Anijet që synojnë të kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit po përballen me një situatë të pasigurt, pasi palët e përfshira në konflikt po përpiqen të drejtojnë trafikun detar nëpër korridore të ndryshme.

Për shkak të tensioneve të vazhdueshme, anijeve u është rekomanduar të shmangin pjesën qendrore të ngushticës, një nga rrugët më të rëndësishme detare në botë për transportin e naftës dhe gazit.

Qendra e Përbashkët për Informacion Detar, ku përfshihen edhe Shtetet e Bashkuara, ka këshilluar anijet që të përdorin një itinerar pranë bregdetit të Omanit, në pjesën jugore të ngushticës, për të zvogëluar rrezikun nga kërcënimet e mundshme, përfshirë minat detare.

Ndërkohë, Irani ka deklaruar se anijet nuk do të lejohen të kalojnë nëpër ngushticë, përveç rasteve kur ndjekin një korridor të përcaktuar pranë vijës së tij bregdetare në veri.

Autoritetet iraniane kanë bërë të ditur se do të japin leje kalimi vetëm për anijet që përdorin këtë rrugë, ndërsa itineraret e tjera i kanë cilësuar si të ndaluara.

Përplasja e këtyre udhëzimeve ka rritur pasigurinë për kompanitë e transportit detar, të cilat po përballen me vështirësi në menaxhimin e kalimeve përmes këtij korridori strategjik të tregtisë globale./A.K.

Mënyra se si mediat në Kosovë raportojnë për ballafaqimin me të kaluarën vazhdon të mbetet një sfidë e rëndësishme për gazetarinë, pavarësisht numrit të madh të storieve të publikuara.

Mungesa e gazetarëve të specializuar, raportimi sipërfaqësor, mungesa e kontekstit dhe dominimi i narrativave të njëanshme ishin disa nga çështjet e diskutuara gjatë prezantimit të një punimi mbi rolin e mediave në drejtësinë tranzicionale.

Autori i punimit, gazetari Besian Beha, gjatë tryezës “Raportimi i përgjegjshëm mbi ballafaqimin me të kaluarën dhe sfidat e mediave në Kosovë”, të organizuar nga Instituti i Prishtinës për Studime Politike, theksoi se përgjegjësia e mediave është veçanërisht e madhe kur trajtohen tema të ndjeshme si krimet e luftës, viktimat dhe personat e zhdukur.

Ai ngriti shqetësimin për mungesën e një databaze zyrtare me të dhëna të plota për viktimat dhe të zhdukurit e luftës në Kosovë, duke thënë se kjo e vështirëson raportimin profesional.

Sipas tij, mediat shpesh kanë dështuar të sjellin një pasqyrim më gjithëpërfshirës të pasojave të luftës, duke përfshirë edhe viktimat nga komunitetet joshqiptare.

“Ka pasur ekstremisht pak storie kur flasim për viktimat që janë të komuniteteve tjera: rom, ashkalinj, egjiptianë edhe serbë. Mediat nuk kanë treguar mjaftueshëm që ka pasur pjesëtarë të këtyre komuniteteve që kanë qenë viktima civile, por edhe pjesëtarë të UÇK-së”, tha Beha.

Ndërsa gazetarja hulumtuese Serbeze Haxhiaj vlerësoi se raportimi për luftën në Kosovë shpesh është i ndikuar nga narrativat politike dhe nacionaliste, duke e bërë më të vështirë një qasje profesionale.

Ajo tha se diskursi publik dhe mediatik vazhdon të ndikohet nga tensionet politike mes Kosovës dhe Serbisë, duke krijuar, sipas saj, një raportim shpesh të kufizuar dhe të njëanshëm.

Në takim foli edhe Blerta Dalloshi nga Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës, e cila tha se janë duke u zhvilluar trajnime të specializuara për gazetarët lidhur me raportimin mbi drejtësinë tranzicionale.

Ajo kërkoi që edhe institucionet universitare të përfshijnë më shumë përmbajtje për këtë fushë, në mënyrë që gazetarët e rinj të jenë më të përgatitur për trajtimin e temave të ndjeshme.

Sipas pjesëmarrësve, raportimi i përgjegjshëm mbi të kaluarën mbetet i domosdoshëm për një shoqëri më të informuar dhe për një proces më të drejtë të ballafaqimit me historinë./A.K/

Ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, ka vizituar sot Zyrën Kombëtare të Auditimit (ZKA), ku është pritur nga Auditorja e Përgjithshme, Vlora Spanca dhe stafi i këtij institucioni.

Gjatë takimit është diskutuar për rolin e ZKA-së në forcimin e transparencës dhe llogaridhënies institucionale, si dhe për rëndësinë e auditimit të pavarur si një nga shtyllat kryesore të qeverisjes së mirë.

Haxhiu ka bërë të ditur se bisedimet janë fokusuar edhe në njohjet ndërkombëtare të ZKA-së, bashkëpunimin me Prokurorinë për trajtimin e gjetjeve të auditimit, si dhe ndryshimet ligjore që synojnë forcimin e pavarësisë së këtij institucioni.

“Do të vazhdoj të mbështes çdo përpjekje që forcon integritetin, transparencën dhe menaxhimin e përgjegjshëm të parasë publike”, ka deklaruar Haxhiu./A.K/

Prokurori special, Bekim Kodraliu, në seancën e fjalëve hyrëse në rastin për sulmin terrorist në kanalin e Ibër-Lepencit, tha se sulmi i 29 nëntorit 2024 nuk ishte një veprim spontan, por pjesë e një serie sulmesh të rënda, që rol kyq në përgaditje ka pasur Qeveria e Serbisë kundër rendit juridik dhe sigurisë kombëtare të Kosovës , raporton Ekonomia Online.

Ai tha se Prokuroria para trupit gjykues do të paraqes edhe prova që janë bërë në bashkëpunim me FBI nga SHBA dhe prova shkencore nga policia italiane, që dëshmojnë se të pandehurit janë fajtor për sulm terrorist.

Ai tha se, sipas Prokurorisë, sulmi në Ibër-Lepenc përbën sulmin e katërt të kësaj natyre, pas sulmit ndaj zyrave të KQZ-së në Mitrovicë në vitin 2022, sulmit ndaj ushtarëve të KFOR-it në vitin 2023, barrikadave dhe sulmit në Banjskë po atë vit.

“Nga hetimet e zhvilluara dhe nga provat e siguruara është vërtetuar se të pandehurit Dragisha e Jovan Viqentijeviq, dhe Igor Dimoviq, kanë kryer veprat penale siç janë përshkruar në dispozitivin e aktakuzës. Kjo aktakuzë nuk ka të bëjë me një vepër të zakonshme penale. Ajo ka të bëjë me një sulm të organizuar dhe të planifikuar mirë kundër infrastrukturës kritike të Kosovës, për furnizimin e qytetarëve me ujë të pijshëm dhe për funksionimin energjetik të Kosovës… Të akuzuarit së bashku me disa persona ende të panjohur kanë vendosur eksploziv të llojit TNT, 20 kilogramë. Për këto veprime, Prokuroria i ngarkon të pandehurit për veprën penale ‘Rrezikim i rendit kushtetues me shkatërrimin apo dëmtimin e pajisjeve publike’, lidhur me veprën penale ‘Vepër terroriste’ në bashkëkryerje”, tha ai.

Kodraliu tha se gjatë kontrolleve tek të pandehurit janë gjetur dhe sekuestruar armë, municion dhe pajisje ushtarake.

“Po ashtu gjatë kontrolleve tek të pandehurit janë gjetur e sekuestruar municione, granata, mjete ushtarake të komunikimit, uniforma ushtarake dhe pajisje të tjera, posedimi i të cilave ka qenë në kundërshtim me ligjin në fuqi dhe akuzohen për veprën penale armëmbajtje pa leje. Jovani Viqentijeviq, nga provat e mbledhura gjatë hetimit, do të dëshmohet se i njëjti për një periudhë të caktuar kohore e deri në arrestimin e tij ka vepruar në dobi të shërbimit inteligjent ushtarak serb dhe atë duke mbledhur, transmetuar informacione dhe dokumente të ndjeshme dhe konfidenciale të sigurisë, që drejtpërdrejt ka cenuar rendin juridik dhe sigurinë kombëtare, për këtë arsye akuzohet për veprën e spiunazhit në vazhdimësi”, tha ai.

Sipas tij, edhe i akuzuari Igor Dimoviq do të përballet me akuzat për armëmbajtje pa leje.

“Igor Dimoviq, nga provat se tek i njëjti janë gjetur armë dhe municion dhe pajisje ushtarake pa lejen e organit kompetent. Provat që do të paraqiten përbëhen nga raportet e Policisë së Kosovës, raportet e teknikës kriminalistike, ekspertizat e Agjencisë së Kosovës për Forenzikë, analizat e ADN-së, ekspertiza e Byrosë Federale të Hetimeve të SHBA-së, ekspertizat shkencore të Policisë së Italisë, raportet e organeve kompetente mbi analizat e eksplozivëve duke përfshirë edhe ato të KFOR-it amerikan, analizat e pajisjeve elektronike, dëshmitë materiale… Prokurori do të provojë që ky sulm nuk ishte një veprim spontan apo i mbuluar i të pandehurve, por pjesë e një veprimtarie të organizuar, të planifikuar dhe të koordinuar mirë me të vetmin qëllim që të cenojë infrastrukturën dhe sigurinë kombëtare të Kosovës”, tha ai.

Ai tha se sulmi në Ibër-Lepenc është pjesë e një vargu sulmesh të rënda ndaj institucioneve dhe sigurisë së vendit.

“Sulmi në këtë kanal përbën vazhdimësi të një serie sulmesh të rënda, që në tre vitet kanë pasur për objektiv cenimin e rendit juridik dhe sigurisë kombëtare. Sipas provave që kemi siguruar dhe që do të paraqiten para jush, ky sulm paraqet sulmin e katërt të natyrës së tillë, pas ngjarjeve të mëhershme që kanë cenuar institucionet dhe sigurinë e vendit. Më duhet të veçoj sulmin e zyrave të KQZ-së në Mitrovicë, në dhjetor 2022, duke vazhduar me sulmin ndaj ushtarëve të KFOR-it në maj 2023, vendosjen e barrikadave dhe sulmin në Banjskë në shtator të vitit 2023 e duke u finalizuar me sulmin terrorist në kanalin Ibër-Lepenc”, tha ai.

Prokurori special tha po ashtu se një pjesë e provave lidhen edhe me trajnimet dhe përgatitjet që dyshohet se janë zhvilluar në Serbi.

Ai tha se të dy vëllezërit e akuzuarit dyshohen edhe për vrajse të rënd në territorin e Istogut, duke kërkuar denim sipas kodit penal të Kosovës.

“Nga provat që do të paraqiten do të jenë edhe provat që paraqesin trajnimet dhe përgatitjet që janë zhvilluar në poligonin ushtarak të quajtur ‘Livadhet e Pasulit’, në Serbi, që tashmë po dyshohet që ka edhe varrezë masive, krejt kjo si pjesë e përgatitjeve të kundërligjshme ndaj shtetit të Kosovës. E që nga provat që kemi siguruar, që do të prezantohen para jush, por edhe nga provat e rasteve të mëhershme, vërtetohet se qeveria e Serbisë ka pasur një rol kyç në këto përgatitje”, ka thënë Kodraliu.

Përfaqësuesja e palës së dëmtuarës Ibër-Lepenc, Naxhie Sadiku, tha se e mbështet në tërësi fjalën hyrëse të Prokurorisë, duke theksuar se shpërthimi kishte krijuar frikë dhe pasiguri edhe tek punëtorët e ndërmarrjes.

“Ibër-Lepenci përveçse ka pasur një sfidë shumë të madhe ditën e ngjarjes, ka pasur edhe rrezikim dhe frikë të krijuar për punëtorët e tij në terren, pasi shpërthimi ka qenë shumë i madh dhe ka dëmtuar infrastrukturën kritike me të cilën operon Ibër-Lepenci për furnizim me ujë industrial, ujësjellësit, KEK-un, Ferronikelin dhe industritë e tjera. Përveç kësaj është dashur të ndërmerren hapa që menjëherë të bëhet një zgjidhje teknike që të mos ketë dëme në pronat përreth dhe të bëhet zgjidhja teknike që industritë që furnizohen me ujë të pandërprerë të kenë mundësinë që të mos ndërpriten shërbimet për qytetarët. Kemi pësuar dëme të mëdha materiale në vlerë e cila është potencuar edhe në aktakuzë”, tha ajo.

Edhe drejtori i Infrastrukturës në Ibër-Lepenc, Enes Kërçeli, tha se e mbështet fjalën e Prokurorisë, duke paralajmëruar për pasojat që do të mund të kishte sulmi.

“Kosova ka pasur mundësi të hyjë në krizë të madhe energjetike dhe në krizë të madhe sanitare si pasojë e mungesës së ujit të pijes”, tha ai./ekonomiaonline/A.K/