Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Lajmet

Albulena Haxhiu dekreton Zejnulla Gashin Kryeprokuror të Shtetit

Published

on

Ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, ka dekretuar Zejnulla Gashin në postin e Kryeprokurorit të Shtetit, pas propozimit të bërë nga Këshilli Prokurorial i Kosovës (KPK).

Haxhiu bëri të ditur se, pas pranimit të propozimit dhe dokumentacionit nga KPK-ja, është zhvilluar një shqyrtim i detajuar i materialeve, duke përfshirë edhe informacionet e institucioneve të sigurisë dhe raportet e organizatave që kanë monitoruar procesin e përzgjedhjes.

“Marrë parasysh rëndësinë e këtij funksioni dhe nevojën për funksionalizimin e plotë të institucioneve të drejtësisë, kam vepruar në përputhje me përgjegjësitë kushtetuese dhe ligjore”, ka deklaruar Haxhiu.

Ajo i uroi Gashit suksese në detyrën e re, duke theksuar se funksioni i Kryeprokurorit të Shtetit është një nga shtyllat kryesore të sundimit të ligjit dhe mbrojtjes së rendit kushtetues.

Sipas saj, lufta kundër krimit të organizuar, korrupsionit, kriminelëve të luftës, dhunuesve dhe çdo forme tjetër të kriminalitetit duhet të marrë përgjigje të vendosur nga organi i akuzës.

Haxhiu shtoi se pret që Gashi ta ushtrojë detyrën me integritet profesional e moral, paanshmëri dhe guxim, duke vepruar gjithmonë në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet e Republikës së Kosovës.

Zejnulla Gashi u propozua një ditë më parë nga Këshilli Prokurorial i Kosovës për postin e Kryeprokurorit të Shtetit, pasi mori pesë nga gjashtë votat e anëtarëve të Këshillit. Ai pason në këtë detyrë Blerim Isufajn./A.K/

Continue Reading

Lajmet

KRU “Prishtina” apelon për kursimin e ujit të pijshëm

Published

on

Kompania Rajonale e Ujësjellësit “Prishtina” u ka bërë thirrje qytetarëve që ta përdorin ujin e pijshëm në mënyrë sa më racionale, për shkak të rritjes së konsumit gjatë kësaj periudhe dhe nevojës për të siguruar furnizim të qëndrueshëm për të gjithë konsumatorët.

Sipas njoftimit, qytetarët duhet të shmangin përdorimin e ujit të pijshëm për larjen e automjeteve, ujitjen e sipërfaqeve të mëdha bujqësore dhe gjelbëruese gjatë orëve të pikut, mbushjen e pishinave, si dhe për çdo përdorim tjetër jo thelbësor.

KRU “Prishtina” rikujton gjithashtu se të gjitha ndërtesat shumëkatëshe të ndërtuara në 20 vitet e fundit duhet të kenë të instaluara pompat e ujit brenda objekteve, në mënyrë që furnizimi të arrijë edhe në katet më të larta.

“Obligim ligjor e kemi që shtypjen e ujit ta dërgojmë në minimum 1.5 bar, ose deri në 15 metra lartësi”, thuhet në njoftimin e kompanisë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Zotëro aftësitë që nuk zëvendësohen nga inteligjenca artificiale: Tri rrugë drejt suksesit në UBT

Published

on

By

Dinamika e tregut bashkëkohor të punës po dëshmon se profilet më të kërkuara lidhen me mendimin analitik, fuqinë e komunikimit dhe kreativitetin digjital. Sot, mbi 80% e kompanive dhe organizatave globale kërkojnë pikërisht aftësi të tilla që lidhen me ndikimin njerëzor. Për t’iu përgjigjur këtyre kërkesave, UBT ofron tri programe të ndara studimi, të cilat pavarësisht fushave specifike, plotësojnë të njëjtin mision: përgatitjen e brezit të ri të udhëheqësve në sferën e vendimmarrjes, informacionit dhe industrisë kreative.

Në programin Media dhe Komunikim, studentët pajisen me njohuri të thella teorike dhe praktike që i aftësojnë të menaxhojnë rrjedhën e informacionit dhe të performojnë me sukses në të gjitha format e komunikimit modern.

Për ata që synojnë botën e analizës dhe vendimmarrjes, programi Shkencat Politike është i hartuar sipas kurrikulave më të mira evropiane dhe amerikane. Studentët e këtij drejtimi zhvillojnë mendimin kritik, kuptojnë marrëdhëniet ndërkombëtare dhe aftësohen për hartimin e dokumenteve politike dhe diplomatike të rëndësishme për vendin dhe rajonin.

Ndërkaq, për të gjithë ata që duan të hyjnë në një nga sektorët me rritjen më të shpejtë në ekonominë globale, programi Arti dhe Media Digjitale ofron një formim të gjithanshëm. Studentët këtu kombinojnë aftësitë artistike me teknologjinë më të re, duke zotëruar fusha mjaft të kërkuara si dizajni grafik, animacioni, videoproduksioni, efektet vizuale dhe kuratoria digjitale.

Ky rrugëtim akademik mbështetet fuqishëm nga pozicioni i UBT-së si institucion lider në arsimin e lartë, i cili integron vazhdimisht teknologjitë më të fundit me nevojat e tregut global. Në vitin 2026, UBT ka konfirmuar reputacionin e tij ndërkombëtar duke u renditur si institucioni numër një në botë në kategorinë “University Brand and Reputation” në rangimin global WURI, si dhe është vlerësuar me titullin prestigjioz “Engaged University of the Year”, duke u renditur përpara universiteteve të njohura nga Evropa, Amerika dhe Azia.

Me mbi 25 vite përvojë dhe inovacion të vazhdueshëm, UBT mbetet një nga shtyllat më të fuqishme në rajon për përgatitjen e profesionistëve të së ardhmes. Për të mbështetur zhvillimin tuaj profesional në cilindo nga këto tri drejtime, institucioni ofron një bursë studimi prej 20% për të tri vitet e studimit. Ky është momenti për të siguruar të ardhmen tuaj në universitetin numër një – apliko tani, pasi vendet e lira me bursë janë të limituara!

 

Continue Reading

Lajmet

Ndërto karrierën tënde në industrinë më dinamike: Studio Sport dhe Shkenca e Lëvizjes në UBT

Published

on

By

Nëse pasioni yt është sporti, shëndeti dhe performanca fizike, sot ke mundësinë ta kthesh këtë pasion në një profesion elitar me ndikim global. Programi Bachelor në Sport dhe Shkenca e LëvizjesUBT është dizajnuar sipas standardeve më të mira evropiane për të përgatitur profesionistët e ardhshëm të përgatitjes fizike, rehabilitimit dhe menaxhimit sportiv. Përmes një ndërthurjeje të fuqishme të teorisë me praktikën, ky program të pajis me aftësitë më të kërkuara në tregun e punës.

Gjatë studimeve në UBT, ti do të zotërosh njohuri të thelluara mbi funksionimin e organizmit të njeriut, rolin e aktivitetit fizik në mjekësinë parandaluese dhe përshtatjen e ushtrimeve për grupmosha e nevoja të ndryshme shëndetësore. Për më tepër, do të mësosh si të përdorësh teknologjinë më të fundit dhe të dhënat elektronike për të analizuar performancën, si dhe do të fitosh kompetenca të larta në fushën e menaxhimit dhe marketingut sportiv, duke u bërë i gatshëm për të udhëhequr klube, fushata dhe biznese personale në këtë industri.

Vula e madhe e suksesit dhe avantazhi kryesor që e ngre këtë program në majat e edukimit sportiv është partneriteti ekskluziv i UBT-së me gjigantin e futbollit botëror, S.L. Benfica. Nën sloganin frymëzues “Making Kosovo Heroes”, ky bashkëpunim historik sjell shkollën zyrtare të futbollit të Benfikës në Prishtinë. Për studentët e UBT-së, kjo marrëveshje është një mundësi e artë për të bashkëpunuar me njërën prej akademive më të suksesshme në botë, duke u hapur dyert drejt rrjeteve dhe strukturave të futbollit elitar ndërkombëtar.

Zgjidh rrugën e duhur për të ardhmen tënde, studio në universitetin lider të inovacionit dhe bëhu pjesë e projektit që po nxjerr heronjtë e rinj të sportit. Apliko tani në UBT!

 

Continue Reading

Të kërkuara