Lajmet

Ç’duhet të bëni kur stresi merr përmasa epike?

Nga Leslie Finlay.

Published

on

Nga Leslie Finlay

Amerika është një vend me një popullsi shumë të stresuar. Sipas Institutit Amerikan të Stresit, edhe para pandemisë 94 për qind e punonjësve, thanë se ndiheshin rregullisht të stresuar. Dhe së fundmi, Shoqata Psikologjike Amerikane raportoi se stresi kolektiv i vendit ka arritur nivele alarmante.

Të gjithë prekemi ndonjëherë nga një gjendje e tillë, por ndjenja e vazhdueshme dhe kronike e shqetësimit dhe e mbingarkesës psikologjike, mund të çojë në një ezaurim nervor, gjë që mund të ketë pasoja të rënda. “Zakonisht, ezaurimi nervor përkufizohet si një gjendje ekstreme e tendosjes psikologjike” thotë Jaung Ah Park, profesor i asociuar në Shkollën e Punës dhe Marrëdhënieve të Punësimit në Universitetin e Ilinoisit.

Ajo është një përgjigje ndaj përballjes me faktorë të stresit që janë kronikë, zgjasin në kohë, dhe që shtrihen përtej aftësive tuaja ose burimeve të disponueshme për t’i kapërcyer. Për shkak se shumë nga ne ndihen shpesh të stresuar, mund të jetë e vështirë të dallohet se kur është kapërcyer kufiri maksimal.

Ezaurimi nervor i vërtetë ndryshon nga ndjenja e mbi-stresit. Majkëll Leiter, profesor i psikologjisë në Universitetin Akadia në Nova Scotia, shpjegon ”Ezaurimi nervor kombinon tre dimensione kryesore:lodhjen e madhe fizike, ndjenjën e cinizmit dhe një ndjenjë dekurajimi”.

Të ndjerit i rraskapitur sapo nis punën është një alarm i kuq. Më pas kjo lloj lodhje evoluon në ndjenja të tilla si pesimizmi dhe tërheqja nga jeta e përditshme “duke u bërë i ndrojtur dhe cinik për punën që dikur e donit, por ndiheni kështu edhe ndaj njerëzve për të cilët supozohet të interesoheni”.

Kjo është faza përfundimtare e ezaurimit nervor, por duhet ende pak kohë për të arritur në atë pikë. “Në fillim, mund të përjetoni një lloj hiperaktiviteti. Prandaj përpiqeni të menaxhoni faktorët e stresit duke punuar furishëm për t’i reduktuar ata” thotë Emili Balsetis, profesoreshë e asociuar e psikologjisë në Universitetin e Nju Jorkut.

Por fatkeqësisht, kjo lloj sjellje mund të kontribuojë në bërjen e gabimeve, humbjen e përqendrimit apo edhe fillimin e ndjenjës së pavarur emocionale. Dhe që të gjitha këto i hapin rrugën zhvillimit të problemeve më kronike. Të jetosh me një nivel stresi të vazhdueshëm, mund të shkaktojë pasoja të rënda shëndetësore, përfshirë modelet problematike të gjumit, problemet e tretjes, dhe madje një rrezik më të madh për depresion, probleme të zemrës, diabet dhe shtim në peshë thotë Balsetis.

Një studim i botuar në “Journal of Psychosomatic Research”, zbuloi se njerëzit që përjetojnë kronikisht ezaurim nervor janë 35 për qind më të rrezikuar nga vdekja e hershme. Ndaj para se stresi në jetën tuaj të rritet në atë nivel, ekspertët rekomandojnë disa hapa pro–aktivë që mund të ndërmerrni për ta parandaluar atë gjendje:

Kërkoni domethënien e punës që bëni

Ne mund ta tolerojmë më gjatë stresin që përjetojmë, nëse besojmë se po bëjmë diçka të qëllimshme dhe të vlefshme. Balsetis thotë se kemi më shumë gjasa të përjetojmë stres kronik, që çon më pas tek ezaurimi nervor, kur diçka duket jashtë kontrollit tonë, kundër vullnetit tonë, apo kur është tërësisht e pakuptimtë.

Përpiquni të identifikoni mënyrat përmes të cilave edhe detyrat tuaja më të vogla të përditshme kontribuojnë në jetën e të tjerëve. “Bëni një bilanc të asaj që është në pjatën tuaj. Në rast se keni mundësi, shkurtoni ose transferoni një ose dy nga ato gjëra që nuk ju japin personalisht kuptim”-shprehet Balsetis.

Kërkoni kuptim tek gjërat që bëni jashtë punës

Nëse po përpiqeni ta bëni sa më kuptimplotë punën tuaj, shumë e dobishme mund të jetë vendosja e prioriteve të jetës jashtë punës. Hulumtimet e botuara në “BMC Medicine” tregojnë se njerëzit më të prirur të përjetojnë një ndjenjë më të madhe angazhimi kur janë në punë, janë ata që kanë një hobi.

Mundohuni të ndani punën nga familja/jeta e jashtme

Sot kur ka një mjegullim të dukshëm të mes punës dhe kohës së lirë, Park këshillon të çaktivizoni njoftimet e postës elektronike të punës në telefonin tuaj, të përdorni llogari të veçanta të postës elektronike për punën dhe jetën personale, si dhe të vendosni kufij – fizikë dhe kohorë – midis punës dhe jetës personale, sidomos nëse punoni nga shtëpia.

Mos e neglizhoni veten

“Neglizhimi i dietës suaj ushqimore apo konsumimi i ushqimeve të shpejta, mund të bëhet një mënyrë për t’u përballur me stresin, por ai do t’i marrë trupit dhe trurit tuaj ushqyesit e nevojshëm për të pasur energjinë e duhur dhe për të rregulluar humorin” thotë Benxhamin Makson, një terapist familjar në Kaliforni.

Sipas tij aktiviteti fizik është thelbësor për të larguar hormonet e stresit. “Shumë individë janë më pak aktivë kur janë nën stres, dhe preferojnë të pushojnë shtrirë” thotë Makson. Në fakt lëvizja është përgjigja më e natyrshme evolucionare ndaj stresit të trupit tonë. Ndërsa sot nuk keni nevojë t’i largoheni me vrap një luan në mal, edhe një aktivitet i lehtë fizik ndihmon në “dhënien fund” të ciklit të stresit, duke nxjerrë jashtë qarkullimit të gjakut hormonet e stresit.

Kuptojeni në kohë kur stresi ka arritur në nivele alarmante

Flisni me eprorët tuaj kur mendoni se puna juaj duhet të jetë më e menaxhueshme, shpërblyese dhe nën kontrollin tuaj. “Është shumë e zakonshme që eprorët të vazhdojnë të shtojnë detyrat me kalimin e kohës”- thotë Makson, duke shtuar se nëse nuk i komunikojmë nevojat ose kufizimet tona, ato mund të anashkalohen.

Nëse nuk prisni që gjërat të përmirësohen, mendoni të ndryshoni punë apo edhe karrierë.
Për infermieren Uendi Rejnolds, drejtoreshë e një njësie të kujdesit intensiv spitalor (ICU) në Pensilvani, stresi ka qenë një pjesë e përhershme e punës. Më pas erdhi pandemia dhe stresi u rrit në një nivel krejtësisht të ri.

“Nuk flija dot, kisha gjithmonë dhimbje koke, isha gjithnjë në ankth dhe e shqetësuar për gjithçka. E dija se duhej të largohesha prej andej” kujton ajo. Uendi e kuptoi se puna në krye të ICU ishte bërë shumë stresuese. Ajo e zgjidhi problemin e saj të ezaurimit nervor, duke kaluar në një rol administrativ, ku ka mundësi mund të menaxhojë balancën e saj punë-jetë, ndërsa ka ende një karrierë që përputhet me pasionin e saj për kujdesin shëndetësor klinik.

“Më pëlqen puna ime e re. Tani kam mundësi të shoh më shpesh familjen time, dhe mund të përdor aftësitë e mia profesionale për të ndihmuar drejtuesit në spitale të tjera që të përmirësojnë ecurinë e punës për stafin e tyre” thotë ajo. Nëse ndiheni të ezauruar, terapia mund t’ju ndihmojë të menaxhoni stresin e lidhur me punën dhe të mësoni strategjitë e përballimit. Po ashtu, ajo mund t’ju mësojë të komunikoni me punëdhënësin tuaj dhe të vendosni kufij të shëndetshëm. Makson thotë se terapia konjitive e sjelljes është veçanërisht efektive për trajtimin e rasteve të ezaurimit nervor në vendin e punës./bota.al

Lajmet

Vuçiç bisedon me sekretarin e Jashtëm britanik për Kosovën dhe situatën në Bosnje

Published

on

Sekretari i Jashtëm i Mbretërisë së Bashkuar, David Lammy, ka zhvilluar një bisedë të rëndësishme me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vučić, në Beograd, ku kanë diskutuar mbi procesin e normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, si dhe mbi situatën në Bosnje e Hercegovinë, veçanërisht në lidhje me veprimet antikushtetuese të Millorad Dodikut, presidentit të entitetit serb të Bosnje e Hercegovinës, Republika Sërpska.

Pas takimit, Lammy theksoi rëndësinë e një Ballkani Perëndimor të qëndrueshëm dhe të sigurt, duke shtuar se stabiliteti i këtij rajoni është thelbësor për Mbretërinë e Bashkuar. Ai theksoi gjithashtu rolin kyç që Serbia ka në ruajtjen e këtij stabiliteti.

Në lidhje me çështjen e Kosovës, Lammy dhe Vučić u pajtuan se dialogu ndërmjet Kosovës dhe Serbisë është thelbësor për arritjen e një normalizimi të qëndrueshëm dhe paqësor të marrëdhënieve. Lammy po qëndronte në Beograd pas një vizite dyditore në Prishtinë, ku u takua me liderët e Kosovës dhe u bëri thirrje autoriteteve të Kosovës që të angazhohen plotësisht në dialogun me Serbinë, i ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian.

Në lidhje me Bosnje e Hercegovinën, Lammy diskutoi me Vučićin mbi veprimet e presidentit të Republikës Sërpska, Millorad Dodik, të cilat ai i cilësoi si antikushtetuese. Megjithatë, Vučić shprehu mospajtim me këtë vlerësim, duke theksuar se Serbia do të respektojë gjithmonë Marrëveshjen e Dejtonit dhe integritetin territorial të Bosnje e Hercegovinës. Ai shtoi se Serbia nuk dëshiron asnjë konflikt.

Gjykata e Bosnje e Hercegovinës kishte kërkuar më herët fletarrestime ndërkombëtare për Dodikun dhe Nenad Stevandiqin, kryetarin e Kuvendit Popullor të Republikës Sërpska, për shkak të dyshimeve se ata kanë shkelur rendin kushtetues të Bosnjës. Megjithatë, Dodik deklaroi se iu ishte njoftuar nga Vučić se kërkesa për fletarrestime ndërkombëtare nuk ishte pranuar nga INTERPOL-i.

Takimi mes Lammy dhe Vučićit u shoqërua me nënshkrimin e tri memorandumeve mirëkuptimi nga të dyja palët.

 

Continue Reading

Lajmet

Trump njofton tarifat e reja globale, Von der Leyen paralajmëron kundërmasa nga BE

Published

on

By

Presidenti amerikan, Donald Trump ka njoftuar një valë tarifash të reja doganore ndaj shumë shteteve, duke deklaruar një taksë universale “bazë” prej 10% për importet në SHBA, teksa e ka quajtur atë si “Dita e Çlirimit”. Trump konfirmoi një tarifë prej 10% për mallrat e Mbretërisë së Bashkuar dhe 20% për mallrat e BE-së, teksa tha se do të fillojë një “epokë të artë” për Amerikën.

Ursula von der Leyen, presidentja e Komisionit Evropian, i ka quajtur tarifat një goditje të madhe për ekonominë botërore.

“Le të jemi të qartë për pasojat e mëdha: ekonomia globale do të vuajë masivisht, pasiguria do të spiralizohet dhe do të shkaktojë rritjen e proteksionizmit të mëtejshëm. Pasojat do të jenë të tmerrshme për miliona njerëz në mbarë globin.”

Ajo theksoi ndikimin që tarifat e Trump do të kenë tek konsumatorët dhe bizneset, të cilët zakonisht përfundojnë duke paguar koston shtesë për mallrat pas zbatimit të masave të tilla.

“Ajo do të ndihet menjëherë nga konsumatorët, duke dëmtuar veçanërisht qytetarët më të rrezikuar,” tha ajo, duke shtuar se të gjitha bizneset, të mëdha dhe të vogla, do të vuajnë që nga dita e parë.

Von der Leyen u ankua gjithashtu për natyrën e gjerë të tarifave, të cilat do të ndikojnë në mënyrë dramatike marrëdhëniet tregtare me atë që ajo e përshkroi si “aleatin më të vjetër të Evropës”.

“Kostoja e të bërit biznes me Shtetet e Bashkuara do të rritet në mënyrë drastike. Dhe për më tepër duket se nuk ka rregull në çrregullim – asnjë rrugë e qartë në kompleksitetin dhe kaosin që po krijohet, pasi të gjithë partnerët kryesorë tregtarë janë goditur”, tha ajo.

Von der Leyen foli gjithashtu për kundërmasa ndaj tarifave të Trump, duke thënë se Evropa tashmë po finalizon paketën e saj të parë të masave në përgjigje të tarifave të para për çelikun dhe përgatit kundërmasa të mëtejshme nëse negociatat dështojnë.

“Unë e di se shumë prej jush ndihen të zhgënjyer nga aleati ynë më i vjetër. Ne duhet të përgatitemi për ndikimin që do të ketë në mënyrë të pashmangshme”, shtoi presidentja e Komisionit Evropian.

Duke mbyllur deklaratën e saj, Von der Leyen theksoi pozicionin e Evropës si një front i bashkuar.

“Ne, Evropa jemi në këtë së bashku: nëse ju përballeni me njërin prej nesh, ju na merrni të gjithëve. Uniteti ynë është forca jonë,” tha von der Leyen.

Ajo theksoi se Evropa do të qëndronte në anën e atyre që preken drejtpërdrejt, duke vënë në dukje se disa nga vendet më të cenueshme në botë po goditen me tarifat më të larta.

“Evropa qëndron së bashku – për biznesin, për qytetarët dhe për të gjithë evropianët, dhe ne do të vazhdojmë të ndërtojmë ura me të gjithë ata që si ne kujdesen për tregtinë e drejtë dhe të bazuar në rregulla si bazë për prosperitet”, përfundoi Von der Leyen.

Continue Reading

Aktualitet

“S’e pranova ndarjen, trupin e futa në valixhe”, dëshmia e 23-vjeçarit filipinas që vrau studenten shqiptare

Published

on

Një ngjarje tragjike ka tronditur komunitetin shqiptar dhe atë italian, pasi 23-vjeçari filipinas, Mark Samson, ka pranuar para autoriteteve se ka vrarë ish-të dashurën e tij, 22-vjeçaren shqiptare, Ilaria Sula.

Sipas dëshmisë së tij, ai nuk mund të pranonte ndarjen dhe për këtë arsye kreu aktin makabër.

Si ndodhi krimi?

Sipas hetimeve, vrasja ka ndodhur në banesën e Samsonit në Via Homs, Romë, ndërkohë që prindërit e tij ndodheshin në të njëjtën shtëpi, por nuk janë të përfshirë në hetim. Pas krimit, ai ka vendosur trupin e Ilarisë në një valixhe dhe e ka transportuar rreth 40 kilometra larg kryeqytetit, ku e ka fshehur pranë një përroi në një zonë pyjore.

Mëngjesin e sotëm, pasi u ndalua nga policia, ai pranoi krimin dhe i çoi hetuesit në vendin ku kishte fshehur trupin. Ai gjithashtu pohoi se e kishte goditur Ilarian me thikë disa herë dhe më pas e kishte futur në makinë për ta larguar nga shtëpia.

Samson ka rrëfyer se, për të humbur gjurmët, hodhi thikën në një kosh plehrash dhe celularin e viktimës në një pus në zonën e Montesacro, por deri tani këto sende nuk janë gjetur.

Pas ngjarjes, ai vazhdoi të përdorte celularin e Ilarisë për të fshirë rrjetet sociale dhe për t’u shkruar miqve të saj, duke tentuar të fshehë zhdukjen. Madje, ai shkoi në shtëpinë e një shoqeje të viktimës, duke u shfaqur i shqetësuar për zhdukjen e saj.

Gjatë marrjes në pyetje, ai refuzoi të jepte shpjegime të mëtejshme mbi detajet e krimit dhe arsyet e tij, por u shpreh: “Më vjen keq për atë që bëra.” Samson përballet me akuzat për “vrasje me dashje” dhe “fshehje të një kufome.”

Reagimi i familjes dhe hetimet e mëtejshme

Vrasja e 22-vjeçares ka shkaktuar dhimbje të thellë te familja e saj. Vëllai i Ilarias, Leon, ka mbërritur në Romë së bashku me familjen dhe është shprehur i tronditur:

“Nuk mund ta kuptojmë pse e bëri. Vetëm ai e di. Ilaria s’më tregonte për problemet, tani dyshoj që mesazhet e fundit nuk ishin nga ajo.”

Autoritetet po hetojnë për rolin e prindërve të Samsonit, të cilët ndodheshin në banesë gjatë krimit. Sipas ligjit italian, ata nuk mund të hetohen për ndihmë ndaj djalit nëse nuk ka prova të drejtpërdrejta për bashkëpunim në vrasje.

Ilaria Sula, e cila studionte Statistika në Universitetin Sapienza, ishte zhdukur që prej mbrëmjes së 25 marsit. Shokët e saj të dhomës, që banonin me të në zonën e San Lorenzos, thanë se u largua nga shtëpia pa dhënë asnjë shpjegim dhe nuk u kthye më.

Rektorja e Universitetit, Antonella Polimeni, e quajti ngjarjen “mizore dhe brutale”, duke theksuar se komuniteti akademik është tronditur nga humbja e Ilarisë. Hetimet për këtë ngjarje tragjike vazhdojnë, ndërsa pritet që Samson të dalë përpara gjykatës për t’u përballur me akuzat e rënda që i ngarkohen, raportojnë mediat italiane, njofton Telegrafi.

Continue Reading

Lajmet

Tarifat, grupi “Asnjë cent më shumë” sërish proteston te ZRRE-ja

Published

on

By

Disa aktivistë të grupit “Asnjë cent më shumë” po protestojnë edhe sot tek zyrat e ZRRE-së, por pa penguar hyrjen e punëtorëve të këtij institucioni në zyrë.

Në njoftimin e tyre, aktivistët këtij grupi nuk kanë dhënë detaje të tjera përveç thirrjes për qytetarët që t’i bashkohen protestës.

Ky paralajmërim vjen pas aksionit të së mërkurës, kur 12 pjesëmarrës u shoqëruan për dy orë në Polici për pengim të zyrtarëve të ZRRE-së që të hynin në vendin e punës.

Grupi protestues ka bërë të ditur se nuk do të ndalet me këto veprime derisa të marrë një konfirmim zyrtar se nuk do të ketë rritje të çmimit të energjisë elektrike.

Continue Reading

Të kërkuara