Lajmet

A mund të ishte parandaluar marrja e pushtetit nga Adolf Hitleri?

Shumë pak njerëz e kanë parashikuar se Hitleri do të bëhej kancelar më 30 shkurt të vitit 1933.

Published

on

Në fillim të viteve 1930, dukej sikur Adolf Hitleri dhe partia e tij naziste nuk do të kishin gjasa të merrnin ndonjëherë pushtetin.

Në fund të vjeshtës së vitit 1932, nazistët po humbnin mbështetjen në periudhën kur ekonomia po këndellej pas depresionit.

Në zgjedhjet federale të nëntorit të vitit 1932, zgjedhjet e fundit të lira dhe të drejta që u mbajtën para se nazistët të merrnin pushtetin, Partia Kombëtare Socialiste Gjermane e Punëtorëve e Hitlerit fitoi shumicën e votave, por nuk arriti të merrte shumicën që do të duhej që Hitleri të krijonte një koalicion mes bllokimit politik të vazhdueshëm.

Shumë pak njerëz e kanë parashikuar se Hitleri do të bëhej kancelar më 30 shkurt të vitit 1933, sipas Dan Diner, një historian gjermano-izraelit, autor dhe profesor i historisë moderne në Universitetin Hebre të Jerusalemit.

Pasojat e diktaturës së Hitlerit dihen tashmë. Deri në kohën e vdekjes së tij në vitin 1945, luftërat shkatërruese të Hitlerit çuan në vdekjen e 60 milionë njerëzve në mbarë botën. Gjashtë milionë hebrenj u vranë si pasojë e Holokaustit, bashkë me disa milionë sinti dhe romë, njerëz me aftësi të kufizuara dhe homoseksualë.

A është dashur që Hitleri të bëhej kancelar?

Diner tha se gjatë vjeshtës së vitit 1932, nazistët ishin “në rënie, ekonomia ishte në ngritje”.

“Dhe është pikërisht periudha kur Hitleri u emërua kancelar i Rajhut. Kjo me të vërtetë nuk duhej të kishte ndodhur”, deklaroi ai.

Por kjo ndodhi, dhe pjesa tjetër është histori. Siç vuri në dukje Diner, 30 janari i vitit 1933 u bë një nga datat më “të rëndësishme” në historinë gjermane të shekullit të 20-të.

Në terminologjinë gjermane, 30 janari është shënuar me termin “Machtergreifung”, ose “kapje e pushtetit”. Por pushteti nuk u kap nga Hitleri; pushteti iu dorëzua atij kur presidenti i Rajhut, Paul von Hindenburg emëroi udhëheqësin nazist kancelar të Rajhut.

Udhëheqësi i moshuar i kishte rezistuar Hitlerit për një kohë të gjatë, duke ia refuzuar atij postin e kancelarit, pavarësisht rezultateve të mira në kutinë e votimit në vitin 1932.

Emërimi i Hitlerit në postin e kancelarit ishte rezultat i politikës dhe intrigave në prapaskenë. Një numër i madh njerëzish luajtën role të këqija. Midis tyre ishte politikani nacionalist-konservator gjerman, Franz von Papen, i cili dha dorëheqje si kancelar i Rajhut në nëntor të vitit 1932 dhe kishte një shans të mirë për të rimarrë pushtetin. Papen e bindi Hindenburgun që të emëronte Hitlerin si kancelar në mënyrë që ai të bëhej zëvendëskancelar. Elitat nacionaliste-konservatore besonin se Hitleri mund të kontrollohej dhe të përdorej si një “mjet”, por ky plan dështoi.

Historiani britanik, Ian Kershaw tha se Hitleri nuk ishte rezultat i pashmangshëm i një “Sonderweg” ose “rruge speciale” gjermane në kërcimin e tij kaotik nga artistokracia në demokraci.

Në mes të Depresionit të Madh, politikanët nacionalistë-konservatorë u bënë arkitektët e padëshiruar të ngritjes së Hitlerit, pasi minuan demokracinë dhe kërcënimin e socializmit për të ruajtur interesat e tyre ekonomike. Reaksionarët gjermanë i nënvlerësuan synimet e Hitlerit, tha mes tjerash Kershaw.

Momentet kryesore në historinë gjermane mund të kishin qenë të ndryshme

“Rrugë që nuk janë marrë. Ose: Mund të kishte dalë ndryshe”, një ekspozitë në Muzeun Historik Gjerman të Berlinit, rivlerëson 30 janarin e vitit 1933, mes datave të tjera që ndryshuan rrjedhën e historisë gjermane – dhe madje botërore.

Ekspozita, e bazuar në një ide të Dan Diner, është një udhëtim prapa që rrëfen se si një ndryshim i lehtë në ngjarjet që çuan në 14 momente historike vendimtare nga viti 1989 në 1848 mund të ketë transformuar të kaluarën – dhe të ardhmen.

“Nuk ka të bëjë me lidhjen e një versioni të ndryshëm të historisë apo edhe një të ashtuquajture histori kundërfaktuale”, tha Diner. “Në vend të kësaj, me anë të një perspektive mbi një kurs alternativ të historisë, ne jemi në gjendje të hedhim një vështrim më të mprehtë se çfarë ka ndodhur me të vërtetë”.

Duke marrë në konsideratë mundësi të ndryshme historike duke përdorur imazhe arkivore në “dhomën e realitetit” dhe skenarë të inskenuar artistikisht në “dhomën e mundësive”, ekspozita u mundëson vizitorëve të “kuptojnë më mirë ngjarjen reale që ka ndodhur”, tha ai.

Revolucioni Paqësor që çoi në rënien e Murit të Berlinit më 9 nëntor të vitit 1989, për shembull, është përshtatur si një “goditje fati”, pasi vetëm disa muaj më parë regjimi i Gjermanisë Lindore kishte miratuar shtypjen brutale të Kinës ndaj protestave në sheshin Tiananmen.

Ekspozita gjithashtu rrëfen se si mund të kishte pasur sukses tentimvrasja ndaj Hitlerit në vitin 1944. Megjithatë, dëme të panumërta janë bërë që nga ajo ditë fatale e 30 janarit të vitit 1933 kur diktatori mori pushtetin.

Rënia e demokracisë në Gjermani

Ekspozita tregon se si një përpjekje për të ruajtur pushtetin gjithashtu i hapi rrugën Hitlerit dhe asaj që Dan Diner e quan “një forcë shpërthyese bërthamore”.

Mes kaosit të Republikës së Vajmarit, presidenti i Rajhut, Hindenburg sundoi me dekret emergjence dhe nganjëherë shpërndante parlamentin. Ai mund të emëronte dhe shkarkonte kancelarët siç e shihte të arsyeshme, siç bëri me Hitlerin.

Nëse Hindenburg nuk do të kishte ndjekur këtë kurs, Hitleri mund të mos kishte qenë në gjendje të bënte dekretin e tij presidencial pas zjarrit të Reichstagut në vitin 1933, përmes të cilit ai pezulloi të drejtat demokratike të parashikuara në Kushtetutën e Vajmarit dhe mori pushtetin e plotë.

“Problemi i madh ishte se institucionet që siguruan demokracitë u shembën”, tha Diner.

Çfarë mësimesh duhet të nxjerrim nga kjo sot? Përgjigja e Dinerit është e thjeshtë, por kuptimplote: “Mësoni prej saj të respektoni institucionet”.

Dhe për të qenë të vetëdijshëm. Pasi paraushtarakët nazistë udhëhoqën një procesion me pishtarë nëpër Berlin për në Portën e Brandenburgut në mbrëmjen e 30 janarit të vitit 1933, shumica e njerëzve nuk e morën parasysh katastrofën që po fillonte.

Edhe në shtyp, shumë pak i panë shenjat e rrezikut. Por asnjë paralajmërim nuk është marrë parasysh, që do të thotë se rrugët tjera nuk janë ndjekur. E megjithatë gjithçka mund të kishte qenë ndryshe./UBTNews/

Përktheu dhe përshtati UBTNews

Rajoni

Mërgata i bashkohet protestave në Shqipëri, vazhdojnë për të 21-ën ditë

Published

on

By

Protestat që po zhvillohen prej 21 ditësh në Shqipëri kanë tërhequr edhe pjesëmarrjen e mërgatës shqiptare. Sipas raportimeve të mediave në Shqipëri, përfshirë Euronews Albania, protestës së së shtunës i janë bashkuar qytetarë të ardhur nga Anglia, Franca, Gjermania dhe Austria.

“Rama në burg, Berisha në burg” ka qenë thirrja kryesore e protestuesve, ndërsa organizatorët kanë paralajmëruar se tubimet do të vazhdojnë edhe pas mesnate.

Protestat në Tiranë nisën si reagim ndaj projekteve të zhvillimit turistik në zonat e mbrojtura të Sazanit dhe Zvërnecit, por me kalimin e ditëve ato janë zgjeruar në kërkesa për më shumë transparencë, llogaridhënie institucionale dhe kundërshtim ndaj politikave të qeverisë së kryeministrit Edi Rama.

Projekti turistik në Zvërnec është lidhur publikisht me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump, duke u bërë një nga çështjet më të debatuara të protestave.

Ndërkohë, kryeministri Rama deklaroi të shtunën se kundërshtimet ndaj projektit në Zvërnec po ndikohen nga aktorë ndërkombëtarë dhe “mercenarë digjitalë”. Ai përmendi edhe pjesëmarrës nga Kosova dhe Maqedonia e Veriut, duke thënë se reagimet lidhen më shumë me emrat e Jared Kushnerit dhe Donald Trumpit sesa me shqetësimet për mbrojtjen e mjedisit. /E.A/

Continue Reading

Aktualitet

Gazetaria nuk është shërbim ndaj pushtetit, por përgjegjësi ndaj së vërtetës

Published

on

By

Nga Musa SabediniNë gjithë rrugëtimin tim profesional kam besuar se gazetaria nuk matet me afërsinë ndaj pushtetit, por me guximin për t’i kërkuar llogari atij. Për këtë arsye kam qenë kritik ndaj çdo qeverisjeje, pa dallim emri, partie apo individi. Kam trajtuar tema të ndjeshme e të rrezikshme, kam hulumtuar raste që kanë çuar deri te arrestimi i individëve të fuqishëm të krimit dhe botës së nëndheshme, kam ngritur alarmin për keqpërdorime të parasë publike dhe kam denoncuar veprime që cenonin interesin e qytetarëve. Këtë nuk e kam bërë për lavdi personale, por sepse ky është misioni themelor i gazetarisë: të jetë në anën e së vërtetës, të mbrojë interesin publik dhe t’u japë zë atyre që nuk kanë mundësi të dëgjohen. Gazetaria duhet të mbetet gjithmonë në anën e qytetarit, të së vërtetës dhe të llogaridhënies, e jo në shërbim të liderëve politikë apo interesave të momentit. Vetëm kështu ajo e ruan misionin e saj fisnik dhe rolin e pazëvendësueshëm në një shoqëri demokratike.

Demokracia nuk forcohet nga heshtja e mediave, por nga pyetjet e tyre. Ajo nuk zhvillohet përmes duartrokitjeve për pushtetin, por përmes kontrollit dhe mbikëqyrjes së tij. Një gazetari që nuk e sfidon pushtetin, që nuk e vë atë përballë përgjegjësisë dhe që nuk kërkon transparencë, pushon së qeni gazetari në kuptimin e saj më fisnik. Kritika profesionale nuk është armiqësi ndaj institucioneve, ajo është një mekanizëm i domosdoshëm për të korrigjuar gabimet, për të parandaluar abuzimet dhe për të mbrojtur interesin publik.

Ajo që më shqetëson më së shumti nuk janë sulmet që vijnë nga pushteti. Historia e gazetarisë ka treguar se pushteti shpesh e sheh median kritike si pengesë. Më e dhimbshme është kur vetë gazetarët harrojnë misionin e tyre dhe zgjedhin të bëhen mbrojtës të qeverive, zëdhënës të liderëve apo sulmues të kolegëve që ushtrojnë profesionin me integritet. Kur gazetari e vendos besnikërinë ndaj politikanit mbi besnikërinë ndaj së vërtetës, ai humbet identitetin profesional dhe e zbeh rolin e medias në shoqëri.

këtë kontekst, ekspozuarit ndaj presioneve, sulmevedhe përpjekjeve për diskreditim mbeten gazetarët hulumtues, ataprofesionistë çdo ditë merren me zbardhjen e aferave, keqpërdorimeve dhe shkeljeve mundshme institucionetpublike, qoftë nivelin qendror apo atë lokal. Pikërisht për këtëarsye, ekzistenca e një gazetarie hulumtuese pavarur dhe guximshme është një vlerë e çmuar për çdo shoqëridemokratike.

Është inkurajuese edhe sot ka gazetarë vazhdojnë ta ushtrojnë profesionin me integritet, duke i shërbyer interesitpublik dhe drejtës qytetarëve për t’u informuar. Megjithatë, shqetësues mbetet fenomeni kur sulmet ndaj tyre nuk vijnëvetëm nga qendrat e pushtetit, por edhe nga individë brenda vetëkomunitetit mediatik, cilët, për shkak afërsisë me politikënapo interesat e caktuara, zgjedhin sulmojnë kolegët e tyre vend se mbrojnë parimet e profesionit.

Një qasje e tillë nuk e dëmton gazetarinë hulumtuese, sepse e vërteta dhe faktet mbeten gjithmonë forta se propaganda, por cenon rëndë kredibilitetin etik profesionit dhe misionin media duhet ketë një shoqëri demokratike. Gazetaria nukfiton asgjë kur gazetarët shndërrohen mbrojtës pushtetit,përkundrazi, ajo forcohet kur mbetet e pavarur, kritike dhe shërbim qytetarëve.

Gazetaria hulumtuese nuk është profesion për ata që kërkojnë rehati, privilegje apo afërsi me qendrat e pushtetit. Është profesion për ata që janë të gatshëm të përballen me presion, kritika dhe pengesa në emër të interesit publik. Një gazetar nuk duhet të matet me numrin e fotografive me politikanë apo me qasjen në zyrat e pushtetit, por me ndikimin që ka pasur në zbardhjen e së vërtetës dhe në mbrojtjen e qytetarëve.

Gazetaria hulumtuese është gjithmonë aty e pranishme, e guximshme, e pa kompromis në çdo shtresë të shoqërisë, në çdo hapësirë ku e vërteta kërkon të dalë në dritë. Ajo na mëson kujdesin ndaj parasë publike, ndaj hajnisë së organizuar dhekrimit të maskuar me pushtet. Na paralajmëron për rreziqet që shpesh ia shkaktojmë vetes përmes heshtjes apo mosveprimit.

Ky është një mision që nuk fal lehtë dhe nuk përkëdhel askënd, pavarësisht pozitës, autoritetit apo pasurisë që dikush mund të ketë. Gazetaria hulumtuese nuk njeh frikë nga pushteti, sepse burimin e saj e ka te liria, përgjegjësia dhe ndërgjegjja qytetare.

Si një nga gazetarët e rrallë, që e ka përjetuar në lëkurë të bërit gazetari hulumtuese, duke trajtuar tema hulumtuese nga më të ndryshmet, kam arritur të kuptojë se profesionalizmi, guximi, vendosmëria, beteja mbi të vërtetën, lufta për ta ndaluar dhe ekspozuar të keqën, këmbëngulësia, sinqeriteti, integriteti i fort dhe morali e motivi ndikues, janë shtyllat kyçe që një gazetar profesionist dhe hulumtues, të arrijë të mbijetojë mbi faktet e ofruara, edhe atëherë kur të tjerët ju pengojnë, me të gjithaformat e mjetet.

Gazetaria hulumtuese është një rrugë e vështirë, por e denjë, një ecje mbi tehun e së vërtetës, ku vetëm të guximshmit mbeten në këmbë.

Gazetari hulumtues nuk duhet të ikë nga asnjë përgjegjësi publike. Ai duhet të jetë i gatshëm të ekspozojë çdo formë të padrejtësisë dhe abuzimit, duke u bërë zëri i ndërgjegjes qytetare dhe mbrojtësi i interesit të përbashkët.

Një pushtet, qoftë lokal apo qendror, mund të mbetet transparent dhe llogaridhënës vetëm nëse aty ekzistojnë gazetarë profesionistë, që nuk heshtin përballë akuzave për korrupsion, nepotizëm, keqpërdorim apo menaxhim të dobët financiar.

Prandaj, apeli im për ata “kolegë” që zgjedhin ta nënshtrojnë profesionin ndaj interesave të klaneve politike apo liderëve partiakë është i drejtpërdrejtë dhe i sinqertë, mos e humbni misionin e gazetarit për shkak të afërsisë me pushtetin.

Mos e zëvendësoni etikën profesionale me konformizmin, integritetin me oportunizmin dhe gazetarinë me servilizmin. Gazetaria nuk është krijuar për të mbrojtur qeveritë, por për t’i mbikëqyrur ato, për t’u kërkuar llogari dhe për të mbrojtur interesin publik.

Do të ishte e dhimbshme të pranohej se një pjesë e gazetarëve kanë hequr dorë nga pavarësia profesionale për t’u shndërruar në mbrojtës të pushtetit. Në raste të tilla, gazetari nuk vepron më si kontrollues i institucioneve, por si zgjatim i tyre.

Kur media humb autonominë kritike dhe bëhet pjesë e narrativëspolitike, ajo humb funksionin e saj demokratik dhe rrëshqet drejt një forme komunikimi të kontrolluar, ku lojaliteti ndaj pushtetit vendoset mbi të vërtetën.

Historia e gazetarisë na mëson se vlera e një gazetari nuk matet me afërsinë që ka me qendrat e vendimmarrjes, por me gatishmërinë për t’i sfiduar ato kur cenohet interesi publik. Një gazetar pa identitet profesional, pa guxim kritik dhe pa dinjitet intelektual, rrezikon të shndërrohet në një instrument propagande, duke e zbehur jo vetëm reputacionin e vet, por edhe besueshmërinë e profesionit në tërësi.

Për këtë arsye, gazetaria duhet të mbetet gjithmonë në anën e qytetarit, të së vërtetës dhe të llogaridhënies, e jo në shërbim të liderëve politikë apo interesave të momentit. Vetëm kështu ajo e ruan misionin e saj fisnik dhe rolin e pazëvendësueshëm në një shoqëri demokratike.

Vetëm kur media e kryen këtë rol me integritet, guxim dhe pavarësi, ajo e meriton besimin e publikut dhe respektin e historisë. Në fund, gazetari i vërtetë nuk kujtohet për ata që i ka mbrojtur në pushtet, por për të vërtetat që ka pasur kurajën t’i thotë kur të tjerët heshtnin.

Në thelb, gazetari hulumtues e mbron publikun duke kërkuar llogaridhënie, duke nxjerrë në pah të vërtetën dhe duke ndihmuar që çdo qytetar të ndihet i barabartë, i respektuar dhe i sigurt në jetën e tij të përditshme. 

Continue Reading

Vendi

Vazhdon rënia e çmimeve të derivateve, nafta arrin në 1.40 euro për litë

Published

on

By

Çmimet e derivateve në Kosovë kanë shënuar sërish rënie, duke reflektuar lëvizjet në tregjet ndërkombëtare të energjisë.

Sipas çmimeve të publikuara të shtunën nga Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit (MINT), nafta do të tregtohet me 1.40 euro për litër, tre centë më lirë krahasuar me një ditë më parë. Edhe benzina ka pësuar ulje prej dy centësh, duke arritur në 1.33 euro për litër, ndërsa çmimi i gazit mbetet i pandryshuar në 0.67 euro për litër.

Rënia e çmimeve vjen pas uljes së çmimit të naftës në tregjet ndërkombëtare. Vetëm pak javë më parë, derivatet në Kosovë kishin shënuar rritje të ndjeshme pas përshkallëzimit të tensioneve mes Iranit, Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Izraelit, me çmimin e naftës që ishte rritur për rreth 20 centë për litër brenda dy ditësh.

Megjithatë, armëpushimi i arritur më 18 qershor mes Iranit dhe SHBA-së ka ndikuar në stabilizimin e tregjeve ndërkombëtare dhe në uljen e çmimit të naftës, zhvillim që po reflektohet gradualisht edhe në tregun kosovar të derivateve. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Estetikë dhe Kozmetologji në UBT – programi që po zgjon interes të madh te të rinjtë

Published

on

UBT ka zgjeruar ofertën akademike me programe të reja inovative për vitin 2026, duke forcuar më tej profilin ndërkombëtar dhe orientimin drejt tregut global të punës. Ndër risitë më të fundit përfshihen programe si Fintech dhe Analitika e Biznesit, Fintech dhe Menaxhim i Inovacionit, Inxhinieri e Mjedisit dhe Infrastrukturë e Qëndrueshme, si dhe Inxhinieri Mekanike.

Një nga programet më të veçanta dhe më të kërkuara që po zgjon interes të madh është Estetikë dhe Kozmetologji, i cili vjen si përgjigje ndaj rritjes së shpejtë të industrisë së bukurisë, wellness-it dhe kujdesit estetik në nivel global.

Ky program ndërdisiplinor kombinon njohuri nga shkencat shëndetësore, dermatologjia, kozmetologjia dhe teknologjitë moderne estetike, duke përgatitur profesionistë të aftë për një treg pune që po zgjerohet vazhdimisht. Fokusi i studimeve është në estetikën jo-invazive, me trajtime moderne që ruajnë integritetin e lëkurës, pa procedura invazive dhe me kohë minimale rikuperimi.

Gjatë studimeve, studentët zhvillojnë aftësi praktike dhe klinike në aplikimin e pilingjeve kimike sipërfaqësore (AHA dhe BHA) për trajtimin e akneve, hiperpigmentimit dhe rrudhave të hershme, si dhe në teknika të mikrodermabrasionit dhe peeling-ut me ultratinguj për pastrimin e thellë të lëkurës.

Programi përfshin gjithashtu përdorimin e teknologjive estetike moderne si radiofrekuenca (RF) për stimulimin e kolagjenit, fototerapia LED për trajtime dermatologjike, oksigjeni hiperbarik për infuzione pa gjilpëra, si dhe teknologjitë laser dhe IPL për fotorejuvenim dhe depilim profesional.

Në fushën e trupit dhe mirëqenies, studentët trajnohen në konturimin e trupit dhe trajtime anti-celulit përmes kavitacionit me ultratinguj, krioterapisë jo-invazive, terapisë me vakum dhe trajtimeve SPA me elemente natyrore si alga deti dhe baltë termale.

Një komponent i rëndësishëm i programit është edhe zhvillimi i njohurive në drenazhin limfatik manual, masazhet terapeutike dhe protokollet e wellness-it, të cilat kombinojnë aromaterapinë dhe hidroterapinë për përmirësimin e shëndetit fizik dhe mendor.

Përtej aspektit praktik, programi synon zhvillimin e aftësive kërkimore në kozmetologji, përfshirë formulimin dhe testimin laboratorik të produkteve kozmetike, analizën e stabilitetit, pH-së dhe sigurisë së tyre.

Studentët gjithashtu do të pajisen me njohuri mbi standardet dhe rregulloret evropiane në industrinë kozmetike, duke përfshirë etikën profesionale, sigurinë dhe marketingun e përgjegjshëm në këtë fushë.

Në përfundim të studimeve, të diplomuarit do të jenë profesionistë të kualifikuar për të punuar në klinika estetike, qendra kozmetologjie, industri wellness dhe biznese ndërkombëtare të bukurisë, si dhe për të menaxhuar aspekte teknike dhe organizative të këtyre shërbimeve.

UBT vazhdon të forcojë rolin e tij si institucion lider në arsimin e lartë, duke integruar teknologjitë më të fundit dhe programet më të avancuara në përputhje me nevojat e tregut global.

Në vitin 2026, UBT është renditur si institucioni nr. 1 në botë në kategorinë “University Brand and Reputation” në rangimin global WURI, duke konfirmuar ndikimin dhe reputacionin e tij ndërkombëtar në arsimin e lartë.

Po ashtu, UBT është vlerësuar me titullin “Engaged University of the Year”, duke u renditur si universiteti më i mirë në botë në këtë kategori, përpara institucioneve prestigjioze nga Evropa, Amerika dhe Azia.

Me mbi 25 vite përvojë, inovacion të vazhdueshëm dhe zhvillim akademik, UBT mbetet një nga institucionet më të fuqishme në rajon për përgatitjen e profesionistëve të së ardhmes në fusha të ndryshme strategjike.

 

Continue Reading

Të kërkuara