Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Lajmet

Kurti propozon themelimin e Xhandarmërisë për forcimin e sigurisë në Kosovë

Published

on

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, ka deklaruar se gjendja e sigurisë në vend dhe në nivel global po ndryshon me shpejtësi, duke theksuar se sfidat aktuale kërkojnë qasje të re dhe më të avancuar institucionale.

Në një konferencë për media, Kurti tha se sfidat e sigurisë nuk janë më të njëjta si në të kaluarën, duke përmendur grupe të armatosura, kontrabandën ndërkufitare dhe përdorimin e teknologjive moderne si faktorë rreziku.

Ai theksoi se gjendja e sigurisë në nivel global, rajonal dhe në Kosovë po evoluon me shpejtësi, duke shtuar se ndër sfidat kryesore përfshihen grupet e armatosura me organizim paraushtarak dhe kontrabanda e vazhdueshme me armë dhe mallra përgjatë vijës kufitare.

Kurti përmendi gjithashtu forma të reja kërcënimi që lidhen me teknologjinë dhe infrastrukturën kritike, përfshirë përdorimin e dronëve dhe mbikëqyrjen e terrenit.

Ai vlerësoi punën e Policisë së Kosovës, por tha se mandati i saj ka kufizime në përballjen me rreziqe të nivelit më të lartë, pasi fokusohet kryesisht në rendin publik, parandalimin dhe hetimin e krimit.

Kurti përmendi edhe disa sulme të viteve të fundit në veri të vendit, përfshirë sulmin në Banjskë dhe incidente të tjera ndaj institucioneve të Kosovës, Policisë së Kosovës dhe misioneve ndërkombëtare.

Në këtë kontekst, ai propozoi themelimin e një strukture të re të sigurisë, Xhandarmërisë, e cila sipas tij do të plotësonte boshllëkun mes Policisë së Kosovës dhe Forcës së Sigurisë së Kosovës.

Sipas Kurtit, Xhandarmëria do të kishte mandat të qartë në sigurimin e kufirit tokësor, ujor dhe ajror, operacionet kundër grupeve të armatosura, luftimin e kontrabandës ndërkufitare dhe mbrojtjen e infrastrukturës kritike.

Ai tha se modeli i Xhandarmërisë bazohet në praktikat evropiane, duke përmendur Francën, Italinë, Turqinë, Spanjën dhe Portugalinë si shembuj.

Kurti shtoi se grupi punues për këtë iniciativë është duke i analizuar të gjitha aspektet e formimit të Xhandarmërisë dhe se propozimi pritet të dërgohet në Kuvend pas zgjedhjeve të 7 qershorit.

Themelimi i saj, sipas tij, do të bëhet me ligj të veçantë në Kuvendin e Kosovës.

Continue Reading

Lajmet

Kosova merr nën kontroll stacionin hekurudhor në Zveçan, largohen simbolet cirilike

Published

on

Ministri i Punëve të Brendshme në detyrë, Xhelal Sveçla, ka deklaruar në Zveçan se marrja nën kontroll e stacionit hekurudhor nuk ka të bëjë me fushatën zgjedhore, por me zbatimin e ligjit dhe vendosjen e rendit në gjithë territorin e Kosovës.

Me praninë e disa ministrave në detyrë dhe asistimin e Policisë së rajonit të veriut, autoritetet e Kosovës kanë marrë të enjten nën kontroll objektin e stacionit hekurudhor në Zveçan, pranë kompleksit “Trepça”.

Gjatë aksionit është larguar mbishkrimi në alfabetin cirilik dhe është vendosur një tabelë e re në gjuhën shqipe dhe serbe, si dhe flamuri i Kosovës.

I pyetur nga gazetarët nëse aksioni lidhej me fillimin e fushatës zgjedhore, Sveçla e ka mohuar një gjë të tillë, duke thënë se bëhet fjalë për detyrë institucionale për garantimin e rendit dhe ligjit në të gjithë vendin.

Ai ka shtuar se çdo institucion që vlerësohet si “ilegal dhe paralel” do të jetë subjekt i veprimeve të institucioneve kompetente.

Ndërkohë, i pyetur për të ardhmen e stacionit hekurudhor dhe mundësinë e funksionalizimit të tij, Sveçla ka thënë se objekti është pjesë e rrjetit hekurudhor të Kosovës dhe do të përfshihet në projektet për rindërtimin e tij.

Edhe ministri në detyrë i Infrastrukturës, Dimal Basha, ka bërë të ditur se pas Zveçanit, veprime të ngjashme planifikohen edhe në Leposaviq dhe Leshak.

Continue Reading

Lajmet

Sulm me thikë në stacionin e trenit në Winterthur, tre të plagosur

Published

on

Tre persona kanë mbetur të plagosur pasi një burrë i ka sulmuar me thikë në një stacion treni në qytetin Winterthur, pranë Cyrihut, ka bërë të ditur policia lokale të enjten.

Sipas policisë, sulmi ka ndodhur rreth orës 06:30, ndërsa i dyshuari, një shtetas zviceran 31-vjeçar, është arrestuar në vendin e ngjarjes. Tre viktimat janë dërguar për trajtim mjekësor në spital dhe ndodhen nën kujdes mjekësor.

Mediat zvicerane raportojnë se një video e publikuar nga gazeta “Blick” tregon një burrë duke dalë me vrap nga stacioni, duke bërtitur një frazë arabe që do të thotë “Zoti është i madh”. Po ashtu, një dëshmitar okular ka thënë se autori mbante thikë dhe se njerëzit përreth janë larguar me panik.

Policia ka njoftuar se motivi i sulmit ende nuk është i qartë dhe po hetohet nga autoritetet kompetente.

Continue Reading

Lajmet

Vizita studimore në SPEEEX sjell përvojë praktike dhe njohuri inovative për studentët e Menaxhmentit, Biznesit dhe Ekonomisë në UBT

Published

on

By

Në kuadër të angazhimit të vazhdueshëm për ndërlidhjen e teorisë me praktikën dhe avancimin e përvojës profesionale të studentëve, studentët e vitit të dytë të Fakultetit Menaxhment, Biznes dhe Ekonomi në UBT realizuan një vizitë studimore në korporatën SPEEEX, në kuadër të lëndës Hyrje në Burime Njerëzore, të udhëhequr nga prof. Kujtim Zylfijaj.

Kjo vizitë kishte për qëllim t’u ofrojë studentëve mundësinë për të parë nga afër funksionimin e proceseve moderne të menaxhimit të Burimeve Njerëzore dhe aplikimin praktik të njohurive të fituara gjatë studimeve. Përmes aktiviteteve të tilla, Fakulteti Menaxhment, Biznes dhe Ekonomi vazhdon të dëshmojë përkushtimin ndaj një qasjeje bashkëkohore të mësimdhënies, e cila i përgatit studentët për tregun dinamik të punës dhe sfidat reale të biznesit.

Gjatë vizitës, studentët u pritën nga përfaqësues të Departamentit të Burimeve Njerëzore dhe Departamentit të Edukimit të korporatës SPEEEX, të cilët prezantuan praktikat më të avancuara të menaxhimit të kapitalit njerëzor në një kompani moderne. Prezantimet përfshinë tema të rëndësishme si përdorimi i inteligjencës artificiale (AI) në proceset e punës, rekrutimi dhe përzgjedhja e stafit, menaxhimi i performancës dhe shpërblimeve, zhvillimi profesional i punonjësve, motivimi në vendin e punës si dhe ndërtimi i kulturës organizative.

Studentët patën rastin të diskutojnë drejtpërdrejt me profesionistë të fushës, të shtrojnë pyetje dhe të kuptojnë më mirë sfidat dhe praktikat reale të menaxhimit të Burimeve Njerëzore në sektorin privat. Një interes të veçantë zgjuan praktikat inovative që kompania aplikon në zhvillimin dhe mbështetjen e stafit, si dhe integrimi i teknologjive moderne në proceset organizative.

Vizita studimore u karakterizua nga një organizim dhe mikpritje profesionale nga korporata SPEEEX, duke krijuar një ambient inspirues për bashkëbisedim, shkëmbim përvojash dhe orientim profesional për studentët. Pjesëmarrësit vlerësuan lartë përmbajtjen praktike të prezantimeve dhe mundësinë për të parë nga afër standardet profesionale të një korporate të suksesshme.

Fakulteti Menaxhment, Biznes dhe Ekonomi është i përkushtuar në organizimin e aktiviteteve të tilla akademike dhe profesionale, të cilat kontribuojnë në zhvillimin e kompetencave praktike të studentëve dhe në krijimin e urave të bashkëpunimit ndërmjet universitetit dhe industrisë. Vizitat studimore, trajnimet profesionale dhe bashkëpunimet me kompani vendore dhe ndërkombëtare janë pjesë e rëndësishme e misionit të fakultetit për të përgatitur kuadro të gatshme për tregun e punës dhe zhvillimin ekonomik të vendit.

Continue Reading

Të kërkuara