Projekti “America Inspires Freedom – The Kosovo Story”, njofton se UBT, Partneri Kryesor Akademik i projektit, do të organizojë një forum akademik të veçantë më 29 qershor 2026 në Prishtinë, si pjesë e programimit zyrtar ndërkombëtar që shënon 250-vjetorin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Forumi, me titull “Nga Çlirimi te Lidershipi: Edukimi i Gjeneratës së Ardhshme përmes Partneritetit Kosovë–SHBA”, do të mbledhë studiues të njohur amerikanë, ekspertë të politikave publike, përfaqësues të komunitetit të veteranëve, studentë, profesorë universitarë dhe zyrtarë publikë për të diskutuar marrëdhënien e qëndrueshme ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara, si dhe rolin e arsimit në formësimin e lidershipit demokratik për gjeneratat e ardhshme.

Ky aktivitet është pjesë e projektit më të gjerë “America Inspires Freedom: The Kosovo Story”, i cili u njoh zyrtarisht më herët gjatë këtij viti përmes Memorandumit të Mirëkuptimit të nënshkruar ndërmjet Fondacionit Shqiptaro-Amerikan dhe America250, Komisionit Amerikan për Shënimin e Çerek-shekullit të Pavarësisë së Amerikës. Përmes kësaj marrëveshjeje, Kosova u bë vendi i parë dhe i vetëm jashtë Shteteve të Bashkuara i përfshirë zyrtarisht në programimin ndërkombëtar të America250.

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, mirëpriti partneritetin dhe mundësinë për të organizuar këtë forum në UBT.

“UBT-ja është e nderuar të shërbejë si Partneri Kryesor Akademik i Projektit për Shënimin e 250-vjetorit të Amerikës në Kosovë dhe të organizojë këtë forum akademik të veçantë. Marrëdhënia ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara është ndër partneritetet më të rëndësishme në historinë moderne të vendit tonë, ndërsa institucionet e arsimit të lartë kanë përgjegjësi të veçantë për të ruajtur dhe avancuar vlerat mbi të cilat është ndërtuar ky partneritet. Ne jemi krenarë që UBT do të kontribuojë në këtë iniciativë historike dhe do të ndihmojë në forcimin e themeleve intelektuale të partneritetit Kosovë–SHBA për vitet që vijnë”.

Faton Bislimi, Themelues dhe Drejtor i Projektit “America Inspires Freedom: The Kosovo Story”, theksoi rëndësinë e aktivitetit dhe rolin udhëheqës të UBT-së.

“250-vjetori i Amerikës ofron një mundësi të jashtëzakonshme jo vetëm për të festuar historinë amerikane, por edhe për të reflektuar mbi ndikimin e thellë që lidershipi, vlerat dhe miqësia amerikane kanë pasur për popullin e Kosovës. Pak kombe në botë mund të flasin për rolin e Amerikës në historinë e tyre me aq shumë mirënjohje dhe respekt sa Kosova. Jemi thellësisht të nderuar që kemi UBT-në si Partnerin tonë Kryesor Akademik në këtë iniciativë historike. Duke sjellë së bashku folës të shquar amerikanë dhe pjesëmarrës të tjerë të rëndësishëm, ky forum do të ndihmojë që gjeneratat e reja të kuptojnë si sakrificat që siguruan lirinë e Kosovës, ashtu edhe vlerat demokratike që duhet të udhëheqin të ardhmen e saj”.

Si partner i projektit, UBT do të organizojë një nga aktivitetet më të rëndësishme intelektuale dhe edukative të kësaj nisme, duke riafirmuar përkushtimin e kahershëm të universitetit ndaj inovacionit, vlerave demokratike, bashkëpunimit ndërkombëtar dhe ekselencës akademike.

Forumi do të trajtojë tema që lidhen me lirinë, demokracinë, lidershipin, përgjegjësinë qytetare, partneritetin transatlantik dhe mësimet që përvoja e Kosovës mund t’u ofrojë gjeneratave të ardhshme.

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 Foto: Takimi Rugova-Hollbruk

 26 qershor 1993

Policia serbe vazhdon me arrestimin e arsimtarëve shqiptarë

Edhe gjatë ditës së djeshme, policia serbe vazhdoi me bastisjet dhe arrestimet e disa drejtorëve dhe arsimtarëve shqiptarë në Kosovë. Kështu dje, rreth orës 5 të mëngjesit, një ekspeditë e policisë serbe e përbërë prej 15 vetash, me qëllim të kërkimit të vulave të shkollës dhe dëftesave të nxënësve, bastisën shtëpinë e Kadrush Nezirit në Viti. Policët serbë gjatë bastisjes, thyen dhe demoluan të gjitha orenditë e shtëpisë. Gjatë bastisjes, policët serbë konfiskuan dy ditarë pune për nxënës të arsimtares Hana Neziri, bashkëshorte e Kadrushit, si dhe disa numra të revistave që botohen në Kosovë. Policia serbe e mori me vete Kadrushin në organet e sigurimit, me ç’rast u interesuan për vulat e shkollës dhe dëftesat e nxënësve.

Pas qëndrimit katër orësh në organet e policisë, Kadrush Neziri u lirua.

Po ashtu dje, rreth orës 8 të mëngjesit, organet e policisë serbe në Prizren, ftuan në të ashtuquajturën bisedë informative, Ridvan Hoxhajn, drejtor i Shkollës fillore “Dëshmorët e Zhurit” në Zhur. Inspektorët serbë u interesuan lidhur me shpërndarjen e dëftesave, aktivitetin e të drejtorëve të shkollave shqipe në këtë komunë, pastaj rreth Këshillit pë finacim në Zhur, për LASH “Naim Frashëri” në Prizren etj.

Pas “bisedës informative”, Ridvan Hoxhaj u lirua.

Dje po ashtu në orët e hershme të mëngjesit, policia serbe arrestoi edhe Shaban Myrtajn, drejtor i Shkollës së mesme “Arbëria” në Gjilan. Merret vesh se gjatë kohës së arrestimit të Shaban Myrtajt, policia konfiskoi vulën e shkollës, librat amzë të nxënësve, 241 ditarë pune, 232 dëftesa, 15 libra, si dhe një dëftesë të të ardhurave personale të profesorëve.

Ndaj Shaban Myrtajt, policia serbe përdori edhe dhunën.

26 qershor 1995

Fushatë e gjerë e dhunës me pretekst të kërkimit të armëve në Mitrovicë e rrethinë

Njoftimet e Komisionit për Informim të Degës së LDK-së në Mitrovicë, bëjnë me dije se, sipas urdhërit, në stacionin e policisë në Stantërg, më 19 qershor, u paraqit Musli B. Ibishi nga Tërstena e Mitrovicës. Me këtë rast, me pretekst se duhet të dorëzojë një revole, ai u keqtrajtua rëndë fizikisht, ndërsa më 21 qershor, kur sipas urdhërit, në polici u paraqitën edhe djemtë e tij, Rrahmani e Nimani, policët rrahën deri në alivanosje Nimanin. Pas dy orësh ata u liruan, por me kusht që në polici të paraqiten sot dhe gjithsesi me vete të sjellin revolen e cila kërkohet prej tyre.

Me pretekst se duhet të dorëzojnë armët që i kërkohen, më 20 qershor, policët bastisën shtëpinë e Beqir L. Mehajt në lagjen “Ura e gjakut” në Mitrovicë, me ç’rast me vete morën dy djemtë e tij Rrahmanin dhe Sabriun. Policia i keqtrajtoi ata rëndë fizikisht gjatë rrugës deri në stacionin e policisë dhe në stacion, ku Rrahmani u mbajt disa orë lidhur për një kalorifer.

Më shumë se 20 policë, rrethuan dhe bastisën shtëpinë e Bashkim J. Hazirit, në lagjen “Ura e gjakut” në Mitrovicë, më 22 qershor, me preteskt të kërkimit të një pushkëmitralozi. Meqë nuk gjetën armën që kërkonin e as armë tjerët, policët me vete morën Bashkimin, vëllaun e tij Naimin dhe djalin e axhës së tij Muratin, të cilët në polici u mbajtën më shumë se tetë orë. Me këtë rast, Bashkim Haziri u keqtrajtua fizikisht dhe u urdhërua që në polici të paraqitet sot në orën 8:00.

Pasi edhe më parë kishin shkuar në shtëpitë e Shaban e Sahit Xhemajlit në fshatin Vërnicë për të kërkuar armë, policët shkuan në shtëpinë e Shabanit edhe më 23 qershor dhe e urdhëruan atë që ta paraqitet në polici më 24 qershor.

Pasi më 22 qershor, policët ia bastisën shëpinë dhe e rrahën brutalisht, më 24 qershor sipas thirrjes së lënë, në polici u paraqit Muharrem R. Hajdini (58) nga lagja “Tavnik” e Mitrovicës. Edhe pse është në gjendje të rëndë shëndetësore dhe më parë mjekët nuk e kishin pranuar në spitalin e Mitrovicës dhe po mjekohej në shtëpi, ai u detyrua të paraqitet në polici, ku prej tij kërkojnë të dorëzojë një revole, një autotmobil të tipit “Golf”, të cilin gjoja e paska sjell djali i tij nga Gjermania dhe kasetën e dasmës së djalit të tij nga viti 1989. Pasi u tregoi policëve plagët e pashëruara, ai u lirua më kusht që në polici të paraqitet më 28 qershor dhe të dorëzojë gjithsesi gjërat që nga ai kërkohen.

Në shtëpinë e Xhevat Jusufit, kryetar i Nëndegës së LDK-së në Bare, më 23 qershor policët e kërkuan, për arsye tash për tash të panjohura, vëllaun e tij Abdyl Jusufin.

Iliaz Rexhës, mësimdhënës në SHME “Hasan Prishtina” në Mitrovicë, i cili për shkak të mbajtjes së mësimit në punktin privat, në tetor të vitit të kaluar, qe dënuar më 10 ditë burg, dënim ky të cilin shkalla e dytë ia kishte kthyer në dënim në të holla, me lartësi prej 200 dinarësh, pas ankesës së shtruar në këtë vendim, këtyre ditëve mori vendimin, sipas të cilit rtefuzohet ankesa e tij dhe ai detyrohet të paguaj 200 dinarë gjobë.

26 qershor 1997

Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë ndaloi përdorimin e flamurit shqiptar edhe në Tetovë

Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë dje vendosi për heqjen e përkohshme nga përdorimi të flamujve të nacionaliteteve, përkatësisht atij shqiptar nga Kuvendi i Komunës së Tetovës.

Në arsyetim thuhet se kjo iniciativë e kësaj gjykate është ngritë nga Partia Demokratike Maqedonase dhe Qeveria e Maqedonisë. Kjo gjykatë për vendimin e Komunës së Tetovës për përdorimin e flamurit shqiptar thotë se është në kundërshtim me Kushtetutën e Maqedonisë. Pritet që ky vendim sot t’u dërgohet kompetentëve të Komunës së Tetovës.

Qeveria maqedonase kohë më parë ka hartuar dy ligje për përdorimin e flamujve. Fjala është për Ligjin për përdorimin e flamurit shtetëror dhe ligjin për përdorimin e flamujve të nacionaliteteve për të cilët do të debatojë Parlamenti i Maqedonisë në mbledhjen e ardhshme.

26 qershor 1998

Kryetari Rugova bisedoi me ambasadorin Hollbruk

Kryetari i Republikës së Kosovës, Ibrahim Rugova bisedoi sot në Prishtinë me ambasadorin e SHBA-ve pranë OKB-së, Riçard Hollbruk dhe bashëpunëtorët.

Në takim ishin të pranishëm edhe Kristofer Hill, ambasadori i SHBA-ve në Shkup dhe ndërmjetësues në bisedimet mes Prishtinës e Beogradit, si dhe shefi i Misionit të SHBA-ve në Beograd, Riçard Majls.

Në takimin u bisedua për zhvillimet më të reja në Kosovë dhe për mundësitë e ndërmarrjes së hapave konkretë për krijimin e klimës së përshatatshme për vendosjen sa më të shpejt të negociatave mes Prishtinës e Beogradit. Situata në Kosovë u vlerësua tepër e rëndë dhe u kërkuan veprime të menjëhershme e konkrete me qëllim të shtendosjes së gjendjes e të evitimit të shkallëzimit të mëtejshëm të dhunës e të konflikteve dhe të parandalimit të spastrimit etnik të Kosovës.

Në këtë takim merrnin pjesë edhe anëtarët e ekipit negociator me Beogradin, dr. Fehmi Agani, Veton Surroi dhe Blerim Shala.

Ushtruesja e Detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, mori pjesë në tryezën e organizuar për Ditën Ndërkombëtare kundër Abuzimit dhe Trafikimit të Drogave.

Në fjalën e saj, Haxhiu tha se përdorimi dhe shitja e drogës janë rreziqe të mëdha për rininë dhe sigurinë në vend. Ajo kërkoi që për këtë problem të flitet hapur nëpër shkolla, me prindër dhe me mësimdhënës, përpara se të bëhet vonë.

Haxhiu u bëri thirrje institucioneve që t’i kushtojnë rëndësi të veçantë shkollave, për shkak të raportimeve se pranë oborreve të tyre shitet drogë. Ajo theksoi se nëse të rinjtë dëgjojnë për drogat vetëm nga rruga apo rrjetet sociale, shteti nuk do të mund t’i mbrojë dot.

Gjatë fjalimit, ajo bëri thirrje që personat e varur nga substancat narkotike të mos trajtohen si kriminelë, por si njerëz që kanë nevojë për ndihmë dhe rehabilitim. Sipas saj, kriminelë janë ata që i furnizojnë dhe përfitojnë nga dobësia e tyre.

Në fund, Haxhiu përkujtoi se Kosova ka një strategji shtetërore kundër drogës, por shtoi se ky problem nuk zgjidhet me një dokument, por kërkon punë të vazhdueshme nga i gjithë komuniteti./E.A/

Ministrja në detyrë e Ekonomisë, Artane Rizvanolli, ka ngulur këmbë se Kosova nuk është kundër gazit të lëngëzuar amerikan (LNG), por nuk sqaroi nëse do t’i bashkohet përfundimisht apo jo projektit të aleatit të vet më të madh për furnizim me LNG.

Në një video të postuar mëngjes e së premtes në llogarinë e vet në Facebook, Rizvanolli tha se dëshiron ta sqarojë çështjen e gazit amerikan, duke qenë se Qeveria në detyrë e kryeministrit Albin Kurti po përballet me kritika dhe trysni pasi është shfaqur e rezervuar për projektin.

Qeveria në detyrë është përballur me thirrje të vazhdueshme, nga Ambasada amerikane në Prishtinë e deri tek odat ekonomike në vend dhe opozita, për të hyrë në projektet e gazit amerikan.

Rizvanolli tha se “nuk është e vërtetë që Qeveria e Kosovës është kundër gazit të lëngëzuar nga SHBA-ja, siç po thuhet”.

Ajo tha se Kosova nuk e ka as përvojën dhe as infrastrukturën për t’u furnizuar me LNG, prandaj çështja e diskutimit të gazit amerikan “është përtej politikave ditore”.

“Si gjithmonë ne do ta trajtojmë edhe këtë çështje me seriozitetin e përgjegjësinë më të lartë bashkë me ekspertët e të gjitha institucionet relevante dhe duke marrë parasysh të gjitha konsideratat ekonomike e politike”, tha ajo.

Në Kosovë 90 për qind e energjisë elektrike prodhohet ende nga qymyri, dhe vetëm rreth 10 për qind vjen nga burime të ripërtëritshme si uji, era dhe dielli. Por, vendi varet nga importi gjithashtu, posaçërisht në kohët e pikut të dimrit dhe verës.

“Ne kemi zgjedhur thëngjillin, burimet e ripërtërimit të energjisë si era e dielli, kogjenerimin për ngrohje qendrore dhe efiçencën e energjisë. Ky kombinim mbështetet në burime vendore dhe është më i liri për qytetarët e bizneset tona”, tha ajo.

Rizvanolli e bëri të qartë se Qeveria në detyrë e sheh gazin amerikan si burim shtesë, duke e përsëritur gjithashtu se ajo e vlerëson gazifikimi i thëngjillit si mundësi më të mirë se furnizimin me LNG-në amerikane.

Sipas saj, përmes gazifikimit të thëngjillit Kosova do të shtonte kapacitete të reja “që janë me teknologji më të avancuar e më pak ndotje”.

Ajo përmend një memorandum bashkëpunimi mes Kosovës e Shqipërisë në vitin 2022, me synim bashkëpunimi në termocentralin e Vlorës me LNG.

Edhe vetë kryeministri Kurti e ka përmendur gazifikimin e thëngjillit si zgjedhje më të parapëlqyer sesa LNG-ja amerikane.

“Këtë e kemi konsideruar zgjidhje më të mirë, më praktike, më të shpejtë dhe ekonomikisht më të favorshme. Nga analizat që kemi bërë del se mënyra më e shpejtë, e dobishme dhe ekonomikisht e favorshme për inkuadrimin potencial të LNG-së në miksin tonë energjetik është përmes termocentralit në Vlorë”, tha ajo.

Ministrja në detyrë argumentoi se Kosova nuk varet nga gazi për shkak të rezervave të thëngjillit që gëzon.

“Përballueshmëria e çmimeve është konsideratë kyçe në politikën tonë energjetike”, shtoi ajo.

Rizvanolli gjithashtu tentoi t’i zbusë shqetësimet se Kosova mund të përballet me përkeqësim marrëdhëniesh me SHBA-në, nëse nuk i bashkohet projektit.

Oda Ekonomike Amerikane dhe Oda Ekonomike e Kosovës paralajmëruan ditë më parë se refuzimi i projekteve rajonale të LNG-së rrezikon të kenë ndikim negativ në partneritetin e Kosovës me Shtetet e Bashkuara.

“Pavarësisht këtyre diskutimeve nuk ka asnjë dilemë që Kosova dhe Qeveria e saj kanë qenë dhe mbeten të bashkërenduara me politikën e jashtme të SHBA-ve në mënyrë konsistente dhe parimore”, nguli këmbë Rizvanolli.

Njohësit e zhvillimeve që ndërlidhen me energjetikën në Kosovë vlerësojnë se SHBA-ja po bën përpjekje që t’i mos i lërë vendet e Ballkanit Perëndimor të cenueshme përballë ndikimit rus dhe ndikimeve tjera në sektorin e energjisë.

Disa shtete të Ballkanit Perëndimor kanë nënshkruar marrëveshje me kompani amerikane dhe SHBA-në për të zgjeruar rrjetin e gazit.

Në mesin e tyre Shqipëria, Kroacia dhe Bosnje e Hercegovina. Rishtazi është nënshkruar një projekt i madh për ndërtimin e një tubacioni gazi që synon ta shkëpusë Sarajevën nga furnizimet ruse.

Rizvanolli pretendoi se Kosova nuk po zgjedh mes SHBA-së dhe Rusisë, pasi, për dallim nga disa vende të tjera të rajonit, ajo nuk varet nga gazi rus.

Ajo shtoi se “sigurisht që Kosova e çmon dhe përkrah përpjekjen e SHBA-së për të eliminuar ndikimin që Rusia ka në rajonin tonë përmes furnizimit me gaz”.

“Mirëpo, në rastin e Kosovës, shfrytëzimi i temës së gazit për të vendosur etiketime si antiamerikan ose për të shtruar pyetjen me Rusinë a me Amerikën është jo vetëm fals, por edhe komplet i palogjikshëm, sepse Kosova nuk importon asnjë metër kub gaz rus”, shtoi ajo. /REL/ /E.A/