Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Kujtesë

Ditar: Çfarë ngjarjesh shënuan datën 13 maj 1993-1998?

Published

on

By

Lajmet e datës 13 maj pasqyrojnë jetën reale në Kosovë, në këtë periudhë shumë të rëndë. Nga represioni  përditshëm në fillimvitet e nëntëdhjeta deri te lufta e vitit 1998.

 (Foto: Gjakova, një nga rajonet që e pësoi më së rëndi në luftë)

 13 maj 1993

Lajmet kryesore:

Kryetari Rugova priti Stiven Blejkun;

Intervistë e kryetarit Rugova dhënë “Zërit të Amerikës”;

Në Prishtinë përfundoi “Mitingu i Poezisë”;

“Uashington Post” mbi mundësinë e vendosjes së trupave amerikane në Kosovë;

Në konferencën e politikanëve të rinj në Londër morën pjesë edhe përfaqësuesit e Shqipërisë;

Qeveria serbe emëroi drejtorin e “Panoramës”;

Në Prishtinë u arrestua Sanije Osmani;

Vazhdojnë lëvizjet e ushtrisë serbe nëpër Kosovë;

Në Novosellë të Pejës policia serbe rrahu disa të rinj dhe rrethoi një lagje;

“Suddeutche Zeitung”: Evropa pret rezultatet e bllokadës së Beogradit kundër serbëve të Bosnjes.

 

 

13 maj 1994

Lajmet kryesore:

Konferencë për gazetarë e kryetarit të Republikës së Kosovës dr. Ibrahim Rugova;

Sali Berisha: Pa zgjidhjen e problemit të Kosovës nuk do të ketë zgjidhje të krizës në Ballkan;

Konferencë për gazetarë e presidentit Berisha në Vjenë;

Serreçi kërkon dërgimin e trupave të OKB-së në Kosovë;

Subjektet e arsimit në Kosovë denoncojnë dhunën serbe mbi shkollën shqipe;

Katër veprimtarëve nga Gjakova iu caktua paraburgimi prej 30 ditësh;

Kumtesë e Kryesisë së LASH-it në Podujevë kundër rrahjes së veprimtarëve të arsimit;

Represioni në Kosovë;

Në Prizren u dënuan katër veta për armë;

Një vjet burg për tregti me deviza;

Raporti zyrtar për aksidentin ajror në Ohër pritet në fund të korrikut.

 

13 maj 1995

Lajmet kryesore:

Intervistë e kryetarit të Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova në revistën “Zëri”;

Sali Berisha: Nëse ndodh ndonjë konflikt në Kosovë, do të reagojmë si komb;

Serreçi: Thyerja e embargos nuk lidhet me politikën zyrtare të Shqipërisë;

Hydajet Hyseni priti përfaqësuesen e “Helsinki Citizen Assembly”;

Një delegacion grek vizitoi KMDLNJ-në;

Kryepolici serb Sokoloviq për situatën në Kosovë;

Autoritetet maqedone mbyllën edhe “Radio-Albanën”.

 

13 maj 1997

Lajmet kryesore:

Medlin Olbrajt priti Bashkim Finon;

Riçard Majlls: “Situata momentale në Kosovë është e papranueshme”;

SP e minatorëve bën thirrje për rishqyrtimin e marrëveshjes me firmën “Mitilineos”;

Artur Outs ka kërkuar që Beogradi të heqë dorë nga kontinuiteti i ish-Jugosllavisë;

Një serb kërcënon dhe bën presion mbi një familje shqiptare;

Inkasantit 4 muaj burg.

 

Lajm i plotë:

Dhuna e përditshme në Kosovë

Istog: – Më 11 maj, sipas thirrjes, në stacionin e policisë serbe në Istog u paraqit Isa Bajraj, sekretar i Kryesisë së Degës së LDK-së dhe sekretar i Këshillit komunal për Financim në Istog.

  1. Bajraj nga inspektorët e sigurimit serb është pyetur për punën e KKF-së, si dhe për veprimtarinë e komisionit juridik të Degës së LDK-së në Istog.

Të njëjtën ditë, një patrullë e postkomandës së policisë serbe në Rakosh, ishin në shtëpinë e Hajriz Idrizajt në Zhakovë. Njoftohet se policia serbe mori me vete babë e bir, Hajriz e Hamdi Idrizajn, të cilët në postkomandën e policisë serbe në Rakosh u keqtrajtuan fizikisht me pretekst të kërkimit të armëve. Pas keqtrajtimit fizik, ata u urdhëruan që të paraqiten sërish në polici.

Kaçanik: – Më 10 maj, policia serbe, me pretekst të kërkimit të armëve mori Kemajl Belën, kryetar i Aktivit të LDK-së në Kaçanik. Njoftohet se në stacionin e policisë serbe në Kaçanik, Kemajl Dela është keqtrajtuar fizikisht.

Po këtë ditë dhe me të njëjtin pretekst, policia serbe keqtrajtoi fizikisht edhe Tasim Belën. Njoftohet se Tasim Bela është marrë në pyetje tri ditë.

Vushtrri: – Më 9 maj, një patrullë e policisë serbe me pretekst të kërkimit të armëve, kërkoi në shtëpinë e tij Agim Selmanin në Vushtrri.

Njoftohet se Agim Selmani tash disa vjet punon përkohësisht në botën e jashtme.

 

13 maj 1998

Lajmet e orës 11:00:

Krismat në Klinë dëgjohen nga drejtimi i Volljakës e Kramovikut

Në mbrëmje pushoi sulmi në Ratkoc

 

Ora 13:30:

Gelbard: Do të njoftojmë OKB-në dhe OSBE-në lidhur me detajet e kësaj marrëveshjeje

Klinton e Kol do të bisedojnë edhe për Kosovën

NATO shqyrton mundësitë e intervenimit në Kosovë

Minatorët polakë ikën nga Trepça

Shtime: Policia ndoqi qytetarët me autoblindë dhe lëndoi disa prej tyre

Në Gllogoc e rrethinë gjendja vazhdon të jetë e rëndë

Forcat serbe granatuan sot në mëngjes fshatin Cerovik

Forcat serbe po shtijnë drejt fshatit Llaushë

Forcat serbe granatojnë fshatrat Kpuz, Rastokë e Dollovë të Rahovecit

Rahovec: Gjatë sulmit të djeshëm u vra edhe një shqiptar nga Ratkoci

Skënderaj ftonë qytetarët e Prishtinës që të ndihmojnë studentët e Drenicës

Policia liroi tetë të arrestuar

Mbi Dobërdol fluturuan aeroplanë ushtarakë

13 maj 1998 (Ora 16:00)

Klinton mirëprit njoftimin për zhvillimin e bisedimeve për zgjidhjen e krizës në Kosovë

“Zëri i Amerikës”: Nuk mund të flitet në Kosovë për mirëpritje të takimit Millosheviq – Rugova

Malishevë: Forcat serbe shtinë në drejtim të fshatit Bubavec

Forcat serbe sulmuan sërish Baballoqin

Rahovec: Bashkë me policinë u tërhoqën edhe serbët e Bratatinit

Një konvoj i policisë serbe provokoi qytetarët në Vragoli të Fushë-Kosovës

Hani i Elezit: Policia keqtrajtoi një e plaçkiti një qytetar

Suharekë: Në Shirokë policia serbe keqtrajtoi një shqiptar

Të shtëna me armë në dy fshatra të Podujevës

  1. Fleming: OSBE do të ushtrojë presion të shtuar ndaj Beogradit për pranimin e misionin të Gonzalesit për Kosovën

Në manifestimin protestues në Prishtinë morën pjesë disa mijëra qytetarë shqiptarë

Ngjarjet në Kosovë ishin edhe sot në qendër të vëmendjes të shtypit të Tiranës

  1. Dapçeviq: Kosova ka qenë dhe do të jetë e shqiptarëve
  2. Stoilkoviq: Vitin e kaluar në Kosovë janë vrarë 13 policë dhe 36 qytetarë
  3. T. njofton për një polic të vrarë dhe dy të plagosur në Ratkoc

 

Lajm i plotë:

Viktimë e sulmeve të policisë serbe në Prishtinë është edhe Agron Rrahmani

Dje u bë edhe identifikimi i viktimës së dytë të sulmeve të djeshme të forcave policore serbe në Lagjen e Muhagjerëve. I vrari nga policia serbe është studenti Agron Muharrem Rrahmani, i lindur më 1971 në fshatin Ballofc të komunës së Podujevës, i martuar.

Agron Rrahmani vdiq nga plagët e rënda. Ai ishte qëlluar në krahëror dhe në këmbë.

Varrimi i Agron Rrahmanit bëhet nesër në fshatin Ballofc në orën 14,00.

 

Lajm i plotë:

Gjakovë: Dhjetë të vrarë dhe të plagosur në fshatrat Ponoshec e Smolicë

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Gjakovë bën të ditur se mbrëmë rreth orës 21:30, në fshatrat Ponoshec e Smolicë, forcat serbe kanë filluar me të shtëna armësh të ndryshme, ndërsa njoftohet për dhjetë shqiptarë të vrarë e të plagosur, njoftojnë Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Gjakovë dhe Nënkëshilli për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Gjakovë.

Në njoftim nuk janë dhënë hollësi të tjera pasi rrugët e këtyre fshatrave janë të bllokuara nga forcat serbe.

Njoftohet se edhe sot në drejtim të fshatrave të Rekës së Keqe, ka pasur lëvizje të shpeshtuara të ushtrisë e të policisë serbe.

 

 Ora 19:30:

Lajm i plotë: Së paku 18 shqiptarë të vrarë gjatë dy ditëve në Kosovë

Gjatë dy ditëve janë vrarë së paku 18 shqiptarë, ndërsa disa të tjerë janë plagosur.

Më posht po e japim listën e të vrarëve dhe të plagosurve gjatë dy ditëve:

Në Smolicë të Gjakovës: Murat Isuf Dula (29 vjeç), Mehmet Dulë Dula (24), Gëzim Hajdin Duçi (21), Sadri Rrustem Neziri (48), Adem Sadik Bajrami (42), Shefqet Selim Rexha (32), Hajdar Idriz Ademi (22), Sinan Hazir Rexha (21) dhe Ramiz Avdyl Rexha (28) nga fshati Ponoshec dhe Avdullah Xhemajl Avdullahu (21) nga fshati Popoc;

Në Klinë: Çaush Haxhi Morina (45) nga Çeskova dhe Haki Baca (35) nga Gremniku.

Rahovec: Elmi Binak Morina (50) nga Vranjaka, Melaim Isa Krasniqi (31) nga Postosella, Malush Morina (57) dhe Alush Morina nga Ratkoci.

Prishtinë: Isuf Hajdari(55) dhe Agron Rrahmani.

Të plagosur:

Smolicë (Gjakovë): Bajram Gjon Zymberi, Agron Avdyl Dula, Bahri Hysen Dula, Jahë Sahit Ahmeti, Jeton Muharrem Panxha dhe Artan Demë Rexha, të moshës 20 deri 30 vjeçare, të gjithë nga fshati Ponoshec.

Klinë: Din Xhemë Berisha, Emin Beqë Berisha dhe Zeqë Zymer Berisha

Pejë: Murat T. Berisha (70).

 

Lajme të tjera:

Dhjetë shqiptarë të vrarë dhe gjashtë të plagosur në fushën e minuar nga forcat serbe

Forcat serbe vranë Çaush Morinën dhe Haki Bacën në fshatrat e Klinës

Nga plagët e marra dje vdiq Hasan Morina

 

Continue Reading

Vendi

Kosova shënon 10-vjetorin e anëtarësimit në FIFA

Published

on

By

Sot futbolli i Kosovës feston një moment historik, 10-vjetorin e pranimit në FIFA, ditën kur Federata e Futbollit e Kosovës u bë anëtarja e 210-të e shtëpisë më të madhe të futbollit botëror.

Ky përvjetor jubilar shënon fundin e një rruge të gjatë plot sakrifca dhe fillimin e një epoke të re, duke kurorëzuar përpjekjet e shumë gjeneratave që e mbajtën gjallë futbollin tonë edhe në kohët më të vështira.

Në këtë ditë të veçantë, FFK ka kujtuar me mirënjohje të thellë kontributin e jashtëzakonshëm të legjendës Fadil Vokrri dhe të gjithë bashkëpunëtorëve që bënë të mundur këtë triumf diplomatik e sportiv.

Një falënderim i veçantë i është drejtuar edhe presidentit të FIFA-s, Gianni Infantino, për mbështetjen dhe miqësinë e vazhdueshme që ka treguar ndaj Kosovës gjatë këtij rrugëtimi njëdekadash.

Sot, pas dhjetë vitesh, institucioni i futbollit është modernizuar, infrastruktura po zhvillohet vazhdimisht, ndërsa ekipet kombëtare dhe klubet tona po e përfaqësojnë me dinjitet shtetin e Kosovës në arenën ndërkombëtare, duke vazhduar përpara me krenari dhe përgjegjësi për të ardhmen e sportit më të popullarizuar në vend.

Continue Reading

Vendi

Mrekullia pas 28 vitesh: 48-vjeçarja sjell në jetë binjakë pas një beteje të gjatë me infertilitetin

Published

on

By

Një nga rastet më emocionuese dhe sfiduese në karrierën e gjinekologut Sebajdin Gjini ka qenë ai i një gruaje 48-vjeçare, e cila arriti të bëhej nënë e binjakëve pas plot 28 vitesh përballje me infertilitetin.

Gjatë rrëfimit të tij në podcastin “Shëndeti në rend të parë”, në Telegraf të mbështetur nga United Hospital, dr. Gjini tregoi se kjo shtatzëni ishte e një rreziku të lartë dhe kërkonte një përkushtim të jashtëzakonshëm mjekësor.

Ai shpjegoi se gruaja kishte kaluar pothuajse tri dekada në pritje të këtij momenti, derisa më në fund suksesi u arrit para dy vitesh, duke përfunduar me lindjen e foshnjave në terminin e paraparë.

Mjeku pranoi se procesi ishte i shoqëruar me ndjenjë frike dhe ankthi si nga ana e pacientes, ashtu edhe nga ana e tij si profesionist, pasi shtatzënitë në moshë të shtyrë klasifikohen automatikisht si raste me rrezik të shtuar.

Për të garantuar shëndetin e nënës dhe binjakëve, rasti u përcoll me monitorim të rreptë, vizita shumë të shpeshta dhe analiza të vazhdueshme të parametrave vitalë, duke bërë që kjo histori e gjatë vuajtjeje të mbyllej me fundin më të bukur të mundshëm./Telegrafi/

 

Continue Reading

Lajmet

Arrestohet një person në Podujevë, dyshohet për dhunim

Published

on

By

Në raportin 24 orësh të Policisë së Kosovës, bëhet e ditur se është arrestuar një person në Podujevë nën dyshimin për veprën penale të dhunimit.

Sipas policisë, rasti dyshohet të ketë ndodhur muaj më parë, ndërsa i dyshuari tashmë është dërguar në mbajtje.

“Është arrestuar i dyshuari mashkull kosovar nën dyshimin se muaj më parë ka kryer veprën e cekur ndaj viktimës femër kosovare. Viktima është dërguar në IML për ekzaminime mjekësore, ndërsa i dyshuari pas intervistimit, me urdhër të prokurorit është dërguar në mbajtje”, thuhet në raportin e Policisë.

Continue Reading

Të kërkuara