Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Vendi

Dyshohet për mjet shpërthyes në Prishtinë, policia evakuon zonën

Published

on

Policia e Kosovës ka pranuar sot, rreth orës 09:00, një informatë për një mjet të dyshuar shpërthyes në rrugën “Gucia” në Prishtinë.

Zëdhënësi i Policisë së Kosovës, Enis Pllana, bëri të ditur se menjëherë pas pranimit të informatës janë ndërmarrë të gjitha masat e nevojshme të sigurisë. Policia ka siguruar perimetrin dhe ka evakuuar qytetarët nga zona për të garantuar sigurinë e tyre.

Në vendin e ngjarjes janë angazhuar njësitë përkatëse të Policisë së Kosovës, ndërsa kanë dalë edhe ekipet e Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK), të cilat kanë ndërmarrë veprimet e nevojshme për trajtimin e rastit.

“Rreth orës 09:00, Policia ka pranuar një informatë për një mjet të dyshuar shpërthyes në rrugën ‘Gucia’ në Prishtinë. Menjëherë pas pranimit të informatës, policia ka ndërmarrë të gjitha masat e nevojshme të sigurisë, duke siguruar perimetrin dhe duke evakuuar qytetarët nga zona. Në vendin e ngjarjes janë angazhuar njësitet përkatëse policore, ndërsa kanë dalë edhe ekipet e Forcës së Sigurisë së Kosovës, të cilat kanë ndërmarrë veprimet e tyre”, deklaroi Pllana.

Policia nuk ka dhënë ende detaje shtesë për natyrën e mjetit të dyshuar, ndërsa veprimet në terren po vazhdojnë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Nga intervista te montazhi: në ditën e katërt të Akademisë Verore të Fakultetit Media dhe Komunikim, studentët prezantojnë projektet e tyre

Published

on

Në kuadër të Akademisë Verore të Fakultetit Media dhe Komunikim në UBT, sot u mbajt dita e katërt e aktiviteteve, e organizuar në dy sesione prezantuese, ku morën pjesë studentët e vitit të dytë dhe të tretë.

Sesioni i parë iu kushtua prezantimit të punimeve të realizuara në lëndën “Intervista në TV dhe Radio”, nën udhëheqjen e Prof. Dr. Safet Zejnullahu. Studentët prezantuan intervistat e tyre, duke dëshmuar aftësitë e fituara në zhvillimin e intervistave profesionale, komunikimin me të ftuarit dhe zbatimin e standardeve të gazetarisë audiovizive.

Në sesionin e dytë, studentët prezantuan projektet e realizuara në lëndën “Montazhi në TV dhe Radio”, të udhëhequr nga Prof. Burim Haliti. Përmes punimeve të tyre, ata shfaqën njohuritë dhe aftësitë praktike në procesin e montazhit, duke demonstruar kreativitet, organizim të përmbajtjes dhe përdorim efektiv të teknikave bashkëkohore të post-produksionit.

Prezantimet krijuan një atmosferë bashkëpunimi dhe shkëmbimi përvojash, duke u ofruar pjesëmarrësve mundësinë të ndajnë rezultatet e punës së tyre dhe të marrin komente profesionale nga profesorët dhe kolegët.

Akademia Verore e Fakultetit Media dhe Komunikim vazhdon të shërbejë si një platformë e rëndësishme për zhvillimin akademik dhe profesional të studentëve, duke promovuar mësimin praktik, kreativitetin dhe përgatitjen për sfidat e industrisë së medias dhe komunikimit.

Continue Reading

Vendi

Konjufca priti në takim zëvendësministrin e Jashtëm të Italisë: Diskutohet për integrimin dhe bashkëpunimin ekonomik

Published

on

By

Zëvendëskryeministri i Parë dhe Ministri i Punëve të Jashtme dhe Diasporës në detyrë, Glauk Konjufca, ka pritur sot në një takim zyrtar Zëvendësministrin e Punëve të Jashtme dhe Bashkëpunimit Ndërkombëtar të Republikës së Italisë, Edmondo Cirielli.

Gjatë këtij takimi, fokus i veçantë iu kushtua marrëdhënieve bilaterale ndërmjet dy shteteve, procesit të integrimit të Kosovës në Bashkimin Evropian, anëtarësimit në NATO, si dhe zhvillimeve aktuale politike në vend, përfshirë këtu edhe procesin e formimit të qeverisë së re.

Në kuadër të partneritetit mes dy vendeve, palët diskutuan gjerësisht për bashkëpunimin ekonomik. U theksua nevoja e menjëhershme për intensifikimin e shkëmbimeve tregtare, rritjen e ndërveprimit ekonomik dhe zhvillimin e projekteve të përbashkëta që do të thellonin më tej lidhjet mes Kosovës dhe Italisë.

Ministri në detyrë, Konjufca, shfrytëzoi rastin për ta falënderuar zëvendësministrin Cirielli për mbështetjen e vazhdueshme që Italia ka dhënë në të gjitha etapat e shtetndërtimit të Kosovës, duke rikonfirmuar se Roma zyrtare mbetet një nga partnerët më të rëndësishëm strategjikë të Republikës së Kosovës në arenën ndërkombëtare.

Takimi, i cili rrodhi në një frymë plotësisht miqësore dhe konstruktive, dëshmoi edhe një herë marrëdhëniet e afërta mes dy popujve, me Kosovën që mbetet e përkushtuar për të fuqizuar bashkëpunimin në çdo fushë me interes të përbashkët. /E.A/

Continue Reading

Vendi

Akademia Verore e Fakultetit të Biokimisë Mjekësore dhe Bioteknologjisë solli praktikën laboratorike në fokus të ditës së tretë

Published

on

By

Në kuadër të Global UBT Fest, Akademia Verore e Fakultetit të Biokimisë Mjekësore dhe Bioteknologjisë vazhdoi aktivitetet e saj me ditën e tretë, e cila u karakterizua nga puna praktike dhe përvoja e drejtpërdrejtë në mjedise moderne laboratorike dhe klinike.

Gjatë këtij aktiviteti, pjesëmarrësit patën mundësinë të njihen nga afër me organizimin dhe funksionimin e laboratorëve klinikë, menaxhimin dhe ruajtjen e mostrave biologjike, përdorimin e analizatorëve bashkëkohorë, teknikat e pipetimit dhe mikroskopisë, si dhe proceset e diagnostikimit laboratorik dhe imazherik.

Përmes demonstrimeve praktike dhe punës në laborator, studentët dhe pjesëmarrësit zgjeruan njohuritë e tyre mbi standardet profesionale që udhëheqin praktikën laboratorike moderne. Vëmendje e veçantë iu kushtua saktësisë analitike, biosigurisë, kontrollit të cilësisë dhe etikës profesionale, si elemente kyçe për garantimin e rezultateve të besueshme dhe mbrojtjen e shëndetit të pacientëve.

Aktiviteti dëshmoi edhe një herë qasjen bashkëkohore të Fakultetit të Biokimisë Mjekësore dhe Bioteknologjisë, i cili ndërton një model arsimimi të bazuar në integrimin e mësimit teorik me praktikën profesionale, duke krijuar një ekosistem ku universiteti, laboratori dhe institucionet shëndetësore bashkëpunojnë për zhvillimin e dijes, kërkimit shkencor dhe inovacionit.

Përmes Akademisë Verore, UBT vazhdon të krijojë mundësi për zhvillimin profesional të studentëve dhe profesionistëve të rinj, duke i pajisur ata me kompetenca praktike dhe njohuri të avancuara, në përputhje me standardet bashkëkohore të diagnostikës laboratorike dhe shkencave biomjekësore.

Continue Reading

Të kërkuara