Lajmet

​Ndryshimi i klimës do t’i sjellë Evropës një valë të nxehti çdo tri vjet

Kjo verë ishte më e nxehta e Evropës ndonjëherë, me zjarre në Itali, Greqi dhe Turqi.

Published

on

Një e ardhme e pret Evropën me valë të nxehta vjetore të shkaktuara nga ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu, ka paralajmëruar Met Office.

Sipas Met Office, vala e zjarrtë e të nxehtit të gushtit, e cila shkaktoi një rekord të ri të temperaturës evropiane prej 48.8 gradë Celsius në Sicili, do të kishte qenë “pothuajse e pamundur” pa dëmtimin e mjedisit nga njerëzit.

Nëse nuk ndërmerren veprime për të trajtuar ndryshimet klimatike, Evropa mund të presë një valë të nxehti çdo tre vjet, por deri në vitin 2100 këto valë të nxehta vrasëse do të ndodhin çdo vit, sipas.

Ky mot ndëshkues do të ndodhte një herë në 10.000 vjet pa ndryshime klimatike, sipas studimit, i cili u transmetua në BBC One.

Kjo verë ishte më e nxehta e Evropës ndonjëherë, me zjarre në Itali, Greqi dhe Turqi.

Së fundi, Organizata Botërore Meteorologjike tha se shtatë vitet e fundit ishin në rrugën e duhur për të qenë shtatë vitet më të ngrohta të regjistruara.

Në hapjen e samitit të klimës COP26 në Glasgou, sekretari i Përgjithshëm i OKB-së António Guterres u tha udhëheqësve botërorë se “varësia jonë ndaj karburanteve fosile po gërmon varret tona”.

Profesor Peter Stott, nga Met Office, tha për Panorama: “Mund të na duhej të prisnim mijëra vjet për të parë ekstreme të tilla. Por tani me ndryshimet klimatike, ne mund të presim të shohim temperatura të tilla të nxehta një herë në tre vjet.

“Ajo që ndodh në të ardhmen është, duke supozuar emetimet e vazhdueshme, atëherë këto temperatura, këto temperatura ekstreme, bëhen një dukuri e rregullt. Ne mund të jemi më të sigurt se kurrë për lidhjen e ngjarjeve ekstreme të motit me ndryshimet klimatike. Shanset në rritje të këtyre ngjarjeve ekstreme vazhdojnë të rriten për sa kohë që ne vazhdojmë të lëshojmë gazra serrë. Shkenca është e qartë se sa më shpejt të reduktojmë emetimet tona të gazeve serrë, aq më shumë mund të shmangim ndikimet më të rënda,” tha Scott.

Në COP26, liderëve botërorë u kërkohet të tërheqin linjën dhe të respektojnë Marrëveshjen e Parisit për Klimën e vitit 2015 duke kufizuar rritjen e temperaturës në ato të regjistruara para Revolucionit Industrial në jo më shumë se 2 gradë Celsius, eventualisht në 1.5 gradë Celsius.

Bota tashmë është ngrohur me 1.2 gradë Celsius në përgjithësi, shumica dërmuese për shkak të veprimeve njerëzore.

Përtej 2 gradë Celsius, pasojat e ndryshimeve klimatike, si moti ekstrem dhe rritja e nivelit të detit, pritet të bëhen shumë më të rënda.

Michael Mann, drejtor i Qendrës së Shkencës së Sistemit të Tokës në Universitetin Shtetëror të Pensilvanisë, SHBA, tha për dokumentarin: “Nëse e lëmë ngrohjen të vazhdojë dhe kalojmë jo vetëm 1.5 gradë Celsius, por 2 gradë Celsius duke e ngrohur planetin ose 3 gradë Celsius… ne do ta tejkalojmë aftësinë tonë si një qytetërim për të siguruar burimet, hapësirën, ushqimin dhe ujin për gati tetë miliardë njerëz tani në faqen e këtij planeti.”

Filantropi miliarder Bill Gates shprehet pesimist. Sipas tij, do të jetë e pamundur të arrihet kjo.

Megjithatë, themeluesi i Microsoft vlerësoi përpjekjet e Britanisë, e cila ishte vendi i parë që u angazhua ligjërisht për të eliminuar ose kompensuar të gjitha emetimet e saj deri në vitin 2050, duke thënë: “Mbretëria e Bashkuar është në të vërtetë shembullore. Ajo merr një notë shumë të mirë për përparimin e klimës.”

Në dokumentar merret shembull Madagaskari, i cili po përballet me urinë e parë që i atribuohet ndryshimeve klimatike. Disa fshatra atje nuk kanë parë reshje të konsiderueshme për katër vjet, me rajonin që po përjeton thatësirën më të madhe në 40 vjet.

Gjyshja e pesë fëmijëve Moraree, e cila dikur kultivonte misër, oriz dhe patate për veten dhe familjen e vajzës së saj, tani është reduktuar në gërmimin e rrënjëve të hidhura nga toka.

“Nuk ka rënë shi, asnjë pikë e vetme nuk ka goditur tokën. Të gjitha kulturat që kemi mbjellë dështuan. Gjithçka dështoi,” tha ajo.

Vajza e saj, Maretiaze, tha: “Djali im nuk hesht kur është i uritur. Më tërheq mbi supe dhe më ngjitet në prehër, duke qarë për të ngrënë. Po ku mund të gjej ushqim për t’i dhënë?”

Vendi

IKSHPK: 14 raste të reja me fruth në Kosovë

Published

on

By

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike ka njoftuar se nga 16 prilli deri më 12 maj janë konfirmuar 14 raste me fruth në disa komuna të vendit. Ferizaj ka numrin më të madh me pesë raste, i pasuar nga Prishtina dhe Kaçaniku me nga tre, ndërsa nga një rast është shënuar në Lipjan, Fushë Kosovë dhe Gjilan.

Të gjithë personat e infektuar janë të pavaksinuar me vaksinën MMR dhe për shkak të komplikimeve kanë pasur nevojë për trajtim spitalor.

IKSHPK u bën thirrje urgjente prindërve që të vaksinojnë fëmijët dhe të shmangin kontaktet me persona që shfaqin simptoma si temperaturë e lartë dhe skuqje.

Ekipet mjekësore ndërkohë po vazhdojnë identifikimin e fëmijëve të pavaksinuar dhe vaksinimin në terren për të parandaluar përhapjen e mëtejshme të kësaj sëmundjeje ngjitëse.

Continue Reading

Lajmet

Konjufca nga Brukseli: Kosova mbetet konstruktive, synojmë përmbylljen e dialogut me njohje reciproke

Published

on

By

Ministri i Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Glauk Konjufca, ka zhvilluar një takim të rëndësishëm në Ambasadën e Kosovës në Bruksel me emisarin e Bashkimit Evropian për dialogun, Johan Sørensen. Në fokus të këtij takimi ishte avancimi i procesit të normalizimit të marrëdhënieve midis Kosovës dhe Serbisë.

Gjatë diskutimit, ku mori pjesë edhe Kryenegociatori Agron Bajrami, ministri Konjufca bëri të qartë se pozicioni i Kosovës mbetet i palëkundur përballë sfidave të dialogut, duke insistuar në një rezultat përfundimtar që garanton stabilitet.

“Së bashku me Kryenegociatorin tonë, Agron Bajrami, rikonfirmuam se Republika e Kosovës mbetet plotësisht e përkushtuar dhe e angazhuar në mënyrë konstruktive — me qëllimin e qartë të përfundimit të procesit përmes njohjes reciproke,” deklaroi Konjufca.

Ky takim i cilësuar si një “diskutim i strukturuar” vjen në një kohë kur presioni ndërkombëtar për progres në dialog është rritur. Konjufca rikonfirmoi se përkushtimi i Kosovës nuk do të mungojë, por gjithmonë duke u fokusuar te synimi kryesor: njohja e ndërsjellë si kusht për paqe të qëndrueshme në rajon.

Takimi shërbeu gjithashtu për të koordinuar hapat e ardhshëm diplomatikë në Bruksel, duke treguar një angazhim të lartë të diplomacisë kosovare në arenën ndërkombëtare.

 

Continue Reading

Vendi

Hagë: Ekspertja Fraser kritikon metodat e Prokurorisë për zbardhjen e bisedave

Published

on

By

Procesi gjyqësor në Dhomat e Specializuara të Kosovës (DHSK) ka hyrë në një fazë teknike dhe sfiduese me dëshminë e ekspertes së linguistikës forenzike, Helen Fraser. Seanca e sotme, e cila është vazhdimësi e dëshmisë së nisur më 11 maj, është fokusuar në metodologjinë e përdorur nga ekspertja për vlerësimin e audio-inçizimeve, të cilat përbëjnë bazën e aktakuzës për pengim të administrimit të drejtësisë ndaj Hashim Thaçit, Hajredin Kuçit, Isni Kilajt, Bashkim Smakajt dhe Fadil Fazliut.

Një nga pikat më diskutabile të seancës së sotme ishte përdorimi i mjeteve të inteligjencës artificiale nga ana e ekspertes Fraser për të analizuar materialet audio të siguruara nga mbrojtja. Prokuroria Speciale ka vënë në dyshim besueshmërinë e raportit të ekspertes, duke u mbështetur në deklaratën e saj se ajo nuk e njeh gjuhën shqipe.

Gjatë marrjes në pyetje, Fraser sqaroi se nuk ishte mbështetur verbërisht te teknologjia. “Nuk jam mbështetur tërësisht në ChatGPT, por kam rishikuar audion me ekspertizën time në audio-forenzikë dhe në transkriptimet forenzike,” deklaroi ajo. Ekspertja theksoi se kishte hasur vështirësi në vlerësimin e mbështetshmërisë së përkthimeve të bisedave të realizuara gjatë vizitave në qendrën e paraburgimit në shtator dhe tetor të vitit 2023, për shkak të informacionit të kufizuar që i ishte ofruar.

Diskutimi mbi specifikat e programeve të inteligjencës artificiale u zhvendos në një seancë private me vendim të gjykatësit Christopher Gosnell, për të ruajtur konfidencialitetin e procedurave dhe metodave hetimore.

 

Sfidat e transkriptimit objektiv

Fraser ngriti shqetësime lidhur me mënyrën se si Zyra e Prokurorit të Specializuar (ZPS) ka transkriptuar disa tinguj në audiot e tyre. Ajo argumentoi se interpretimi i zhurmave, siç është fëshfëritja e letrave apo lëvizjet në dhomë, nuk mund të jetë kurrë plotësisht objektiv.

“Disa tinguj janë objektivisht të transkriptueshëm, të tjerë jo. Është vështirë të transkriptohet në mënyrë objektive nga një audio,” u shpreh Fraser, duke shtuar se cilësimi i një zhurme si “kthim i faqeve të letrës” shkon përtej asaj që mund të konfirmohet me siguri vetëm përmes dëgjimit. Ekspertja kritikoi edhe teknikën e “përforcimit” të audios nga ana e ZPS-së, duke pretenduar se kjo mund të ndryshojë ose dëmtojë vërtetësinë e bisedave origjinale.

Për të kuptuar peshën e dëshmisë së Fraser, duhet parë konteksti i aktakuzës që rëndon mbi të akuzuarit. ZPS pretendon se Hashim Thaçi, përmes vizitave të realizuara në paraburgim nga Hajredin Kuçi, Isni Kilaj, Bashkim Smakaj dhe të tjerë, ka dhënë udhëzime të hollësishme se si duhet të dëshmojnë dëshmitarët e mbrojtur të Prokurorisë.

Sipas dosjes së Prokurorisë me Hajredin Kuçin, Thaçi pretendohet se ka dhënë udhëzime për dëshmitarët 5 dhe 6 gjatë vizitës së 3 shtatorit 2023.

Ndersa, me Isni Kilajn në vizitën e 6 tetorit 2023, dyshohet se janë ndarë informacione konfidenciale për dëshmitarët 3 dhe 4. Gjatë kontrollit në shtëpinë e Kilajt, ZPS pretendon se ka gjetur faqe të grisura të deklaratave konfidenciale dhe shënime që përputhen me udhëzimet e Thaçit.

Si dhe Bashkim Smakaj, Prokuroria pretendon se në makinën e ish-shefit të AKI-së është gjetur një dokument që përmbante një version të ngjarjeve për dëshmitarin 2, i cili përputhej me udhëzimet e dhëna nga Thaçi gjatë vizitave.

Deri më tani, asnjë nga të akuzuarit nuk e ka pranuar fajësinë. Hajredin Kuçi, Isni Kilaj dhe Fadil Fazliu janë deklaruar të pafajshëm, ndërsa Hashim Thaçi dhe Bashkim Smakaj nuk kanë pranuar të deklarohen në seancat e para. Një zhvillim i rëndësishëm ishte lirimi nga paraburgimi i Bashkim Smakajt dhe Fadil Fazliut në tetor 2024, duke u lejuar të mbrohen në liri.

Çështja e ekspertes Fraser mbetet thelbësore për mbrojtjen, pasi ajo synon të hedhë dyshime mbi vërtetësinë dhe interpretimin e provave audio që ZPS-ja i konsideron si dëshmi kryesore të ndikimit në dëshmitarë. Gjyqi po vazhdon me dëgjimin e dëshmitarëve dhe administrimin e provave materiale, në një proces që po vëzhgohet me vëmendje të shtuar për shkak të implikimeve të larta politike dhe juridike në Kosovë.

 

Continue Reading

Lajmet

Qeveria ndan mbi 10.8 milionë euro për organizimin e zgjedhjeve të 7 qershorit

Published

on

By

Qeveria e Kosovës ka miratuar ndarjen e mjeteve buxhetore për organizimin e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, të cilat pritet të mbahen më 7 qershor 2026. Vendimi është marrë gjatë një mbledhjeje elektronike të zhvilluar mbrëmë, pas kërkesës së dërguar nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ).

Sipas njoftimit zyrtar nga Zyra e Kryeministrit, vlera totale e miratuar për këtë proces zgjedhor është 10,887,186 euro. Këto mjete do të përdoren për të mbuluar të gjitha nevojat logjistike dhe organizative për zgjedhjet e reja për Kuvendin e Republikës së Kosovës.

“Qeveria ka miratuar kërkesën e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve për ndarjen e mjeteve buxhetore në vlerë prej mbi 10.8 milionë eurove, për organizimin e zgjedhjeve të parakohshme që do të mbahen më 07.06.2026”, thuhet në komunikatën e ekzekutivit.

Ky vendim vjen si hap i domosdoshëm për të garantuar mbarëvajtjen e procesit elektoral dhe përgatitjet teknike brenda afateve të parapara ligjore.

Continue Reading

Të kërkuara