Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Vendi

Tetë raste të dhunës në familje brenda një dite në Kosovë

Published

on

By

Brenda vetëm një dite, në Policinë e Kosovës janë raportuar gjithsej tetë raste të dhunës në familje, duke shpërfaqur një situatë shqetësuese në disa komuna të ndryshme të vendit. Incidentet e regjistruara përfshijnë sulme fizike, dhunë psikologjike, dëmtim të pronës shtëpiake si dhe raste ku ka qenë e nevojshme edhe ndërhyrja mjekësore për viktimat.

Rajoni i Prishtinës ka shënuar numrin më të madh të rasteve. Në kryeqytet është intervistuar një burrë nën dyshimin se ka ushtruar dhunë psikologjike ndaj një gruaje, ku me vendim të prokurorit palët janë liruar në procedurë të rregullt.

Ndërkaq, në Fushë-Kosovë janë regjistruar tri raste të ndara: në të prinin arrestimi i një gruaje që dyshohet se ka demoluar e thyer orenditë e shtëpisë, si dhe përleshja fizike mes një burri dhe një gruaje pas një përplasjeje verbale, ku të dy u liruan më pas.

Po në Fushë-Kosovë, një burrë është dërguar direkt në mbajtje pasi ka ushtruar dhunë fizike ndaj një gruaje, e cila është detyruar të kërkojë ndihmë mjekësore për shkak të lëndimeve të pësuara.

Raste të tjera të dhunës dhe sulmeve fizike janë raportuar edhe në qytete të tjera të Kosovës. Në Graçanicë, policia ka arrestuar një burrë që në gjendje të dehur ka sulmuar fizikisht një grua, rast ky që do të vazhdojë në procedurë të rregullt. Në Klinë po ashtu është raportuar një sulm fizik i një burri ndaj një gruaje, me të dyshuarin që është liruar me urdhër të prokurorit.

Ndërkaq, masa më të rrepta janë marrë në Ranillug dhe Gjakovë, ku dy burra janë dërguar në mbajtje: i pari për shkak se dyshohet se ka ushtruar në mënyrë të vazhdueshme dhunë psikologjike ndaj një gruaje, ndërsa i dyti në Gjakovë për ushtrim të dhunës psikike ndaj një burri tjetër në familje. /E.A/

 

Continue Reading

Aktualitet

United Hospital, modeli i ri i spitalit privat në Kosovë: Teknologji e avancuar, ekspertizë dhe pacienti në qendër

Published

on

By

Sistemi shëndetësor në Kosovë po pasurohet vazhdimisht me teknologji të reja dhe qasje bashkëkohore në trajtimin e pacientëve. Në këtë drejtim, United Hospital Prishtinë po sjell vazhdimisht risi në fushën e diagnostikimit dhe trajtimit, duke synuar ofrimin e shërbimeve moderne shëndetësore nën një çati.

I njohur si një nga spitalet e përgjithshme private më të mëdha në Kosovë, United Hospital ofron kujdes shëndetësor dhe shërbim emergjent 24 orë në ditë, 7 ditë në javë, duke u mundësuar pacientëve qasje në një gamë të gjerë shërbimesh mjekësore.

Një vizion i ri për shëndetësinë private në Kosovë

Pas një karriere të konsoliduar në botën akademike dhe me një përvojë të gjerë në arsimin universitar, Edmond Hajrizi po e shtrin vizionin dhe ekspertizën e tij edhe në një sektor tjetër me rëndësi të veçantë për shoqërinë – shëndetësinë. Si figurë e njohur në fushën akademike, Hajrizi ka zgjedhur që përvojën e tij profesionale dhe ndërkombëtare ta vërë në funksion të zhvillimit të një modeli bashkëkohor të kujdesit shëndetësor në Kosovë, përmes drejtimit të United Hospital.

Nën këtë qasje, spitali synon të ndërtojë një standard ku ekspertiza profesionale, teknologjia moderne, organizimi institucional dhe kujdesi ndaj pacientit ndërthuren në një model të orientuar drejt praktikave bashkëkohore evropiane. Investimi në pajisje të avancuara, zgjerimi i shërbimeve mjekësore dhe përfshirja e ekspertizës profesionale janë pjesë e një vizioni që synon ta ndryshojë mënyrën se si perceptohet dhe ofrohet kujdesi shëndetësor privat në Kosovë.

Për Hajrizin, përvoja e fituar në ambientet akademike dhe ndërkombëtare nuk mbetet vetëm pjesë e një karriere personale, por po shndërrohet në një qasje menaxheriale dhe zhvillimore që synon të sjellë inovacion, standarde të reja dhe shërbime më cilësore për pacientët kosovarë. Në këtë kuadër, United Hospital po pozicionohet si një projekt ambicioz në zhvillim të vazhdueshëm, ku teknologjia dhe profesionalizmi synojnë të jenë në qendër të kujdesit ndaj pacientit.

Edmond Hajrizi vlerëson se United Hospital është duke avancuar në drejtimin e duhur, duke e mbështetur këtë zhvillim në investimin e vazhdueshëm në kapitalin profesional dhe në përfshirjen e kuadrove të përgatitura, me përvojë dhe bagazh të dëshmuar në fushat e tyre.

Sipas tij, synimi është që përvoja akademike dhe menaxheriale të ndërthuret me praktikat më të avancuara evropiane, për të krijuar një model bashkëkohor të shërbimeve shëndetësore në Kosovë.

“Unë po punoj që ta sjellim përvojën akademike dhe ta ndërthurim atë me situata, praktika dhe eksperienca nga shtetet evropiane. Jam i lumtur që po ndërtojmë një spital model, i cili në fokus ka shëndetin dhe mirëqenien e pacientit. Pacienti për ne është në qendër të vëmendjes dhe kemi filluar që edhe çmimet t’i harmonizojmë me mundësitë dhe pagën e qytetarit kosovar. Pra, pagesa nuk është dhe nuk duhet të jetë fokusi ynë; përkundrazi, në qendër janë rezultatet inkurajuese, shërbimi cilësor dhe përmirësimi i shëndetit të çdo pacienti që viziton United Hospital”, ka deklaruar Hajrizi.

Besimi i pacientëve, dëshmi e një standardi në rritje në United Hospital

Përvoja e pacientëve është një nga treguesit më të rëndësishëm të cilësisë së një institucioni shëndetësor, ndërsa United Hospital po merr vlerësime pozitive për profesionalizmin e stafit mjekësor, komunikimin korrekt me pacientët, përfshirë komunikimin në gjuhë të huaja, higjienën dhe kushtet moderne të ofruara. Në përshtypjet e pacientëve veçohet veçanërisht kombinimi i kujdesit profesional me teknologjinë bashkëkohore dhe ambientet e standardizuara, elemente që, sipas vlerësimeve të publikuara online, u japin pacientëve një përvojë të krahasueshme me standardet që ata kanë hasur në institucione shëndetësore në vende si Gjermania dhe Zvicra.

Teknologjia moderne në shërbim të pacientit

Një prej veçorive të institucionit është fokusimi në pajisje dhe teknologji bashkëkohore. Ndër pajisjet e përmendura është edhe CT me reduktim të rrezatimit deri në 40%, ndërsa në fushën e fizioterapisë përdoren pajisje BTL për dekompresim 3D të shtyllës kurrizore.

Këto teknologji synojnë të mbështesin proceset diagnostikuese dhe terapeutike, duke i dhënë stafit mjekësor mjete moderne për vlerësimin dhe trajtimin e pacientëve.

Shërbime të shumta mjekësore

United Hospital përfshin një gamë të gjerë departamentesh dhe shërbimesh, ndër to:

Kardiologji, kardiologji invazive dhe kardiokirurgji

Anesteziologji dhe mjekim intensiv

Kirurgji e përgjithshme dhe kirurgji torakale

Gjinekologji dhe obstetrikë

Pediatri dhe neonatologji

Ortopedi dhe traumatologji

Mjekësi interne

ORL dhe pulmologji

Radiologji

Kombinimi i ekipeve të specializuara, infrastrukturës spitalore dhe teknologjisë moderne synon të krijojë një qasje sa më të integruar ndaj nevojave shëndetësore të pacientëve.

Kujdes shëndetësor 24/7

Një tjetër element i rëndësishëm është shërbimi i emergjencës dhe kujdesi shëndetësor gjatë gjithë kohës. 24 orë në ditë, 7 ditë në javë, pacientët mund të kërkojnë ndihmë mjekësore në ambientet e spitalit.

Me zhvillimin e vazhdueshëm të teknologjisë dhe zgjerimin e shërbimeve, United Hospital synon të jetë pjesë e transformimit të vazhdueshëm të kujdesit shëndetësor privat në Kosovë, duke sjellë pajisje, metoda dhe shërbime të reja në funksion të pacientëve./rajonipress/

📍 Lokacioni: Magjistralja M2, Prishtinë–Ferizaj, Km 7, Prishtinë
📞 Kontakt: +383 46 607 070 / 038 60 70 70
🕐 Shërbimet: 24/7

 

Continue Reading

Vendi

Përzgjedhësi i Izraelit: Kosova ka cilësi të lartë, na pret ndeshje e vështirë

Published

on

By

Përzgjedhësi i Përfaqësueses së Izraelit, Ran Ben Shimon, ka vlerësuar lart cilësinë e Kosovës në prag të përballjes së sotme në Ligën e Kombeve, e cila zhvillohet në Debrecen të Hungarisë nga ora 20:45.

Izraeli ndodhet nën presion të madh për të marrë pikët e para në këtë edicion, pas dy humbjeve radhazi ndaj Austrisë dhe Irlandës. Në konferencën për shtyp para ndeshjes, Ben Shimon tregoi se pas analizës së gabimeve të vetes, stafi teknik ka studiuar me kujdes lojën e “Dardanëve”.

“Në ditët e para u përqendruam te vetja, se si të rikuperohemi dhe çfarë bëmë gabim. Më pas, vëmendjen e zhvendosëm te Kosova dhe avantazhet e saj,” deklaroi Ben Shimon.

Tekniku izraelit e cilësoi Kosovën si një nga përfaqësueset më cilësore të grupit.

“Ata janë një ekip me cilësi shumë të lartë, ndoshta më i miri në shtëpi së bashku me Austrinë. Ne presim një ndeshje të vështirë dhe komplekse, të cilën do të donim shumë ta fitonim.”

Ndeshja e sotme ka rëndësi të veçantë për të dyja taborët: Kosova kërkon të ngjitet në kuotën e 6 pikëve pas fitores me Irlandën dhe humbjes me Austrinë, ndërsa Izraeli synon me çdo kusht të dalë nga kriza e rezultateve. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Dita e ndeshjes: Dardanët kërkojnë fitoren përballë Izraelit

Published

on

By

Përfaqësuesja e Kosovës rikthehet sot në fushë për të zhvilluar ndeshjen e tretë në Grupin B3 të Ligës së Kombeve, ku do të përballet me Izraelin në terren neutral, në stadiumin “Nagyerdei” të Debrecenit në Hungari.

Kombëtarja e Kosovës e nisi këtë edicion me një fitore të rëndësishme 1-0 ndaj Republikës së Irlandës, por u mposht tri ditë më vonë nga Austria me rezultat 3-1. Me tri pikë të grumbulluara pas dy ndeshjeve, “Dardanët” renditen aktualisht në vendin e dytë në grup, pas Austrisë që kryeson me gjashtë pikë të plota.

Kundërshtari i sotëm i Kosovës, Izraeli, e ka nisur kampanjën në mënyrën më të keqe të mundshme. Pasi u mposht 3-1 nga Austria, izraelitët pësuan një tjetër humbje të thellë 3-0 ndaj Republikës së Irlandës. Me zero pikë dhe vetëm një gol të shënuar, ata ndodhen në fund të tabelës.

Për përzgjedhësin dhe futbollistët e Kosovës, sfida në Debrecen është një mundësi ideale për t’u rikthyer te rezultatet pozitive. Një fitore sot do t’i jepte ekipit moralin e nevojshëm përpara përballjes tjetër përcaktuese ndaj Austrisë, e cila zhvillohet më 4 tetor.

Ndeshja Izrael – Kosovë luhet sot, me fillim nga ora 20:45. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara