Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Vendi

Kurti dhe Hamza takohen në Kuvend

Published

on

Ka filluar takimi mes kryetarit të Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, dhe kryetarit të PDK-së, Bedri Hamza, raporton Ekonomia Online.

Takimi mes dy liderëve politikë po zhvillohet në objektin e Kuvendit të Kosovës.

Takimi vjen në një kohë kur në Kuvend po zhvillohen diskutime për çështje të rëndësishme politike dhe institucionale./EO/A.K/

 

Continue Reading

Lajmet

Protestuesit lejojnë të largohet stafi civil, por jo deputetët

Published

on

Protestuesit po vazhdojnë të qëndrojnë para Kuvendit dhe Qeverisë së Kosovës, ndërkohë stafi civil i këtyre institucioneve kanë dalë nga objektet me përcjellje dhe në mënyrë të organizuar.

Deputetët nuk janë lejuar nga protestuesit që të dalin nga Kuvendi i Kosovës, ndërkohë po vazhdojnë të qëndrojnë në seancë.

Protesta ka nisur në mëngjesin e sotëm me kërkesën që të kalojë në dy lexime plotësim-ndryshimi i Ligjit për Specialen.

Protesta nuk ka qenë aq e qetë sa në ditët e kaluara, meqë kanë kaluar disa orë prej kur kanë filluar përdorimin e këtyre fishekzjarrëve.

Organizatorët kanë kërkuar që protesta të vazhdojë e qetë por xhamat e Kuvendit të Kosovës janë thyer nga disa protestues./A.K/

Continue Reading

Vendi

UBT hap thirrjen për mobilitet studentor Erasmus+ në Portugali

Published

on

By

UBT ka hapur thirrjen për studentët e nivelit Bachelor të Fakultetit Menaxhment, Biznes dhe Ekonomi për pjesëmarrje në programin e mobilitetit Erasmus+ në Institutin Politeknik të Beja-s (IPBeja) në Portugali. Mobiliteti do të zhvillohet gjatë semestrit të pranverës për vitin akademik 2026/2027.

Përmes këtij programi, studentëve u ofrohet mundësia të ndjekin studimet në Shkollën e Teknologjisë dhe Menaxhimit në IPBeja, duke fituar përvojë ndërkombëtare akademike dhe kulturore në rajonin e Alentejos.

Kandidatët që plotësojnë kriteret do t’i nënshtrohen procesit të intervistimit përpara nominimit zyrtar.

Afati i fundit për aplikim është data 23 tetor 2026, në orën 17:30, ndërsa të gjitha informatat shtesë mund të merren përmes postës elektronike në [email protected].

Continue Reading

Kujtesë

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 5 tetor 1993-1998

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

5 tetor 1993

Policia maqedone plaçiti mbi 28.000 DM nga shqiptarët

Gazeta “Bujku” njofton sot se policia e Maqedonisë, Hysen Eminit dhe Ahmet Prestreshit ua mori rreth 20.000 DM. Këta u plaçkitën në Han të Elezit, derisa po ktheheshin në vendlindje pas punës së gjatë në mërgim.

Dje, rreth orës 16.30, në vendkalimin kufitar në Han të Elezit, policia maqedone ua plaçkiti katër shqiptarëve 8.500 DM.

Kështu Xhevdet Dedushit nga Lipjani ia plaçkitën 4.200 DM, Bajram Rifatit nga Prishtina 1.600 DM, Ramë Rashitit nga Rudari i Lipjanit 1.700 DM dhe Muhamet Koshanit po ashtu nga Rudari i Lipjanit 800 DM.

Policia e Madedonisë u ka dhënë vërtetimet për paratë e konfiskuara.

Në njoftimin e gazetës “Bujku” thuhet se mërgimtarët shqiptarë, për të evituar mosmarrëveshjet dhe konfiskimin e parave, duhet t’i paraqesin mjetet devizore në organet doganore në aeroportin e Shkupit.

 

5 tetor 1994

Represioni në Kosovë

Pardje, policia serbe e postkomandës së Qallopekut, nën pretekst të kërkimit të armëve bastisi shtëpinë e Deli Y.Krasniqit në fshatin Turjak të Pejës, Policia e rrahu rëndë Deliun në prani të anëtarëve të familjes edhe pse ai është i shtrirë nga sëmundja është i shtrirë në shtrat.

Ekspedita e policisë këtë ditë ishte eshte edhe në shtëpinë e Hysen Krasniqit në të njëjtin fshat, i cili nuk gjendej në shtëpi.

Skënderaj: – Dje, policia nën pretekst të kërkimit të armëve, bastisi shtëpinë e vëllezërve, Abdyl, Qerim dhe Ilaz Krasniqit, kurse me vete në polici mori Sami Krasniqin dhe Murtez Ibishin. Po këtë ditë, policia serbe bastisi edhe shtëpinë e Xhevdet Xh.Hajrës në fshatin Rakinicë të Skënderajt. Bëhet me dije se policia ia la thirrjen Xhevdetit që të paraqitet në postkomandën e policisë në Runik e njohur për keqtrajtimin brutal kundër shqiptarëve të kësaj treve.

 

5 tetor 1995

U promovua libri “Qëndresë urtësie” i Esad Mekulit

Sot, në lokalet e Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës në Prishtinë, Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës promovoi librin e Esad Mekulit, “Qëndresë urtësie”.

Fjalën e hyrjes e mbajti akademik Enver Gjerçeku, i cili në fillim tha se libri “Qëndresë urtësie” është një botim përkujtimor për Esad Mekulin dhe përkujtoi se ky libër është dashur të shohë dritën më 1991, me rastin e 70-vjetorit të lindjes së poetit.

Referues për këtë libër ishte dr. Agim Vinca, i cili në fillim theksoi se libri “Qëndresë urtësie”, të cilin e botoi ASHA e Kosovës, anëtar i së cilës ishte nga themelimi e deri në vdekje, por edhe kryetar i parë i saj është edhe një rast i mirë për të komunikuar me poezinë e Esad Mekulit, përkatësisht për një rilexim të saj.

Pezia e Esad Mekulit vazhdon t’i flasë lexuesit shqiptar edhe sot, kur sistemi i vlerave është përmbysur, kurse autori i saj fizikisht nuk është më në mesin tonë. Temat dhe motivet që trajton poezia e Esad Mekulit, tha në vazhdim dr. Agim Vinca, nuk janë zhdukur dhe ato janë aktualizuar, kurse plagët të cilat dëshiron t’i mjekojë ajo, ende nuk janë shëruar. Dhuna dhe presioni që është ushtruar mbi shqiptarët në të kaluarën, ta zëmë në vitet ’30 ose ’50 të këtij shekulli, vazhdon edhe sot. Dhe pikërisht për këtë, poezia e Esad Mekulit tingëllon e freskët dhe aktuale. Poezia e tij korrespondon mirë me kohën tonë, duke komunikuar me ndjenjat dhe emocionet e lexuesve dhe ajo synon të jetë dëshmi e kohës dhe të flasë për të me vërtetësi artistike. Duke folur për të kaluarën, disa nga vjershat e tij e shpjegojnë të tashmen dhe në një mënyrë e parathonë të ardhmen.

Në vazhdim dr. Agim Vinca theksoi se deri në vitet ’80, kur në fushatën e egër antishqiptare që pat shpërthyer pas “kundërrevolucionit” të ’81-shit, nuk u kursye as poeti, luftëtari dhe intelektuali ynë Esad Mekuli, i cili duke qenë edhe përkthyes gjatë jetës së tij, ai kishte bërë aq shumë për njohjen dhe afrimin e popujve të kësaj hapësire dhe veçanërisht të kulturave të tyre.

Sido që të jetë, botimi i librit “Qëndresë urtësie” na nxit për rilexime e interpretime të reja të poezisë së “bacës Esad”, por edhe për përsiatje rreth fatit të krijuesit dhe funksionit të krijimtarisë në përgjithësi. Duke promovuar sot këtë libër, ne i shprehim mirënjohje Esad Mekulit për gjithë atë që bëri për letërsinë dhe kulturën tonë, tha midis të tjerash, prof.dr. Agim Vinca.

Për jetën dhe veprën e Esad Mekulit folën edhe shkrimtarë e akademikë të tjerë, ndërsa në emër të familjes u falënderua prof. Hasan Mekuli. Ai përkujtoi disa nga momentet më prekëse gjatë ditëve të fundit të jetës së Esad Mekulit.

Prof.Hasan Mekuli, tha se në kohën sa Esadi ishte i shtrirë në shtrat dhe i zhgënjyer për situatën e rëndë që ndodhte dhe vazhdon të ndodhë në Kosovë, një ditë i dogji të gjitha dorëshkrimet që i kishte. Ne nuk ishim vigjilentë, por edhe nuk isha i pranishëm kur ai i dogji ato. Pa dorëshkrimet, të cilat ai i dogji, mbetëm edhe pa një pjesë të krijimtarisë së tij dhe të kulturës sonë, tha ai.

 

 

5 tetor 1997

Jehonë e madhe për manifestimin e shqiptarëve në Bon

Manifestim i madh dhe i organizuar në mënyrë shembullore

Demonstrata e djeshme e mërgimtarëve shqiptarë në Bon, në organizimin e Degës së LDK-së në Gjermani, ishte manifestimi më i madh deri më tash në perëndim në mbështetje të pavarësisë së Republikës së Kosovës.

Në manifestim, sipas vlerësimeve të organizatorit morën pjesë rreth 100 000 shqiptarë, ndërsa në njoftimet e radiostacioneve, televizioneve, gazetave e të agjencive thuhej se në protestë morën pjesë rreth 50 000 shqiptarë.

Në emisionet informative të radiotelevizioneve gjermane, kësaj demonstrate iu dha dje dhe sot publicitet i madh. Kanë informuar televizionet NTV, ZDF, ARD, VOX, e tjerë, si edhe Euro News.

Në të gjitha njoftimet që përcilleshin me pamje nga protesta theksohej fakti se shqiptarët u mblodhën në numër kaq të madh për të kërkuar njohjen ndërkombëtare të pavarësisë së Kosovës. Kryterai i Degës së LDK-së në Gjermani z. Hafiz Gagica, në një deklaratë për QIK-un e vlerësoi demonstratën e djeshme si të shkëlqyeshme. Ai lavdoi në emër të organizatorit të gjithë pjesëmarrësit nga anë të ndryshme të Gjermanisë dhe të shteteve për rreth për kulturën e lartë të organizimit dhe disiplinën e tyre. Ai tha se edhe policia gjermane e ka vlkerësuar shumë lart organizimin e këtij manifestimi. Autoritetet e policisë së Bonit kanë theksuar faktin se në protestë nuk ka ndodhur asnjë incident e asnjë çrregullim i vetëm para, gjatë dhe pass përfundimit të manifestimit.

 

Foto: Esad Mekuli

Continue Reading

Të kërkuara