Lajmet

Charles Dickens: Një zë për të varfërit

Published

on

Me vdekjen e Charles Dickensit në vitin 1870, një epitaf qarkulloi në Londër duke e shpallur shkrimtarin e ndjerë si “një simpatizues me të varfërit, të vuajturit dhe të shtypurit”. Nuk ishte pa arsye. Veprat e tij mbeten sinonim i pjesës së poshtme të shoqërisë viktoriane, një peizazh i banuar nga jetimët, punëtorët e fabrikave, prostitutat dhe ata që ishin zhytur në kohë të vështira. Dickensi u dha atyre një zë, u dha dinjitet. Dhe kjo trashëgimi mbizotëroi. Disa dekada më vonë, kritiku GK Chesterton e etiketoi Dickensin “zëdhënësin e të varfërve”. Shumë besonin se romanet e tij kishin ribërë pjesërisht axhendën politike dhe sociale.

KRITIKA

Por, jo të gjithë e mendonin kështu. George Orwell ishte ndër kritikët më të mprehtë kur ishte fjala për përkushtimin real të Dickensit ndaj reformës sociale. Orwelli thoshte se pjesa më e madhe e aksionit në romane zhvillohet në mjedise të klasës së mesme, që paraqesin “borgjezinë tregtare londineze dhe vendet ku ata rrinin”. Të varfërit e vërtetë, pretendonte Orwell, ishin lënë pas dore nga shkrimtari. “Ai nuk ka portret të një punëtori në bujqësi dhe vetëm një (Stephen Blackpool tek “Kohë të Vështira”) të një punëtori industrial.” Duke shkruar në vitet 1930, Orwelli pohoi se “nëse pyet një lexues të zakonshëm se cilin nga personazhet proletarë të Dickensit mund të kujtojë, tre nga ata që është pothuajse e sigurt se do të përmendë janë Bill Sikes, Sam Weller dhe Zonja Gamp. Një hajdut, një shërbëtor dhe një mami e dehur – jo tamam një grup përfaqësues i klasës punëtore angleze.”

Orwelli shkoi më tej, duke e dënuar Dickensin se nuk ishte një shkrimtar mjaftueshëm revolucionar. Pavarësisht imazhit të tij popullor si një kampion i të varfërve, ai nuk bëri thirrje për ristrukturimin e shoqërisë, për të krijuar një klimë më të barabartë. “Në realitet, objektivi i tij nuk ishte dhe aq shoqëria, se sa “natyra njerëzore”, argumentonte Orwelli. “I gjithë ‘mesazhi’ i tij është klishe: nëse njerëzit do të silleshin mirë, bota do të ishte e denjë.

Pavarësisht mungesës së atributeve dhe përcaktimeve të renditura nga Orwelli, Dickens ishte jashtëzakonisht popullor tek të varfërit, madje edhe anëtarët analfabetë të shoqërisë që paguanin për t’ua lexuar dikush tjetër, pjesën e re të veprës së tij të fundit. Duke vendosur një pjesë të mirë të skenave të librave të tij në mjedise të njohura për ta, Dickensi nxiti një etje për letërsi serioze që dikur e kishin humbur.

Dhe Dickensi i njihte vendet për të cilat shkruante. Ndryshe nga Orwelli, Etoniani i Vjetër, ai kishte përvojë më të drejtpërdrejtë me jetën në kohë të vështira. Në vitin 1824, i dërrmuar nga borxhet në rritje, babai i tij Xhon, u dërgua në një burg debitorësh, ku iu bashkua gruaja dhe fëmijët e tyre më të vegjël. 12-vjeçari Charles jetonte në një sërë banesash nëpër qytet; ai më vonë do të mbështetej tek pronarët dhe pronaret e tij, kur i popullonte romanet me londinezët e pasur.

Ai detyrohej gjithashtu të punonte 10 orë në ditë në një magazinë – “një shtëpi e vjetër e çmendur, e rrënuar… e tejmbushur me minj” – duke u ngjitur etiketat vazove me lustër  çizmesh. Kjo përvojë, e zhvendosur në një fabrikë shishesh, do të rivizitohej tek David Copperfield. Atje ai punoi së bashku me fëmijë të varfër të klasës punëtore, duke përfshirë një farë “Bob Fagin” – një emër që do ta huazonte tek Oliver Twist – duke i dhënë atij një pasqyrë rinore në një anë krejtësisht të ndryshme të shoqërisë.

Dickensi tregoi padiskutim empati të pamatë ndaj të varfërve që punojnë dhe atyre në shtresat më të ulëta të shoqërisë, që luftojnë për të përmirësuar veten në një sistem të manipuluar, qofshin këta fëmijë jetimë apo gra, siç është prostituta Nancy tek Oliver Twist. Ky vështrim dhe shqetësim nuk u shtri tek ata që nuk bëjnë mirë që përdorin krimin për të mbijetuar, apo për të përparuar në kurriz të të tjerëve. Ai nuk ishte admirues i turmës, e parë në portretizimin e rebelëve – pjesëmarrës tek trazirat antikatolike të Gordonit të vitit 1780 – tek Barnaby Rudge.

PISLLËK DHE SHKATËRRIM

Pavarësisht nga dështimet e tij të perceptuara, kur i popullonte romanet me njerëz nga shtresat më të varfra të shoqërisë dhe cialtdo qofshin dështimet e tij të perceptuara, për të ofruar zgjidhje për zhdukjen e varfërisë, vepra e Dickensit megjithatë hodhi një dritë të fortë në qoshet më të errëta të shoqërisë angleze – dhe, më së shpeshti, të Londrës.

Këto ishin qoshe të injoruara shumë kollaj nga bashkëkohësit e Dickensit. Letërsia e tij shkon në lagje të pa vizituara kurrë nga penat e të tjerëve. Shihni jetën reale të ishullit Jacob në bregun jugor të Tamizit, të përshkruar në faqet e Oliver Twist, se si përmban shtëpi “aq të ndyra, aq të mbyllura, sa ajri do të dukej se ishte shumë i ndotur edhe për papastërtitë dhe mjerimin”.

Në minimumin e tyre absolut, veprat e Charles Dickensit u ofruan shumë prej lexuesve të tij bashkëkohorë një dritare në një shtresë të shoqërisë përndryshe të padukshme për ta, një botë të fshehur. Romanet e tij mund të mos kenë çuar në reforma sociale në nivelin që është perceptuar zakonisht, por prodhimi i tij artistik me siguri e drejtoi vështrimin kolektiv drejt sëmundjeve shoqërore të Anglisë Viktoriane. / bota.al

Continue Reading

Lajmet

Të shtëna me armë në Shkodër, një i kërkuar me rrezikshmëri të lartë qëllon gjatë operacionit për kapjen e tij

Published

on

By

Një incident me armë zjarri është shënuar në lagjen Kiras në Shkodër, gjatë një operacioni të policisë për kapjen e një personi të konsideruar me rrezikshmëri të lartë, raporton Euronews Albania.

Në momentin kur efektivët ndodheshin në ndjekje dhe në një perimetër të afërt me objektivin e operacionit, një shtetas ka qëlluar në ajër me armë zjarri dhe më pas është larguar në drejtim të paditur.

Policia bënë me dije se personi i dyshuar është shtetasi me inicialet B.B., i cili rezulton në kërkim edhe për vepra të tjera penale.

Menjëherë pas incidentit, në zonë kanë mbërritur dhjetëra forca policore, të cilat kanë rrethuar perimetrin dhe kanë vendosur masa të shtuara sigurie.

Operacioni për kapjen e personit vijon, ndërsa zona mbetet e blinduar nga efektivët e policisë. /Euronews/

 

Continue Reading

Lajmet

Jep dorëheqje deputeti Haxhi Avdyli, reagon Partia Guxo

Published

on

By

Deputeti Haxhi Avdyli ka njoftuar dorëheqjen e tij të parevokueshme nga të gjitha pozitat në Partinë Guxo, si shenjë proteste ndaj asaj që ai e quajti fushatë të ulët dhe linçuese ndaj Presidentes Vjosa Osmani.

Avdyli deklaroi se mospajtimet e tij politike me orientimin e fundit të grupit parlamentar u pasuan nga sulme dhe shpifje të rënda, të cilat sipas tij kanë përfshirë edhe përdorimin e inteligjencës artificiale për të nxitur urrejtje.

Ai theksoi se nuk mund të jetë pjesë e një politike që denigron figurën e Presidentes dhe rrezikon funksionimin demokratik të institucioneve.

“Në shenjë proteste, dhe për të mos identifikuar veten me këtë fushatë të ulët, kam vendosur të jap dorëheqje të parevokueshme nga të gjitha pozitat në Partinë Guxo,” deklaroi Avdyli.

Në anën tjetër, Kryesia e Partisë Guxo ka njoftuar se e pranon dorëheqjen e tij, duke e parë atë si një zgjedhje të vullnetshme të deputetit. Përmes një komunikate, partia e ka falënderuar Avdylin për kontributin e deritanishëm, por ka hedhur poshtë pretendimet e tij për motivet e largimit.

Guxo konfirmoi se asnjë anëtar i saj nuk është përfshirë në linçime publike, duke insistuar se qëndrimi i tyre mbetet strikt në mbrojtje të rendit dhe kushtetueshmërisë në vend.

“Askush nga Partia Guxo nuk është përfshirë dhe nuk përfshihet as në debate të ulëta dhe as në linçime publike të askujt e aq më pak të Presidentes së Republikës,” thuhet në reagimin e partisë.

Continue Reading

Lajmet

LVV dërgon dekretin e Presidentes në Kushtetuese

Published

on

By

Shefja e Grupit Parlamentar të Lëvizjes Vetëvendosje, Arbërie Nagavci, ka njoftuar se sot është dorëzuar në Gjykatën Kushtetuese kërkesa e nënshkruar nga 30 deputetë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së dekretit të Presidentes për shpërndarjen e Kuvendit.

Përmes kësaj lënde, deputetët kanë kërkuar zyrtarisht nga Gjykata që të vendosë masë të përkohshme për pezullimin e këtij dekreti deri në nxjerrjen e një aktgjykimi përfundimtar.

Sipas Nagavcit, Presidentja nuk ka të drejtë diskrecionale për të ndërhyrë në funksionimin e pushtetit legjislativ apo për të ndërmarrë veprime që çojnë në shpërndarjen e tij jashtë rrethanave kushtetuese.

“Është e qartë se Presidentja e Republikës nuk ka të drejtë diskrecionale për të ndërhyrë në funksionimin e pushtetit legjislativ, e aq më pak për të ndërmarrë veprime që çojnë në shpërndarjen e Kuvendit,” thuhet në njoftimin e bërë nga Nagavci.

Në argumentimin e dorëzuar në Gjykatë, theksohet se çdo veprim që tejkalon kufijtë e sanksionuar në Kushtetutë përbën cenim serioz të parimit të ndarjes së pushteteve.

Grupi Parlamentar i VV-së vlerëson se roli i Presidentit në këtë proces është strikt i kushtëzuar dhe nuk mund të ushtrohet jashtë kritereve të qarta ligjore. Nagavci ka thënë se në një shtet demokratik asnjë bartës i funksionit publik nuk mund të veprojë mbi aktin më të lartë juridik të vendit.

“Në një shtet demokratik, asnjë institucion dhe asnjë bartës i funksionit publik nuk mund të veprojë mbi Kushtetutën apo jashtë saj. Përpjekjet për të ushtruar kompetenca që nuk janë të përcaktuara dëmtojnë rendin kushtetues,” ka theksuar ajo.

Në fund të njoftimit, Nagavci ka bërë thirrje që Gjykata Kushtetuese ta trajtojë këtë çështje me prioritet të lartë dhe të japë një vendim sa më të shpejtë.

 

Continue Reading

Lajmet

Monitorim i rreptë i çmimeve të naftës, inspektorët në terren gjatë fundjavës

Published

on

By

Ministrja e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë Mimoza Kusari Lila ka njoftuar se gjatë gjithë fundjavës inspektorët e tregut kanë qenë në terren për të monitoruar zbatimin e vendimit për rregullimin e çmimeve të derivateve.

Ky angazhim vjen pas nënshkrimit të vendimit për përcaktimin e marzhës tregtare me qëllim mbrojtjen e konsumatorëve dhe ruajtjen e konkurrencës.

Sipas të dhënave, marzha maksimale është caktuar 2 centë për shitjen me shumicë dhe 12 centë për atë me pakicë.

Nga të dhënat e siguruara prej Doganës së Kosovës, çmimi mesatar i importit për naftë ka qenë 1.40 euro për litër, ndërsa për benzinë 1.14 euro.

Ndërkohë, monitorimi në terren tregon se çmimet në pikat e karburanteve aktualisht sillen nga 1.39 deri në 1.55 euro për naftën dhe 1.27 deri në 1.32 euro për benzinën. Ministrja theksoi se po bashkëpunojnë ngushtë me Administratën Tatimore dhe Autoritetin e Konkurrencës për të analizuar çdo lëvizje të çmimeve.

Kusari-Lila njofton se Inspektorati do të vazhdojë monitorimin e tregut edhe në ditët në vijim për të parandaluar çdo abuzim të mundshëm. Gjithashtu ministrja ka bërë të ditur se për çdo shkelje të evidentuar do të ndërmerren masa të rrepta ndaj operatorëve ekonomikë.

Sipas saj, prioritet mbetet transparenca dhe parandalimi i rritjes së paarsyeshme të çmimeve për qytetarët.

 

Continue Reading

Të kërkuara