Lajmet

Çfarë fshihet pas malit që po digjet prej të paktën 6000 vjetësh?

Ky zjarr është më i vjetri i njohur në planetin tonë.

Published

on

Në një park kombëtar, 4 orë me makinë në veri të qytetit të Sidneit në Australi, një zjarr vazhdon të digjet jashtë kontrollit të njeriut. Por aspekti më i çuditshëm, është se po e bën këtë prej të paktën 6000 vjetësh.

I njohur edhe si “Mali që digjet” (Burning Mountain), zjarri misterioz nëntokësor është më i vjetri i njohur në planetin tonë. Disa shkencëtarë vlerësojnë se ai mund të jetë shumë më e lashtë nga sa mendojmë aktualisht.

I vendosur nën malin Uingen në shtetin e Uellsit të Ri Jugor, kjo vatër përbëhet nga njështresë qymyri, dhe anembanë botës ka mijëra të tillë. Pasi ndizen, këto zjarre nëntokësore janë thuajse të pamundura që të shuhen.

Dalëngadalë ato rrugëtojnë nëpër shtresën e qymyrit, dhe dihet se një shtresë qymyri ndodhet natyrshëm nën sipërfaqen e Tokës. “Askush nuk e di madhësinë e zjarrit nën ‘Burning Mountain’, por mund të bëhet një vlerësim i përafërt”- thotë Guilermo Rein, profesor i shkencës së zjarrit në Kolegjin Mbretëror të Londrës.

“Ka të ngjarë që ai të jetë një top i zjarrtë me diametër rreth 5–10 metra, dhe ku temperaturat arrijnë në 1.000 gradë Celsius” thekson Rein. Ai e vizitoi “Malin që Digjet” në vitin 2014. Por në dallim nga një zjarr tipik, një zjarr i shtresës së qymyrit që digjet nën tokë; nuk ka flakë dhe është më shumë si prush në një barbeky.

Zjarri nën malin Uingen po digjet në thellësinë 30 metra nën tokë, dhe po zhvendoset drejt jugut me një shpejtësi prej rreth 1 metër në vit. Nëse vizitoni parkun kombëtar ku ndodhet ky mal, dëshmia e vetme e ekzistencës së tij është pak tym dhe hi i bardhë, një tokë e ngrohtë kur e prek, shkëmbinj të zbardhur në të verdhë dhe të kuq, dhe era e squfurit që lëshohet kur zjarri poshtë djeg mineralet që përmban mali.

Por edhe pse është kryesisht i padukshëm, trajektorja që po ndjek zjarri është e dukshme. Njëvëzhgim më i afërt, zbulon disa zona të djegura kohët e fundit, të mbuluara me hi dhe pa jetë bimore.

”Përpara zjarrit, këtu kishte një pyll të bukur me dru eukalipti. Aty ku është zjarri, tani nuk ka absolutisht asgjë të gjallë, madje as bar. Dhe aty ku ishte zjarri 20 deri në 30 vjet më parë, është rikthyer pylli, që megjithatë është i një lloji tjetër, pasi zjarri e ka ndryshuar peizazhin”- shprehet Rein.

Shumë zjarre në shtresat e qymyrit nëntokë, sidomos ato në Indi, Kinë dhe SHBA, shkaktohen nga ndërhyrja njerëzore në miniera. Për shembull kujtoni rastin e zjarrit poshtë Centralias në Pensilvani, qyteti tashmë i shkretë që frymëzoi filmin “Silent Hill”, dhe që është djegur për gati 60 vjet.

Por kush e ka ndezur këtë zjarrin? Askush nuk është i sigurt për këtë. Hera e parë e dokumentuar e këtij zjarri nga evropianët daton në vitin 1828, kur një fermer i zonës deklaroi se kishte zbuluar një vullkan në rajonin e malit Uingen.

Vetëm një vit më vonë, në vitin 1829, gjeologu C.Uillton arriti në përfundimin se vullkani i supozuar, ishte në fakt një zjarr i shtresës së qymyrit. Që atëherë, matjet kanë treguar se gjurma e këtij zjarri mbulon një sipërfaqe prej rreth 6.5 kilometrash, duke sugjeruar se ai  ka qenë i ndezur prej të paktën 6.000 vjetësh.

Por përveç kësaj, në këtë zonë nuk është bëtë thuajse asnjë kërkim zyrtar. Ky vend konsiderohet i shenjtë nga banorët e zonës, populli aborigjen Uanaruah, që e ka përdorur këtëzjarr për gatim dhe për të prodhuar armë. Sipas Rein, shkaqet natyrore janë burimi më i mundshëm.

“Zjarre të tillë mund të digjet për mijëra vjet pa ndërhyrjen e njeriut. Ndërsa zjarri përparon, ai e ngroh malin duke shkaktuar zgjerimin dhe plasaritjen e tij, duke lejuar depërtimin e oksigjenit, në mënyrë që zjarri të mund të ecë përpara”– shton eksperti.

Edhe me ndërhyrjen njerëzore, zjarret në shtresat e nëndheshme të qymyrit janë shumë të vështira për t’u shuar. Ato kërkojnë tonelata ujë dhe azot të lëngshëm. Në vitin 2004, Kina pretendoi se kishte shuar një zjarr që digjej prej 50 vitesh, por vizitorët panë shenjat e djegies së tij vetëm disa vite më vonë./bota.al

Lajmet

KQZ certifikon zgjedhjet e 7 qershorit, nis afati për konstituimin e Kuvendit

Published

on

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka certifikuar rezultatin përfundimtar të zgjedhjeve parlamentare të 7 qershorit, duke i hapur rrugë konstituimit të Kuvendit dhe formimit të institucioneve të reja të Kosovës.

Sipas Kushtetutës, pas certifikimit të rezultateve, seanca konstituive e Kuvendit duhet të mbahet brenda 30 ditëve. Në këtë seancë pritet të zgjidhen kryetari dhe nënkryetarët e Kuvendit, ndërsa më pas do të vazhdojnë procedurat kushtetuese për formimin e Qeverisë dhe zgjedhjen e presidentit.

Në zgjedhjet e 7 qershorit, Lëvizja Vetëvendosje doli forca e parë politike, duke siguruar 53 ulëse në Kuvend me 47.13 për qind të votave.

Partia Demokratike e Kosovës renditet e dyta me 22 ulëse dhe 19.44 për qind të votave, ndërsa Lidhja Demokratike e Kosovës fitoi 18 ulëse me 16.69 për qind. Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës siguroi shtatë ulëse me 6.74 për qind të votave.

Sipas njohësit të proceseve zgjedhore, Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës, afati 30-ditor për mbajtjen e seancës konstituive fillon më 9 korrik dhe përfundon më 7 gusht. Nëse deri atëherë seanca nuk thirret nga ushtruesja e detyrës së presidentit, Kuvendi mblidhet automatikisht në ditën e fundit të afatit.

Para seancës konstituive, kryeparlamentarja e legjislaturës së kaluar, Albulena Haxhiu, duhet të thërrasë mbledhjen përgatitore me përfaqësuesit e 15 subjekteve politike që kanë siguruar ulëse në Kuvend, ku do të përgatitet rendi i ditës.

Ndarja e ulëseve në Kuvend

  • Lëvizja Vetëvendosje (LVV) – 53 deputetë
  • Partia Demokratike e Kosovës (PDK) – 22 deputetë
  • Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) – 18 deputetë
  • Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) – 7 deputetë

Me certifikimin e rezultateve, vëmendja tashmë zhvendoset te konstituimi i Kuvendit dhe negociatat politike për krijimin e shumicës parlamentare që do të formojë Qeverinë e re./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Published

on

Dogana e Kosovës ka ndaluar një sasi prej 128 palësh këpucë të markave të mbrojtura, të dyshuara se cenojnë të drejtat e pronësisë intelektuale.

Rasti është zbuluar gjatë mbrëmjes, rreth orës 22:00, në Pikën e Kalimit Kufitar Hani i Elezit, ku zyrtarët doganorë kanë ndaluar për kontroll një automjet me targa vendore, bazuar në analizën e riskut dhe kompetencat ligjore.

Gjatë kontrollit fizik të automjetit, në bagazh janë gjetur këpucët për të cilat drejtuesi nuk ka poseduar dokumentacion që dëshmon origjinën, importin e rregullt apo të drejtën për përdorimin dhe qarkullimin e tyre.

Dogana e Kosovës ka iniciuar procedurë për kundërvajtje doganore, ndërsa malli është ndaluar për procedura të mëtejshme, në përputhje me legjislacionin në fuqi.

Sipas Doganës, kontrollet do të vazhdojnë me qëllim parandalimin e kontrabandës, tregtisë së paligjshme dhe qarkullimit të mallrave që cenojnë të drejtat e pronësisë intelektuale./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Trump: Memorandumi i mirëkuptimit me Iranin ka marrë fund

Published

on

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka deklaruar se memorandumi i mirëkuptimit që çoi në armëpushimin mes SHBA-së dhe Iranit “ka marrë fund”, pas sulmeve të ndërsjella të kryera nga të dyja palët gjatë orëve të fundit.

Duke folur nga Samiti i NATO-s në Turqi, Trump tha se nuk dëshiron më të merret me Iranin, ndërsa përdori gjuhë të ashpër ndaj udhëheqjes iraniane.

“Me aq sa jam në dijeni, është thjesht humbje kohe të merremi me ta. Janë gënjeshtarë… Ka diçka që nuk shkon me ta. Janë të çuditshëm. Me sa kam informata unë, ka marrë fund”, u shpreh Trump.

Ai i cilësoi gjithashtu iranianët si “të sëmurë dhe të dhunshëm”, duke rritur më tej tensionet në deklaratat mes dy vendeve.

Ndërkohë, SHBA-ja dhe Irani kanë këmbyer sulme gjatë orëve të fundit në zonën e Ngushticës së Hormuzit dhe pranë bazave amerikane në Lindjen e Mesme, pavarësisht armëpushimit të arritur disa javë më parë, i cili synonte të hapte rrugën drejt një marrëveshjeje përfundimtare të paqes./A.K/

Continue Reading

Lajmet

UBT International Smart Schools hap konkursin për regjistrimin e nxënësve për vitin shkollor 2026/2027

Published

on

By

UBT International Smart Schools ka hapur zyrtarisht konkursin për regjistrimin e nxënësve për vitin shkollor 2026/2027, duke u ofruar nxënësve mundësi për të qenë pjesë e një modeli modern të arsimit, të orientuar drejt teknologjisë, inovacionit dhe zhvillimit të aftësive për profesionet e së ardhmes.

Nga Shkolla Fillore, programet e gjimnazit deri te programet profesionale shëndetësore, UBT International Smart Schools u mundëson nxënësve të zgjedhin rrugëtimin e tyre arsimor në një mjedis bashkëkohor, me programe të përshtatura për nevojat e gjeneratave të reja.

Një nga veçoritë kryesore të UBT International Smart Schools është qasja inovative në edukim, e cila përfshin laboratorë modernë, përdorimin e teknologjive të avancuara dhe integrimin e inteligjencës artificiale në procesin e të nxënit. Kjo qasje tashmë është fuqizuar edhe përmes akreditimit të plotë nga Cambridge International Education, duke e pozicionuar shkollën në përputhje me standardet ndërkombëtare të arsimit.

Për vitin e ri shkollor, konkursi është i hapur për disa nivele dhe programe arsimore, duke përfshirë:

  • Shkollën Fillore, si dhe programet e gjimnazit:
  • Gjimnazi TIK;
  • Gjimnazi TIK në Prizren;
  • Gjimnazi Natyror;
  • Gjimnazi Shoqëror.

Gjithashtu, nxënësit mund të aplikojnë edhe në programet profesionale shëndetësore:

  • Asistent Dentar;
  • Bashkëpunëtor Profesional i Infermierisë;
  • Teknik i Farmacisë;
  • Teknik i Laboratorit Mjekësor;
  • Teknik i Optikës – Opticient.

Përmes kombinimit të arsimit cilësor, teknologjisë së fundit dhe metodave inovative të mësimdhënies, UBT International Smart Schools krijon një ambient ku nxënësit zhvillojnë njohuri akademike, aftësi praktike dhe kompetenca të nevojshme për studimet universitare dhe tregun global të punës.

Aplikimet për vitin shkollor 2026/2027 janë të hapura. Regjistrohu tani dhe siguro vendin tënd në UBT International Smart Schools.

Continue Reading

Të kërkuara