Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Lajmet

Policia e Kosovës nis fushatën “Mirë se erdhët në Republikën e Kosovës!” për bashkatdhetarët

Published

on

By

Policia e Kosovës ka filluar sot në orën 11:00, në Pikën e Kalimit Kufitar në Merdar, zbatimin e fushatës vetëdijësuese “Mirë se erdhët në Republikën e Kosovës!”, e cila u kushtohet posaçërisht bashkatdhetarëve që vijnë për pushime.

Hapja zyrtare e kësaj fushate është bërë nga drejtori i Divizionit të Trafikut, i cili ka shpalosur detaje mbi angazhimet e shtuara policore, masat parandaluese që do të merren përgjatë sezonit veror, si dhe ka nisur shpërndarjen e broshurave informative. Kjo fushatë ka për qëllim kryesor rritjen e sigurisë në trafikun rrugor.

Fletë-palosjet që po u shpërndahen mërgimtarëve në pikën kufitare përmbajnë këshilla të rëndësishme njoftuese rreth rregullave të pjesëmarrjes në trafik, si dhe udhëzime praktike që çdo drejtues mjeti duhet t’i ketë parasysh menjëherë pas hyrjes në territorin e Republikës e Kosovës, për të parandaluar aksidentet dhe për të garantuar një qarkullim të sigurt. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Orkestra “Amadeus” hap me sukses festivalin ndërkombëtar “Musica Orbis” në Pragë

Published

on

Orkestra e Fëmijëve dhe të Rinjve “Amadeus” ka shënuar një paraqitje të suksesshme në koncertin hapës të festivalit garues ndërkombëtar “Musica Orbis”, i cili po mbahet në Pragë të Çekisë.

Ceremonia solemne e hapjes u zhvillua në sallën Mayakovski të Teatrit Vinohrady, ku orkestra hapi festivalin me interpretimin e veprës shqiptare “Malësorja”, e cila u mirëprit me ovacione dhe duartrokitje nga publiku.

Në këtë ngjarje mori pjesë edhe Ambasadorja e Republikës së Kosovës në Çeki, Albesjana Iberhysaj, e cila në fjalën e saj vlerësoi rëndësinë e pjesëmarrjes së orkestrës në një festival ndërkombëtar dhe rolin e saj në promovimin e Kosovës në arenën kulturore botërore.

Organizatorët dhe anëtarët e orkestrës shprehën mirënjohje për Ambasadën e Kosovës në Çeki për mbështetjen dhe angazhimin gjatë qëndrimit të tyre në Pragë, si dhe falënderuan publikun për përkrahjen e vazhdueshme.

Orkestra “Amadeus” do ta përfaqësojë Kosovën edhe në garën ndërkombëtare të orkestrave në kuadër të festivalit “Musica Orbis 2026”./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Sekuestrohen drogë dhe armë, arrestohen të dyshuar në Ferizaj e Mitrovicë

Published

on

By

Policia e Kosovës ka zhvilluar disa aksione në Graçanicë, Ferizaj dhe rajonin e Mitrovicës, ku janë zbuluar raste të posedimit të substancave narkotike, armëmbajtjes pa leje dhe kontrabandimit me migrantë.

Në Graçanicë, në rrugën “Car Llazari”, zyrtarët policorë ndaluan një automjet gjatë patrullimit rutinë. Gjatë kontrollit ndaj drejtuesit të veturës, një mashkull kosovar, u gjetën dhe u sekuestruan rreth 10 deri në 15 gramë substancë e dyshuar narkotike e llojit marihuanë. Me urdhër të prokurorit, i dyshuari është liruar në procedurë të rregullt, ndërsa rasti vazhdon të hetohet.

Një tjetër aksion u zhvillua në Ferizaj, në rrugën “Hysen Tërpeza”, ku policia arrestoi një të dyshuar pas bastisjes së banesës së tij. Gjatë kontrollit u sekuestruan 249.1 gramë marihuanë, tri fara të bimës Cannabis sativa, një pistoletë me gaz, 200 euro dhe 250 lekë para të gatshme, si dhe një telefon mobil. Me vendim të prokurorit, i dyshuari është dërguar në mbajtje.

Ndërkohë, në kuadër të hetimeve për veprat penale “Kontrabandim me migrantë”, “Armëmbajtje pa leje” dhe “Posedim i substancave narkotike”, Sektori i Hetimeve i Departamentit të Policisë Kufitare ka realizuar kontrolle në tri lokacione të ndryshme në rajonin e Mitrovicës.

Operacioni u ndërmor pas analizimit të pajisjeve elektronike dhe provave të siguruara në një rast të hapur që nga shtatori i vitit 2025.

Gjatë bastisjes në shtëpinë e një të burgosuri u gjet dhe u sekuestrua një pushkë me tetë fishekë. I burgosuri u soll nga Qendra Korrektuese për të qenë i pranishëm gjatë kontrollit dhe për t’u intervistuar, ndërsa pas përfundimit të procedurave u rikthye në vuajtje të dënimit.

Po ashtu, në kuadër të të njëjtit operacion, policia ndaloi edhe një person tjetër të dyshuar. Ai u intervistua në prani të avokatit mbrojtës dhe, me vendim të prokurorit, u dërgua në mbajtje.

Policia e Kosovës ka bërë të ditur se hetimet lidhur me këto raste janë në vazhdim dhe se veprimet operative do të vazhdojnë për zbardhjen e plotë të tyre.

D.L

Continue Reading

Lajmet

Rihanna prek zemrat me mesazhin për një grua me kancer: “Mos kërko kurrë falje për pamjen tënde”

Published

on

Një takim i rastësishëm i Rihanna-s me një grua që po lufton me kancerin është kthyer në një nga momentet më prekëse të ditëve të fundit, pasi këngëtarja i dha asaj një mesazh të fuqishëm për vetëbesimin dhe pranimin e vetes.

Ngjarja ndodhi në një supermarket në Los Anxhelos, ku gruaja, e identifikuar si Robin, iu afrua artistes për një fotografi. Para se ta kërkonte, ajo i kërkoi falje që nuk mbante paruke, duke thënë se ndihej në siklet për pamjen e saj.

Por Rihanna nuk e la bisedën të vazhdonte në atë drejtim. “Nuk dukesh aspak keq. Dukesh e mrekullueshme,” i tha ajo, përpara se të prekte flokët e saj dhe të shtonte me humor: “Ja si dukem unë me paruken time.”

Artistja e inkurajoi Robin të mos ndihej kurrë e detyruar të kërkonte falje për pamjen e saj.

Sa herë që takon dikë, mos e bëj më këtë. Je e mrekullueshme pikërisht kështu,” i tha Rihanna.

Takimi u filmua për vlogun e personalitetit mediatik Jason Lee dhe u shpërnda gjerësisht në rrjetet sociale, ku u vlerësua për ngrohtësinë dhe empatinë e artistes.

Gjatë bisedës, Rihanna zbuloi edhe një rastësi të bukur: emri i saj i vërtetë është Robyn, njësoj si ai i gruas që takoi. “Je një Robyn e vërtetë,” i tha ajo me buzëqeshje.

Në fund të takimit, Robin e pyeti nëse mund ta telefononte ndonjëherë, ndërsa Rihanna iu përgjigj me entuziazëm: “Sigurisht!”. Duke e përqafuar me fjalë inkurajuese, artistja e përcolli me mesazhin: “Shihemi në turne. Të dua. Dhe mos e bëj më kurrë atë.”/A.K/

Continue Reading

Të kërkuara