Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Vendi

Kredi 25 mijë euro pa dijeninë e qytetares, Policia arreston dy zyrtarë bankarë

Published

on

By

Dy zyrtarë bankarë janë arrestuar nga Policia e Kosovës nën dyshimet për keqpërdorim të detyrës zyrtare dhe përfshirje në një skemë financiare, përmes së cilës një qytetare dyshohet se ishte ngarkuar me kredi prej 25 mijë euro pa dijeninë e saj.

Sipas njoftimit të Policisë, hetimet janë zhvilluar nga Drejtoria për Hetimin e Krimeve Ekonomike dhe Korrupsionit, me autorizim të Prokurorit të Shtetit.

Hetimet kanë zbuluar se i dyshuari i parë, në cilësinë e menaxherit bankar, dyshohet se ka tejkaluar autorizimet ligjore duke urdhëruar lirimin e mjeteve në vlerë prej 24 mijë eurosh. Ai dyshohet se ka udhëzuar në mënyrë kundërligjore analistin bankar që të transferojë shumën në llogaritë e dy bizneseve.

Sipas Policisë, analisti bankar ka ekzekutuar urdhrin verbal të menaxherit, duke transferuar nga 12 mijë euro për secilin biznes nga llogaria e të dëmtuarës, e cila paraprakisht dyshohet se ishte ngarkuar me kredi prej 25 mijë euro pa dijeninë e saj.

Autoritetet bëjnë të ditur se pas këtyre veprimeve, ndaj viktimës ishte iniciuar edhe procedurë përmbarimore, ndërsa banka kishte dorëzuar kallëzim penal në Prokurori lidhur me kredinë në emër të saj, pa ofruar prova që dëshmojnë se ajo kishte aplikuar apo përfituar kredinë.

Sipas Policisë, të dyshuarit me veprimet e tyre i kanë shkaktuar dëm financiar viktimës duke e ngarkuar me kredi fiktive dhe procedura përmbarimore pa dijeninë e saj.

Të dy të dyshuarit janë intervistuar në prani të avokatëve mbrojtës, ndërsa me vendim të Prokurorit të Shtetit u është caktuar masa e ndalimit prej 48 orësh.

Hetimet për rastin do të vazhdojnë në aspektin financiar, me qëllim të zbardhjes së plotë të mënyrës së realizimit dhe shpërndarjes së shumës prej 25 mijë eurosh.

Continue Reading

Vendi

Ditët e Artit dhe Dizajnit në UBT sjellin ekspozitën kreative të studentëve të vitit të parë

Published

on

By

Në kuadër të aktiviteteve të organizuara për Ditët e Artit dhe Dizajnit 2026, Fakulteti i Artit dhe Dizajnit në UBT vazhdon të promovojë kreativitetin, inovacionin dhe talentin e studentëve përmes organizimit të ekspozitave dhe aktiviteteve artistike bashkëkohore që lidhin teorinë me praktikën krijuese.

Si pjesë e këtij programi artistik dhe kulturor, studentët e vitit të parë prezantuan një ekspozitë me punimet e realizuara në lëndët “Gjenerimi i Ideve” dhe “Modelim”, nën mentorimin e profesoreshës Arbresha Hoxha.

Ekspozita solli para publikut procesin krijues dhe zhvillimin konceptual të studentëve, duke reflektuar qasjen e tyre inovative në art dhe dizajn, eksplorimin e ideve, formës dhe strukturës, si dhe aplikimin kreativ të materialeve të ndryshme në realizimet artistike dhe dizajnuese.

Punimet e prezantuara dëshmuan përkushtimin, imagjinatën dhe zhvillimin profesional të studentëve gjatë semestrit, duke krijuar një hapësirë moderne të komunikimit vizual, eksperimentimit artistik dhe shprehjes kreative.

Përmes organizimit të aktiviteteve të tilla, Fakulteti i Artit dhe Dizajnit në UBT synon të krijojë një ambient frymëzues ku studentët kanë mundësinë të prezantojnë idetë dhe projektet e tyre para publikut, duke zhvilluar kompetenca profesionale dhe duke u përgatitur për sfidat reale të industrisë kreative dhe dizajnit bashkëkohor.

Continue Reading

Lajmet

Inaugurohet nënstacioni i ri policor në Junakë të Zveçanit

Published

on

By

Në Junakë të Zveçanit është inauguruar nënstacioni i ri policor, në një ceremoni ku morën pjesë ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, si dhe drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Kosovës, Gazmend Hoxha.

Me këtë rast u theksua se nënstacioni i ri do të forcojë praninë institucionale, do të rrisë sigurinë dhe do të kontribuojë në fuqizimin e sovranitetit të Republikës së Kosovës në veri të vendit.

Sipas Haxhiut, vendosja e institucioneve të sigurisë në terren mundëson reagim më të shpejtë të policisë, ofrim më efikas të sigurisë dhe rritje të besimit të qytetarëve në institucionet shtetërore.

Po ashtu u bë e ditur se investimet në Policinë e Kosovës dhe në forcimin e institucioneve të sigurisë do të vazhdojnë edhe në të ardhmen, me synim ruajtjen e rendit, ligjit dhe sigurisë në të gjithë territorin e vendit.

“Vendosja e institucioneve të sigurisë në terren është dëshmi e shtrirjes së shtetit dhe e përkushtimit ndaj rendit, ligjit dhe sigurisë për të gjithë qytetarët, pa dallim”, shkruan ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu.

Continue Reading

Rajoni

Studentët e Clemson University zhvillojnë diskutim të hapur me studentët e UBT-së mbi Kosovën, diplomacinë dhe çështjet globale

Published

on

By

Në vazhdën e bashkëpunimeve akademike ndërkombëtare dhe aktiviteteve që promovojnë dialogun ndërkulturor dhe shkëmbimin e perspektivave globale, Fakulteti i Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë në UBT organizoi një diskutim të hapur me studentë nga Clemson University në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Ky aktivitet u realizua në kuadër të një tradite tashmë trevjeçare të bashkëpunimit ndërmjet UBT-së dhe studentëve amerikanë, me qëllim të njohjes më të afërt të Kosovës, zhvillimeve politike, shoqërore dhe sfidave rajonale, si dhe krijimit të urave të komunikimit akademik ndërmjet studentëve vendorë dhe ndërkombëtarë.

Diskutimi u zhvillua në një atmosferë interaktive dhe dinamike, ku studentët patën mundësinë të ndajnë pikëpamje mbi temat që lidhen me politikën ndërkombëtare, sigurinë, diplomacinë, zhvillimet demokratike dhe perspektivën e Kosovës në kontekstin global.

Pjesë e panelit ishin Dekania, Hajdi Xhixha dhe Prodekani, Arian Kadriu, të cilët diskutuan me studentët mbi rëndësinë e edukimit politik dhe sigurisë në një botë gjithnjë e më komplekse, duke theksuar rolin e institucioneve akademike në formimin e liderëve të rinj dhe profesionistëve të së ardhmes.

Gjatë diskutimit u trajtuan edhe tema që lidhen me pozitën gjeopolitike të Kosovës, proceset demokratike, sfidat e sigurisë rajonale dhe rëndësinë e bashkëpunimit ndërkombëtar në ndërtimin e paqes dhe stabilitetit.

Ky aktivitet shërbeu si një mundësi e rëndësishme për studentët e UBT-së që të angazhohen në debate akademike me karakter ndërkombëtar, të zhvillojnë aftësitë e tyre analitike dhe komunikuese, si dhe të krijojnë kontakte me studentë dhe akademikë nga universitete prestigjioze ndërkombëtare.

Fakulteti i Shkencave Politike dhe Studimeve të Sigurisë në UBT vazhdon të promovojë aktivitete të tilla akademike dhe ndërkombëtare, duke krijuar një ambient studimi modern dhe të orientuar drejt praktikës, diplomacisë, analizës politike dhe çështjeve globale.

Përmes bashkëpunimeve me universitete dhe institucione ndërkombëtare, UBT forcon dimensionin ndërkombëtar të programeve të studimit dhe u ofron studentëve përvoja reale akademike që kontribuojnë në përgatitjen e tyre profesionale për tregun global të punës dhe institucionet vendore e ndërkombëtare.

Continue Reading

Të kërkuara