Lajmet

A po rikthejnë fuqitë e mëdha, programet e armëve bërthamore?

Published

on

Tensionet Bërthamore janë shtuar që nga pushtimi i Ukrainës, me Rusinë dhe fuqitë e tjera të armatosura bërthamore që thuhet se përditësojnë vendet e testimit të armëve të papërdorura. Tani, ligjvënësit rusë kanë votuar për të filluar procesin e zhbërjes së një traktati që ndalon teste të tilla.

A do të shohim një rikthim të armëve më shkatërruese në botë?

Moratoriumi kundër testeve bërthamore mbështetet në një marrëveshje ndërkombëtare. Traktati i Kufizuar i Ndalimit të Testeve u firmos nga Britania e Madhe, SHBA dhe Bashkimi Sovjetik në vitin 1963, duke ndaluar testimet e këtyre armëve në atmosferë, nën ujë apo në hapësirën e jashtme, por duke lejuar ato nëntokësore. Më pas, në vitin 1996, Traktati Gjithëpërfshirës i Ndalimit të Testeve Bërthamore (CTBT) i ndaloi teorikisht edhe testimet nëntokësore.

Megjithatë, CTBT është i papërfunduar. Pavarësisht se 178 shtete e kanë ratifikuar, traktati nuk do të hyjë zyrtarisht në fuqi deri sa të veprohet nga tetë vende të tjera. Kina, Egjipti, Irani, Izraeli dhe SHBA kanë firmosur, por e pa ratifikuar marrëveshjen, ndërsa India, Pakistani dhe Koreja e Veriut nuk e firmosën kurrë atë.

Pavarësisht kësaj, ndalimet e testeve bërthamore kanë rezultuar efektive. Më shumë se 2000 teste u bënë midis shpërthimit të parë të SHBA, Trinity, në vitin 1945 dhe hartimit të CTBT. Që atëherë, India dhe Pakistani kryen secila një sërë testesh në vitin 1998, dhe Koreja e Veriut është i vetmi shtet që ka testuar një armë bërthamore në shekullin e 21-të, teksa i fundit u zhvillua në 2017.

Megjithatë, pushtimi rus i Ukrainës dhe lufta e vazhdueshme mund të kenë ndryshuar pikëpamjen e saj për testimin. Rusia ratifikoi CTBT në vitin 2000, por më 17 tetor dhoma e saj e ulët parlamentare, Duma, miratoi një masë për revokimin e ratifikimit. Kryetari i Dumës Vyacheslav Volodin tha se vendimi ishte marrë për shkak se SHBA nuk e ka ratifikuar traktatin dhe “qëndrimin e papërgjegjshëm të SHBA, ndaj çështjeve të sigurisë globale”.

Lexime dhe votime të mëtejshme nevojiten për të revokuar zyrtarisht ratifikimin e traktatit nga Rusia dhe pritet që ajo të mbetet nënshkruese tij, por kjo është një tjetër shenjë se vendi mund të rifillojë testimin që përfundoi në 1990, me shpërbërjen përfundimtare të Bashkimit Sovjetik. Në muajt e fundit, Rusia ka testuar sisteme të reja të shpërndarjes bërthamore – pa koka me mbushje – dhe ka pasur zëra të spikatur brenda vendit që bëjnë thirrje për rifillimin e testeve bërthamore.

Në një fjalim të fundit, presidenti rus Vladimir Putin tha: “Si rregull, thonë ekspertët, me një armë të re, duhet të siguroheni që koka speciale do të funksionojë pa dështime.”

Të tre fuqitë kryesore bërthamore duket se po përgatiten për teste. CNN raporton se zgjerim dhe modernizim ka patur në bazën e testimit të Kinës në rajonin Xinjiang, në atë të Rusisë në një arkipelag të Oqeanit Arktik dhe në vendin e testimit të SHBA në shkretëtirën e Nevadës. Duke folur për CNN, Jeffrey Lewis, i cili punon në Institutin Middlebury të Studimeve Ndërkombëtare në Kaliforni, tha se “ka vërtet shumë tregues që sugjerojnë se Rusia, Kina dhe Shtetet e Bashkuara mund të rifillojnë testimet bërthamore”.

Edhe pse armët bërthamore janë kthyer në axhendën politike, nuk ka asnjë arsye logjike për të testuar një bombë, thotë Andrew Futter në Universitetin e Leicester. Kjo për shkak se nevoja për të testuar bie, pasi projektimet vërtetohen dhe të dhënat grumbullohen. “Teknologjia ka ndryshuar, por shkenca bazë jo,” thotë ai. Shumica e shteteve të armatosura bërthamore mund të kryejnë simulime kompjuterike për të eksploruar se çfarë do të ndodhë me projektet e reja, thotë ai.

“Problemi është që, ajo që logjika sugjeron se do të ndodhë, ndryshon ndonjëherë nga realiteti,” thotë Futter. / New Scientist – Bota.al

Vendi

DONJETA SADIKU SHPALLËT KAMPIONE, MPOSHT SERBEN NË FINALEN E TARANTO 2026

Published

on

By

Donjeta Sadiku ka triumfuar në finalen e kategorisë deri në 60 kilogramë në Lojërat Mesdhetare “Taranto 2026”.

Boksierja kosovare ka mposhtur përfaqësuesen e Serbisë, Kristina Kuluhova, ndërsa kundërshtarja u tërhoq që në minutat e para të duelit.

Kështu, Sadiku e mbyll me medaljen e artë aventurën e saj në Taranto, duke i sjellë Kosovës një tjetër sukses të madh në arenën ndërkombëtare.

Një triumf i veçantë për boksieren kosovare, e cila edhe një herë dëshmoi nivelin e saj dhe u ngjit në podiumin më të lartë.

DONJETA SADIKU – KAMPIONE E MESDHEUT!

Foto: RTK

D.L

Continue Reading

Vendi

MASH miraton katalogun e teksteve shkollore, ekzekutohen mjetet për prindërit përfitues

Published

on

Ministria e Arsimit dhe Shkencës ka miratuar Katalogun Zyrtar të Teksteve Shkollore dhe ka njoftuar se janë ekzekutuar mjetet financiare në llogaritë e prindërve përfitues për subvencionimin e teksteve për nxënësit e klasave 1–9, për vitin shkollor 2026/2027.

Sipas MASh-it, aplikimi për subvencionim ka nisur më 27 korrik përmes platformës eKosova. Aplikimet janë verifikuar fillimisht nga koordinatorët e autorizuar nëpër shkolla dhe më pas nga komisioni përkatës i ministrisë, ndërsa lista përfundimtare e përfituesve i është përcjellë Ministrisë së Financave për realizimin e pagesave.

Pas negociatave me shtëpitë botuese, ministria ka përcaktuar edhe çmimet finale të teksteve shkollore. Këto çmime janë të përfshira në katalogun zyrtar dhe janë të detyrueshme për të gjitha pikat e shitjes.

Vlera e subvencionimit për tekstet shkollore në gjuhën shqipe është:

  • Klasat 1 dhe 2 – 60 euro
  • Klasa 3 – 65 euro
  • Klasa 4 – 70 euro
  • Klasa 5 – 80 euro
  • Klasat 6 dhe 7 – 90 euro
  • Klasat 8 dhe 9 – 100 euro

Me miratimin e katalogut, prindërit dhe kujdestarët ligjorë mund të nisin blerjen e teksteve shkollore.

MASh u ka bërë thirrje prindërve që gjatë blerjes të kontrollojnë nëse tekstet po shiten me çmimet e përcaktuara në katalogun zyrtar.

Ndërkohë, Inspektorati i Arsimit ka nisur monitorimin e pikave të shitjes për të verifikuar respektimin e çmimeve, ndërsa pas fillimit të vitit shkollor do të kryhen kontrolle edhe në shkolla për të parë nëse nxënësit janë pajisur me tekstet shkollore.

Prindërit që hasin mospërputhje mes çmimeve të katalogut dhe atyre në pikat e shitjes mund ta raportojnë rastin në numrat zyrtarë të MASh-it: +383 (0) 38 200 65 144 dhe +383 (0) 38 200 65 005.

Ministria ka bërë të ditur se sistemi në eKosova mbetet i hapur edhe për fëmijët që ende nuk janë regjistruar në klasën e parë dhe do të regjistrohen në afatin e dytë, si dhe për prindërit e nxënësve të niveleve të tjera që ende nuk kanë aplikuar për subvencionimin e teksteve dhe materialeve shkollore./A.K/

Continue Reading

lajme

Profesori i UBT-së dhe mësimdhënësit e UBT International Smart Schools pjesë e SHIELD Cybersecurity Training në Riga

Published

on

By

Profesori i UBT-së, Jon Doone, së bashku me mësimdhënësit e UBT International Smart Schools, Ganimete Marmullaku, Ibrahim Nici dhe Vjollca Baxhaku, morën pjesë në trajnimin ndërkombëtar SHIELD Cybersecurity Training, të zhvilluar në Riga.

Pjesëmarrja e përfaqësuesve të UBT-së dhe UBT International Smart Schools në këtë ngjarje ndërkombëtare dëshmon përkushtimin e institucionit për avancimin e vazhdueshëm të njohurive dhe praktikave profesionale në fushën e sigurisë kibernetike, veçanërisht në mjediset arsimore.

Trajnimi ofroi njohuri bashkëkohore dhe praktika konkrete për forcimin e sigurisë kibernetike, mbrojtjen e të dhënave dhe rritjen e ndërgjegjësimit për rreziqet digjitale në institucionet arsimore. Përmes sesioneve trajnuese dhe shkëmbimit të përvojave ndërkombëtare, pjesëmarrësit patën mundësi të njihen me qasje dhe praktika të reja për adresimin e sfidave që lidhen me sigurinë digjitale në shkolla.

Continue Reading

Lajmet

Bëhu pjesë e tranzicionit energjetik: Studio Inxhinierinë e Energjisë në UBT

Published

on

By

Programi Bachelor në Inxhinieri të EnergjisëUBT është një studim unik që të përgatit për një nga profesionet më të kërkuara dhe më mirë të paguara në treg. Ky program është krijuar posaçërisht për t’iu përgjigjur nevojës urgjente për eksperte të rinj.

Po ashtu, me Strategjinë e Energjisë së Kosovës 2022-2031 dhe direktivat e BE-së, investimet private e publike po fokusohen masivisht në këtë sektor, çka e bën këtë diplomë një garanci për një karrierë të sigurt.

Për t’ju përgjigjur kërkesave specifike të industrisë, programi ofron orientime të specializuara në fushat më inovative. Studentët trajnohen në mënyrë të thelluar në teknologjitë e energjisë së rinovueshme, si ajo solare, e erës, gjeotermale dhe biomasa. Një drejtim tjetër kyç është specializimi në ruajtjen e energjisë me bateri dhe menaxhimin e rrjeteve inteligjente (Smart Grid). Programi mbulon gjithashtu konvertimin e energjisë, termodinamikën, makinat elektrike, si dhe teknologjitë tradicionale që përfshijnë mirëmbajtjen dhe rivitalizimin e blloqeve të termocentraleve Kosova B.

Përmes një qasjeje praktike dhe interaktive, gjatë studimeve do të zhvillosh aftësi në projektimin, analizën dhe optimizimin e sistemeve energjetike. Do të mësosh të përdorësh metoda simulimi, të vlerësosh ndikimet mjedisore dhe të zbatosh zgjidhje efikase energjetike. Gjatë periudhës së stazhit, studentët ekzekutojnë projekte të pavarura kërkimore dhe trajnohen për udhëheqjen e projekteve teknike, duke u përgatitur plotësisht për të hyrë me sukses në tregun e punës.

Nëse dëshiron të kesh një profesion me ndikim real dhe të jesh pjesë e tranzicionit energjetik në Kosovë e më gjerë, zgjidh Inxhinierinë e EnergjisëUBT dhe shndërro pasionin tënd për teknologjinë në një karrierë premtuese!

 

Continue Reading

Të kërkuara