Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

5 years ago

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Tre të arrestuar për vjedhje të rëndë në Skenderaj, sekuestrohet edhe një pistoletë

Published

15 minutes ago

on

October 27, 2026

By

Policia e Kosovës ka arrestuar tre persona në fshatin Ticë të Skenderajt, nën dyshimin për vjedhje të rëndë.

Sipas raportit të Policisë, rasti është regjistruar më 26 tetor, rreth orës 00:30, kur të dyshuarit janë ndaluar në një veturë ku kishin ngarkuar sende të ndryshme që dyshohet se i kishin vjedhur nga një lokal.

Gjatë kontrollit janë gjetur cigare, motosharrë, maska, kapela, orë dore, sëpatë, çekan, si dhe para metalike dhe letërmonedha. Po ashtu, policia ka sekuestruar një pistoletë me karikator dhe gjashtë fishekë.

Në konsultim me prokurorin, dy nga të dyshuarit janë dërguar në mbajtje, ndërsa i dyshuari i tretë, i mitur, i është dorëzuar Stacionit Policor në Malishevë. Sipas Policisë, ai ishte liruar me kusht për dy vjet në lidhje me raste të mëparshme të vjedhjeve.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Gjashtë raste të armëmbajtjes së paautorizuar në Kosovë, sekuestrohen armë dhe fishekë

Published

19 minutes ago

on

October 27, 2026

By

Policia e Kosovës ka raportuar disa raste të armëmbajtjes së paautorizuar në Prishtinë, Podujevë, Vushtrri dhe Gjakovë, gjatë të cilave janë sekuestruar armë zjarri dhe municion.

Në fshatin Dumosh të Podujevës, gjatë kontrollit të një personi, policia ka gjetur dhe sekuestruar një pistoletë me karikator dhe gjashtë fishekë. Pas inicimit të rastit, i dyshuari është liruar në procedurë të rregullt, në konsultim me prokurorin.

Në Stacionin Policor Veri në Prishtinë, një grua ka dorëzuar një pistoletë me një fishek, për të cilën ka deklaruar se i përkiste xhaxhait të saj të ndjerë. Arma është sekuestruar, ndërsa e dyshuara është liruar me vendim të prokurorit.

Ndërkaq, në Prishtinë, një i mitur është ndaluar gjatë kontrollit policor, pasi iu janë gjetur 11 fishekë të kalibrit 7.65 mm. Pas intervistimit, ai është liruar në procedurë të rregullt.

Në rrugën “Ramë Govori” në Prishtinë, policia ka gjetur dhe sekuestruar një armë zjarri me shtatë fishekë. Me vendim të prokurorit, i dyshuari është dërguar në mbajtje.

Në fshatin Novolan të Vushtrrisë, gjatë bastisjes së shtëpisë së një personi janë gjetur dhe sekuestruar dy pushkë gjuetie. Rasti vazhdon në procedurë të rregullt, me vendim të prokurorit.

Ndërsa në Gjakovë, një i mitur është arrestuar nën dyshimin se kishte shtënë me armë zjarri. Nga ai janë sekuestruar një armë, dy fishekë dhe një gëzhojë. Pas intervistimit, me vendim të prokurorit, i dyshuari është dërguar në mbajtje.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Tre persona të maskuar tentojnë grabitjen në Magure të Lipjanit

Published

21 minutes ago

on

October 27, 2026

By

Një punëtor i sigurimit në një kompani private ka raportuar se ka hasur në tre persona të maskuar dhe me dorëza në një objekt në fshatin Magure të Lipjanit.

Sipas raportit të Policisë, rasti ka ndodhur më 26 tetor, rreth orës 02:11. Njëri nga personat e dyshuar kishte një pistoletë në dorë, të cilën ia kishte drejtuar punëtorit të sigurimit, duke i kërkuar të largohej nga vendi i ngjarjes.

Pas raportimit, në vendin e ngjarjes kanë dalë njësitë policore, të cilat, në konsultim me prokurorin, kanë iniciuar rastin si grabitje.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Raportohen disa raste të dhunës në familje në Kosovë, të dyshuarit arrestohen

Published

24 minutes ago

on

October 27, 2026

By

Policia e Kosovës ka raportuar disa raste të dhunës në familje në qytete të ndryshme të vendit, ku viktima kanë qenë familjarë, përfshirë bashkëshortet, motrat dhe prindërit.

Në Prishtinë, më 24 tetor është raportuar se një person dyshohet se ka sulmuar fizikisht babanë e tij. Rasti është duke u hetuar. Ndërkaq, më 26 tetor është raportuar edhe një rast që përfshin ish-bashkëshortin e një viktime.

Në Ranillug, një person është arrestuar pasi dyshohet se, pas një fjalosjeje, ka sulmuar fizikisht motrën e tij. Të dy kanë pranuar tretman mjekësor, ndërsa i dyshuari, me vendim të prokurorit, është dërguar në mbajtje.

Një rast tjetër është raportuar në Viti, ku bashkëshorti dhe vëllai i një gruaje dyshohet se kanë ushtruar dhunë fizike ndaj saj. Viktima ka marrë tretman mjekësor, ndërsa të dy të dyshuarit janë arrestuar dhe dërguar në mbajtje.

Në Pejë, një person është arrestuar nën dyshimin se e kishte kanosur ish-bashkëshorten përmes telefonit dhe më pas, më 26 tetor, kishte dëmtuar xhamat e shtëpisë së nënës së saj. Me vendim të prokurorit, ai është dërguar në mbajtje.

Në Rahovec, një baba dhe vajza e tij kanë raportuar se djali dhe vëllai i tyre dyshohet se ushtron vazhdimisht dhunë psikike ndaj familjarëve. Rasti, me vendim të prokurorit, vazhdon në procedurë të rregullt.

Ndërsa në Gjakovë, një grua ka raportuar se është keqtrajtuar nga bashkëshorti. I dyshuari është arrestuar dhe më pas është liruar në procedurë të rregullt, me vendim të prokurorit.

Edhe në Vushtrri është arrestuar një person, i dyshuar se ka sulmuar fizikisht bashkëshorten dhe më pas e ka larguar nga shtëpia. Ai është dërguar në mbajtje me vendim të prokurorit.

Po ashtu, në Greqi është raportuar një rast i kanosjes ndaj një gruaje nga ish-bashkëshorti i saj, shtetas i Kosovës. I dyshuari është arrestuar dhe, pas intervistimit, është dërguar në mbajtje me vendim të prokurorit.

/A.K/

Continue Reading

Të kërkuara