Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Vendi

Kosova shënon 148-vjetorin e Lidhjes së Prizrenit dhe 27-vjetorin e Çlirimit me aktivitete përkujtimore

Published

on

Kosova do të shënojë 148-vjetorin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit dhe 27-vjetorin e Çlirimit të vendit me një agjendë të gjerë aktivitetesh përkujtimore dhe festive, që përfshijnë homazhe, ekspozita, koncerte dhe veprimtari shkencore.

Aktivitetet kanë nisur me ceremoninë për Lidhjen Shqiptare të Prizrenit në kompleksin historik në Prizren, ndërsa programi qendror do të zhvillohet më 12 qershor me homazhe në Prekaz, te varret e figurave të njohura kombëtare dhe në monumentet e dëshmorëve në Prishtinë.

Në kuadër të shënimeve do të hapet edhe ekspozita “KFOR and Kosova 25+” në Bibliotekën Kombëtare, do të mbahet pritja shtetërore dhe koncerti festiv “Liria na Bashkon” në Gjakovë me ansamble nga Kosova, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut.

Më 25 qershor parashihet edhe një ligjëratë përkujtimore për akademikun Rexhep Qosja në Bibliotekën Kombëtare, me rastin e 90-vjetorit të lindjes së tij.

Institucionet e Kosovës theksojnë se përmes këtyre aktiviteteve synohet nderimi i ngjarjeve dhe figurave që kanë shënuar historinë kombëtare dhe rrugëtimin drejt lirisë.

Continue Reading

Vendi

Albulena Haxhiu përfaqëson Kosovën në Samitin e SEECP në Sofje

Published

on

Ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, po merr pjesë sot në Samitin e Procesit të Bashkëpunimit të Evropës Juglindore (SEECP) që po zhvillohet në Sofje, në kuadër të 30-vjetorit të kësaj nisme rajonale.

Samiti mbledh udhëheqësit e vendeve të Evropës Juglindore për të diskutuar për bashkëpunimin rajonal, sigurinë, lidhshmërinë, integrimin evropian dhe zhvillimin e qëndrueshëm të rajonit.

SEECP konsiderohet një nga forumet kryesore politike në rajon për forcimin e dialogut dhe marrëdhënieve mes vendeve pjesëmarrëse. /A.K/

Continue Reading

Vendi

Mbi 55% e votave të numëruara, ja kandidatët më të votuar

Published

on

By

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) po vazhdon përditësimin e rezultateve për kandidatët për deputetë në platformën zyrtare të Qendrës së Numërimit dhe Rezultateve (QNR). Sipas të dhënave të publikuara deri në orën 08:05, janë procesuar 1,378 nga 2,498 vendvotime, ose 55.16% e totalit në nivel vendi.

Rezultatet e deritanishme tregojnë emrat që po kryesojnë listat e subjekteve kryesore politike në Kosovë, ndërsa renditja mund të ndryshojë me vazhdimin e numërimit të votave.

Lëvizja VETËVENDOSJE! (LVV)

Lëvizja VETËVENDOSJE vazhdon të dominojë me numrin më të madh të votave individuale. Kryeministri Albin Kurti prin bindshëm listën, ndërsa Glauk Konjufca mbetet kandidati i dytë më i votuar i subjektit.

  1. Albin Kurti – 130,818 vota
  2. Glauk Konjufca – 102,908 vota
  3. Albulena Haxhiu – 59,591 vota
  4. Hekuran Murati – 51,738 vota
  5. Donika Gërvalla-Schwarz – 48,061 vota
  6. Xhelal Sveçla – 39,046 vota
  7. Avni Dehari – 35,582 vota
  8. Mimoza Kusari-Lila – 33,403 vota
  9. Hajrulla Çeku – 32,995 vota
  10. Ejup Maqedonci – 29,330 vota

Partia Demokratike e Kosovës (PDK)

Në Partinë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza vazhdon të udhëheqë listën me një diferencë të konsiderueshme. Përparim Gruda dhe Arian Tahiri kompletojnë treshen e parë të kandidatëve më të votuar.

  1. Bedri Hamza – 64,092 vota
  2. Përparim Gruda – 39,993 vota
  3. Arian Tahiri – 34,886 vota
  4. Uran Ismaili – 31,531 vota
  5. Vlora Çitaku – 21,757 vota
  6. Sala Jashari – 21,667 vota
  7. Ganimete Musliu – 16,793 vota
  8. Arben Mustafa – 15,416 vota
  9. Enver Hoxhaj – 14,866 vota
  10. Mërgim Lushtaku – 14,758 vota

Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK)

Gara brenda LDK-së po paraqitet më e ngushtë, me Vjosa Osmani Sadriu që aktualisht mban vendin e parë. Pas saj renditet kryetari i partisë, Lumir Abdixhiku, ndërsa Doarsa Kica-Xhelili mbyll treshen e parë.

  1. Vjosa Osmani Sadriu – 42,525 vota
  2. Lumir Abdixhiku – 38,502 vota
  3. Doarsa Kica-Xhelili – 30,033 vota
  4. Hykmete Bajrami – 23,780 vota
  5. Avdullah Hoti – 21,761 vota
  6. Ukë Rugova – 18,238 vota
  7. Kujtim Shala – 17,887 vota
  8. Anton Quni – 14,360 vota
  9. Armend Zemaj – 13,055 vota
  10. Lutfi Haziri – 13,040 vota

Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK)

Në AAK, Ardian Gjini kryeson listën e kandidatëve më të votuar, duke lënë pas edhe liderin e partisë, Ramush Haradinaj. Diferenca mes kandidatëve kryesorë mbetet e ngushtë dhe pritet të ndryshojë me numërimin e votave të mbetura.

  1. Ardian Gjini – 21,843 vota
  2. Ramush Haradinaj – 19,587 vota
  3. Daut Haradinaj – 14,947 vota
  4. Besnik Tahiri – 13,062 vota
  5. Bekë Berisha – 10,623 vota
  6. Burim Ramadani – 9,744 vota
  7. Time Kadrijaj – 9,319 vota
  8. Agim Çeku – 8,347 vota
  9. Arbër Tolaj – 7,715 vota
  10. Albana Bytyqi – 5,434 vota

Rezultatet mbeten preliminare

KQZ ka bërë të ditur se procesi i futjes së të dhënave po vazhdon në Qendrën e Numërimit dhe Rezultateve. Për pasojë, këto rezultate konsiderohen ende preliminare dhe mund të pësojnë ndryshime deri në përfundimin e numërimit të të gjitha votave, përfshirë votat me kusht, ato të personave me nevoja të veçanta dhe votat nga diaspora.

 

Continue Reading

Lajmet

Numërimi i votave nga KQZ: Kush janë kandidatët më të votuar pas 35% të kutive?

Published

on

By

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) po vazhdon me procesimin e rezultateve për zgjedhjet e parakohshme parlamentare. Sipas të dhënave zyrtare të orës 16:20, ku janë numëruar 35.27% gara brenda listave partiake tashmë ka marrë formë.

Në listën e Vetëvendosjes, garës i prin bindshëm bartësi i listës dhe lideri i partisë, Albin Kurti, i cili deri më tani ka grumbulluar 80,669 vota. Ai ndiqet nga Glauk Konjufca me 63,340 vota, ndërsa e treta radhitet Albulena Haxhiu me 36,623 vota. Në vendin e katërt pozicionohet Hekuran Murati me 31,943 vota, i pasuar nga Donika Gërvalla-Schwarz me 29,592 vota dhe Xhelal Sveçla me 23,830 vota.Dhjetëshen e parë e përmbyllin Avni Dehari me 21,718 vota, Hajrulla Çeku me 20,472 vota, Mimoza Kusari Lila me 20,464 vota dhe Ejup Maqedonci me 17,858 vota.

Te PDK-ja, procesit të numërimit i prin me shkëputje të ndjeshme bartësi i listës Bedri Hamza, i cili ka siguruar 38,800 vota. Ai ndiqet nga Përparim Gruda që mban vendin e dytë me 24,616 vota, dhe Arian Tahiri i treti me 21,411 vota. Në pozitën e katërt gjendet Uran Ismaili me 19,265 vota, i pasuar nga Sala Jashari me 13,605 vota dhe Vlora Çitaku me 13,369 vota. Lista e më të votuarve te kjo parti vazhdon me Ganimete Musliun me 10,344 vota, Arben Mustafën me 9,374 vota, Mërgim Lushtakun me 9,137 vota dhe Enver Hoxhajn që mbyll top-10-shen me 8,864 vota.

Në radhët e Lidhjes Demokratike të Kosovës, garën e udhëheq bartësja e listës Vjosa Osmani Sadriu, e cila ka marrë 25,820 vota. Ajo ndiqet ngushtë nga kryetari i partisë, Lumir Abdixhiku, me 23,384 vota. E treta në radhë është Doarsa Kica Xhelili me 18,358 vota, e pasuar nga Hykmete Bajrami me 14,488 vota dhe Avdullah Hoti me 13,215 vota.Në vendin e gjashtë radhitet Ukë Rugova me 11,061 vota, i ndjekur nga Kujtim Shala me 10,723 vota dhe Anton Quni me 8,956 vota. Dhjetëshen e parë për LDK-në e plotësojnë Armend Zemaj me 8,103 vota dhe Lutfi Haziri me 7,925 vota.

Në AAK, garës aktualisht i prin kryetari i partisë dhe njëherësh bartësi i listës, Ardian Gjini, me 13,407 vota. Pas tij renditet Ramush Haradinaj me 12,089 vota, ndërsa i treti është Daut Haradinaj me 9,196 vota. Në pozitën e katërt radhitet Besnik Tahiri me 8,066 vota, i pasuar nga Bekë Berisha me 6,451 vota dhe Burim Ramadani me 5,972 vota. Listën e dhjetë kandidatëve më të votuar e përmbyllin Time Kadrijaj me 5,839 vota, Agim Çeku me 5,168 vota, Arbër Tolaj me 4,771 vota dhe Albana Bytyqi me 3,211 vota. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara