Aktualitet

Çfarë qëndron pas përleshjeve në Jerusalem?

Published

on

Tash e sa javë, protestuesit palestinezë dhe policia izraelite janë duke u përleshur në baza ditore në dhe përreth Qytetit të Vjetër të Jerusalemit.

Atje ndodhen vendet kryesore fetare – të shenjta për hebrenjtë, të krishterët dhe myslimanët.

Jerusalemi ka qenë, në fakt, skenë e konfrontimeve të dhunshme midis hebrenjve dhe arabëve tash e 100 vjet dhe mbetet një nga qytetet më të kontestueshme në botë.

Përleshjet e fundit filluan një muaj më parë, kur Izraeli bllokoi disa tubime të palestinezëve, në fillim të Muajit të shenjtë të Ramazanit.

Pasi ato kufizime u zbutën, plani për të dëbuar dhjetëra palestinezë nga një lagje e Jerusalemit Lindor vazhdoi të nxiste konfrontime.

Të hënën, qindra palestinezë u plagosën në përleshjet me policinë izraelite. Protestuesit hidhnin gurë në drejtim të policisë, ndërsa kjo e fundit gaz lotsjellës dhe plumba gome. Disa policë u plagosën po ashtu.

Përse Jerusalemi është gjithmonë në prag të shpërthimit?

Kryeqytet i dy popujve

Izraeli e sheh Jerusalemin si kryeqytet të tijin “të unifikuar” dhe “të përjetshëm”.

Ai e ka aneksuar Jerusalemin Lindor – i cili përfshin edhe Qytetin e Vjetër – në luftën e vitit 1967, së bashku me Bregun Perëndimor dhe Gazën.

Palestinezët i duan këto territore për shtetin e tyre të ardhshëm, ndërsa Jerusalemin Lindor e shohin si kryeqytet të shtetit të tyre.

Aneksimi i Jerusalemit Lindor nga Izraeli nuk njihet nga shumica e vendeve të botës dhe fati i kësaj pjese mbetet ndër çështjet më të komplikuara në procesin e paqes, i cili ka ngecur më shumë se një dekadë më parë.

Izraelitët, të hënën, do të shënonin Ditën e Jerusalemit, një festë kombëtare që shënon aneksimin. Në vitet e kaluara, mijëra izraelitë – kryesisht nacionalistë fetarë – marshonin nëpër Qytetin e Vjetër, duke përfshirë edhe Lagjen Myslimane, gjë që shumë palestinezë e konsideronin si provokim.

Në ditët e fundit, izraelitët nacionalistë organizuan ngjarje të tjera në Jerusalemin Lindor, që çuan në grindje të dhunshme me palestinezët.

Maja e shenjtë

Përleshjet e së hënës u zhvilluan në dhe rreth xhamisë Al-Aksa në Qytetin e Vjetër.

Xhamia është vendi i tretë më i shenjtë në Islam dhe ndodhet në një rrafshnaltë, ku gjendet edhe kupola e artë ikonike. Myslimanët i referohen kompleksit si Shenjtërorja Fisnike.

Rrafshnalta është e shenjtë edhe për hebrenjtë dhe ata i referohen asaj si Mali i Tempullit, sepse ishte vend i tempujve biblikë.

Romakët e shkatërruan Tempullin e Dytë në vitin 70 para erës sonë dhe atje mbeti vetëm Muri Perëndimor. Xhamitë u ndërtuan shekuj më vonë.

Jordania fqinje shërben si kujdestare e lokacionit. Ai është i hapur për turistët në kohë të caktuara, por vetëm myslimanët lejohen të luten atje. Muri Perëndimor është vendi më i shenjtë, ku hebrenjtë mund të luten.

Në vitet e fundit, grupe hebrenjsh fetarë dhe nacionalistë, të shoqëruar nga policia, kanë vizituar kompleksin në një numër më të madh dhe kanë mbajtur lutje në kundërshtim me rregullat e vendosura pas vitit 1967 nga Izraeli, Jordania dhe autoritetet fetare myslimane.

Palestinezët i shohin vizitat e shpeshta të hebrenjve si provokim dhe ato shpesh shkaktojnë përleshje ose dhunë edhe më serioze.

Disa izraelitë thonë se lokacioni duhet të jetë i hapur për të gjithë besimtarët. Palestinezët refuzojnë, nga frika se Izraeli do ta marrë përsipër ose do ta ndajë atë. Zyrtarët izraelitë thonë se nuk e kanë ndërmend ta ndryshojnë status quo-në.

Politikat diskriminuese

Hebrenjtë e lindur në Jerusalemin Lindor janë qytetarë izraelitë, ndërsa palestinezëve nga Jerusalemi Lindor u jepet një formë e qëndrimit të përhershëm, e cila mund të revokohet, nëse ata jetojnë jashtë qytetit për kohë të gjatë.

Palestinezët mund të aplikojnë për shtetësi, por është një proces i gjatë dhe i pasigurt dhe shumica zgjedhin të mos e bëjnë, sepse nuk e njohin kontrollin e Izraelit.

Izraeli ka ndërtuar vendbanime hebraike në Jerusalemin Lindor, ku jetojnë rreth 220,000 njerëz. Ai e ka kufizuar shumë rritjen e lagjeve palestineze.

Vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor.
Vendbanimet izraelite në Bregun Perëndimor.

Grupi izraelit i të drejtave të njeriut B’Tselem dhe Human Rights Watch me qendër në Nju Jork, në raportet e tyre të fundit, kanë folur për politika diskriminuese në Jerusalemin Lindor, duke argumentuar se Izraeli është fajtor për krim të aparteidit. Izraeli i hedh poshtë këto akuza, duke thënë se banorët e Jerusalemit trajtohen në mënyrë të barabartë.

Kërcënimet me dëbime

Përleshjet e fundit nisën në fillim të Ramazanit, kur policia izraelite vendosi barriera jashtë Portës së Damaskut të Qytetit të Vjetër. Atje zakonisht mblidhen besimtarët myslimanë, pas faljeve të mbrëmjes.

Policia më vonë i largoi barrierat, por protestat u përshkallëzuan më pas, për shkak të kërcënimit me dëbim të dhjetëra familjeve palestineze nga lagjja Sheik Jarrah e Jerusalemit Lindor.

Familjet janë përfshirë në një betejë të gjatë ligjore me të ardhurit hebrenj, që përpiqen të marrin pronë në lagjet palestineze, pranë Qytetit të Vjetër.

Izraeli i paraqet ato si mosmarrëveshje private rreth pasurisë së patundshme, por rasti ka tërhequr vëmendjen globale.(RFE)

Bota

Armenia propozon projektligjin për anëtarësimin në BE

Published

on

Qeveria armene ka paraqitur një projektligj në parlament, i cili kërkon që vendi të fillojë procesin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Kryeministri Nikol Pashinyan theksoi se qeveria është e përkushtuar të respektojë ligjin, por miratimi i këtij projektligji nuk do të thotë automatikisht se Armenia ka vendosur të anëtarësohet në BE. Ai shpjegoi se sipas Kushtetutës armene, një vendim i tillë mund të merret vetëm përmes një referendumi.

Armenia ka pasur marrëdhënie të ngushta me Rusinë, e cila është parë si një fuqi mbrojtëse në Kaukazin e Jugut, përfshirë konfliktin me Azerbajxhanin. Megjithatë, marrëdhëniet mes Armenisë dhe Moskës janë ftohur që pas ardhjes në pushtet të Pashinyan, i cili ka orientuar vendin drejt Perëndimit.

Në dy përleshjet e fundit mes Armenisë dhe Azerbajxhanit mbi rajonin e Nagorno-Karabakh, Rusia ka mbetur pasive, pavarësisht se ka një forcë paqeruajtëse të vendosur në zonë. Vitin e kaluar, më shumë se 100,000 armenë u detyruan të largoheshin nga Nagorno-Karabakh pas sulmeve të Azerbajxhanit. Armenia gjithashtu është distancuar nga aleanca ushtarake e dominuar nga Rusia, Organizata e Traktatit të Sigurisë Kolektive./UBTNews/

 

Continue Reading

Bota

LIBAN- Parlamenti i Libanit e emëron president shefin e ushtrisë

Published

on

Parlamenti i Libanit zgjodhi komandantin e forcave të armatosura, Joseph Aoun, si president të vendit. Aoun mori 99 vota në një raund të dytë nga 128 anëtarët e parlamentit.

Një votim fillestar në mëngjes nuk dha rezultate, pasi milicia pro iraniane Hezbollah dhe lëvizja aleate e saj “Amal” nuk e mbështetën Aoun në raundin e parë.

Ky ishte raundi i 13-të përpjekje i parlamentit për të zgjedhur një president. Libani ka qenë pa një kryetar shteti për më shumë se dy vjet, pasi Michel Aoun, i cili nuk ka lidhje me komandantin Joseph Aoun, la detyrën në fund të tetorit 2022, siç ishte planifikuar.

Që atëherë, vendi, me rreth 6 milionë banorë, është udhëhequr nga kryeministri Najib Mikati, i cili ka vepruar si kujdestar i qeverisë. Aktualisht, qeveria ka kapacitet të kufizuar për të vepruar, ndërsa zgjedhja e një presidenti ka dështuar vazhdimisht për shkak të luftës për pushtet brenda elitës politike. Seanca u zhvillua në prani të ambasadorëve të huaj dhe arabë, si dhe të dërguarit francez, Jean-Yves Le Drian./UBTNews/

Continue Reading

Bota

SHBA me ndihmë të re për Ukrainën, e fundit e mundshme nga administrata Biden

Published

on

By

Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Lloyd Austin, ka njoftuar për një paketë të re të ndihmës ushtarake prej 500 milionë dollarësh, si pjesë e qëllimit të administratës në largim të presidentit Joe Biden për të dërguar sa më shumë të jetë e mundur mbështetje para se presidenti i zgjedhur, Donald Trump, të rikthehet në detyrë.

Paketa përfshin “raketa shtesë për mbrojtjen ajrore të Ukrainës, më shumë municione, më shumë pajisje ajër-tokë dhe pajisje të tjera për të mbështetur F 16-shat e Ukrainës”, tha Austin.

Austin foli në një takim me grupin e kontaktit në bazën ajrore amerikane në Gjermani, Ramstein, i cili përbëhet prej rreth 50 shtetesh partnere që sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së mblodhi për të koordinuar mbështetjen me armë disa muaj pasi Rusia nisi pushtimin e saj të plotë të Ukrainës në shkurt të vitit 2022.

Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelenskiy, i cili gjithashtu po merr pjesë në takim, u bëri thirrje vendeve evropiane që të bashkohen rreth Kievit nëse mbështetja amerikane dobësohet nën administratën e re të Shtëpisë së Bardhë.

Është e qartë se një kapitull i ri po fillon për Evropën dhe të gjithë botën – vetëm 11 ditë nga tani, një kohë kur duhet të bashkëpunojmë edhe më shumë, të mbështetemi te njëri-tjetri edhe më shumë dhe të arrijmë rezultate edhe më të mëdha së bashku. E shoh këtë si një kohë mundësish“, tha ai.

Ministri i Mbrojtjes i Ukrainës, Rustem Umerov, gjithashtu në Ramstein, tha se pret që liderët e koalicioneve të mbrojtjes të miratojnë “udhërrëfyes” për qëllimet strategjike dhe nevojat kyç për ndihmën ushtarake deri të paktën në fund të vitit 2027.

Këto dokumente, të zhvilluara dhe dakorduara së bashku nga Ukraina dhe partnerët, do të bëhen bazë për mbështetjen dhe alokimin e ndihmës në fusha si mbrojtja ajrore, artileria, automjetet e blinduara, dronët, forcat ajrore, siguria detare dhe fusha të tjera të rëndësishme. Ka shumë punë përpara“, shtoi ai pas takimit me sekretarin Austin.

Takimi në Ramstein u mbajt një ditë pasi Ukraina pësoi një nga humbjet më të rënda në njerëz në javët e fundit – një sulm në qytetin jugor të Zaporizhjas që vrau 13 civilë. Autoritetet besojnë se Rusia e kreu sulmin duke përdorur bomba rrëshqitëse të drejtuara mbi një objekt industrial.

Ukraina pretendoi më herët më 8 janar se forcat e saj goditën një depo nafte brenda Rusisë që shërbente si bazë strategjike ajrore në rajonin jugor të Saratovit. Shtabi i Përgjithshëm i ushtrisë ukrainase tha se sulmi krijoi probleme serioze logjistike për aviacionin rus dhe uli ndjeshëm aftësinë e tij për t’i sulmuar qytetet dhe objektet civile ukrainase.

Anëtarët e grupit të kontaktit kanë thënë se takimi i 9 janarit mund të jetë i fundit, pasi fati i tij mbetet i paqartë nën administratën e Trumpit.

Administrata në largim e SHBA-së ka punuar për të dërguar sa më shumë ndihmë të jetë e mundur për Ukrainën para se Trumpi të marrë detyrën më 20 janar, për të përmirësuar pozicionin negociues të Kievit. Trump – i cili ka kritikuar në mënyrë të përsëritur ndihmën amerikane për Kievin – ka pretenduar se mund të negociojë shpejt për t’i dhënë fund luftës pasi të rikthehet në detyrë.

Kjo ka ngritur frikën në Ukrainë se çdo negociatë e organizuar me ngut do të përdoret nga Rusia për të mbajtur territoret ukrainase që ajo pushton dhe për t’i lejuar trupat e saj të pushojnë dhe të armatosen sërish.

Austin ka thënë se është e rëndësishme që grupi i kontaktit të vazhdojë të ofrojë ndihmë ushtarake, ndërsa ministri i Mbrojtjes i Gjermanisë, Boris Pistorius, ka paralajmëruar gjithashtu kundër dobësimit të mbështetjes nga Perëndimi për Ukrainën./REL/

Continue Reading

Bota

Papa e kritikon Izraelin, e quan ‘të turpshme’ situatën në Gazë

Published

on

Papa Françesku ka intensifikuar kritikat ndaj fushatës ushtarake të Izraelit në Gaza, duke e cilësuar situatën humanitare në enklavën palestineze si “shumë serioze dhe të turpshme”. Në një adresim vjetor para diplomatëve të akredituar në Vatikan, që u mbajt nga një këshilltar i Papës, Françesku theksoi rëndësinë e mbrojtjes së civilëve dhe kundërshtoi ashpër bombardimin e popullatës civile.

Papa u shpreh se “nuk mund të pranohet në asnjë mënyrë bombardimi i civilëve” dhe theksoi se “nuk mund të pranohet që fëmijët të ngrijnë për vdekje sepse spitalet janë shkatërruar apo sepse është sulmuar rrjeti energjetik i vendit”. Fjalimi i Papës u fokusua në tragjedinë që po kalon Gaza, ku pothuajse nuk ka energji elektrike, duke përmendur edhe viktimat e ftohjes në territorin palestinez.

Papa Françesku zakonisht është i kujdesshëm në mbajtjen e një pozite neutrale në konflikte, por kohët e fundit ai ka qenë më i zëshëm në kritikën e fushatës ushtarake të Izraelit dhe ka sugjeruar se komuniteti ndërkombëtar duhet të hetojë nëse kjo fushatë përbën gjenocid ndaj popullit palestinez.

Konflikti mes Izraelit dhe Hamasit ka nisur më 7 tetor 2023, kur grupi palestinez sulmoi jugun e Izraelit, duke shkaktuar dhjetëra të vdekur dhe duke rrëmbyer shumë qytetarë izraelitë. Në përgjigje, Izraeli ka nisur një ofensivë ushtarake në Gaza që ka rezultuar në më shumë se 46,000 viktima palestineze, shumica e të cilëve janë gra dhe fëmijë. Izraeli ka shpallur se ka vrarë 17,000 militantë, por nuk ka ofruar prova të mjaftueshme për këtë pretendim. Lufta ka shkaktuar shkatërrime të mëdha dhe ka detyruar rreth 90% të popullsisë së Gazës, që përbëhet nga 2.3 milionë banorë, të largohen nga shtëpitë e tyre./UBTNews/

Continue Reading

Të kërkuara