Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Vendi

Protesta në mbështetje të UÇK-së vazhdojnë edhe sonte në Prishtinë: Qytetarët ftohen të mblidhen në sheshin “Skënderbeu

Published

on

By

Vala e protestave në kryeqytet do të vijojë edhe gjatë mbrëmjes së sotme. Organizatori Çlirim Haziri u ka bërë thirrje të gjithë qytetarëve që t’i bashkohen tubimit të radhës, i cili është caktuar të mbahet në orën 21:00 në sheshin “Skënderbeu” në Prishtinë.

Përmes një njoftimi publik, Haziri ka kërkuar bashkim dhe pjesëmarrje sa më të madhe, duke nëvizuar se kauza kapërcen çdo ndasi politike apo shoqërore. Ky tubim synon të fuqizojë zërin qytetar në mbrojtje të UÇK-së, sakrificës dhe lirisë.

Thirrja e tij i mëshon fort bashkimit kombëtar me mesazhin se zëri i qytetarëve duhet të dëgjohet fuqishëm, ndërsa protesta e sotme do të shoqërohet sërish me moton kryesore “JO NË EMRIN TIM!”.

Continue Reading

lajme

Hamza: Qëndrimi i PDK-së për Specialen është konsistent

Published

on

By

Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Bedri Hamza, ka deklaruar se qëndrimi i partisë së tij sa i përket ndryshimit të Ligjit për Dhomat e Specializuara mbetet i pandryshuar.

Hamza tha se PDK-ja vazhdon të mbështesë fillimisht miratimin e ndryshimeve të Ligjit për Specialen në të dy leximet, duke theksuar se kjo çështje nuk është e ndërlidhur me zgjedhjen e presidentit.

Deklarata e tij vjen pasi kryeministri Albin Kurti u zotua se të enjten do të votojë ndryshimet e këtij ligji, nëse PDK-ja siguron gjysmën e votave të nevojshme për zgjedhjen e presidentit.

Megjithatë, Hamza tha se këto dy çështje kanë rastisur të jenë në të njëjtën kohë, por nuk duhet të trajtohen si të ndërlidhura.

“Qëndrimi i PDK-së ka qenë dhe vazhdon të jetë konsistent. Aprovimi i Ligjit për Dhomat e Specializuara në dy leximet nuk është i lidhur me asnjë çështje politike. Ka koinciduar me çështjen e presidentit”, tha Hamza në konferencë për media.

Ai foli edhe për deklaratën e miratuar në Kuvend, duke theksuar se lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe e popullit të Kosovës nuk është çështje vetëm e PDK-së.

“Unë i falënderoj të gjithë deputetët që kanë votuar pro deklaratës. Por, për ta qartësuar, lufta e popullit të Kosovës dhe e UÇK-së nuk është luftë vetëm e PDK-së. Askund në deklaratë nuk shkruan për PDK-në”, u shpreh ai.

Hamza tha se mbrojtja e luftës çlirimtare duhet të jetë qëndrim edhe i partive të tjera politike.

“Unë konsideroj që nuk duhet vetëm PDK-ja të flasë për mbrojtjen e një lufte të drejtë çlirimtare për liri dhe pavarësi. Duhet të flasin edhe partitë e tjera politike”, përfundoi Hamza.

D.L

Continue Reading

lajme

UBT sjell ekspertizën e Hollywood-it në Kosovë, hapen aplikimet për “Hollywood 101”

Published

on

By

Të rinjtë dhe talentet e reja të fushës së filmit, aktrimit, produksionit dhe industrive kreative patën mundësinë të njihen nga afër me perspektivat e zhvillimit profesional në industrinë ndërkombëtare të filmit, gjatë sesionit informues Hollywood Meets Kosovo, të mbajtur në UBT.

Në kuadër të këtij sesioni u prezantua programi “Hollywood 101”, i cili po ofrohet në Kosovë përmes bashkëpunimit të UBT-së me Catalyst Story Institute, institucion amerikan i fokusuar në zhvillimin e talenteve dhe përgatitjen profesionale për industrinë e filmit dhe televizionit.

Gjatë takimit, pjesëmarrësit u njohën me mënyrën e funksionimit të industrisë së Hollywood-it, mundësitë e karrierës dhe kompetencat që kërkohen për t’u bërë pjesë e produksioneve filmike dhe televizive në nivel ndërkombëtar.

Programi “Hollywood 101” zgjat 13 javë dhe përfshin një gamë të gjerë temash praktike, duke nisur nga struktura e industrisë së filmit dhe televizionit, zhvillimi i projekteve dhe proceset kreative, deri te audicionet, intervistat, dokumentacioni profesional, kontratat dhe aspektet e biznesit të industrisë.

Pjesëmarrësit do të njihen gjithashtu me rregullat e sigurisë në set, strukturën e buxheteve, pagesat dhe terminologjinë profesionale të përdorur në produksionet filmike dhe televizive.

Një rëndësi e veçantë iu kushtua mundësive të specializimit profesional. Pas përfundimit të programit, pjesëmarrësit mund të orientohen në fusha të ndryshme të industrisë kreative, përfshirë aktrimin, skenarin, regjisë, kinematografinë, montazhin, animacionin, produksionin, menaxhimin e biznesit dhe profesionet teknike të produksionit.

Në kuadër të bashkëpunimit parashihen edhe mundësi për mentorim dhe rrjetëzim profesional, ndërsa talentet më të dalluara mund të kenë mundësi të përfitojnë edhe nga iniciativa dhe grante zhvillimore të lidhura me partnerët e projektit.

Përmes kësaj nisme, UBT synon të krijojë ura të reja ndërmjet talenteve të reja në Kosovë dhe industrisë ndërkombëtare të filmit, duke u ofruar atyre njohuri praktike, orientim profesional dhe mundësi për të zhvilluar karrierën në një prej industrive më dinamike dhe konkurruese në botë.

Aplikimet për programin “Hollywood 101” janë të hapura, duke u ofruar të rinjve të interesuar mundësinë për të nisur një rrugëtim të ri profesional në industrinë kreative.

Continue Reading

Lajmet

Murati: Mjafton që Hamza të thotë “po”, Kurti e Abdixhiku mund ta bindin Sejdiun

Published

on

By

Ministri i Financave, Hekuran Murati, ka reaguar pas tërheqjes së Bekim Sejdiut nga gara për president të Kosovës, duke thënë se nëse kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, jep mbështetjen e tij, atëherë Albin Kurti dhe Lumir Abdixhiku mund të përpiqen ta bindin Sejdiun që të rikthehet në garë.

Reagimi i Muratit erdhi pasi Sejdiu deklaroi se e ka njoftuar sërish Kurtin dhe Abdixhikun se është tërhequr nga kandidatura. Ai tha gjithashtu se aktualisht nuk ndodhet në Kosovë.

Kjo situatë u krijua pas ofertës publike të Kurtit drejtuar PDK-së, ku kërkoi që të sigurojë një pjesë të votave të deputetëve të kësaj partie për zgjedhjen e Sejdiut president, ndërsa në këmbim u zotua për mbështetjen e ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara.

Murati ka kritikuar disa media për raportimin e tërheqjes së Sejdiut, duke thënë se fillimisht duhet pritur përgjigjja e Bedri Hamzës ndaj ofertës së Kurtit.

“Disa media u nxituan që ta rikonfirmojnë tërheqjen e Prof. Bekim Sejdiut për President të Republikës, në vend se ta marrin përgjigjen nga kryetari i PDK-së, Bedri Hamza”, ka shkruar Murati.

Ai ka shtuar se, nëse Hamza e pranon ofertën, atëherë Kurti dhe Abdixhiku mund të shkojnë te Sejdiu për ta bindur që të rikthehet në garë.

“Le të thotë Bedri Hamza PO, dhe sigurisht që me Prof. Bekim Sejdiun mund të shkojnë e flasin Kurti e Abdixhiku për ta bindur që të mos shkojë vendi në zgjedhje të reja”, ka deklaruar Murati.

Ndërkohë, kryetari i PDK-së, Bedri Hamza, ka deklaruar se çështja e ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe zgjedhja e presidentit janë dy çështje të ndara. Ai ka thënë se ligji duhet trajtuar si një çështje më vete dhe nuk duhet të lidhet me pazare politike për zgjedhjen e presidentit.

Bekim Sejdiu ishte propozuar si kandidat i përbashkët i Lëvizjes Vetëvendosje dhe LDK-së për president, por kandidatura e tij u vu në pikëpyetje pasi gjashtë deputetë të LDK-së nuk i dhanë mbështetje.

D.L

Continue Reading

Të kërkuara