së bashku me fëmijë të varfër të klasës punëtore, duke përfshirë një farë “Bob Fagin” – një emër që do ta huazonte tek Oliver Twist – duke i dhënë atij një pasqyrë rinore në një anë krejtësisht të ndryshme të shoqërisë.

Dickensi tregoi padiskutim empati të pamatë ndaj të varfërve që punojnë dhe atyre në shtresat më të ulëta të shoqërisë, që luftojnë për të përmirësuar veten në një sistem të manipuluar, qofshin këta fëmijë jetimë apo gra, siç është prostituta Nancy tek Oliver Twist. Ky vështrim dhe shqetësim nuk u shtri tek ata që nuk bëjnë mirë që përdorin krimin për të mbijetuar, apo për të përparuar në kurriz të të tjerëve. Ai nuk ishte admirues i turmës, e parë në portretizimin e rebelëve – pjesëmarrës tek trazirat antikatolike të Gordonit të vitit 1780 – tek Barnaby Rudge.

PISLLËK DHE SHKATËRRIM

Pavarësisht nga dështimet e tij të perceptuara, kur i popullonte romanet me njerëz nga shtresat më të varfra të shoqërisë dhe cialtdo qofshin dështimet e tij të perceptuara, për të ofruar zgjidhje për zhdukjen e varfërisë, vepra e Dickensit megjithatë hodhi një dritë të fortë në qoshet më të errëta të shoqërisë angleze – dhe, më së shpeshti, të Londrës.

Këto ishin qoshe të injoruara shumë kollaj nga bashkëkohësit e Dickensit. Letërsia e tij shkon në lagje të pa vizituara kurrë nga penat e të tjerëve. Shihni jetën reale të ishullit Jacob në bregun jugor të Tamizit, të përshkruar në faqet e Oliver Twist, se si përmban shtëpi “aq të ndyra, aq të mbyllura, sa ajri do të dukej se ishte shumë i ndotur edhe për papastërtitë dhe mjerimin”.

Në minimumin e tyre absolut, veprat e Charles Dickensit u ofruan shumë prej lexuesve të tij bashkëkohorë një dritare në një shtresë të shoqërisë përndryshe të padukshme për ta, një botë të fshehur. Romanet e tij mund të mos kenë çuar në reforma sociale në nivelin që është perceptuar zakonisht, por prodhimi i tij artistik me siguri e drejtoi vështrimin kolektiv drejt sëmundjeve shoqërore të Anglisë Viktoriane. / bota.al

Continue Reading

Vendi

Kredi 25 mijë euro pa dijeninë e qytetares, Policia arreston dy zyrtarë bankarë

Published

on

By

Dy zyrtarë bankarë janë arrestuar nga Policia e Kosovës nën dyshimet për keqpërdorim të detyrës zyrtare dhe përfshirje në një skemë financiare, përmes së cilës një qytetare dyshohet se ishte ngarkuar me kredi prej 25 mijë euro pa dijeninë e saj.

Sipas njoftimit të Policisë, hetimet janë zhvilluar nga Drejtoria për Hetimin e Krimeve Ekonomike dhe Korrupsionit, me autorizim të Prokurorit të Shtetit.

Hetimet kanë zbuluar se i dyshuari i parë, në cilësinë e menaxherit bankar, dyshohet se ka tejkaluar autorizimet ligjore duke urdhëruar lirimin e mjeteve në vlerë prej 24 mijë eurosh. Ai dyshohet se ka udhëzuar në mënyrë kundërligjore analistin bankar që të transferojë shumën në llogaritë e dy bizneseve.

Sipas Policisë, analisti bankar ka ekzekutuar urdhrin verbal të menaxherit, duke transferuar nga 12 mijë euro për secilin biznes nga llogaria e të dëmtuarës, e cila paraprakisht dyshohet se ishte ngarkuar me kredi prej 25 mijë euro pa dijeninë e saj.

Autoritetet bëjnë të ditur se pas këtyre veprimeve, ndaj viktimës ishte iniciuar edhe procedurë përmbarimore, ndërsa banka kishte dorëzuar kallëzim penal në Prokurori lidhur me kredinë në emër të saj, pa ofruar prova që dëshmojnë se ajo kishte aplikuar apo përfituar kredinë.

Sipas Policisë, të dyshuarit me veprimet e tyre i kanë shkaktuar dëm financiar viktimës duke e ngarkuar me kredi fiktive dhe procedura përmbarimore pa dijeninë e saj.

Të dy të dyshuarit janë intervistuar në prani të avokatëve mbrojtës, ndërsa me vendim të Prokurorit të Shtetit u është caktuar masa e ndalimit prej 48 orësh.

Hetimet për rastin do të vazhdojnë në aspektin financiar, me qëllim të zbardhjes së plotë të mënyrës së realizimit dhe shpërndarjes së shumës prej 25 mijë eurosh.

Continue Reading

Vendi

Ditët e Artit dhe Dizajnit në UBT sjellin ekspozitën kreative të studentëve të vitit të parë

Published

on

By

Në kuadër të aktiviteteve të organizuara për Ditët e Artit dhe Dizajnit 2026, Fakulteti i Artit dhe Dizajnit në UBT vazhdon të promovojë kreativitetin, inovacionin dhe talentin e studentëve përmes organizimit të ekspozitave dhe aktiviteteve artistike bashkëkohore që lidhin teorinë me praktikën krijuese.

Si pjesë e këtij programi artistik dhe kulturor, studentët e vitit të parë prezantuan një ekspozitë me punimet e realizuara në lëndët “Gjenerimi i Ideve” dhe “Modelim”, nën mentorimin e profesoreshës Arbresha Hoxha.

Ekspozita solli para publikut procesin krijues dhe zhvillimin konceptual të studentëve, duke reflektuar qasjen e tyre inovative në art dhe dizajn, eksplorimin e ideve, formës dhe strukturës, si dhe aplikimin kreativ të materialeve të ndryshme në realizimet artistike dhe dizajnuese.

Punimet e prezantuara dëshmuan përkushtimin, imagjinatën dhe zhvillimin profesional të studentëve gjatë semestrit, duke krijuar një hapësirë moderne të komunikimit vizual, eksperimentimit artistik dhe shprehjes kreative.

Përmes organizimit të aktiviteteve të tilla, Fakulteti i Artit dhe Dizajnit në UBT synon të krijojë një ambient frymëzues ku studentët kanë mundësinë të prezantojnë idetë dhe projektet e tyre para publikut, duke zhvilluar kompetenca profesionale dhe duke u përgatitur për sfidat reale të industrisë kreative dhe dizajnit bashkëkohor.

Continue Reading

Lajmet

Inaugurohet nënstacioni i ri policor në Junakë të Zveçanit

Published

on

By

Në Junakë të Zveçanit është inauguruar nënstacioni i ri policor, në një ceremoni ku morën pjesë ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, si dhe drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Kosovës, Gazmend Hoxha.

Me këtë rast u theksua se nënstacioni i ri do të forcojë praninë institucionale, do të rrisë sigurinë dhe do të kontribuojë në fuqizimin e sovranitetit të Republikës së Kosovës në veri të vendit.

Sipas Haxhiut, vendosja e institucioneve të sigurisë në terren mundëson reagim më të shpejtë të policisë, ofrim më efikas të sigurisë dhe rritje të besimit të qytetarëve në institucionet shtetërore.

Po ashtu u bë e ditur se investimet në Policinë e Kosovës dhe në forcimin e institucioneve të sigurisë do të vazhdojnë edhe në të ardhmen, me synim ruajtjen e rendit, ligjit dhe sigurisë në të gjithë territorin e vendit.

“Vendosja e institucioneve të sigurisë në terren është dëshmi e shtrirjes së shtetit dhe e përkushtimit ndaj rendit, ligjit dhe sigurisë për të gjithë qytetarët, pa dallim”, shkruan ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu.

Continue Reading

Rajoni

Studentët e Clemson University zhvillojnë diskutim të hapur me studentët e UBT-së mbi Kosovën, diplomacinë dhe çështjet globale

Published

on

By

Në vazhdën e bashkëpunimeve akademike ndërkombëtare dhe aktiviteteve që promovojnë dialogun ndërkulturor dhe shkëmbimin e perspektivave globale, Fakulteti i Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë në UBT organizoi një diskutim të hapur me studentë nga Clemson University në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Ky aktivitet u realizua në kuadër të një tradite tashmë trevjeçare të bashkëpunimit ndërmjet UBT-së dhe studentëve amerikanë, me qëllim të njohjes më të afërt të Kosovës, zhvillimeve politike, shoqërore dhe sfidave rajonale, si dhe krijimit të urave të komunikimit akademik ndërmjet studentëve vendorë dhe ndërkombëtarë.

Diskutimi u zhvillua në një atmosferë interaktive dhe dinamike, ku studentët patën mundësinë të ndajnë pikëpamje mbi temat që lidhen me politikën ndërkombëtare, sigurinë, diplomacinë, zhvillimet demokratike dhe perspektivën e Kosovës në kontekstin global.

Pjesë e panelit ishin Dekania, Hajdi Xhixha dhe Prodekani, Arian Kadriu, të cilët diskutuan me studentët mbi rëndësinë e edukimit politik dhe sigurisë në një botë gjithnjë e më komplekse, duke theksuar rolin e institucioneve akademike në formimin e liderëve të rinj dhe profesionistëve të së ardhmes.

Gjatë diskutimit u trajtuan edhe tema që lidhen me pozitën gjeopolitike të Kosovës, proceset demokratike, sfidat e sigurisë rajonale dhe rëndësinë e bashkëpunimit ndërkombëtar në ndërtimin e paqes dhe stabilitetit.

Ky aktivitet shërbeu si një mundësi e rëndësishme për studentët e UBT-së që të angazhohen në debate akademike me karakter ndërkombëtar, të zhvillojnë aftësitë e tyre analitike dhe komunikuese, si dhe të krijojnë kontakte me studentë dhe akademikë nga universitete prestigjioze ndërkombëtare.

Fakulteti i Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë në UBT vazhdon të promovojë aktivitete të tilla akademike dhe ndërkombëtare, duke krijuar një ambient studimi modern dhe të orientuar drejt praktikës, diplomacisë, analizës politike dhe çështjeve globale.

Përmes bashkëpunimeve me universitete dhe institucione ndërkombëtare, UBT forcon dimensionin ndërkombëtar të programeve të studimit dhe u ofron studentëve përvoja reale akademike që kontribuojnë në përgatitjen e tyre profesionale për tregun global të punës dhe institucionet vendore e ndërkombëtare.

Continue Reading

Të kërkuara