Lajmet
Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?
Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.
Published
4 years agoon
By
UBT newsNë një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.
I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.
I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.
Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.
“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.
Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.
Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.
”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.
Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.
Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.
Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.
Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.
“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.
Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al
Vendi
Interesim i madh i maturantëve për UBT-në në Preshevë dhe Bujanoc
Published
10 hours agoon
April 17, 2026By
ubtnews
Në kuadër të aktiviteteve për informimin dhe orientimin profesional të të rinjve, përfaqësues të UBT-së realizuan një vizitë informuese në dy prej institucioneve më të rëndësishme arsimore në Luginën e Preshevës – Gjimnazi “Skënderbeu” dhe Gjimnazi “Sezai Surroi”.
Delegacioni i UBT-së, i përbërë nga Prof. Halil Bashota, përgjegjës i Qendrës së Karrierës, si dhe stafi akademik, u prit ngrohtësisht nga drejtuesit e këtyre institucioneve, Prof. Nadër Sadiku dhe Prof. Admir Nazifi, së bashku me stafin pedagogjik.
Gjatë kësaj vizite, para maturantëve u prezantua në mënyrë të detajuar oferta akademike e UBT-së, duke përfshirë programet më të avancuara dhe inovative që institucioni ofron në fusha të ndryshme si teknologjia, shkencat kompjuterike, inxhinieria, biznesi, arkitektura, si dhe fusha të tjera të përshtatura me kërkesat e tregut bashkëkohor.
Interesimi i maturantëve ishte i dukshëm, ku shumë prej tyre shprehën kureshtje dhe entuziazëm për mundësitë që UBT ofron, duke bërë pyetje konkrete rreth programeve studimore, praktikave profesionale, bashkëpunimeve ndërkombëtare dhe perspektivave të punësimit pas studimeve.
Përfaqësuesit e UBT-së theksuan rëndësinë e zgjedhjes së një programi studimor që përputhet me interesat dhe ambiciet personale të studentëve, duke i inkurajuar maturantët që të shfrytëzojnë mundësitë për zhvillim akademik dhe profesional në një institucion që synon inovacionin dhe cilësinë në arsim.
Kjo vizitë shënon një tjetër hap në forcimin e lidhjeve ndërmjet UBT-së dhe shkollave të mesme në Luginën e Preshevës, duke krijuar ura bashkëpunimi dhe duke ofruar mbështetje konkrete për të rinjtë në rrugëtimin e tyre drejt arsimit të lartë dhe karrierës së suksesshme.

Vendi
Ndërto karrierën tënde në UBT: Bëhu lider në Menaxhimin e Patundshmërisë dhe Infrastrukturës
Published
12 hours agoon
April 17, 2026By
UBTNews
Nëse jeni në kërkim të një profesioni që dominon tregun aktual të punës, programi Menaxhimi i Patundshmërisë dhe Infrastrukturës në UBT është zgjedhja që ju transformon në ekspertë të zhvillimit urban. Si institucioni lider në inovacion, UBT ka krijuar këtë program për të përgatitur gjeneratën e re të menaxherëve që do të udhëheqin projektet më të mëdha infrastrukturore në vend.
Ky drejtim ofron një ndërthurje unike mes ligjit, financave dhe teknologjisë, duke i pajisur studentët me shkathtësi praktike për vlerësimin e pronave, analizën e investimeve strategjike dhe përdorimin e Inteligjencës Artificiale në industrinë e patundshmërisë.
Për t’ua bërë rrugëtimin akademik më të lehtë dhe për të mbështetur talentet e reja, UBT ofron një mundësi të veçantë: çdo student që zgjedh të regjistrohet në këtë program përfiton automatikisht bursë prej 20% për të tri vitet e studimit.
Ky nuk është vetëm një lehtësim financiar, por një ftesë për t’u bërë pjesë e një ekosistemi ku suksesi është i garantuar përmes punës praktike dhe rrjetëzimit me industrinë.
Gjatë studimeve në UBT, ju do të mësoni se si marketingu digjital rrit shitjet në patundshmëri, si të negocioni partneritete publike-private dhe si të analizoni me saktësi ndikimin e planifikimit hapësinor në rritjen e vlerës së pronës.
Ky program ju jep kompetenca të plota për të udhëhequr ekipe ndërdisiplinore dhe për të marrë vendime që ndikojnë direkt në rritjen ekonomike. Nëse synoni një profesion që kombinon lidershipin me teknologjinë moderne, UBT është pika juaj e nisjes drejt një karriere të sigurt dhe me ndikim në shoqëri.
Aplikimet e hershme kanë filluar, këtu gjeni linkun për me shumë informata.
Lajmet
Prof. Veton Zejnullahu: Kosova është në një fazë hibride, jo më tranzicion fillestar, por ende larg demokracisë së konsoliduar
Published
13 hours agoon
April 17, 2026By
ubtnews
Në episodin e radhës të podcastit studentor “Inside Politics with Aja”, i realizuar nga studentët e Shkencave Politike në UBT, i ftuar ishte profesori Veton Zejnullahu, i cili trajtoi zhvillimet aktuale politike në Kosovë dhe sfidat e konsolidimit demokratik.
Në analizën e tij, profesori Zejnullahu e përkufizoi situatën politike në vend si një fazë hibride, mes stabilitetit institucional dhe tranzicionit të vazhdueshëm.
“Ne nuk jemi më në fazën emergjente të tranzicionit, sepse kemi kaluar një fillim të rëndësishëm institucional. Por, në të njëjtën kohë, nuk mund të themi se kemi arritur një demokraci të konsoliduar. Jemi në një fazë hibride, dinamike, ku disa mekanizma funksionojnë, ndërsa të tjerët mbeten të brishtë dhe të papërfunduar”.
Ky vlerësim nënvizon një realitet kompleks politik, ku përparimet institucionale bashkëjetojnë me dobësi strukturore. Sipas tij, ndërtimi i një demokracie funksionale nuk matet vetëm me ekzistencën e institucioneve, por me mënyrën se si ato funksionojnë në praktikë dhe sa janë të qëndrueshme ndaj krizave politike.
Në vijim, ai theksoi se një nga problemet më të mëdha të sistemit politik në Kosovë është personalizimi i skajshëm i partive politike.
“Partitë politike në Kosovë funksionojnë më shumë si mekanizma elektoralë sesa si struktura ideologjike. Votuesit shpesh nuk votojnë për programe apo ide, por për liderë të caktuar. Kjo e dobëson zhvillimin e demokracisë së brendshme partiake dhe e zhvendos fokusin nga politikat tek individët”.
Diskutimi në këtë episod ofroi një pasqyrë kritike dhe analitike mbi realitetin politik në Kosovë, duke i ndihmuar studentët të kuptojnë më thellë sfidat e demokracisë dhe rolin e tyre në këtë proces.
Ju ftojmë të ndiqni episodin e plotë: Inside Politics with Aja
Sport
Akil Gjakova mbetet pa medalje, Kosova kthehet me të artën e Distrisë
Published
14 hours agoon
April 17, 2026By
UBTNews
Dita e dytë e Kampionatit Evropian të xhudos në Gjeorgji nuk ka sjellë medalje të reja për ekipin e Kosovës, pasi Akil Gjakova u mposht në sekondat e fundit të luftës për vendin e tretë.
Gjakova, i cili garoi në kategorinë deri në 73 kilogramë, e nisi ditën me dy fitore të rëndësishme ndaj garuesve nga Austria dhe Britania e Madhe, por lufta maratonë me këtë të fundit ndikoi në energjinë e tij për çerekfinalen kundër legjendës gjeorgjiane, Lasha Shavdatiashvili.
Edhe pse arriti të rikthehej me një fitore në repesazh ndaj moldavit Adil Osmanov, Akili u ndal në duelin për medaljen e bronztë nga turku Bilal Çiloglu, i cili shfrytëzoi një moment pakujdesie për të fituar me “Uazari”.
Në këtë kampionat u paraqitën edhe Dardan Cena dhe Laura Fazliu, por pa arritur të lënë gjurmë.
Cena u eliminua nga kampioni olimpik i Azerbajxhanit pas një fitoreje fillestare, ndërsa Laura Fazliu dëshpëroi me një eliminim të papritur që në luftën e parë kundër sllovenes Kaja Kajzer. Megjithatë, bilanci i Kosovës mbetet pozitiv falë Distria Krasniqit, e cila të enjten u shpall kampione e Evropës në kategorinë deri në 52 kilogramë.
Ky sukses i Distrisë bën që Kosova të fitojë medalje në kampionatet evropiane për të 14-tin vit radhazi, duke konfirmuar nivelin e lartë në mesin e 400 xhudistëve pjesëmarrës në Tbilisi.
Interesim i madh i maturantëve për UBT-në në Preshevë dhe Bujanoc
Ndërto karrierën tënde në UBT: Bëhu lider në Menaxhimin e Patundshmërisë dhe Infrastrukturës
Prof. Veton Zejnullahu: Kosova është në një fazë hibride, jo më tranzicion fillestar, por ende larg demokracisë së konsoliduar
Akil Gjakova mbetet pa medalje, Kosova kthehet me të artën e Distrisë
Kuvendi i Kosovës voton unanimisht: FSK dërgohet në mision paqeruajtës në Gaza
Pikturat e Claude Monet arrijnë miliona euro në ankandin e Parisit
Ansambli Vokal i Filharmonisë së Kosovës me koncert në Prizren
Përmbyllet gara “Ushtari më i mirë 2026”: Elvis Qitaku i FSK-së dhe Hil Mala nga Shqipëria shpallen fitues
Saranda Bogujevci zhvilloi takim zyrtar në Maltë
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Aktualitet2 months agoZPS: 437 incidente të ndalimit
