Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Vendi

AUV njofton se analizat e reja janë në proces, qumështorja “Vita” sqaron publikimin e rezultateve të majit

Published

on

By

Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë (AUV) dhe qumështorja “Vita” janë përfshirë në një sqarim publik lidhur me rezultatet e analizave laboratorike të qumështit, pas një reagimi zyrtar të autoritetit rregullator në rrjetet sociale.

AUV-ja ka njoftuar opinionin se mostrat e marra më 2 korrik në qumështoren “Vita” janë ende në proces përpunimi dhe se institucioni nuk ka dërguar asnjë email me rezultate finale. Sipas agjencisë, shkrimi i publikuar nga kompania nuk paraqet qëndrimin zyrtar të institucionit dhe rezultatet do të bëhen publike vetëm pasi të verifikohen plotësisht nga autoritetet kompetente.

Nga ana tjetër, përfaqësuesit e qumështores “Vita” kanë reaguar menjëherë duke u shprehur të shtënuar nga ky sqarim i AUV-it. Kompania ka sqaruar se nuk ka publikuar rezultatet e korrikut, por ato të datës 4 maj, të cilat konfirmojnë se produktet e tyre janë 100% qumësht, pa qumësht pluhur dhe pa vaj palme. “Vita” shtoi se janë ende në pritje të mostrave të reja të cilat pritet të dalin në dritë në mes të muajit, dhe se po vazhdojnë grumbullimin e qumështit në shenjë respekti ndaj fermerëve lokalë. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Fakulteti i Psikologjisë në UBT pranon donacion prej 200 librash nga autorja Marianne Herzog

Published

on

By

Fakulteti i Psikologjisë në UBT ka pranuar një donacion prej 200 ekzemplarësh të librit “Beni, Lilly dhe Omid”, të shkruar nga autorja Marianne Herzog. Ky libër, me vlera të veçanta edukative dhe psikologjike, do të shërbejë si një literaturë e çmuar për pasurimin profesional dhe zhvillimin e mendimit kritik te studentët.

Librat u pranuan zyrtarisht nga Prof. Emrush Thaçi, i cili dha edhe një kontribut profesional në redaktimin e botimit, dhe Prof. Fatbardha Osmani-Qehaja. Me këtë rast, stafi akademik shprehu mirënjohje të thellë ndaj autores Herzog për humanizmin dhe mbështetjen e treguar ndaj psikologëve të ardhshëm.

Për realizimin e këtij donacioni, UBT falënderon veçanërisht Dr.  Xhezide Lumi për ndërmjetësimin e saj, si dhe znj. Drita Ibrahimi, e cila përfaqësoi autoren në organizimin dhe dorëzimin e librave.

Një falënderim i veçantë i dedikohet edhe kompanisë “Ballkan Petrol” Sh.P.K., e cila tregoi përgjegjësi të lartë sociale duke mundësuar transportin e librave nga Zvicra në Kosovë.

 

Continue Reading

Lajmet

Nis Akademia Verore e Fakultetit Media dhe Komunikim në UBT, në fokus teknologjia digjitale dhe bashkëpunimi me Universitetin e Elbasanit

Published

on

By

Ceremonia e hapjes mblodhi studentë, profesorë dhe pjesëmarrës të interesuar për zhvillimet bashkëkohore në fushën e medias, komunikimit dhe teknologjisë, duke krijuar një hapësirë për shkëmbimin e njohurive, përvojave dhe ideve inovative.

Në kuadër të programit të ditës së parë, Prof. Votim Hanolli mbajti ligjëratën me temën “Teknologjia Arsimore dhe Mjetet Digjitale”, ku trajtoi ndikimin e teknologjive moderne në procesin e mësimdhënies dhe të të nxënit. Gjatë prezantimit u diskutua rëndësia e përdorimit të platformave dhe mjeteve digjitale në edukim, si dhe roli i tyre në zhvillimin e kompetencave të reja profesionale, komunikimit efektiv dhe përshtatjes me kërkesat e epokës digjitale.

Po ashtu, Prof. Halil Ponik mbajti ligjëratën me temën “Aktiviteti i përbashkët me Universitetin e Elbasanit”, ku prezantoi bashkëpunimin akademik ndërinstitucional dhe rëndësinë e projekteve të përbashkëta në avancimin e arsimit të lartë.

Gjatë sesioneve u zhvilluan diskutime interaktive me pjesëmarrësit, të cilët patën mundësinë të ndajnë përvoja, të parashtojnë pyetje dhe të diskutojnë mbi sfidat dhe mundësitë që teknologjia dhe bashkëpunimi akademik sjellin për profesionistët e ardhshëm të medias dhe komunikimit.

Akademia Verore e Fakultetit të Media dhe Komunikimit do të vazhdojë edhe në ditët në viim me ligjërata, punëtori dhe aktivitete në terren, duke ofruar një platformë të rëndësishme për zhvillimin akademik dhe profesional të studentëve, si dhe për promovimin e inovacionit dhe bashkëpunimit në fushën e medias dhe komunikimit. /E.S/

Continue Reading

Vendi

Nis Akademia Verore e Fakultetit Media dhe Komunikim në UBT, në fokus teknologjia digjitale dhe bashkëpunimi me Universitetin e Elbasanit

Published

on

By

Ceremonia e hapjes mblodhi studentë, profesorë dhe pjesëmarrës të interesuar për zhvillimet bashkëkohore në fushën e medias, komunikimit dhe teknologjisë, duke krijuar një hapësirë për shkëmbimin e njohurive, përvojave dhe ideve inovative.

Në kuadër të programit të ditës së parë, Prof. Dr. Votim Hanolli mbajti ligjëratën me temën “Teknologjia Arsimore dhe Mjetet Digjitale”, ku trajtoi ndikimin e teknologjive moderne në procesin e mësimdhënies dhe të të nxënit. Gjatë prezantimit u diskutua rëndësia e përdorimit të platformave dhe mjeteve digjitale në edukim, si dhe roli i tyre në zhvillimin e kompetencave të reja profesionale, komunikimit efektiv dhe përshtatjes me kërkesat e epokës digjitale.

Po ashtu, Prof. Halil Ponik mbajti ligjëratën me temën “Aktiviteti i përbashkët me Universitetin e Elbasanit”, ku prezantoi bashkëpunimin akademik ndërinstitucional dhe rëndësinë e projekteve të përbashkëta në avancimin e arsimit të lartë.

Gjatë sesioneve u zhvilluan diskutime interaktive me pjesëmarrësit, të cilët patën mundësinë të ndajnë përvoja, të parashtojnë pyetje dhe të diskutojnë mbi sfidat dhe mundësitë që teknologjia dhe bashkëpunimi akademik sjellin për profesionistët e ardhshëm të medias dhe komunikimit.

Akademia Verore e Fakultetit të Media dhe Komunikimit do të vazhdojë edhe në ditët në viim me ligjërata, punëtori dhe aktivitete në terren, duke ofruar një platformë të rëndësishme për zhvillimin akademik dhe profesional të studentëve, si dhe për promovimin e inovacionit dhe bashkëpunimit në fushën e medias dhe komunikimit. /E.S/

Continue Reading

Të kërkuara