Edicioni i 14-të i Festivalit të Arkitekturës në Kosovë (KAF) do të nisë të hënën, më 6 korrik, duke sjellë një program të pasur me ligjërata, punëtori dhe diskutime mbi sfidat e arkitekturës dhe urbanizmit në kohë krizash globale.

Tema e sivjetme e festivalit është “The City After – Design in an Age of Crises” (“Qyteti Pas – Dizajni në Kohë të Krizës”), e cila synon të nxisë debat mbi rolin e arkitekturës dhe dizajnit në periudha të pasigurisë, konflikteve dhe transformimeve të mëdha shoqërore.

Në kuadër të programit do të organizohen 13 ligjërata publike, tri punëtori me fokus në territoret palestineze, si dhe tri turne arkitektonike.

Për herë të parë, festivali ka hapur edhe një program bursash për arkitektë të rinj nga Palestina, të cilët do t’i bashkohen aktiviteteve duke udhëhequr punëtori dhe duke mbajtur ligjërata publike.

Sipas organizatorëve, tema e këtij viti trajton ndikimin e luftërave, krizave klimatike, paqëndrueshmërisë ekonomike, migrimit të detyruar dhe trazirave politike në zhvillimin e qyteteve, duke sfiduar profesionistët dhe qytetarët të reflektojnë mbi mënyrat e rindërtimit pas krizave.

“Në vend të kësaj, rindërtimi duhet të përballet me pyetje më të thella në lidhje me drejtësinë, qëndrueshmërinë, kujtesën dhe të ardhmen e jetës kolektive”, thuhet në deklaratën programore të festivalit.

Përmes ligjëratave, punëtorive, ekspozitave dhe diskutimeve publike, KAF 2026 synon të krijojë një platformë ndërkombëtare dialogu mbi mënyrën se si arkitektura dhe dizajni mund t’u përgjigjen sfidave të kohës, duke kontribuar në ndërtimin e qyteteve më të drejta, më të qëndrueshme dhe më shpresëdhënëse./A.K/

Muzeu i prodhuesit të njohur francez të qelqit luksoz Lalique, në verilindje të Francës, është grabitur nga persona të maskuar, të cilët kanë vjedhur bizhuteri kristali me vlerë rreth 4 milionë euro.

Sipas raportimeve, autorët hynë me forcë në muze, thyen gjashtë vitrina ekspozimi dhe u larguan me 20 bizhuteri kristali. Pas incidentit, muzeu do të qëndrojë i mbyllur për disa ditë, derisa të përfundojnë vlerësimet e dëmeve dhe të forcohen masat e sigurisë.

Në një deklaratë të publikuar në rrjetin social X, drejtuesit e muzeut konfirmuan se xhandarmëria ndërhyri menjëherë në vendin e ngjarjes, ndërsa hetimet për identifikimin e autorëve janë duke vazhduar.

Kryetari i bashkisë së Wingen-sur-Moder, Christian Dorschner, tha se grabitësit dukeshin të mirëinformuar, pasi iu drejtuan menjëherë koleksionit të bizhuterive. Sipas tij, sistemi i alarmit funksionoi normalisht, por kompania private e sigurisë nuk e njoftoi menjëherë policinë.

Autoritetet po analizojnë pamjet e kamerave të sigurisë, ndërsa hetimi është marrë përsipër nga njësia e hetimeve kriminale e xhandarmërisë së Bas-Rhin.

Mediat franceze raportojnë se muzeu ishte vendosur nën mbikëqyrje të shtuar pas grabitjes së bujshme në Muzeun e Luvrit në tetor 2025, ku u vodhën bizhuteri dhe objekte të çmuara me vlerë rreth 102 milionë dollarë./A.K/

Policia e Kosovës, nën autorizimin e Prokurorisë Speciale, ka realizuar një operacion të gjerë në Prishtinë, ku janë konfiskuar asete në vlerë prej rreth një milion eurosh. Ky aksion është ndërmarrë në kuadër të një hetimi të madh ndërkombëtar që ndërlidhet me një rrjet të pastrimit të parave të cilat rridhnin nga trafikimi i drogës.

Sipas njoftimit zyrtar, bëhet fjalë për një hetim mbi pastrimin transnacional të të ardhurave të nxjerra nga aktivitete kriminale. Ky operacion është realizuar fillimisht nga autoritetet italiane dhe franceze, i koordinuar nga agjencitë evropiane Europol dhe Eurojust, në bashkëpunim të ngushtë me Prokurorinë Speciale dhe Policinë e Kosovës.

Lidhur me detajet e këtij aksioni, vlerën e saktë të pronave dhe parave të sekuestruara, si dhe për personat e përfshirë, autoritetet kanë paralajmëruar një konferencë të jashtëzakonshme për media, e cila do të mbahet sot në orën 14:30. /E.A/

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Një i vrarë, tre të plagosur dhe së paku pesë shtëpi të djegura (Loxha e Pejës)

6 korrik 1993

Policia ndërmori aksion kundër ish-punëtorëve të Sigurimit të Kosovës

Incidenti që ndodhi të shtunën rreth mesnatës, pas shpërthimit të një bombe në një postbllok të policisë serbe në afërsi të Pejës, dje dhe sot u mor si pretekst nga ana e regjimit të tashëm policor serb në Kosovë, për të shtuar trysninë e represionit në popullatën shqiptare e veçanërisht kjo po ndodh me ish-punëtorët e sigurimit të Kosovës, të cilët janë duke u ftuar në të ashtuquajturat biseda informative dhe njëkohësisht edhe duke u keqtrajtuar në stacionet e policisë.

Merret vesh se vetëm në komunën e Istogut, policia serbe bastisi familjet e 29-të ish-punëtorëve shqiptarë të sigurimit. Nga të gjithë këta ish-milicë shqiptarë, kërkohen uniformat (megjithëse të gjithë me kohë i kanë dorëzuar) dhe po merren në pyetje e keqtrajtohen secili nga inspektorët e sigurimit serb, se ku ishin të shtunën rreth orës 12.30 min., pas mesnate.

Vetëm gjatë ditës së djeshme, policia serbe bastisi familjet e këtyre ish-milicëve shqiptarë në komunën e Istogut. Në fshatin Kaliqan, u bastisën familjet e Dervish Ukajt, Xhemë Selmanajt, Ramë Metajt, Isa Metajt dhe Zymber Metajt. Në fshatin Vrellë, u bastisën familjet e Faik Marajt e Sadik Blakajt, ndërsa në Istog familjet e Ramë Blakajt dhe Isuf Bujupit. Në fshatin Tomoc, u bastisën familjet e Riza Gjocit, Hajdar Gjocit dhe Izet Halitajt, si dhe në Dubravë, familja e Sadik Hasanajt. Gjithashtu dje, u bastisën edhe shtëpitë e Sylë Alihajdarajt dhe Afrim Alihajdarajt nga Istogu i Poshtëm, pastaj shtëpitë e Islam Berishës dhe Rrustem Berishës nga fshati Saradran. Policia serbe, bastisi edhe familjen e ish-milicit nga Istogu, i cili gjendet përkohësisht i punësuar në Gjermani. Në Istog, u bastis edhe Familja e Kemal Bytyçit, i cili gjithashtu është i punësuar në Zvicër. U bastis po ashtu edhe shtëpia e Musa Fetahut nga fshati Padalishtë. Hysen Berishën, ish-punëtor i Shërbimit të Sigurimit në Istog, policia serbe e urdhëroi që të lajmërohet në stacionin e policisë në Gjurakovc, mbrëmë në ora 24.00. Hyseni, shkoi sot në stacionin e policisë në ora 8, ndërsa merret vesh se ai nuk është liruar ende dhe për fatin e tij nuk dihet asgjë.

Nga fshati Cerrcë i Istogut, policia serbe ftoi edhe këta ish-milicë; Zhuk Rugovajn, Selman Rugovajn dhe Binak Rugovajn. Policia serbe, në Banjë të Pejës, bastisi edhe familjet e këtyre ish-milicëve shqiptarë, ato të Xajë Gorqajt, Xhevdet Muriqit, Muhamet Loxhajt, Januz Maksutajt dhe të Ismet Imerajt.

Një aksion i këtillë i policisë serbe ndaj ish-milicëve shqiptarë dhe bastisjes së familjeve të tyre, është ndërmarr edhe në Junik. Merret vesh se në Junik, deri tash u bastisën 9 familje, siç janë ato të Hysen Gjotës, Bashkim Gjotës, Beqir Shehut, Hasan Goçit, Nevruz Hasanit, Nimon Tofës, Mehmet Gacaferit dhe atë të Isa Tofës. Policia serbe gjatë bastisjes së shtëpive të këtyre ish-milicëve shqiptarë u soll me vandalizëm, të cilët siç merret vesh thyen dhe demoluan të gjitha orenditë e këtyre shtëpive.

Me këtë pretekst, policia serbe, rrahu edhe disa qytetarë, të cilët ishin duke udhëtuar për në Pejë. Nga këta qytetarë pësuan, Gëzim Blakaj dhe Verim Blakaj nga Vrella, Refki Maksutaj, Isa Zeqiraj, Azem Sefaj, Shaban Belaj dhe Muhamet Gorqaj nga Studenica. Të gjithë këta persona, janë rrahur të njëjtën ditë, afër Shkollës

Ekonomike në Pejë.

Një ekspeditë të këtillë, policia serbe ndërmorri edhe kundër familjeve të ish-milicëve nëpër disa fshatra të Klinës. Në fshatin Rudicë të Klinës, policët hynë në shtëpinë e Avdi Ahmetgjekajt dhe kërkuan Fadil Ahmetgjekajn, ish-polic. Meqë nuk e gjetën në shtëpi, policia serbe thyejti orenditë në këtë shtëpi.

Në fshatin Budisalc të kësaj komune, policia keqtraktoi fizikisht në oborrin e shtëpisë së tyre vëllezërit Nikolla. Tomë Nikollën, ish-polic në pension, vëllain e tij, Lushin e Tushin, djemtë e vëllait të Tomës, Mikelin dhe Antonin, Robertin 13 vjeçar dhe Engjëll Nikollë Gojanin, policia i keqtrajtoi fizikisht. Policia po ashtu bastisi shtëpitë e tyre me pretekst të kërkimit të armëve. Në këtë ekspeditë më së keqi e pësuan, Tomë Nikolla, vëllezërit Lushi, Mikel Antoni dhe Engjëll Gojani, të cilëve iu shkaktuan edhe lëndime të rënda trupore.

Policia serbe, bastisi edhe shtëpinë e Fran Dushit në Budisalc dhe lanë porosinë që Pjetri, ish-polic, të lajmërohet në stacionin e policisë në Klinë.

Pasdite, policia serbe, bastisi edhe shtëpinë e Pren Berishës në fshatin Jagodë dhe kërkuan Palush Berishën, po ashtu ish-polic. Edhe në këtë familje, policia serbe thyejti mobilet.

Rreth orës 20, policia rrethoi shtëpinë e Mark Pren Tanushit, ish-polic në pension, u fut me dhunë në shtëpinë e tij dhe shkatërroi orendi të ndryshme shtëpiake. Me pretekst të kërkimit të armëve, policia bastisi edhe shtëpinë e Llesh Tanushit, ngase, siç thanë këta policë, djali i tij, Nikolla, ish-polic, gjoja poseduaka armë.

Gjatë tërë ditës së djeshme, policia serbe kontrolloi hyrje-daljet në Klinë dhe bastisi gjithë kalimtarët.

6 korrik 1994

“Bujku”: Arma serbe në duar të shqiptarëve

Në gazetën e sotme “Bujku” është botuar një koment lidhur me njoftimet se në Prishtinë është burgosur një numër i inspektorëve serbë dhe disa qytetarëve shqiptarë për shkak të kontrabandës me armë në Kosovë.

Në fillim të komentit thuhet se që nga dimri i vitit 1990-91 në Kosovë po zbatohet në formën më të vrazhdë dhuna mbi familjet shqiptare, me pretekst të kërkimit të armëve.

Para katër vjetëve aksioni nisi në fshatrat Pollatë, Tërrnavë e Dumnicë të Podujevës, me atë rast duke marrë edhe viktimat e para. Ndërkohë, me intensitet herë më të madh e herë më të vogël çetat ndëshkuese policore, përmes skenarëve të përgatitur nga shtabe të posaçme policore e ushtarake, ndërhynë në mijëra familje shqiptare duke bërë terror – pra duke rrahur e keqtrajtuar kryefamiljarë dhe anëtarë të moshave të ndryshme të këtyre familjeve.

Më tutje në koment thuhet se që nga fillimi i këtij aksioni të gjerë të dhunës, qëllimi i regjimit serb ishte të shkaktojë psikozë të frikës kolektive, në mënyrë që shqiptarët masivisht të shpërngulen nga Kosova. E dhëna se represioni masiv nisi në fshatrat veriore të Kosovës, përkatësisht në pikën më të afërt me Serbinë, dëshmon synimin historik për të realizuar programin serb për spastrime etnike të Kosovës nga etnosi shqiptar.

Duke mos qenë në fillim i kënaqur me rezultatet e këtyre ekspeditave dhe, duke shfrytëzuar atmosferën tepër të rëndë të sigurisë në Kosovë, përmes organeve policore serbe, që nga viti 1991, në disa raste regjimi serb organizoi shpërndarjen e sasive të kufizuara të armëve, kryesisht të automatikëve, revoleve dhe të municionit në disa komuna të Kosovës. Këto armë dorë pas dore arrijnë edhe në duar të shqiptarëve, duke qenë që më parë nën përcjellje të plotë të organeve të sigurimit serb. Burgosja punëtorëve të sigurimit serb: Cvetkoviq, Marjanoviq e Çirkoviq, që u bë këto ditë me akuzën se ata gjatë viteve 1992-94 shqiptarëve u kanë shitur një sasi të konsidrueshme të automatikëve, bombave e plumbave, është vetëm njëra nga dëshmitë për lojën serbe që pasi të jenë shitur e shpërndarë, armët e tyre të tubohen me ekspedita e terror. Kjo formë e shpërndarjes së armëve nga persona të kontrolluar nga regjimi u përdor apo tentoi të përdoret pothuaj në të gjitha komunat e Kosovës. Përmes qendrave të kontrolluara serbe, shqiptarëve iu shitën armë në komunat e Prizrenit, Mitrovicës, Vushtrrisë, Podujevës, Malishevës, Kamenicës, Gjilanit, Gllogovcit, Lipjanit etj.

Shpërndarja dhe shitja e sasive të armëve jo rrallë koincidon me pasivitetin e subjekteve politike shqiptare në terrene të caktuara, thuhet në mes tjerash në komentin e gazetës “Bujku”.

6 korrik 1995

Dhuna e përditshme në Kosovë

Skënderaj: – Më 1 korrik, rreth orës 4:00 të mëngjesit, forca të mëdha të policisë serbe rrethuan shtëpinë e Halit Gashit në fshatin Rezallë të Skënderajt dhe arrestuan djalin e tij Adem Gashin. Ai u dërgua në stacionin e policisë dhe u keqtrajtua, ndërsa policia atë e kërcënoi se do të dërgohet në gjyqin ushtarak të Nishit.

Nga 6 qershori i këtij viti, me pretekst të kërkimit të armëve vazhdon të merret në polici, Hashim Zeka nga Turiqefci i Skënderajt. Hashim Zeka është drejtor i SHF “Liria” të Turiqefcit, i cili kohë më parë ka dorëzuar një revole, pronë e shkollës, e cila shërbente për lëndën e mbrojtjes popullore. Nga ai policia po kërkon edhe një pushkë të markës “M-48”.

Klinë: – Më 2 korrik, policia me pretekst të kërkimit të armëve thirri Rifat Racin nga Klina. Ai u mbajt rreth një orë e gjysmë në polici, u keqtrajtua fizikisht, si dhe u urdhërua që të paraqitet sërish të nesërmen në polici. Njoftohet se Rifat Raci është keqtrajtuar në polici edhe më 3 korrik.

Më 3 korrik, policia thirri Mirosh Zefin, anëtar i Kryesisë së FR të Degës së LDK-së në Klinë. Ai me pretekst të dorëzimit të armëve u mbajt deri të nesërmen në polici.

Më 28 qershor, policia ua mori pasaportat Sali Pantinës dhe Bajram Balajt nga Gllareva, kurse Bajram Balajt ia lanë ftesën për t’u paraqitur sërish në polici.

Më 29 qershor, në fshatin Cerovik, policia me të njëjtin pretekst ishte edhe në shtëpinë e Rrahman Dakajt. Ai u urdhërua që së bashku me djalin e tij Fatmirin, të paraqitet në stacionin e policisë në Klinë.

Po këtë ditë, policia me të njëjtin pretekst ishte në shtëpinë e Miftar Dakajt në Ceroviku.

Më 30 qershor, policia me të njëjtin pretekst ishte edhe në shtëpinë e Shaban Dakajt nga i njëjti fshat, më ç’rast urdhëruan djalin e Shabanit, Kajtaz Dakajn që të paraqitet në stacionin e policisë në Klinë.

Më 1 korrik, policia ishte sërish në shtëpinë e Miftar Dakajt dhe pyeti për djalin e tij Artan Dakajn.

E njëjta patrullë e policisë ishte edhe në shtëpinë e Abaz Asllanajt në Cerovik, të cilin e bastisën dhe ia morën dy djemtë e tij Izet e Sefer Asllanaj, të cilët u keqtrajtuan fizikisht në stacionin e policisë në Klinë.

Po këtë ditë, e njëjta patrullë e policisë bastisi shtëpinë e Xhemë Gashit nga Ceroviku.

Podujevë: – Nënkryetari i Degës së LDK-së në Podujevë, dr. Ali Lahu, sipas urdhrit, u paraqit dje në stacionin e policisë në Podujevë. Pas një ore ai u lirua dhe iu kthye pasaporta, të cilën policët ia kishin marrë disa ditë më herët, me rastin e bastisjes së shtëpisë së tij.

7 korrik 1997

Hamdi Gashi: Grurin ta mbajmë dhe ta qeverisim vetë!

Për fushatën e korrje-shirjeve kemi filluar të bisedojmë nga momenti i mbjelljes së grurit, pra vjeshtën e shkuar, çka do të thotë se kësaj çështjeje i kemi kushtuar kujdes në Këshillin për Bujqësi të Republikës së Kosovës. Gjithherë e kishim në rend dite këtë çështje, ngase kishim të mbjellë afro 100 mijë hektarë grurë, të cilët sot duhet të korren. Mund të them se në të gjitha komunat janë bërë të gjitha përgatitjet, në kushtet dhe rrethanat në të cilat veprojmë, për një fushatë të suksesshme të korrje-shirjeve, tha në fillmim të një bisede për gazetën “Bujku”, mr. Hamdi Gashi, kryetar i Këshillit për Bujqësi të Republikës së Kosovës.

Duke u përgjegjur në pyetjen a ka vërejtje në terren rreth çmimeve të përcaktuara për korrje-shirje, z. Gashi tha: “Këshilli për Bujqësi i Republikës së Kosovës, në bashkëpunim me këshillat komunale për bujqësi, pas llogaritjeve të shumta, ka përcaktuar çmimet e sivjetshme të korrje-shirjeve. Një hektar grurë i korrur kushton 110 DM, ndrërsa me lidhje të kashtës 130 DM. Grunajat e shira me garnitura shirëse, për një hektar, marrin dhjetë për qind të grurit në emër të ujemit. Nga raportet e sjella nga terreni, nga ana e përfaqëseuesve të këshillave komunale, del se autokombajnerët janë të kënaqur me çmimet e përcaktuara, ndërsa nga ana e prodhuesve të grurit ka paksa pakënaqësi. Mendoj se jemi munduar t’i përcaktojmë çmimet reale dhe të mos e dëmtojmë as prodhuesin e grurit, as autokombajnerët, ngase edhe njëri edhe tjetri janë prodhues tanët”.

– Bujqit edhe në këto kushte të tashme gjithnjë janë solidarë dhe, duke pasur parasysh se nga arsimi e deri te shërbimet e tjera punojnë dhe veprojnë në kushte shumë të rënda ekonomike, nuk i kursejnë ndihmat e tyre as në korrje-shirje. Është miratuar dhe po përfillet propozimi që prodhuesit e grurit nga çdo hektar grurë i korrur të ndajnë nga 50 kilogramë grurë për më skamnorët, ndërsa pronarët e autokombajnave nga dhjetë kilogramë grurë për çdo hektar të korrur. Kjo është një ndihmesë e fuqishme rezistencës sonë dhe synimeve tona për realizimin e pavarësisë sonë, tha mes tjerash në këtë bisedë mr. Hamdi Gashi.

6 korrik 1998

Në Piranë të Prizrenit u gjetën tre shqiptarë të vrarë

Sot në mëngjes, në Piranë të Prizrenit u gjetën trupat e pajetë të Muhamet Elshanit (56), djalit të tij, Afrimit, rreth 25 vjeç, dhe Salih Gashit, rreth 20 vjeç, të tre nga Pirana.

KI i Degës së LDK-së në Prizren njofton se trupat e tyre u gjetën në një arë me misër, ku kishin shkuar mbrëmë për të ujitur.

Muhameti është qëlluar me një plumb pas veshit dhe me rafal në gjoks, ndërsa trupat e Afrimit dhe Salihut janë të masakruar.

Muhameti është pronar i mullirit elektrik në fshat, ndërsa Salihu ishte punëtor në këtë mulli.

Deri tash ka njoftime për kryesit e këtij akti që ka zgjuar indinjatë të thellë te banorët e kësaj ane.

Varrimi i tyre do të bëhet sot.

Ndërkohë, në drejtim të fshatit Piranë sot janë shtuar forcat policore.

Një i vrarë, tre të plagosur dhe së paku pesë shtëpi të djegura në Loxhë të Pejës

Shumë shtëpi të Loxhës së Pejës po digjen flakë si pasojë e granatimeve dhe sulmit serb që filloi sot rreth orës 8.

Fshati po granatohet nga forcat e stacionuara në Zagërm, ndërsa në aksion, bashkë me forcat policore, po marrin pjesë edhe serbët e Gorazhdecit, fshat fqi me Loxhën.

Njoftohet se dje pasdite fshati u sulmua nga policët që erdhën me dy pizgauerë, pikërisht në kohën kur nënkryetari i qeverisë së “rfj”-së, Vojisllav Sheshel vizitoi Gorazhdecin, fshat i banuar kryesisht me serbë. Po gjatë kësaj kohe, në postbllokun policor në Loxhë policia keqtrajtoi shumë shqiptarë.

Shkas për fillimin e sulmit ishte përpjekja e policiëve për të arrestuar një të ri shqiptar, ndërsa pas ndërhyrjes së banorëve të fshatit filluan të shtënat nga të dy anët. Me këtë rast u plagos rëndë Tahir S. Shala (35) nga Loxha, i cili vdiq më vonë nga plagët. Njoftohet se me këtë rast është plagosur edhe një polic serb.

Mësohet se gjatë sulmit të sotëm në Loxhë janë djegur së paku pesë shtëpi në periferi të fshatit.

Luftimet po zgjasin ende, ndërsa dyshohet se mund të ketë të plagosur e të vrarë. Deri tash ka njoftime për tre të plagosur, emrat e të cilëve nuk dihen.

Nga Loxha dhe nga fshatrat përreth janë larguar gratë, pleqtë dhe fëmijët, ndërsa policia ka urdhëruar banorët që i kanë shtëpitë buzë rrugës që çon për në Loxhë që të largohejn nga shtëpitë e tyre.

Me urdhërin e policisë, sot në varrezat e Pejës u varros Muhamet Sefer Hoxha (38) nga Gllareva e Klinës, i cili u vra të premten e kaluar, gjatë operacionit ushtarako-policor për zhbllokimin e Kijevës. Trupi i tij që atë ditë ka qëndruar në morgun e spitalit të Pejës.