Profesori i UBT-së, Jon Doone, së bashku me mësimdhënësit e UBT International Smart Schools, Ganimete Marmullaku, Ibrahim Nici dhe Vjollca Baxhaku, morën pjesë në trajnimin ndërkombëtar SHIELD Cybersecurity Training, të zhvilluar në Riga.

 

Pjesëmarrja e përfaqësuesve të UBT-së dhe UBT International Smart Schools në këtë ngjarje ndërkombëtare dëshmon përkushtimin e institucionit për avancimin e vazhdueshëm të njohurive dhe praktikave profesionale në fushën e sigurisë kibernetike, veçanërisht në mjediset arsimore.

Trajnimi ofroi njohuri bashkëkohore dhe praktika konkrete për forcimin e sigurisë kibernetike, mbrojtjen e të dhënave dhe rritjen e ndërgjegjësimit për rreziqet digjitale në institucionet arsimore. Përmes sesioneve trajnuese dhe shkëmbimit të përvojave ndërkombëtare, pjesëmarrësit patën mundësi të njihen me qasje dhe praktika të reja për adresimin e sfidave që lidhen me sigurinë digjitale në shkolla.

Programi Bachelor në Inxhinieri të Energjisë në UBT është një studim unik që të përgatit për një nga profesionet më të kërkuara dhe më mirë të paguara në treg. Ky program është krijuar posaçërisht për t’iu përgjigjur nevojës urgjente për eksperte të rinj.

Po ashtu, me Strategjinë e Energjisë së Kosovës 2022-2031 dhe direktivat e BE-së, investimet private e publike po fokusohen masivisht në këtë sektor, çka e bën këtë diplomë një garanci për një karrierë të sigurt.

Për t’ju përgjigjur kërkesave specifike të industrisë, programi ofron orientime të specializuara në fushat më inovative. Studentët trajnohen në mënyrë të thelluar në teknologjitë e energjisë së rinovueshme, si ajo solare, e erës, gjeotermale dhe biomasa. Një drejtim tjetër kyç është specializimi në ruajtjen e energjisë me bateri dhe menaxhimin e rrjeteve inteligjente (Smart Grid). Programi mbulon gjithashtu konvertimin e energjisë, termodinamikën, makinat elektrike, si dhe teknologjitë tradicionale që përfshijnë mirëmbajtjen dhe rivitalizimin e blloqeve të termocentraleve Kosova B.

Përmes një qasjeje praktike dhe interaktive, gjatë studimeve do të zhvillosh aftësi në projektimin, analizën dhe optimizimin e sistemeve energjetike. Do të mësosh të përdorësh metoda simulimi, të vlerësosh ndikimet mjedisore dhe të zbatosh zgjidhje efikase energjetike. Gjatë periudhës së stazhit, studentët ekzekutojnë projekte të pavarura kërkimore dhe trajnohen për udhëheqjen e projekteve teknike, duke u përgatitur plotësisht për të hyrë me sukses në tregun e punës.

Nëse dëshiron të kesh një profesion me ndikim real dhe të jesh pjesë e tranzicionit energjetik në Kosovë e më gjerë, zgjidh Inxhinierinë e Energjisë në UBT dhe shndërro pasionin tënd për teknologjinë në një karrierë premtuese!

Ish-komandanti i ushtrisë serbe të Bosnjës, Ratko Mlladiq, i dënuar nga një gjykatë ndërkombëtare për gjenocid dhe krime kundër njerëzimit të kryera gjatë luftës në Bosnje më 1992-1995, ka vdekur në moshën 84-vjeçare.

Lajmi u bë i ditur nga Radio Televizioni i Republikës Sërpska.

Mlladiq ishte dënuar për një akuzë për gjenocid, për pesë akuza për krime kudër njerëzimit dhe katër akuza për krime lufte nga Tribunali Ndërkombëtar Penal për ish-Jugosllavi (ICTY) në Hagë më 2017 – mbi 20 vjet pasi ndaj tij u ngrit aktakuzë.

I njohur nga viktimat e tij dhe të tjetër si “kasapi i Bosnjës”, gjykata e gjeti Mlladiqin fajtor për urdhërimin e masakrimit të më shumë se 7.000 burrave dhe djemve në Srebrenicë më 1995 – mizoria më e madhe e kryer në Evropë që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore.

Që nga vendimi i Tribunalit në Hagë, numri i viktimave nga gjenocidi në Srebrenicë është rritur në mbi 8.000.

Mlladiq po ashtu u shpall përgjegjës nga Tribunali edhe për rrethimin dhe bombardimin e kryeqytetit të Bosnjës, Sarajevë – një krim kundër njerëzimit që sipas gjykatës ndërkombëtare rezultoi me vdekjen e 4.548 ushtarëve boshnjakë dhe 4.954 civilëve. Vlerësohet se po ashtu 50.000 persona ishin plagosur gjatë rrethimit.

Tribunali i Hagës gjeti po ashtu presidentin e kohës së luftës në entitetin serb të Bosnjë e Hercegovinës, Republikës Sërpska, Radovan Karaxhiq, se kishte ndërmarrë politika që çuan në akte të gjenocidit dhe krimeve kundër njerëzimit, ndërkaq Mlladiq, komandanti i tij kryesor i ushtrisë, sipas gjykatës, i kishte ekzekutuar këto plane.

Mlladiq dhe Karaxhiq u akuzuan se kishin udhëhequr një zinxhir komandues mbi operacionet me qëllim spastrimin etnik të Bosnjës nga joserbët, përmes torturës, frikësimit, dëbimeve të detyruara të popullsisë dhe vrasjeve masive.

I cilësuar nga nacionalistët serbë dhe shumë serbë të Bosnjës si hero, Mlladiq komandoi forcat serbe të Bosnjës gjatë luftës në Bosnjë më 1992-1995, konflikt në të cilin janë vrarë më shumë se 100.000 persona.

Tribunali i Hagës konstatoi se kur Srebrenica ra në duart e forcave serbe të Bosnjës në korrik të vitit 1995, Mlladiq dha urdhra të drejtpërdrejta që trupat serbe të Bosnjës të grumbullonin dhe të ekzekutonin burrat dhe djemtë boshnjakë, që po përpiqeshin të largoheshin nga zona.

Gjykata po ashtu gjeti se forcat serbe të Bosnjës më pas tentuan të fshihnin dëshmitë e gjenocidit duke rivarrosur trupat e viktimave në varre masive, të shpërndara në zona të izoluara rurale përreth Srebrenicës.

Gjenocidi në Srebrenicë ishte edhe më tronditës për shkak se qyteti ishte vlerësuar nga Kombet e Bashkuara si zonë e sigurt për refugjatët, të cilët po iknin nga lufta në pjesë të tjera të Bosnjë e Hercegovinës.

Trubunali tha se Mlladiq kishte udhëhequr rrethimin e Sarajevës, që nisi në prill të vitit 1992 dhe zgjati për më shumë se tre vjet.

Në fakt, bllokada e Sarajevës nga trupa nën komandën e Mlladiqit zgjati nga prilli i vitit 1992 deri në shkurt të vitit 1996 – më shumë se dy muaj pas nënshkrimit të Marrëveshjes së Dejtonit që i dha fund luftës. Atëbotë, ky ishte rrethimi më i gjatë i një qyteti në luftën moderne.

Karaxhiq u dënua për gjenocid më 2016, përfshirë edhe për gjenocidin në Srebrenicë, dhe u dënua me 40 vjet burgim. Apeli i tij ndaj vendimit të gjykatës u refuzua në mars të vitit 2019 dhe dënimi iu rrit në burgim të përjetshëm.

Mlladiq iu shmang arrestimit për 16 vjet me ndihmën e ushtrisë serbe, të aleatëve të tij të kohës së luftës dhe të familjes së tij.

Ai u arrestua në maj të vitit 2011 në fshatin Llazarevo, afër qytetit të Zrenjaninit në veri të Serbisë, pasi një informacion anonim iu dërgua Policisë nga dikush që kishte thënë se kishte parë një burrë që i përngjante në Mlladiqin.

Nga nisja e gjykimit ndaj tij në maj të vitit 2012, Mlladiq u deklarua i pafajshëm. Në një moment në fillim të procesit gjyqësor, Mlladiq bëri me duar gjestin e prerjes së fytit duke iu drejtuar një nëne të një prej viktimave të gjenocidit në Srebrenicë.

“Mlladiq vuri në lëvizje, nën kontrollin e vartësve të tij oficerë, operacionin në shkallë të gjerë, të mirëorganizuar që la të vrarë shumë se 7.000 burra dhe djem brenda pak ditësh”, deklaroi prokurori i Tribunalit të Hagës, Dermot Groome gjatë gjykimit.

“Krimet e kryera renditen në ndër më të tmerrshmet në historinë e njerëzimit dhe përfshijnë gjenocid dhe shfarosje, si krim kundër njerëzimit”, deklaroi gjyqtari kryesor Alphons Orie teksa lexoi përmbledhjen e vendimit ndaj Mlladiqit në nëntor të vitit 2017.

“Shumë nga këta burra e djem u mallkuan, u ofenduan, u kërcënuan dhe u detyruan të këndonin këngë serbe dhe u rrahën teksa prisnin ekzekutimin e tyre”, tha Orie.

Kryeprokurori i Tribunalit të Hagës për ish-Jugosllavi, Serge Brammertz, e cilësoi vendimin si “arritje të madhe” sepse ai e mbante përgjegjës Mlladiqin edhe për ndalimin e dhjetëra mijëra joserbëve në kampe ku shumë u rrahën e u përdhunuan, dhe po ashtu e mbante përgjegjës për zhvendosjen e mbi 1 milion personave në përpjekje për të rishkruar hartën demografike të Bosnjës.

Mlladiq ishte larguar nga gjykatorja disa minuta para se të lexohej vendimi për shkak se ai kishte nisur të bërtiste me zemërim: “Gjithçka që ju keni thënë është gënjeshtër e pastër. Turp. Të gjitha janë gënjeshtra!”.

Pas shpalljes së vendimit, viktimat dhe anëtarët e grupit të viktimave, Nënat e Srebrenicës, thanë se shpresonin që vendimi do të ndihmonte në pajtim, edhe pse shprehën keqardhje që Mlladiq nuk u shpall fajtor për të gjitha akuzat që u ngritën ndaj tij.

Familjarët që humbën më të dashurit e tyre në gjenocidin në Srebrenicë thanë se nuk kishte një dënim të duhur për të ndëshkuar Mlladiqin.

“Edhe nëse do të jetonte 1.000 herë dhe do të dënohej 1.000 herë me burgim të përjetshëm, drejtësia prapë nuk do të ishte vendosur”, u shpreh para shpalljes së vendimit, Ajsa Umiroviq, e cila humbi 42 të afërm në gjenocidin në Srebrenicë.

Vendimi ndaj Mlladiqit ishte i fundit i shpallur nga Tribunali, i cili u themelua në Hagë më 1993 për të ndjekur krimet e kryera në luftërat në Ballkan në fillim të viteve ’90.

Në qershor të vitit 2021, Gjykata e OKB-së në Hagë refuzoi apelin e dorëzuar nga Mlladiqi dhe konfirmoi vendimin për burgim të përjetshëm.

Vitin e kaluar, Tribunali për krime të luftës i OKB-së refuzoi kërkesën e Mlladiqit për lirim urgjent në Serbi për shkaqe shëndetësore. Në vendim, gjykata tha se gjendja e Mlladiqit, ndonëse e pasigurt, ishte e qëndrueshme dhe trajtimi i tij në burgun në Hagë ishte në një standard të pranueshëm.

Mlladiq u lind më 12 mars 1942 në Kallinovik, që atëbotë ishte pjesë e Shtetit të Pavarur të Kroacisë – një shtet kukull i Gjermanisë Naziste gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Si anëtar i Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë, Mlladiq nisi karrierën e tij në Ushtrinë Popullore Jugosllave më 1965. Ai u bë figurë e njohur gjatë luftërave në Ballkan që shpërthyen pas shpërbërjes së Republikës Federative të Jugosllavisë./REL/

Përmbytjet janë ndër fatkeqësitë natyrore më shkatërruese në botë dhe vitet e fundit kanë prekur gjithnjë e më shumë vende, nga Azia dhe Afrika deri në Evropë dhe Amerikën e Jugut.

Reshjet ekstreme, stuhitë tropikale, shkrirja e akullnajave dhe shembja e digave kanë shkaktuar humbje të mëdha njerëzore, shkatërrim të banesave dhe infrastrukturës, si dhe zhvendosjen e qindra mijëra njerëzve.

Nga përmbytjet katastrofike në Libi në vitin 2023 e deri te tragjedia më e fundit në kufirin Nepal–Tibet, këto janë disa nga rastet më të rënda të viteve të fundit.

1. Nepal-Tibet – gusht 2026

Një nga katastrofat më të fundit dhe më të rënda është ajo që goditi kufirin mes Nepalit dhe Tibetit më 26 gusht 2026. Përmbytjet e rrufeshme u shkaktuan nga një shembje masive akulli dhe shkëmbinjsh në Himalaje, e cila krijoi një rrjedhë të fuqishme uji dhe balte përgjatë luginave.

Sipas të dhënave të fundit, të paktën 165 persona kanë humbur jetën në Nepal, ndërsa rreth 1,500 persona janë raportuar të zhdukur në Nepal dhe Tibet. Më shumë se 700 prej personave të zhdukur besohet se janë shtetas të huaj.

Përmbytjet shkatërruan shtëpi, ura, rrugë dhe pjesë të infrastrukturës, ndërsa ekipet e shpëtimit po përdorin helikopterë për të evakuuar të mbijetuarit dhe për të dërguar ndihma. Në mesin e personave të prekur janë edhe turistë dhe pelegrinë që udhëtonin drejt zonës së malit Kailash.

2. Kina – përmbytjet e korrikut 2026

Në korrik 2026, tajfuni Maysak goditi rajonin Guangxi në jugperëndim të Kinës, duke sjellë reshje ekstreme dhe përmbytje masive.

Sipas të dhënave të raportuara nga autoritetet kineze, të paktën 159 persona humbën jetën, ndërsa 10 të tjerë vazhdonin të ishin të zhdukur deri më 21 gusht. Në disa zona u regjistruan deri në 90 centimetra shi, ndërsa në qytetin Nanning përmbytjet pasuan edhe shembjen e gjashtë digave.

Katastrofa shkaktoi dëme të mëdha në banesa dhe infrastrukturë. Vetëm në qytetin Guigang, dëmet ekonomike direkte u vlerësuan në rreth 14 miliardë juanë, ose afërsisht 2 miliardë dollarë.

3. Pakistan – sezoni i përmbytjeve 2025

Pakistani u përball me një sezon jashtëzakonisht të rëndë të përmbytjeve gjatë vitit 2025. Reshjet e fuqishme të musoneve dhe përmbytjet e rrufeshme prekën veçanërisht provincat Khyber Pakhtunkhwa, Punjab, Sindh, Balochistan dhe Kashmirin e administruar nga Pakistani.

Bilanci përfundimtar i sezonit kaloi 1,000 viktima, ndërsa më shumë se 1 milion njerëz u prekën nga katastrofa.

Përmbytjet shkatërruan mijëra shtëpi, rrugë dhe ura, ndërsa në zonat malore rrjedhat e ujit dhe rrëshqitjet e dheut e bënë shumë të vështirë evakuimin. Katastrofa u konsiderua një prej krizave më të mëdha humanitare të Pakistanit në vitet e fundit.

4. Spanjë – Valencia, tetor 2024

Në fund të tetorit 2024, rajoni i Valencias në Spanjë u godit nga reshje jashtëzakonisht intensive. Uji përmbyti qytete të tëra, rrugë dhe autostrada, ndërsa automjete u morën nga rrjedhat e ujit dhe baltës.

Në fazat e para u raportuan 95 viktima, por bilanci u rrit ndjeshëm më vonë. Përmbytjet u konsideruan ndër më vdekjeprurëset në historinë moderne të Spanjës.

Përmbytjet shkaktuan dëme të mëdha në shtëpi, biznese dhe infrastrukturë. Ato u bënë gjithashtu objekt i debatit të madh mbi sistemet e paralajmërimit dhe menaxhimin e emergjencave.

5. Vietnami – tajfuni Yagi, shtator 2024

Tajfuni Yagi goditi veriun e Vietnamit në shtator 2024, duke sjellë reshje të mëdha, përmbytje dhe rrëshqitje dheu.

Fillimisht u raportuan dhjetëra viktima, por bilanci u rrit shpejt. Deri më 13 shtator, autoritetet vietnameze raportuan 254 persona të vdekur si pasojë e tajfunit, përmbytjeve dhe rrëshqitjeve të dheut.

Yagi shkaktoi dëme të mëdha në rrjetin rrugor, banesa, fabrika dhe infrastrukturën energjetike. Përmbytjet prekën veçanërisht zonat veriore dhe komunitetet pranë lumenjve.

6. Afganistan – maj 2024

Në maj 2024, përmbytjet e rrufeshme goditën disa provinca të Afganistanit, veçanërisht Baghlanin në veri të vendit.

Sipas autoriteteve, bilanci arriti në 315 viktima, ndërsa më shumë se 1,600 persona u plagosën.

Mijëra shtëpi u dëmtuan ose u shkatërruan dhe shumë familje mbetën pa strehim. Përmbytjet shkatërruan gjithashtu toka bujqësore dhe bagëti, duke rritur rrezikun e një krize ushqimore për komunitetet e prekura.

7. Kenia – prill-maj 2024

Kenia u përball me reshje të jashtëzakonshme gjatë pranverës së vitit 2024. Përmbytjet dhe rrëshqitjet e dheut prekën shumë pjesë të vendit, përfshirë zonat rreth kryeqytetit Nairobi.

Më 5 maj 2024, autoritetet raportuan 228 persona të vdekur nga përmbytjet dhe pasojat e reshjeve të dendura.

Qindra mijëra njerëz u prekën nga katastrofa, ndërsa shtëpi, rrugë, ura dhe toka bujqësore u dëmtuan. Situata u përkeqësua edhe nga frika për tejmbushjen e digave dhe rritjen e nivelit të lumenjve.

8. Brazili – Rio Grande do Sul, maj 2024

Një nga katastrofat më të mëdha të përmbytjeve në Amerikën e Jugut ndodhi në shtetin Rio Grande do Sul të Brazilit në maj 2024.

Reshjet e dendura bënë që lumenjtë të dilnin nga shtrati dhe përmbytën qytete të tëra. Në një moment, rreth 150,000 njerëz kishin mbetur pa shtëpi, ndërsa dhjetëra mijëra të tjerë prisnin evakuimin.

Më 13 maj, numri i viktimave kishte arritur në 143 persona, sipas autoriteteve të mbrojtjes civile.

Katastrofa preku rëndë edhe ekonominë e rajonit, pasi shumë biznese, ferma dhe rrugë u përmbytën ose u shkatërruan.

9. Gjermani dhe Belgjikë – korrik 2021 

Në korrik 2021, reshje jashtëzakonisht të dendura shkaktuan përmbytje katastrofike në Gjermani, Belgjikë, Holandë dhe Luksemburg. Zonat më të goditura ishin Rheinland-Pfalz dhe North Rhine-Westphalia në Gjermani, si dhe pjesë të Belgjikës.

Në Gjermani humbën jetën të paktën 180 persona, ndërsa në Belgjikë u raportuan 39 viktima, duke e çuar bilancin e katastrofës në mbi 220 të vdekur.

Lumenjtë dhe përrenjtë u rritën me shpejtësi dhe përmbytën qytete e fshatra brenda pak orësh. U shkatërruan ose dëmtuan rëndë shtëpi, ura, rrugë, linja hekurudhore dhe rrjete të komunikimit. Mijëra njerëz u evakuuan dhe shumë komunitete mbetën për ditë të tëra pa energji elektrike dhe ujë të pijshëm.

Përmbytjet u konsideruan një prej katastrofave natyrore më të rënda që kishte goditur Evropën në dekada dhe sollën një debat të madh mbi sistemet e paralajmërimit për mot ekstrem, pasi në disa zona paralajmërimet nuk arritën te banorët në kohë.

10. Derna, Libi – shtator 2023

Një nga katastrofat më tragjike të viteve të fundit ndodhi në Derna të Libisë, në shtator 2023, pas stuhisë Daniel.

Reshjet ekstreme shkaktuan shembjen e dy digave, duke lëshuar një sasi masive uji drejt qytetit. Lagje të tëra u përfshinë nga uji dhe shumë ndërtesa u shkatërruan.

Një javë pas katastrofës, Reuters raportonte se rreth 11,300 persona kishin humbur jetën dhe rreth 10,100 të tjerë ishin të zhdukur vetëm në Derna, sipas të dhënave të Gjysmëhënës së Kuqe.

Përmbytja shkatërroi ura dhe rrugë dhe izoloi pjesë të qytetit. Numri i madh i viktimave e bëri katastrofën një nga fatkeqësitë natyrore më vdekjeprurëse të dekadave të fundit në Afrikën e Veriut.

Këto raste tregojnë se përmbytjet nuk janë më vetëm një fenomen sezonal, por mund të shndërrohen brenda pak orësh në katastrofa me pasoja të mëdha njerëzore dhe ekonomike.

Nga rrjedhat e ujit dhe rrëshqitjet e dheut në Azi, te reshjet ekstreme në Evropë dhe shembja e digave në Libi, faktorët ndryshojnë nga një rast në tjetrin.

Megjithatë, një element është i përbashkët: zonat e populluara pranë lumenjve, digave dhe rajoneve malore mbeten veçanërisht të ekspozuara.

Rasti më i fundit në kufirin Nepal-Tibet e riktheu edhe një herë vëmendjen te rreziku që paraqesin akullnajat dhe ndryshimet e shpejta në zonat malore.

Ndërkohë, përmbytjet në Pakistan, Kinë, Spanjë, Brazil, Kenia dhe vende të tjera tregojnë se përballimi i reshjeve ekstreme kërkon sisteme më të mira paralajmërimi, infrastrukturë më të fortë dhe reagim më të shpejtë në raste emergjente.

/A.K/