

Published
3 years agoon
By
Betim GashiNdërkohë që jo të gjithë fëmijët që kanë përjetuar një përvojë traumatike e zhvillojnë domosdo këtë çrregullim, shumë do ta bëjnë këtë dhe rikuperimi është sfidues edhe për ata që kërkojnë trajtim.
Nëse diçka e tmerrshme ju ka ndodhur në fëmijëri, ka katër mënyra se si mund t’ju ndryshojë. Trauma e fëmijërisë është më e zakonshme sesa shumë prej nesh e kuptojnë. Sipas Rrjetit Kombëtar të SHBA për Stresin Traumatik të Fëmijëve, 78 për qind e fëmijëve raportuan më shumë se një përvojë traume para moshës pesëvjeçare.
Njëzet për qind e fëmijëve nën moshën 6-vjeç u trajtuan për përvoja traumatike, duke përfshirë abuzimin seksual, neglizhencën, ekspozimin ndaj dhunës në familje ose humbjen traumatike.
Sa të zakonshme janë përvojat traumatike të fëmijërisë?
Të rriturit që vuajnë nga trauma zhvillimore mund të zhvillojnë çrregullim kompleks të stresit post-traumatik ose ‘cPTSP’, i cili karakterizohet nga vështirësi në rregullimin emocional, ndërgjegjen dhe kujtesën, vetëperceptimin, perceptimet e shtrembëruara të autorëve, vështirësitë në marrëdhëniet me njerëzit e tjerë dhe efektet negative në kuptimi i jetës..
Edhe pse jo të gjithë fëmijët që kanë përjetuar abuzim e zhvillojnë këtë çrregullim, shumë do ta bëjnë këtë dhe rikuperimi është sfidues edhe për ata që kërkojnë trajtim.
Si ndikon trauma në formimin e identitetit?
Kur shikojmë se si trauma e fëmijërisë prek një person më vonë në jetë – formimi i identitetit është një pjesë e rëndësishme e zhvillimit normal dhe ndodh gjatë gjithë jetës – që nga lindja, përmes fëmijërisë dhe adoleshencës, deri në moshën madhore dhe pleqërie.
Identiteti, duke përfshirë ndjenjën e mirëqenies së dikujt, integrimin e emocioneve dhe intelektit, ndërgjegjësimin bazë të gjendjes emocionale, ndjenjën e sigurisë dhe koherencës si individ, madje edhe përvojën bazë se kush është në të vërtetë – dëmtohet nga trauma sepse mbijetesa ka përparësi mbi zhvillimi normal personal dhe përdor burime që normalisht ofrohen për zhvillim normal.
Trauma e hershme ndryshon rrugën e zhvillimit të trurit, sepse një mjedis i shënuar nga frika dhe neglizhenca, për shembull, shkakton rregullime të ndryshme të asambleve të trurit sesa një mjedis sigurie, mbrojtjeje dhe dashurie. Sa më shpejt të jetë dhimbja, aq më i thellë është efekti. Detyra e zhvillimit të identitetit në moshë madhore, e cila është mjaft sfiduese si për ata me një edukim të sigurt dhe normal, është veçanërisht e vështirë për ata që luftojnë me pasojat e traumës zhvillimore.
Për shkak të vonesave zhvillimore dhe pasojave traumatike të rritjes, të cilat shpesh përfshijnë abuzimin e substancave, çrregullimet e të ngrënit, depresionin, rritjen e rrezikut për shumë probleme shëndetësore, problemet e sjelljes dhe vështirësitë në marrëdhëniet personale dhe zhvillimin profesional, zhvillimi i identitetit ngec.
Njerëzit që përjetojnë një fëmijëri shumë të dhimbshme shpesh nuk mund të kujtojnë shumë nga edukimi i tyre. Ata shpesh nuk kanë një histori të qartë për veten e tyre si fëmijë, për adoleshencën, moshën e hershme të rritur dhe ndonjëherë për një periudhë të mëvonshme të jetës. Ky kuptim autobiografik mund të mungojë, të jetë i pazhvilluar, i rremë ose i thjeshtuar tepër. Shumë njerëz ndihen sikur dikush ua ka vjedhur fëmijërinë – dhe pa një ‘themeli’ të tillë (duke u rritur) – identiteti i një të rrituri është i kërcënuar.
Ata mund të përfundojnë lehtësisht pranë njerëzve të padisponueshëm emocionalisht, të dhunshëm ose narcisist, ose mund të përpiqen, për shembull, të shpëtojnë dhe të rregullojnë njerëzit me të cilët po takohen. Ata me vetëdije duan të gjejnë dikë që u jep atyre atë që ata intelektualisht e dinë se kanë nevojë dhe duan, por ndikimet e pavetëdijshme i çojnë në shtigje të padëshiruara të njohura.
Përndryshe, njerëzit me përvoja negative që përfshijnë marrëdhëniet intime mund të zgjedhin të shmangin intimitetin dhe të izolohen.
Sidomos kur trauma e fëmijërisë ka qenë një komponent përcaktues i marrëdhënieve kryesore – prindërit, vëllezërit e motrat dhe njerëzit e tjerë të rëndësishëm – çdo kujtim i atyre përvojave mund të çojë në emocione të dhimbshme dhe një arratisje nga vetja. Në raste ekstreme, mund të çojë në vetëshkatërrim.
Lidhja me veten, si me të tjerët, është një kujtesë e fuqishme e traumave të mëparshme, duke aktivizuar kujtime dhe emocione që shpesh janë shumë të vështira për t’u mbajtur. Vetëkujdesi është i ndërprerë. Një individ mund të mos jetë në gjendje të mendojë fare vetë dhe do të largohet nga çdo nxitje për ta bërë këtë. Një person shpesh e karakterizon veten si të neveritshëm dhe thelbësisht të keq, gjë që pasqyron një identitet të ngurtë traumatik.
Ata, për shembull, janë në gjendje të ndiejnë vetëm emocione të paqarta si zhgënjimi ose mërzia, ose mund të bllokojnë pakënaqësinë derisa zemërimi të shpërthejë.
Ata mund të adoptojnë një identitet tepër intelektual, duke u sjellë në mënyrë të vrazhdë ose të ngathët me të tjerët. Kjo çon në vështirësi në marrëdhëniet personale, pasi emocionet janë të nevojshme për intimitet dhe formësimin e zgjedhjeve të karrierës dhe shpesh kufizojnë përparimin. Riintegrimi i emocioneve, edhe pse shpërblyes dhe i nevojshëm për rritje, mund të jetë shumë sfidues, plot frikë dhe përvoja të vështira.
Zhvillimi i dhembshurisë dhe vetë durimit mund të jetë i vështirë, por i dobishëm.
Shëndeti
Kur është koha e duhur për të përdorur vajin e peshkut
Published
13 hours agoon
April 4, 2025
Marrja e suplementëve të acideve yndyrore omega-3 është e dobishme për shëndetin e organizmit. Përfitimi i të gjitha vlerave është në varësi edhe të kohës se kur këto suplementë duhen marrë.
Me kohën nuk nënkuptojmë një orë të caktuar të ditës por rëndësinë e vakteve ushqimore në përthithjen më të mirë të këtyre acideve.
Yndyrnat e marra gjatë një vakti ndihmojnë në përthithjen sa më të mirë të suplementëve nga sistemi, përthithja e acideve yndyrore nga vaji i peshkut është tre herë më e lartë kur këto suplementë merren gjatë një vakti të mirë.
Gatë marrjes së tyre duhet të keni parasysh rekomandimet e mëposhtme:
Përfitimet e marrjes së Omega-3 në mëngjes – Mëngjesi është periudha më e mirë për organizmin e disa individëve, nëse keni një rutinë të caktuar, në të mund të përfshini edhe marrjen e suplementëve të omega-3. Nëse në fillim të ditës, hani ushqim të pasur me vezë, avokado dhe lëngje perimesh dhe frutash, atëherë në mëngjes organizmi do të përthithë më mirë acidet yndyrore.
Nëse ju në mëngjes hani vetëm fruta, acidet yndyrore është më mirë të mos i merrni në mëngjes.
Përfitimet e marrjes së suplementëve në drekë – Nëse vakti i drekës përbëhet nga mishi, peshku apo arrorët, kjo është periudha e duhur për acidet yndyrore. Për më tepër, në mbrëmje mund të ndiheni më të qetë dhe të vëmendshëm.
Suplementët e lëngshëm apo kapsula
Nëse nuk ju pëlqejnë suplementët e ngurtë, mund të zgjidhni të lëngshëm, që kanë pak yndyrë në përmbajtjen e tyre.
Një këshillë të fundit:
Përzgjedhja e kohës së marrjes së suplementëve ka rol të rëndësishëm në marrjen e përfitimeve, nëse merrni medikamente tjera në mbrëmje, atëherë në këtë kohë mund të merrni edhe vajin e peshkut.
Zgjidhni formatin që ju përshtatet e jini të rregullt në marrjen e suplementëve, shpesh keni dëgjuar që vaji i peshkut nuk rekomandohet të merret gjatë muajve të ngrohtë. Studimet tregojnë se kjo është e pavërtetë, e mbetur nga koha kur vaji i peshkut nuk ruhej në freski.
Vaji nëse nuk ruhet siç duhet oksidohet, nëse ruhet në frigorifer, rekomandohet të merret gjatë muajve të ngrohtë. Mbase në sasi pak më të reduktuara. Gjatë verës është e rekomandueshme të konsumohet edhe më shumë peshk, pasi organizmi e pranon dhe e përvetëson më mirë. /UBT News/
Shëndeti
Goditeni nga rryma sa herë që prekni diçka? Ekspertët zbulojnë pse ndodh kjo
Published
21 hours agoon
April 4, 2025
Ndoshta keni përjetuar një ndjesi djegieje kur prekni metalin për shkak se keni shumë elektricitet në trupin tuaj.
Ky fenomen irritues ndodh për shkak të akumulimit të elektricitetit statik, ose një çekuilibër të ngarkesave elektrike midis dy objekteve ose sipërfaqeve. Kur këto ngarkesa shkarkohen, shfaqet një ndjenjë tronditjeje.
Edhe pse goditjet e tilla nuk janë të rrezikshme, situatat e shpeshta janë irrituese e shumë pyesin pse kjo vazhdon të ndodhë.
Shkaku i elektricitetit statik
Elektriciteti i tepërt statik është gjithmonë një goditje për sistemin, por nëse përjetoni goditje shpesh, ai bëhet vërtet irritues.
Mund të jetë shpërqendruese dhe t’ju bëjë të dëshironi të dini arsyen. Edhe pse është një fenomen, ideja bazë është se dy gjëra me sasi të kundërta të energjisë elektrike shkaktojnë një shkarkesë që i ngjan një goditjeje ose krijon një “tingull” kur preket.
Ndoshta edhe flokët tuaj do të ngrihen.
Ajo që ndodh është se atomet nuk janë të balancuara me të njëjtin numër protonesh dhe elektronesh.
Kur elektronet dhe protonet janë të balancuara, ngarkesa është neutrale, kur ka çekuilibër të elektroneve dhe protoneve, elektronet shtesë do të shkarkohen për të përmbushur protonet në nivelin e tyre.
Humbja e shpejtë e këtyre elektroneve prodhon një goditje të prekshme, të njohur si elektricitet statik.
Simptomat e elektricitetit të tepërt në trup
Rryma elektrike kalon nëpër indet e trupit tonë, shpjegon Better Health Channel. Meqenëse trupat përçojnë rrymën elektrike dhe grumbullojnë tepricë gjatë motit më të ftohtë dhe më të thatë, ka disa simptoma që duhet kujdesur.
Nervat ndikohen negativisht nga një goditje elektrike prej 100 miliamperash dhe mund të pësojnë dëmtime afatgjatë.
Një goditje e tillë shkakton konfuzion, amnezi, kriza, arrest kardiak ose ndërprerje të frymëmarrjes, çrregullime psikologjike dhe/ose shenja në lëkurë. Sidoqoftë, goditjet elektrike statike janë zakonisht vetëm 0,25 mA, kështu që pasojat janë shumë më pak të rrezikshme.
Simptomat e elektricitetit të tepërt në trup mund të përfshijnë:
▪ goditje të shpeshta
▪ dhimbje
▪ mpirje në zonë
▪ ndjeshmëri prekjeje
▪ një ndjesi mpirjeje dhe therjesh
▪ ndjenjë e të ftohtit
▪ djegie, ndjesi shtrëngimi ose therjesh, veçanërisht në duar ose këmbë.
Si të largoni elektricitetin statik nga trupi?
Nëse jeni duke përjetuar ndonjë nga simptomat e mësipërme, duke përfshirë goditjet e shpeshta të energjisë elektrike statike, mos u shqetësoni – ka një mënyrë për ta trajtuar atë. Duke ndërmarrë disa hapa të thjeshtë, reduktoni elektricitetin e tepërt statik.
Në thelb, heqja e elektricitetit statik lejon që ngarkesa të ketë një dalje tjetër. Një zgjidhje është të mbathni këpucë që nuk janë izoluese.
E dyta është se ju shpesh prekni gjëra që do të çlirojnë ngarkesën tuaj në tokë.
Si të parandaloni goditjen statike kur prekni metalin?
Prekja e objekteve metalike si dorezat e dyerve, dyert e makinave ose kornizat e dritareve shpesh shkakton goditje statike.
Kjo ndodh se metali mban ngarkesë pozitive dhe kur prekni një objekt metalik, elektronet shtesë në trupin tuaj transferohen në objekt për t’u barazuar. Për të parandaluar goditjen statike nga prekja e metalit, mund të mbani me vete një objekt metalik.
Diçka si një çelës, kapëse letre, kunja sigurie apo edhe një monedhë neutralizon ngarkesën dhe parandalon goditjen.

Nevoja për të mbrojtur veten dhe të tjerët nga përgjimet e pavullnetshme ose jo të fqinjëve, bezdia nga dielli apo gjumi i thellë, na bën të mbyllim perdet në shtëpi edhe nëse është ditë.
Ndriçimi i diellit në shtëpi ka përfitime të forta për shëndetin, por një prej rreziqeve që na kanoset brenda mureve të shtëpisë është pluhuri.
Rreziku i fshehur i pluhurit në shtëpi
Shkencëtarët kanë zbuluar se disa pluhura të shtëpisë përmbajnë sasi të larta të një substance të njohur triklosan, prania e saj mund të shpërndajë infeksione që u rezistojnë antibiotikëve.
Zbulimi është bërë nga shkencëtarët e Universitetit të Çikagos dhe sipas tyre, pluhuri përbën vendpushimin final të gjithçkaje që ka qarkulluar në ajër. Triklosani është përbërës që gjendet me shumicë në produktet antibakteriale siç janë sapunët apo solucionet e pastrimit.
Sapunët dhe solucionet e lëngshme të pastrimit përbajnë edhe një substancë tjetër që njihet si benzalkonium chloride, të dyja kanë rol kontribues në nivelin në rritje të mikrobeve që u rezistojnë antibiotikëve.
Si shkatërrohen bakteret falë dritës së diellit?
Lejimi i dritës nga dritaret eliminon bakteret që jetojnë në pluhurat e shtëpisë dhe të pastrojë ajrin, drita e diellit ul rrezikun e sëmundjeve të rrugëve të frymëmarrjes. Studimi shpjegon se ekspozimi i baktereve ndaj dritës së diellit, ndihmon ndjeshëm në eliminimin e tyre.
Nëse shtëpia është në errësirë dhe jo e ndriçuar mirë, bakteret në ajër riprodhohen 12 përqind më shumë se zakonisht. Bakteret në ajër në një ambient të ndriçuar mirë riprodhohen në një ritëm më të ulët. Në këtë mënyrë, duke hapur perdet dhe grilat merrni përfitime të mëdha nga vitamina D që vjen nga dielli, por do të minimizoni gjasat e prekjes nga sëmundjet e rrugëve të frymëmarrjes.

Variantet e reja të virusit SARS-CoV-2, më shumë se pesë vjet pas shpalljes së pandemisë COVID-19, po shfaqen rregullisht në Australi.
Varianti më i fundit LP.8.1 është duke u përhapur me shpejtësi, duke përbërë afërsisht një në pesë raste me COVID-19 në New South Wales, sipas SBS News.
Ai është bërë varianti i tretë më dominues në shtetin e New South Wales, përcjell A2.
I zbuluar për herë të parë në korrik 2024, LP.8.1 është një pasardhës i Omikronit, konkretisht i KP.1.1.3, që është pasardhës i JN.1, një nën-variant që shkaktoi valë të mëdha infeksionesh me COVID në mbarë botën në fund të vitit 2023 dhe fillim të vitit 2024.
Organizata Botërore e Shëndetësisë e ka shpallur LP.8.1 si variant nën monitorim në janar, për shkak të rritjes së ndjeshme në mbarë botën.
Agjencia globale e shëndetësisë ka vlerësuar që rreziku shtesë për shëndetin publik që paraqet LP.8.1 në nivel global është i ulët.
Simptomat e LP.8.1 nuk duket të jenë më të rënda se ato të varianteve të tjera që qarkullojnë, duke sugjeruar se varianti nuk ka shumë mundësi të ndikojë në drejtimin e pandemisë.

E zbulon studimi i fundit, ja pse njerëzit me sy blu janë të veçantë

Pse autizmi diagnostikohet më rrallë te vajzat dhe gratë?

Vajza e Tom Hanks flet për fëmijërinë e saj: Vite plot konfuzion dhe dhunë

Një mundësi për të ndikuar në shëndetin dhe mirëqenien shoqërore me Fakultetin e Psikologjisë në UBT

Osmani në Sofje, takoi presidentin bullgar dhe mbretin e Jordanisë

Rivarrosen mbetjet mortore të 10 viktimave të luftës

Kur është koha e duhur për të përdorur vajin e peshkut

Kevin De Bruyne njofton largimin nga Manchester City në fund të sezonit

Shpërthejnë përleshjet në Sudanin e Jugut, 30 të vdekur
Të kërkuara
-
Bota2 months ago
Marrëveshja për pranimin e pakufizuar të emigrantëve, Shtëpia e Bardhë tërhiqet nga tarifat ndaj Kolumbisë
-
Bota2 months ago
Fluturimet e dëbimit kanë filluar, thotë Shtëpia e Bardhë
-
Bota2 months ago
Shtëpia e Bardhë: Armëpushimi në Liban do të zgjatet deri më 18 shkurt
-
Bota3 months ago
Trump zbulon listën e zezë të Shtëpisë së Bardhë