Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

4 years ago

January 22, 2022

UBT news

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Vendi

Mbyten dy vajza të mitura në Tale

Published

37 minutes ago

June 19, 2026

UBTNews

Një ngjarje e rëndë ka ndodhur mesditën e sotme në plazhin e Tales, ku dy vajza të mitura, të moshës 11 dhe 9 vjeçe, janë mbytur në det.

Sipas njoftimit zyrtar të Policisë, tragjedia ka ndodhur rreth orës 12:50. Pas marrjes së informatës, zyrtarët policorë kanë dalë menjëherë në vendngjarje dhe, në bashkëpunim të ngushtë me pushuesit e tjerë, kanë bërë të mundur gjetjen dhe nxjerrjen e trupave të pajetë në breg.

“Në bashkëpunim me pushuesit, është bërë e mundur gjetja dhe nxjerrja e trupave të pajetë në breg“, thuhet në njoftimin e policisë. /E.A/

Lajmet

Dyshime për cilësinë: Bllokohen mbi 1 mijë e 400 infuzione në Spitalin e Mitrovicës

Published

2 hours ago

June 19, 2026

UBTNews

Shërbimi Spitalor Klinik dhe Universitar i Kosovës (ShSKUK) ka njoftuar se ka bllokuar përkohësisht 1,432 njësi të një produkti mjekësor në Spitalin Rajonal “Sami Haxhibeqiri” në Mitrovicë, pas dyshimeve se ai mund të mos jetë brenda specifikave të kërkuara të cilësisë.

Bëhet fjalë për infuzionet e llojit Compound Sodium Lactate (500 ml). Alarmi u ngrit fillimisht nga farmacistja përgjegjëse e spitalit, gjë që vuri në lëvizje Inspektoratin Farmaceutik dhe Agjencinë e Kosovës për Produkte dhe Pajisje Medicinale (AKPPM).

Pas një inspektimi të dytë të kryer më 17 qershor, autoritetet urdhëruan bllokimin e menjëhershëm të këtij kontingjenti deri në pranimin e rezultateve nga analizat laboratorike. ShSKUK ka njoftuar opinionin publik se ky është një masë parandaluese dhe se mbetet e përkushtuar për të garantuar sigurinë e plotë të pacientëve dhe cilësinë e barnave nëpër spitalet publike. /E.A/

Vendi

KQZ gati për rezultatet përfundimtare: Përfundon rinumërimi i 185 vendvotimeve

Published

3 hours ago

June 19, 2026

UBTNews

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) ka përmbyllur zyrtarisht procesin e rinumërimit për të gjitha 185 vendvotimet e kontestuara. Sipas zëdhënësit të KQZ-së, Valmir Elezi, procesi ka përfunduar sot në orën 12:00 dhe të dhënat e reja tashmë janë përditësuar në platformën zyrtare të rezultateve.

Me këtë hap, KQZ-ja ka mbyllur teknikisht të gjitha aktivitetet e administrimit të votave dhe është gati për shpalljen e rezultateve përfundimtare të zgjedhjeve të 7 qershorit.

Megjithatë, përpara shpalljes zyrtare, duhet të respektohen afatet ligjore për ankesat e mundshme. Elezi sqaroi se sot përfundon afati për ankesat lidhur me administrimin e numërimit nga dita e mërkurë (17 qershor), ndërsa po ashtu do të pritet nëse do të ketë ankesa për procesin e rinumërimit të përmbyllur sot.

Për më tepër, para se të procedohet tutje, KQZ-ja do të kërkojë një konfirmim zyrtar nga Paneli Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa (PZAP) për të vërtetuar nëse ka ndonjë ankesë tjetër ende në shqyrtim.

Në fund, Qendra e Numërimit dhe Rezultateve (QNR) do të hartojë një raport të detajuar për gjetjet në secilin prej 185 vendvotimeve. Ky raport synon të konfirmojë se procesi i parë i numërimit nëpër komuna është zhvilluar me saktësi dhe në përputhje të plotë me vullnetin e shprehur të qytetarëve, raporton Ekonomia Online. /Ekonomia Online/ /E.A/

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 19 qershor 1993-1998?

Published

4 hours ago

June 19, 2026

UBTNews

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Hani i Elezit

19 qershor 1995

Ushtarët serbë vranë një fëmijë në Han të Elezit

Mbrëmë (18 qershor) në orën 19:40 minuta, një ushtar serb vrau fëmijën 10 vjeçar Isa (Muhamet) Berisha (1985) nga Hani i Elezit, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Han të Elezit.

Fëmija u vra brenda në oborrin e kazermës që gjendet skaj hekurudhës në Han të Elezit.

Supozohet se fëmija i ndjerë hyri në oborrin e kazermës që është larg shtëpisë së tij rreth 70 metra për ta marrë dhinë, pasi deri tash vetë ushtarët serbë i lejonin banorët të hynin në oborr të saj për t’i nxjerr kafshët e tyre.

Në një njoftim të mëvonshëm nga Hani i Elezit bëhej me dije se vogëlushi diku rreth orës 19:00 kishte kërkuar një enë me ujë nga nëna e tij. I pyetur nga nëna e tij se ku po e dërgonte ujin, ai kishte thënë se po ia dërgonte një ushtari.

Familja e mori lajmin për vrasjen e Isait pas mesnatës.

Sot herët në mëngjes eprorë të ushtrisë serbe i thanë familjes se mund ta marrë kufomën sot në orën 11:00 në spitalin e Prishtinës.

Në hapësirën e Hanit të Elezit, në zonën kufitare të Kosovës me Maqedoninë, forcat okupuese serbe kanë ushtruar terror kundër shqiptarëve, duke vrarë e plagosur banorë të zonës dhe kalimtarë të rastit.

Vogëlushi Isa Mustafa është viktima e shtatë shqiptare në Kosovë që e pëson drejtpërdrejtë prej forcave serbe apo presionit të tyre gjatë këtij viti.

19 qershor 1997

Dhuna e përditshme në Kosovë

Pejë: – Më 17 qershor, në stacionin e policisë serbe në Pejë, inspektorët e sigurimit serbë për herë të dytë morën në pyetje Kimete S. Haxhiaj, studente e Fakultetit Ekonomik të UP-së nga Llabjani. Ajo u pyet për motrën e saj Nysrete Haxhiaj, e cila tash një kohë gjendet në botën e jashtme, ndërsa njoftohet se deri tash për këtë shkak është disa herë u mor në pyetje edhe babai i saj Sylejman Haxhiaj.

Ditëve të fundit, policia serbe kërkoi në shtëpinë e tij edhe Agim B. Gashin (1971) nga fshati Qyshk. Shkaku i kërkimit të tij nga policia serbe nuk dihet, ndërsa njoftohet se ai tash një kohë gjendet në botën e jashtme.

Prizren: – Nuhi Bytyçi, këshilltar në Këshillin Komunal të Arsimit të Prizrenit u mor dje në pyetje në sigurimin serb në këtë qytet.

Ai u pyet për punën e tij, për punën e shkollës fillore të Mushnikollës e veçanërisht për vendosjen e kompjuterëve të fondacionit “Shoqëria e Hapur”. Më pas nga ai u kërkua edhe një revole.

Nga z. Bytyçi u kërkua të dorëzojë në sigurimin serb planprogramet e punës së këshilltarëve, raportet e tyre për secilën shkollë, për rregulloren e KKA të Prizrenit dhe librezat e qarkullimit të dy veturave, pronë e këtij këshilli. Edhe pse dorëzoi të gjitha këto, ai u urdhërua që të paraqitet nesër në orën 8 në polici.

Istog: – Më 17 qershor, policia mori në shtëpinë e tyre vëllezërit Ramiz dhe Hasan Dreshajn nga fshati Vrellë dhe i keqtrajtoi rëndë fizikisht. Prej tyre policët kërkuan një revole, të cilën gjoja e poseduakan pa leje. Ata janë urdhëruar që në polici të paraqiten sërish më 1 korrik dhe të dorëzojnë armën që u kërkohet. Me të njëjtin pretekst ata janë keqtrajtuar edhe katër herë të tjera.

Sot, në pyetje në polici u mor Malush Shatri nga fshati Tomoc. Ai u pyet për Xhafer Shatrin, Ministër i Informatave i Republikës së Kosovës, për adresën e tij, etj.

19 qershor 1998

Deçan: Njoftohet edhe për tre të vrarë

Nga komuna e Deçanit njoftohet edhe për katër shqiptarë të vrarë gjatë ditëve të fundit.

Në Drenoc janë vrarë Arben Kukleci (24) nga Isniqi dhe Blerim Lokaj (23) nga Prejlepi.

Është bërë e ditur se është vrarë edhe Beqë Imer Lokaj (82) nga Deçani, ndërsa në mungesë të kujdesit mjekësor ka vdekur Nezir Adem Cacaj (93) nga Deçani. Të dy kishin mbetur të mbyllur në Deçan që nga 29 maji.

Numri i të vrarëve gjatë javëve të fundit në komunën e Deçanit arrin në 66.