Lajmet

Charles Dickens: Një zë për të varfërit

Published

on

Me vdekjen e Charles Dickensit në vitin 1870, një epitaf qarkulloi në Londër duke e shpallur shkrimtarin e ndjerë si “një simpatizues me të varfërit, të vuajturit dhe të shtypurit”. Nuk ishte pa arsye. Veprat e tij mbeten sinonim i pjesës së poshtme të shoqërisë viktoriane, një peizazh i banuar nga jetimët, punëtorët e fabrikave, prostitutat dhe ata që ishin zhytur në kohë të vështira. Dickensi u dha atyre një zë, u dha dinjitet. Dhe kjo trashëgimi mbizotëroi. Disa dekada më vonë, kritiku GK Chesterton e etiketoi Dickensin “zëdhënësin e të varfërve”. Shumë besonin se romanet e tij kishin ribërë pjesërisht axhendën politike dhe sociale.

KRITIKA

Por, jo të gjithë e mendonin kështu. George Orwell ishte ndër kritikët më të mprehtë kur ishte fjala për përkushtimin real të Dickensit ndaj reformës sociale. Orwelli thoshte se pjesa më e madhe e aksionit në romane zhvillohet në mjedise të klasës së mesme, që paraqesin “borgjezinë tregtare londineze dhe vendet ku ata rrinin”. Të varfërit e vërtetë, pretendonte Orwell, ishin lënë pas dore nga shkrimtari. “Ai nuk ka portret të një punëtori në bujqësi dhe vetëm një (Stephen Blackpool tek “Kohë të Vështira”) të një punëtori industrial.” Duke shkruar në vitet 1930, Orwelli pohoi se “nëse pyet një lexues të zakonshëm se cilin nga personazhet proletarë të Dickensit mund të kujtojë, tre nga ata që është pothuajse e sigurt se do të përmendë janë Bill Sikes, Sam Weller dhe Zonja Gamp. Një hajdut, një shërbëtor dhe një mami e dehur – jo tamam një grup përfaqësues i klasës punëtore angleze.”

Orwelli shkoi më tej, duke e dënuar Dickensin se nuk ishte një shkrimtar mjaftueshëm revolucionar. Pavarësisht imazhit të tij popullor si një kampion i të varfërve, ai nuk bëri thirrje për ristrukturimin e shoqërisë, për të krijuar një klimë më të barabartë. “Në realitet, objektivi i tij nuk ishte dhe aq shoqëria, se sa “natyra njerëzore”, argumentonte Orwelli. “I gjithë ‘mesazhi’ i tij është klishe: nëse njerëzit do të silleshin mirë, bota do të ishte e denjë.

Pavarësisht mungesës së atributeve dhe përcaktimeve të renditura nga Orwelli, Dickens ishte jashtëzakonisht popullor tek të varfërit, madje edhe anëtarët analfabetë të shoqërisë që paguanin për t’ua lexuar dikush tjetër, pjesën e re të veprës së tij të fundit. Duke vendosur një pjesë të mirë të skenave të librave të tij në mjedise të njohura për ta, Dickensi nxiti një etje për letërsi serioze që dikur e kishin humbur.

Dhe Dickensi i njihte vendet për të cilat shkruante. Ndryshe nga Orwelli, Etoniani i Vjetër, ai kishte përvojë më të drejtpërdrejtë me jetën në kohë të vështira. Në vitin 1824, i dërrmuar nga borxhet në rritje, babai i tij Xhon, u dërgua në një burg debitorësh, ku iu bashkua gruaja dhe fëmijët e tyre më të vegjël. 12-vjeçari Charles jetonte në një sërë banesash nëpër qytet; ai më vonë do të mbështetej tek pronarët dhe pronaret e tij, kur i popullonte romanet me londinezët e pasur.

Ai detyrohej gjithashtu të punonte 10 orë në ditë në një magazinë – “një shtëpi e vjetër e çmendur, e rrënuar… e tejmbushur me minj” – duke u ngjitur etiketat vazove me lustër  çizmesh. Kjo përvojë, e zhvendosur në një fabrikë shishesh, do të rivizitohej tek David Copperfield. Atje ai punoi së bashku me fëmijë të varfër të klasës punëtore, duke përfshirë një farë “Bob Fagin” – një emër që do ta huazonte tek Oliver Twist – duke i dhënë atij një pasqyrë rinore në një anë krejtësisht të ndryshme të shoqërisë.

Dickensi tregoi padiskutim empati të pamatë ndaj të varfërve që punojnë dhe atyre në shtresat më të ulëta të shoqërisë, që luftojnë për të përmirësuar veten në një sistem të manipuluar, qofshin këta fëmijë jetimë apo gra, siç është prostituta Nancy tek Oliver Twist. Ky vështrim dhe shqetësim nuk u shtri tek ata që nuk bëjnë mirë që përdorin krimin për të mbijetuar, apo për të përparuar në kurriz të të tjerëve. Ai nuk ishte admirues i turmës, e parë në portretizimin e rebelëve – pjesëmarrës tek trazirat antikatolike të Gordonit të vitit 1780 – tek Barnaby Rudge.

PISLLËK DHE SHKATËRRIM

Pavarësisht nga dështimet e tij të perceptuara, kur i popullonte romanet me njerëz nga shtresat më të varfra të shoqërisë dhe cialtdo qofshin dështimet e tij të perceptuara, për të ofruar zgjidhje për zhdukjen e varfërisë, vepra e Dickensit megjithatë hodhi një dritë të fortë në qoshet më të errëta të shoqërisë angleze – dhe, më së shpeshti, të Londrës.

Këto ishin qoshe të injoruara shumë kollaj nga bashkëkohësit e Dickensit. Letërsia e tij shkon në lagje të pa vizituara kurrë nga penat e të tjerëve. Shihni jetën reale të ishullit Jacob në bregun jugor të Tamizit, të përshkruar në faqet e Oliver Twist, se si përmban shtëpi “aq të ndyra, aq të mbyllura, sa ajri do të dukej se ishte shumë i ndotur edhe për papastërtitë dhe mjerimin”.

Në minimumin e tyre absolut, veprat e Charles Dickensit u ofruan shumë prej lexuesve të tij bashkëkohorë një dritare në një shtresë të shoqërisë përndryshe të padukshme për ta, një botë të fshehur. Romanet e tij mund të mos kenë çuar në reforma sociale në nivelin që është perceptuar zakonisht, por prodhimi i tij artistik me siguri e drejtoi vështrimin kolektiv drejt sëmundjeve shoqërore të Anglisë Viktoriane. / bota.al

Continue Reading

Lajmet

Profesorët e UBT-së pjesë e Konferencës Ndërkombëtare EURESTOP 2026 në Kroaci

Published

on

By

UBT u përfaqësua në Konferencën Ndërkombëtare EURESTOP 2026, e mbajtur më 25–27 qershor 2026 në Pula të Kroacisë, përmes pjesëmarrjes së dy profesorëve të institucionit, Prof. Demokrat Nuha dhe Prof. Fitim Kastrati.

Konferenca mblodhi studiues, ekspertë dhe përfaqësues të institucioneve akademike e kërkimore nga vende të ndryshme evropiane, me fokus në sfidat globale të rezistencës antimikrobike, zhvillimin e strategjive të reja diagnostikuese dhe terapeutike, si dhe forcimin e bashkëpunimit shkencor ndërkombëtar.

Në kuadër të kësaj konference, Prof. Demokrat Nuha prezantoi punimin shkencor me titull “Thiazole-Based Heterocycles in Drug Discovery: Contemporary Insights into Anticancer and Antimicrobial Activities”, i cili trajton rolin e heterocikleve të bazuara në tiazol në zbulimin e komponimeve me potencial antikancerogjen dhe antimikrobik.

Ndërkaq, Prof. Fitim Kastrati prezantoi punimin “Application of Phenotyping Methods to Assess Cold and Freezing Stress and Recovery Ability of Balkan Ramonda Species”, i fokusuar në përdorimin e metodave moderne të fenotipizimit për vlerësimin e stresit nga të ftohtit dhe ngrirja te speciet bimore të gjinisë Ramonda.

Pjesëmarrja e profesorëve të UBT-së në këtë konferencë ndërkombëtare dëshmon përkushtimin e institucionit ndaj kërkimit shkencor cilësor, ndërkombëtarizimit akademik dhe përfshirjes aktive në rrjetet evropiane të bashkëpunimit shkencor.

Continue Reading

Lajmet

United Hospital fuqizon shërbimet e ortopedisë me ekspertë, teknologji moderne dhe oferta të veçanta për pacientët

Published

on

Sipas drejtuesit të United Hospital, Edmond Hajrizi, spitali po investon vazhdimisht në ngritjen e cilësisë së shërbimeve, teknologjinë më të avancuar dhe zgjerimin e kapaciteteve profesionale, me synimin që çdo pacient të ketë qasje në kujdes shëndetësor modern dhe cilësor.

“United Hospital çdo ditë po sjell risi, duke kombinuar teknologjinë bashkëkohore me ekspertizën e stafit tonë mjekësor. Synimi ynë është të ofrojmë shërbime profesionale, moderne dhe me kosto të përballueshme për të gjitha kategoritë e shoqërisë. Askush nuk duhet të ndihet i përjashtuar nga trajtimi shëndetësor. Kemi investuar në kuadro të specializuara, pajisje diagnostikuese dhe teknologji ortopedike të gjeneratës së fundit, të cilat mundësojnë trajtim më efikas, ndërhyrje më të sigurta dhe lehtësim të dhimbjeve për çdo pacient që i drejtohet spitalit tonë”, ka deklaruar Hajrizi.

Ai shtoi se misioni i United Hospital mbetet ofrimi i kujdesit shëndetësor sipas standardeve më të larta, duke vendosur pacientin në qendër të çdo shërbimi dhe duke garantuar trajtim profesional nga diagnostikimi e deri te rehabilitimi.

Ndryshe dhimbjet e vazhdueshme të nyjeve, dëmtimet sportive, frakturat apo problemet e sistemit lokomotor nuk duhet të jenë më pengesë për një jetë aktive. Me një ekip specialistësh të dëshmuar, teknologji bashkëkohore dhe trajtime sipas standardeve evropiane, United Hospital po konsolidon pozitën si një nga qendrat më të avancuara për ortopedi dhe traumatologji, duke ofruar zgjidhje të plota – nga diagnostikimi deri te rehabilitimi.

Në kuadër të një oferte të veçantë, spitali ka prezantuar çmime të reduktuara për ndërhyrjet më të kërkuara në ortopedi. Proteza totale e gjurit dhe ajo e kërdhokullës (kofshës) ofrohen me çmimin prej 5.000 euro, nga 5.500 euro, ndërsa paketa përfshin të gjitha shërbimet kryesore të nevojshme për trajtim pa kosto shtesë.

Në këtë çmim përfshihen ndërhyrja kirurgjikale nga ekipi i specializuar i ortopedisë, të gjitha analizat laboratorike para dhe pas operacionit, si dhe pesë ditë hospitalizim në dhoma moderne, me kujdes të vazhdueshëm mjekësor dhe infermieror 24 orë në ditë.

Sipas drejtuesve të spitalit, investimet në teknologjinë më moderne imazherike dhe sallat kirurgjikale të standardeve ndërkombëtare kanë bërë të mundur realizimin e ndërhyrjeve të sigurta dhe rikuperimin më të shpejtë të pacientëve.

Departamenti i Ortopedisë dhe Traumatologjisë në United Hospital ofron një gamë të gjerë shërbimesh, duke përfshirë ekzaminime klinike dhe imazherike të avancuara, trajtimin e frakturave tek të rriturit dhe fëmijët, menaxhimin e lëndimeve sportive, artroskopinë minimal-invazive, vendosjen e protezave të gjurit, kërdhokullës dhe supit, terapi biologjike, trajtime konservative dhe programe të personalizuara rehabilitimi pas operacionit.

Një nga shtyllat kryesore të këtij departamenti është Dr. Imran Shaqiri, specialist i Ortopedisë dhe Traumatologjisë, i cili ofron trajtim të avancuar për patologjitë e sistemit lokomotor. Përveç vizitave specialistike dhe konsultave profesionale, ai realizon kirurgji të nyjeve, artroskopi të gjurit dhe shpatullës, rikonstruksion të ligamentit ACL, trajtim të traumave, ortopedi pediatrike, kirurgji të dorës dhe këmbës, si dhe terapi moderne si PRP, infiltrime intra-artikulare dhe trajtim të osteoporozës. Kujdesi plotësohet me udhëzime për fizioterapi dhe rehabilitim të individualizuar.

Ekipit i bashkohet edhe Dr. Arian Bujupi, specialist i Ortopedisë dhe Traumatologjisë, i cili mbulon një spektër të gjerë trajtimesh operative dhe konservative. Ai ofron trajtim për fraktura dhe luksacione, kirurgji të nyjeve me proteza totale, artroskopi të gjurit dhe shpatullës, rikonstruksion të ligamentit ACL, ortopedi pediatrike, si dhe trajtime moderne me acid hialuronik dhe PRP, duke u fokusuar në rikthimin e pacientëve në një jetë aktive dhe pa dhimbje.

Për pacientët që dëshirojnë një vlerësim të plotë të gjendjes së tyre, United Hospital ka prezantuar edhe një Pako Ortopedike, e cila përfshin një set shërbimesh me vlerë reale prej 76.20 euro, ndërsa ofrohet me çmim promocional prej vetëm 30 euro.

Me një ekip specialistësh me përvojë, trajtime të personalizuara, infrastrukturë moderne dhe oferta të favorshme financiare, United Hospital synon t’u ofrojë pacientëve kujdes ortopedik cilësor, duke i ndihmuar të rikthejnë lëvizshmërinë, cilësinë e jetës dhe aktivitetin e përditshëm pa dhimbje./rajonipress/

Continue Reading

Lajmet

Aksident tragjik me furgon në Shqipëri, dy të vdekur dhe 15 të plagosur

Published

on

Dy persona kanë humbur jetën, ndërsa 15 të tjerë kanë mbetur të plagosur si pasojë e një aksidenti të rëndë që ka ndodhur me një furgon të linjës Berat–Tiranë.

Nga vendi i ngjarjes ka folur drejtori i Policisë Rrugore, Perlat Vatoci, i cili bëri të ditur se njoftimi për aksidentin është pranuar rreth orës 15:00.

Sipas tij, mjeti ka humbur kontrollin, është përplasur fillimisht me trafikndarësen dhe më pas ka dalë nga rruga.

“Rreth orës 15:00 është marrë njoftimi për aksidentin. Paraprakisht dyshohet se mjeti ka humbur kontrollin”, deklaroi Vatoci.

Ai konfirmoi se si pasojë e aksidentit dy persona kanë humbur jetën, ndërsa 15 të tjerë kanë mbetur të lënduar.

Vatoci bëri të ditur se njëri nga të plagosurit ndodhet në gjendje të rëndë, ndërsa mes të lënduarve është edhe një fëmijë, i cili raportohet se nuk është në gjendje të mirë shëndetësore.

Sipas Policisë Rrugore, furgoni ishte i licencuar për linjën Berat–Tiranë dhe në momentin e aksidentit po udhëtonte drejt kryeqytetit.

Autoritetet kanë nisur hetimet për të zbardhur rrethanat dhe shkaqet që çuan në këtë aksident tragjik./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Tri përballje interesante sonte në Kupën e Botës, vëmendja te Franca – Suedia

Published

on

Sonte zhvillohen edhe tri ndeshje të fazës së 1/16 së finales në Kupën e Botës, ku priten përballje të forta dhe rivalitet i madh për një vend në çerekfinale.

Në orën 19:00, Bregu i Fildishtë përballet me Norvegjinë, në një duel ku të dyja kombëtaret synojnë të vazhdojnë rrugëtimin në turne.

Më pas, në orën 23:00, vëmendja do të jetë te supersfida mes Francës dhe Suedisë. Dy kombëtare me traditë pritet të dhurojnë një ndeshje spektakolare në luftën për kualifikim.

Programi i ditës mbyllet në orën 03:00 (pas mesnate), me sfidën mes Meksikës dhe Ekuadorit, ku fituesi do të sigurojë biletën për në fazën çerekfinale.

Këto tri takime vijnë pasi Maroku eliminoi Holandën pas penalltive, duke u bërë kombëtarja e parë që siguroi kualifikimin nga ndeshjet e sotme./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara