Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

lajme

Komisioni për rastin e Arlinda Zekajt dakordohet që intervistimet të jenë të hapura për publikun

Published

on

By

Komisioni Hetimor Parlamentar për veprimet dhe mosveprimet institucionale lidhur me vrasjen e Arlinda Zekajt ka diskutuar mënyrën e intervistimit të zyrtarëve institucionalë, duke u pajtuar që dëgjimet të zhvillohen në seanca të hapura për publikun, përveç rasteve kur trajtohen informacione konfidenciale.

Gjatë mbledhjes, deputetja e LDK-së, Doarsa Kica-Xhelili, kërkoi sqarime nga kryetari i Komisionit, Burim Ramadani, lidhur me mosdërgimin e kërkesave për dokumentacion në të gjitha institucionet, ndonëse, sipas saj, një gjë e tillë ishte dakorduar më herët.

Ramadani sqaroi se kjo kishte ndodhur për arsye teknike dhe siguroi se një situatë e tillë nuk do të përsëritet.

Ai bëri të ditur se më 27 nëntor janë planifikuar të ftohen për intervistim hetuesit policorë, ndërsa nga 30 nëntori deri më 4 dhjetor pritet të intervistohen zyrtarë të zinxhirit komandues të Policisë dhe Inspektoratit.

Ndërkaq, deputeti i Vetëvendosjes, Adnan Rrustemi, propozoi që intervistimet të zhvillohen në dy faza: fillimisht me pyetje të përgjithshme në seanca të hapura për publikun dhe më pas me pyetje që përfshijnë të dhëna personale ose konfidenciale në seanca të mbyllura.

Ky propozim u mbështet edhe nga deputeti i PDK-së, Eman Rrahmani, i cili u pajtua që pjesët e intervistimeve që përmbajnë informacione konfidenciale të zhvillohen pa praninë e publikut.

Edhe Kica-Xhelili rekomandoi që intervistimi i zyrtarëve të Qendrës për Punë Sociale të mbahet me dyer të mbyllura, për shkak se pyetjet mund të përfshijnë informacione lidhur me fëmijën.

Në përfundim, kryetari i Komisionit, Burim Ramadani, tha se pala që intervistohet duhet të kërkojë mbylljen e seancës dhe ta arsyetojë kërkesën, ndërsa vendimi përfundimtar do të merret nga Komisioni përmes votimit. /E.A/

Foto: Ekonomia online

 

Continue Reading

Lajmet

Prizren: 3,800 euro të dyshuara si të falsifikuara dorëzohen në polici

Published

on

By

Një shumë prej 3 mijë e 800 eurosh, që dyshohet të jenë para të falsifikuara, është dorëzuar në Policinë e Kosovës nga menaxheri i një banke private në Prizren.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë së Kosovës, rasti lidhet me periudhën 14 deri më 29 tetor 2026, ndërsa paratë janë dorëzuar në polici më 17 nëntor.

Sipas dëshmitarit, shuma e dyshuar si e falsifikuar ishte deponuar në bankë nga gjashtë klientë të ndryshëm.

Pas konsultimit me prokurorin, është iniciuar rasti për veprën penale “Falsifikim i parasë”, ndërsa paratë janë sekuestruar për ekzaminim. /E.A/

Continue Reading

lajme

Kamenicë: Vdes një person në QKUK, dyshohet se kishte konsumuar substanca të dyshuara

Published

on

By

Një person ka vdekur në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK), pasi dyshohet se kishte konsumuar barna ose substanca të tjera të dyshuara.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë së Kosovës, Viktima ishte shoqëruar për trajtim në QKUK, por gjatë qëndrimit aty është raportuar se kishte ndërruar jetë.

Me vendim të prokurorit të shtetit, trupi i pajetë është dërguar në Institutin e Mjekësisë Ligjore (IML) për obduksion.

Rasti është iniciuar si “Hetim i vdekjes”. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Arrestohet një person në Fushë Kosovë nën dyshimin për ngacmim seksual

Published

on

By

Një person është arrestuar në Fushë Kosovë, nën dyshimin për kryerjen e veprës penale të ngacmimit seksual ndaj një gruaje.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë së Kosovës, rasti ka ndodhur më 12 nëntor 2026, rreth orës 17:30, ndërsa i dyshuari është arrestuar më 17 nëntor.

Pas arrestimit, i dyshuari është intervistuar nga organet e rendit dhe, me vendim të prokurorit të shtetit, është dërguar në mbajtje.

Rasti është duke u trajtuar nga organet kompetente. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara