Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Lajmet

Policia sekuestron katër armë zjarri në Prizren, dyshohet se u përdorën në gazmende familjare

Published

on

Policia e Kosovës në rajonin e Prizrenit ka sekuestruar katër armë zjarri gjatë javës së fundit, në kuadër të disa operacioneve të ndara që synojnë parandalimin e përdorimit të armëve dhe garantimin e sigurisë publike.

Sipas Policisë, gjatë javës së kaluar në Prizren dhe Suharekë janë sekuestruar tri pistoleta dhe një armë automatike AK-47. Në dy raste, armët janë konfiskuar pas informacioneve të pranuara nga qytetarë anonimë, të cilët kishin raportuar për të shtëna me armë në gazmende familjare.

Në tre nga katër rastet, me vendim të prokurorit, të dyshuarit janë ndaluar për 48 orë, ndërsa ndaj tyre janë iniciuar procedura penale për veprat “Mbajtje, kontroll apo posedim i paautorizuar i armës” dhe “Shkaktim i rrezikut të përgjithshëm”.

Policia e Kosovës ka ritheksuar se të shtënat me armë në ahengje dhe gazmende familjare nuk do të tolerohen dhe se do të vazhdojë veprimet për parandalimin e posedimit të paligjshëm të armëve, me qëllim garantimin e rendit dhe sigurisë për të gjithë qytetarët./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Kryeprokurori Gashi: Hetim të pakompromis ndaj korrupsionit të nivelit të lartë dhe krimit të organizuar

Published

on

By

Kryeprokurori i ri i Shtetit, Zejnullah Gashi, ka mbajtur fjalimin e tij të parë zyrtar gjatë takimit të 299-të të Këshillit Prokurorial të Kosovës (KPK), duke shpalosur vizionin e tij për udhëheqjen e institucionit të akuzës. Gashi e cilësoi marrjen e kësaj detyre si një përgjegjësi të lartë institucionale dhe obligim kushtetues e moral ndaj qytetarëve, të cilët presin një prokurori më efikase, të pavarur dhe me integritet.

Ai porositi që çdo vendim prokurorial duhet të bazohet ekskluzivisht në Kushtetutë, ligj dhe prova të siguruara në mënyrë të ligjshme, pa u ndikuar nga presionet politike, ekonomike apo mediatike.

“Për ata që më njohin, e dinë se qasja ime si prokuror dhe kryeprokuror ka qenë dhe mbetet e njëjtë: Prokurori duhet të flasë vetëm përmes punës. Besueshmëria në institucionin tonë nuk ndërtohet me deklarata apo retorikë, por me profesionalizëm, integritet dhe rezultate konkrete”, deklaroi Gashi.

Kryeprokurori i Shtetit u dërgoi një mesazh të qartë të gjithë prokurorëve të Republikës së Kosovës, duke u zotuar se do të mbështesë fuqishëm secilin prej tyre që ushtron detyrën me guxim dhe paanshmëri. Ai porositi që çdo vendim prokurorial duhet të bazohet ekskluzivisht në ligj, pa u ndikuar nga presionet politike, ekonomike apo mediatike. Megjithatë, ai ua bëri të qartë se askush nuk do të jetë i paprekshëm.

“Pavarësia funksionale që e keni si prokurorë është një garanci kushtetuese dhe një nga vlerat më të rëndësishme të sistemit tonë. Megjithatë, kjo pavarësi nuk është dhe nuk do të jetë asnjëherë mburojë për arbitraritet, papërgjegjësi apo mosllogaridhënie”, nënvizoi ai, duke shtuar se “lufta ndaj çdo forme të abuzimit të detyrës do të jetë e pakompromis. Askush nuk mund të jetë mbi ligjin dhe askush nuk do të gëzojë imunitet”.

Gashi vuri në dukje se pavarësia funksionale nuk do të shërbejë asnjëherë si mburojë për arbitraritet apo mosllogaridhënie, duke premtuar një luftë të pakompromis ndaj çdo forme të abuzimit të detyrës zyrtare.

Në mbyllje të fjalimit, Gashi nënvizoi rëndësinë e bashkëpunimit të ngushtë institucional me Këshillin Prokurorial, si dhe me partnerët ndërkombëtarë që kanë mbështetur reformat në drejtësi.

Ai gjithashtu u shpreh i hapur për një marrëdhënie transparente me mediat dhe shoqërinë civile, duke i vlerësuar kritikat dhe rekomandimet konstruktive si një kontribut të rëndësishëm për rritjen e llogaridhënies dhe avancimin e mëtejshëm të të gjithë sistemit prokurorial në vend. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Andy Burnham merr zyrtarisht detyrën si Kryeministër i ri i Britanisë së Madhe: Premton një model të ri politik dhe plan 10-vjeçar

Published

on

By

Andy Burnham ka mbajtur fjalimin e tij të parë si kryeministër i Britanisë së Madhe përpara një turme të madhe në Downing Street, duke shënuar fillimin e një epoke të re politike. Pa pasur nevojë për një foltore dhe i rrethuar nga mbështetësit, kryeministri i ri e cilësoi emërimin e tij si një moment reflektimi dhe rezolute të re, duke thënë se gjenerata e tij e politikanëve duhet të ngrejë nivelin e angazhimit për të rikthyer stabilitetin e vendit.

Burnham pranoi se qytetarët janë të lodhur nga politika aktuale dhe premtoi se ky moment do të shërbejë si një ndryshues i madh kursesh, duke u zotuar për një model të ri që bazohet në bashkëpunim dhe zgjidhje të problemeve, larg pikëve politike. Ai kritikoi vendimet e gabuara të viteve të 80-ta, përfshirë privatizimin dhe de-industrializimin, duke thënë se shumë zona ende nuk janë rimëkëmbur nga ato politika.

Në planin e tij qeverisës, Burnham premtoi se që nga e nesërmja do të shpalosë planet për t’u dhënë njerëzve më shumë hapësirë sa i përket kostos së jetesës, duke treguar edhe si do të financohen ato.

Ai u zotua për ndryshime në sistemin e arsimit për të ndihmuar të rinjtë të futen në tregun e punës, rritje të mbështetjes për shëndetin mendor, si dhe ndërtimin e më shumë shtëpive sociale si një mënyrë e drejtë dhe e qëndrueshme për të ulur shpenzimet e asistencës sociale.

Ndër vendimet e tij të para të prera, kryeministri i ri njoftoi se do të nxjerrë urdhrin e parë për t’i dhënë fund fenomenit të njerëzve që flenë në rrugë.

Për më tepër, Burnham bëri të ditur se do të largojë pushtetin nga Westminsteri për ta shtrirë atë në çdo cep të vendit. Ai u zotua të ndërtojë një ekonomi të re, duke kthyer shërbimet dhe mallrat jetike nën kontrollin publik për t’i bërë ato të përballueshme, si dhe të ri-industrializojë Britaninë duke mbështetur industrinë vendase.

Kryeministri njoftoi se më vonë gjatë këtij viti do të prezantojë një plan 10-vjeçar që do të përcaktojë qartë rrugën se ku dëshiron ta dërgojë vendin. Duke theksuar se kujdesi për njerëzit do të jetë në qendër të çdo vendimi të tij, Burnham i bëri thirrje publikut dhe mbështetësve që t’i qëndrojnë pranë për të ndërtuar një ndjenjë të re të unitetit kombëtar, duke e përmbyllur fjalimin mes duartrokitjeve të shumta, para se të futej në rezidencën e famshme numër 10. /BBC/

Continue Reading

Lajmet

Studio Muzikë Moderne, Produksion Digjital dhe Menaxhment: Programi që të bën lider në industrinë e re të muzikës

Published

on

By

Industria moderne e muzikës sot kërkon diçka më shumë se thjesht talent; ajo kërkon profesionistë që zotërojnë teknologjinë dhe njohin biznesin. Programi, Muzikë Moderne, Produksion Digjital dhe MenaxhmentUBT është ndërtuar pikërisht për të formuar këta liderë të rinj të industrisë kreative, duke bashkuar në një vend artin, teknologjinë dhe menaxhimin.

Ky program u ofron studentëve një përgatitje të plotë praktike dhe teorike përmes tri shtyllave kryesore;

Krijim dhe Produksion Digjital: Zhvillimi i aftësive profesionale në prodhimin e muzikës, dizajnin e tingullit dhe performancën vokale apo instrumentale.

Menaxhim dhe Biznes: Trajnimi i studentëve për menaxhimin e artistëve, organizimin e ngjarjeve dhe menaxhimin e projekteve në industrinë kreative.

Inovacion dhe Teknologji: Nxitja e ideve të reja dhe përdorimi i teknologjive të fundit të zërit për të krijuar platforma dhe qasje të reja artistike.

Synimi kryesor është përgatitja e drejtpërdrejtë për tregun e punës. Gjatë studimeve, studentët do të punojnë në projekte reale, do të marrin pjesë në masterklasa dhe do të krijojnë kontakte të rëndësishme me kompani muzikore, shtëpi botuese dhe organizata kulturore.

Kjo i orienton ata drejt karrierave të suksesshme si producentë, menaxherë, interpretues apo edukatorë të muzikës moderne.

Regjistrimet kanë filluar, këtu gjeni linkun për aplikim!

Continue Reading

Të kërkuara