Lajmet
Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?
Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.
Published
4 years agoon
By
UBT newsNë një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.
I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.
I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.
Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.
“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.
Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.
Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.
”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.
Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.
Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.
Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.
Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.
“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.
Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al
Vendi
Nisin inspektimet në Prishtinë, Fushë Kosovë e Ferizaj: Siguria në punë nën “lupën” e shtetit
Published
1 minute agoon
April 16, 2026By
UBTNews
Inspektorati Qendror i Punës ka nisur sot një aksion të gjerë inspektimesh në të gjithë Kosovën, me fokus të veçantë në respektimin e kushteve të sigurisë në punë. Ky aksion, i cili po cilësohet si i pari i këtij lloji për nga shtrirja territoriale, ka nisur intensivisht në rajonet e Prishtinës, Fushë Kosovës dhe Ferizajt.
Ushtruesi i detyrës së drejtorit të Inspektoratit Qendror, Kastriot Jashari, ka bërë të ditur se ky hap synon ndryshimin e praktikave të deritanishme dhe vendosjen e rregullave të qarta për mbrojtjen e punëtorëve.
“Ne po përpiqemi që të ndryshojmë disa praktika në mënyrë që të dihet rregulli i qartë në respektimin e kushteve të sigurisë së punës për qytetarët,” deklaroi Jashari para mediave, duke njoftuar nisjen e kontrolleve në terren.
Ky mobilizim i shtuar i autoriteteve vjen menjëherë Një punëtor në Shtime humbi jetën tragjikisht në vendin e tij të punës në rrugën “Industria”, si pasojë e lëndimeve të rënda trupore.
Për këtë rast, policia tashmë ka arrestuar një person i cili dyshohet për veprën penale “asgjësimi, dëmtimi ose heqja e pajisjeve mbrojtëse dhe rrezikimi i sigurisë në vendin e punës”.
Lajmet
Arrestohet pas arratisë i dyshuari për vrasje të rëndë, i gjenden armë e dokumente të falsifikuara
Published
26 minutes agoon
April 16, 2026By
UBTNews
Prokuroria Themelore në Prishtinë ka njoftuar se pas një pune intensive në bashkëpunim me Policinë e Kosovës, është bërë i mundur lokalizimi dhe arrestimi i të pandehurit me iniciale M.G., i cili ishte në kërkim për veprën penale “Vrasje e Rëndë”.
Gjatë operacionit të arrestimit, policia ka sekuestruar dy armë, një sasi të narkotikëve si dhe dokumente të falsifikuara, të cilat i dyshuari i kishte përdorur gjatë kohës sa ishte në arrati për t’iu shmangur identifikimit. Me urdhër të prokurorit, M.G. është dërguar në mbajtje për 48 orë.
Përveç të dyshuarit kryesor, në këtë aksion është arrestuar edhe një person i dytë, i cili dyshohet për veprën penale “Dhënia e ndihmës kryerësit pas kryerjes së veprës penale”.
“Prokurori i shtetit me kohë do të vazhdojë ndërmarrjen e veprimeve hetimore të nevojshme, si dhe do të shqyrtojë mundësinë e paraqitjes së kërkesës për masën e sigurisë së të pandehurit në procedurë penale,” thuhet në njoftimin e Prokurorisë.
Institucioni i akuzës ka rikonfirmuar përkushtimin për t’i vendosur para drejtësisë të gjithë kryerësit e veprave penale, duke siguruar se hetimet për këtë rast do të vazhdojnë deri në zbardhjen e plotë të rrethanave.
Vendi
E pandalshme: Distria Krasniqi kualifikohet në gjysmëfinale të Evropianit
Published
49 minutes agoon
April 16, 2026By
UBTNews
Xhudistja jonë, Distria Krasniqi, vazhdon marshimin drejt medaljes në Kampionatin Evropian të xhudos që po mbahet në Tbilisi. Kampionia olimpike tashmë ka siguruar një vend në gjysmëfinale të kategorisë deri në 52 kilogramë.
Në çerekfinale, Distria tregoi klasin e saj duke e eliminuar xhudisten polake, Aleksandra Kaleta. Ky sukses erdhi pas një dominimi të plotë në tatami, duke konfirmuar formën e lartë të sportistes kosovare.
Rrugëtimi i Distrisë deri këtu ishte i sigurt, fillimi kaloi pa luftë si bartëse e parë, ndërsa herën e dyte eliminoi pa vështirësi çeken Tereza Bodnarova, dhe në çerekfinale mposhti polaken Kaleta për të siguruar biletën mes katër më të mirave.
Distria Krasniqi tani është vetëm një hap larg finales dhe synon të stoliset me medaljen e artë në këtë kampionat, duke i sjellë Kosovës një tjetër sukses të madh në arenën ndërkombëtare.
Lajmet
Sveçla: Askush nuk mund ta sfidojë shtetin, sekuestrohet armatim e uniforma ushtarake në Zubin Potok
Published
56 minutes agoon
April 16, 2026By
UBTNews
Ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, ka njoftuar për një aksion të suksesshëm të Policisë së Kosovës në veri të vendit, ku pas bastisjeve në gjashtë lokacione në Zubin Potok është sekuestruar një sasi e konsiderueshme armatimi, granata dore dhe uniforma ushtarake.
Sveçla ka bërë të ditur se ky operacion është dëshmi e radhës e luftës kundër kriminalitetit dhe përpjekjeve për destabilizim.
“Provat e siguruara gjatë këtij operacioni dëshmojnë përpjekje të vazhdueshme për veprimtari të kundërligjshme me potencial për të cenuar sigurinë dhe stabilitetin në vend,” ka deklaruar ministri.
Në njoftimin e tij, Ministri i Punëve të Brendshme ka theksuar se institucionet e sigurisë nuk do të lejojnë asnjë individ apo grup që të kërcënojë sigurinë e qytetarëve.
“Institucionet shtetërore të sigurisë do të reagojnë me vendosmëri të plotë ndaj çdo individi apo grupi që përmes veprimeve kriminale paraqet kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë e qytetarëve dhe vendit tonë,” ka potencuar ai.
Për fund, Sveçla ka rikonfirmuar përkushtimin e qeverisë për sundimin e rendit dhe ligjit në çdo cep të Republikës:
“Rendi, ligji dhe siguria në Republikën e Kosovës mbeten prioritet institucional. Çdo veprim që rrezikon këto parime do të trajtohet me seriozitet maksimal dhe pa asnjë kompromis.”
Gjatë këtij aksioni, përveç armëve dhe municionit prej 213 copësh, janë sekuestruar edhe radiolidhje që shërbenin për komunikim të grupeve ilegale.
Fanella që rikthejnë të kaluarën: futbolli mes nostalgjisë dhe Kupës së Botës 2026
Nisin inspektimet në Prishtinë, Fushë Kosovë e Ferizaj: Siguria në punë nën “lupën” e shtetit
Arrestohet pas arratisë i dyshuari për vrasje të rëndë, i gjenden armë e dokumente të falsifikuara
Izraeli godet 70 objektiva të Hezbollahut, pritet bisedë mes Netanyahut dhe presidentit libanez
16 Prill 1912 – 114 vjet nga fluturimi historik i Harriet Quimby mbi Kanalin Anglez
E pandalshme: Distria Krasniqi kualifikohet në gjysmëfinale të Evropianit
Sveçla: Askush nuk mund ta sfidojë shtetin, sekuestrohet armatim e uniforma ushtarake në Zubin Potok
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 16 prill, në vitet nëntëdhjetë
Infantino: Irani “me siguri” do të marrë pjesë në Kupën e Botës 2026, pavarësisht tensioneve
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Aktualitet2 months agoZPS: 437 incidente të ndalimit
