Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Lajmet

Kuvendi i Shqipërisë: Vendimi i Speciales është “thellësisht i padrejtë”, qeveritë të bashkërendojnë veprimet

Published

on

By

Kuvendi i Shqipërisë ka dalë me një deklaratë të përbashkët zyrtare pas dënimit të ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës nga Dhomat e Specializuara në Hagë, duke e cilësuar aktgjykimin ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit si thellësisht të padrejtë dhe të papranueshëm.

Përmes këtij reagimi, legjislativi shqiptar rikujtoi se lufta e UÇK-së ishte një përpjekje e drejtë dhe e domosdoshme për çlirim ndaj represionit, spastrimit etnik dhe gjenocidit të ushtruar nga regjimi i Sllobodan Millosheviçit. Në deklaratë nënvizohet se asnjë vendim gjyqësor nuk mund të rishkruajë historinë e një populli, të barazojë agresorin me viktimën apo të zbehë kontributin e krerëve të UÇK-së në rrugëtimin e Kosovës drejt lirisë dhe pavarësisë.

Tirana zyrtare shprehu gjithashtu shqetësimin e thellë për përdorimin e standardeve të dyfishta në rajon, duke dënuar glorifikimin e kriminelëve serbë të luftës në Beograd, si dhe tentativat e Serbisë dhe Rusisë për ta instrumentalizuar këtë proces me qëllim delegjitimimin e shtetësisë së Kosovës.

Në përmbyllje, Kuvendi i Shqipërisë iu bëri thirrje të drejtpërdrejtë dy qeverive, asaj në Tiranë dhe Prishtinë, si dhe dy parlamenteve përkatëse, që të koordinojnë urgjentisht veprimet institucionale për ndjekjen e shkallëve të mëtejshme të procesit ligjor. Gjithashtu, Shqipëria u zotua se do të vazhdojë të denoncojë në të gjitha forumet ndërkombëtare krimet e luftës dhe gjenocidin e kryer nga Serbia, duke kërkuar drejtësi të plotë për viktimat.

Continue Reading

Lajmet

Gjykata Speciale nis procedurat për kompensimin e viktimave në rastin e ish-krerëve të UÇK-së

Published

on

By

Kryetari i Trupit Gjykues në Dhomat e Specializuara në Hagë, Charles L. Smith, ka marrë vendim për nisjen e procedurave që lidhen me kompensimin dhe reparacionet ndaj viktimave në procesin gjyqësor ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.

Përmes këtij urdhri, të bazuar në nenin 22(8) dhe rregullën 168 të rregullores së gjykatës, Trupi Gjykues ka caktuar kalendarin e afateve për Mbrojtjen, Zyrën e Prokurorit të Specializuar (ZPS) dhe Përfaqësuesin e Viktimave për paraqitjen e kërkesave dhe provave përkatëse.

Afatet kryesore të caktuara nga Trupi Gjykues:

22 Shtator 2026: Mbrojtja duhet të paraqesë çdo kundërshtim eventual lidhur me zhvillimin e procedurës së reparacioneve, si dhe të njoftojë nëse synon të paraqesë prova. Po ashtu, brenda kësaj date Përfaqësuesi i Viktimave duhet të njoftojë për çdo ndryshim në paraqitjen e provave, ndërsa Sekretaria dhe Mbrojtja duhet të riklasifikojnë apo dorëzojnë versionet publike të parashtresave të nëntorit 2025.

25 Shtator 2026: Afati i fundit që Përfaqësuesi i Viktimave dhe ZPS-ja të dërgojnë përgjigjet e tyre ndaj kundërshtimeve të mundshme të Mbrojtjes.

7 Tetor 2026: Data deri kur Përfaqësuesi i Viktimave mund të paraqesë provat e tij lidhur me dëmshpërblimin.

14 Tetor 2026: Përfaqësuesi i Viktimave obligohet të dorëzojë kërkesën përfundimtare e zyrtare për reparacione.

4 Nëntor 2026: Mbrojtja dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar duhet t’i përgjigjen zyrtarisht kërkesës së paraqitur për kompensimin e viktimave.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Continue Reading

Lajmet

Specializohuni në tri shtyllat kryesore të drejtësisë në UBT-në

Published

on

By

Përballja me dinamikat e sistemit modern ligjor kërkon një nivel krejtësisht të ri përgatitjeje, ku diploma bazë shërben vetëm si hapi i parë drejt një rruge më të gjatë e më ambicioze. Në këtë kuadër, UBT ka konceptuar një platformë elitare të studimeve Master në fushën e Juridikut, e cila është e dizajnuar posaçërisht për ta shndërruar teorinë tradicionale në një mjet të fuqishëm veprimi praktik.

Përmes tri drejtimeve të specializuara të Drejtës Penale, të Drejtës Civile e të Pronës, si dhe të Drejtës Komerciale këto programe u ofron juristëve të rinj dhe profesionistëve në ngritje mundësinë për t’u profilizuar thellësisht në fushën që përputhet më së miri me synimet e tyre profesionale, duke garantuar përshtatshmëri të plotë me kërkesat e tregut vendor dhe atij ndërkombëtar.

Zgjedhja e specializimit në të Drejtën Penale është rruga ideale për ata që e shohin veten në linjën e parë të mbrojtjes së sundimit të ligjit dhe të drejtave të njeriut. Ky profil jo vetëm që zbërthen doktrinat përmbajtësore dhe procedurale të legjislacionit vendës dhe krahasues, por u jep studentëve qasje të drejtpërdrejtë në shkencat më bashkëkohore si Kriminologjia, Viktimologjia, Penologjia dhe Mjekësia Ligjore.

Përmes një metodologjie që vë në qendër zhvillimin e aftësive analitike, studentët aftësohen për të udhëhequr hetime komplekse, për të menaxhuar ekipe në simulimin e proceseve gjyqësore dhe për të hartuar me saktësi shkresat kryesore lëndore, nga kallëzimet penale e aktakuzat e deri te formulimi i aktgjykimeve përfundimtare.

Në anën tjetër, për ata që synojnë të bëhen shtylla e sigurisë juridike në marrëdhëniet shoqërore e private, programi i të Drejtës Civile dhe të Pronës ofron përgatitjen e duhur për të përballuar sfidat e përafrimit të legjislacionit të Kosovës me kornizën evropiane. Fusha e pronësisë intelektuale, e drejta e konkurrencës, falimentimi dhe marrëveshjet tregtare ndërkombëtare kërkojnë specialistë të aftë për të zgjidhur ngërçet e një ekonomie në zhvillim.

Angazhimi në këtë drejtim plotësohet natyrshëm nga mundësia e praktikës profesionale gjatë periudhës së studimeve, çka u mundëson studentëve të UBT-së të hyjnë në kontakt të drejtpërdrejtë me avokatë e juristë me përvojë, duke ndërtuar që në bankat e fakultetit rrjetin e tyre të parë të bashkëpunimit profesional.

Po aq i rëndësishëm dhe tejet premtues mbetet edhe drejtimi i të Drejtës Komerciale, i cili i përgjigjet drejtpërdrejt nevojave të botës së biznesit, financave dhe korporatave. Ky program i përgatit studentët për të operuar me siguri në mjedisin e globalizuar të biznesit, duke trajtuar çështje nga krijimi e qeverisja korporative, te hartimi i kontratave komplekse afariste dhe arbitrazhi ndërkombëtar.

Përmes një ndërthurjeje rigoroze mes kërkimit shkencor, analizës së tregut të brendshëm të BE-së dhe simulimeve praktike të kontesteve tregtare, UBT formon liderë ligjorë të pajisur me etikë të lartë dhe vision strategjik, të gatshëm për të mbrojtur interesat e korporatave dhe për të kontribuar drejtpërdrejt në rritjen e qëndrueshme ekonomike të vendit.

Afati i aplikimeve është hapur, këtu gjeni linkun për aplikim.

 

Continue Reading

Lajmet

Kandiq: Rreth 7 mijë civilë shqiptarë u vranë në 78 ditë

Published

on

Aktivistja serbe për të drejtat e njeriut dhe themeluesja e Fondit për të Drejtën Humanitare (FDH), Natasha Kandiq, i është përgjigjur një qytetareje serbe që kishte fajësuar shqiptarët e Kosovës për fillimin e luftës.

Përmes një reagimi në rrjetin social X, Kandiq ka kundërshtuar këtë pretendim, duke theksuar rolin e forcave serbe në luftën dhe krimet e kryera në Kosovë.

“Nuk ka luftë pa Serbinë”, ka shkruar Kandiq, duke pretenduar se plani serb për Kosovën ishte zvogëlimi i popullsisë shqiptare në 5 për qind dhe se rreth 800 mijë shqiptarë u dëbuan.

Ajo ka deklaruar gjithashtu se gjatë 78 ditëve, nga 24 marsi deri më 12 qershor 1999, policia dhe ushtria serbe vranë rreth 7 mijë civilë shqiptarë që, sipas saj, nuk kishin marrë pjesë në konfliktin e armatosur.

Të dhënat e Fondit për të Drejtën Humanitare dhe FDH-Kosovë dokumentojnë 6,872 civilë shqiptarë të vrarë nga forcat serbe në periudhën 20 mars–14 qershor 1999, ndërsa ICTY ka konstatuar se mbi 800 mijë civilë shqiptarë u deportuan.

Kandiq ka ngritur gjithashtu çështjen e ndjekjes penale në Serbi të komandantëve të lartë të Ushtrisë Jugosllave dhe MUP-it për operacionet në Kosovë. Sipas saj, edhe 27 vjet pas luftës, nuk ka pasur ndjekje penale në Serbi ndaj komandantëve të lartë për këto operacione, pavarësisht fakteve të përcaktuara në aktgjykimet e Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë.

Në reagimin e saj, Kandiq ka thënë gjithashtu se pakënaqësia e shqiptarëve ndaj vendimit të fundit në Hagë është e kuptueshme, duke kërkuar që përgjegjësit për krimet në Kosovë të mbahen përgjegjës./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara