Lajmet

​Hani fiq për tretje më të mirë dhe rregullim të presionit të gjakut!

Published

on

Për mijëvjeçarë, fiqtë kanë qenë pjesë e dietës tipike mesdhetare të shëndetshme. Fiqtë konsiderohen si një ushqim i favorshëm për shëndetin dhe ndihmë e mundshme në parandalimin dhe trajtimin e sëmundjeve të sotme.

Një studim i kohëve të fundit nga shkencëtarët izraelitë në revistën shkencore Journal of Agriculture and Food Chemistry kishte për qëllim të përcaktonte aktivitetin antioksidues të disa llojeve të fiqve. Për të zbuluar përbërës me një efekt potencialisht të dobishëm për shëndetin, shkencëtarët analizuan përbërjen e polifenoleve, antocianinave dhe kapacitetin antioksidues të gjashtë llojeve të fikut komercial që ndryshojnë në ngjyrë (e zezë, e kuqe, e verdhë dhe jeshile).

Ato kanë një efekt të dobishëm në nivelet e kolesterolit në gjak

Ata gjetën një përmbajtje mbresëlënëse të polifenoleve, dhe kështu një aktivitet të fortë antioksidues, dhe sa më e errët dhe më e ndritshme ngjyra, aq më e lartë është proporcioni i molekulave të dobishme dhe fuqia antioksiduese. Për shembull, përmbajtja më e lartë e polifenoleve dhe antocianinave dhe aktiviteti më i fortë antioksidues u regjistruan në speciet e Misionit, të karakterizuara nga një lëvore e zezë-vjollce me mish rozë. Është interesante se shumica e fitokimikateve u gjetën në lëvoren e fikut, dhe sasi më të vogla u matën në mish.

Hulumtimet e mëparshme kanë treguar gjithashtu se fiqtë janë një burim jashtëzakonisht i pasur i polifenoleve. Do të habiteni që fiqtë janë dukshëm më të pasur me polifenole sesa, për shembull, mollët, boronica, rrushi, portokajtë, kumbullat dhe dredhëzat, madje edhe ushqimet që konsiderohen jashtëzakonisht të pasura me polifenole – si vera e kuqe dhe çaji.

Fiqtë përmbajnë gjithashtu sterole bimore, substanca që janë treguar të kenë një efekt të dobishëm në nivelet e kolesterolit në gjak. Sterolet bimore (të tilla si stigmasterol dhe lanosterol të përfshira në fiq) lidhen me molekulat e kolesterolit në zorrë dhe kështu ndërhyjnë në thithjen e tij. Komponimet me aktivitet antikarcinogjen potencial – benzaldehidi dhe kumarinat – u gjetën gjithashtu në fiq. Këto komponime janë testuar në studimet shkencore dhe rezultatet janë premtuese, veçanërisht kur bëhet fjalë për kancerin e prostatës dhe lëkurës dhe qelizat skuamoze.

Llojet e fiqve

Ka mbi 150 lloje fiqsh që ndryshojnë në ngjyrë dhe pak në strukturë. Llojet më të famshme dhe më të përhapura janë Mission (lëkura e zezë-vjollce me mish rozë), Kadota (lëvorja jeshile me mish vjollce), Calimyrna (lëvorja e verdhë e gjelbër me mish qelibar), fiku Adriatik (lëvorja jeshile e lehtë me mish rozë të errët). Fiqtë kanë një sezon shumë të shkurtër në rritje dhe janë jashtëzakonisht të ndjeshëm.

Prandaj, ato janë më të shijshme nëse hahen menjëherë pas marrjes, pas një kohe të shkurtër në frigorifer. Edhe pse fiqtë e freskët janë në dispozicion vetëm disa muaj të vitit, ju mund të shijoni fiq të thatë gjatë gjithë vitit.

Vlera ushqyese

Fiqtë e freskët dhe të thatë janë shumë të pasur me minerale, veçanërisht kalcium, magnez dhe kalium. Ata janë një burim jashtëzakonisht i pasur i fibrave dietike, dhe një pjesë e madhe janë fibra të tretshme në ujë. Ky lloj fibrash ndihmon në uljen e niveleve të glukozës dhe kolesterolit në gjak, dhe gjithashtu ka një efekt të dobishëm në rregullimin e tretjes. Ato janë të pasura me shumë fitokemikale, veçanërisht beta-karoten, polifenole, antocianina dhe sterole bimore.

Përfitimet shëndetësore

Konsumimi i rregullt i fiqve ka një efekt të dobishëm në shëndetin kardiovaskular. Për shembull, pasuria e polifenoleve me aktivitet të fortë antioksidues mbron lipoproteinat LDL nga oksidimi dhe kështu parandalon arteriosklerozën. Përmbajtja e lartë e kaliumit ka një efekt të dobishëm në rregullimin e presionit të gjakut, dhe fibrat e tretshme dhe sterolet bimore në nivelin e kolesterolit në gjak.

Fibrat dietike nga fruta e fikut ndikojnë gjithashtu në nivelet e sheqerit në gjak, dhe gjethet e fikut gjithashtu kanë një efekt antidiabetik. Edhe pse nuk tingëllojnë të ngrënshëm, në disa kultura gjethet e fikut janë me të vërtetë një pjesë integrale e menysë. Për shkak të numrit të molekulave që ato posedojnë, fiqtë gjithashtu kanë një efekt potencial antikancerogjen.

Fiqtë e thatë janë një vakt praktik dhe me vlerë ushqyese për atletët rekreativë dhe profesionistë, dhe në kombinim me arrat mund të shërbejnë si një meze e lehtë ideale.

Continue Reading

Vendi

Një i vdekur dhe katër të lënduar në një vetaksident në Klinë

Published

on

By

Një person ka humbur jetën dhe katër të tjerë kanë mbetur të lënduar si pasojë e një vetaksidenti të rëndë trafiku që ka ndodhur mëngjesin e sotëm në fshatin Dollc të Klinës.

Policia e Kosovës ka njoftuar se rasti ka ndodhur rreth orës 04:55 të mëngjesit, me ç’rast në vendngjarje kanë dalë menjëherë njësitet kompetente të Njësitit Rajonal të Komunikacionit Rrugor (NJRKRR).

“Si pasojё e kёtij vetaksidenti njё person ka pёsuar me fatalitet, vdekjen e sё cilit e ka konstatuar ekipi mjekёsor nё vendin e ngjarjёs, ndёrsa katёr tё tjerё janё dёrguar nё Spitalin Rajonal nё Pejё pёr tretman mjekёsor. Të njëjtit, sipas mjekёve, janё jashtë rrezikut pёr jetё”, thuhet në njoftimin e policisë.

Me urdhër të Prokurorit të Shtetit, trupi i pajetë i viktimës është dërguar në Institutin e Mjekësisë Ligjore në Prishtinë për obduksion, ndërsa autoritetet po punojnë për zbardhjen e plotë të shkaqeve që çuan deri te ky vetaksident.

 

Continue Reading

Rajoni

Plagoset me armë zjarri një zyrtar policor në Tiranë

Published

on

By

Një zyrtar policor ka mbetur i plagosur si pasojë e të shtënave me armë zjarri mesnatën e mbrëmshme në zonën e Shkozës në Tiranë. Viktima është identifikuar se  është Anxhelo Kumaraku, rreth 30 vjeç, i cili në momentin e ngjarjes ndodhej jashtë detyrës zyrtare, raporton Euronews Albania.

Sipas njoftimit të Policisë së Shqipërisë, ngjarja ka ndodhur rreth orës 00:10, në rrethana ende të paqarta. 30-vjeçari është transportuar menjëherë në spital dhe sipas mjekëve ndodhet jashtë rrezikut për jetën.

Menjëherë pas marrjes së lajmit, autoritetet policore kanë ngritur pika të shumta kontrolli dhe po kryejnë kërkime intensive në tërë zonën për kapjen e autorit apo autorëve të përfshirë në këtë sulm.

Në vendin e ngjarjes kanë dalë grupi hetimor dhe Agjencia e Mbikëqyrjes Policore (AMP), të cilët nën drejtimin e Prokurorisë po punojnë për ndriçimin e plotë të rrethanave, identifikimin e personave përgjegjës dhe dokumentimin ligjor të rastit. /Euronews Albania/

Continue Reading

Vendi

Mbi 109 mijë votues nga diaspora pranohen për votim

Published

on

By

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) ka përmbyllur periudhën e regjistrimit për votuesit jashtë vendit për zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 7 qershorit. Sipas të dhënave të para, interesimi i mërgatës është jashtëzakonisht i lartë, ku deri më tani janë aprovuar mbi 109 mijë kërkesa, ndërsa mijëra të tjera po shqyrtohen ende.

Zëdhënësi i KQZ-së, Valmir Elezi, ka bërë të ditur për Ekonomia Online se procesi i regjistrimit ka zgjatur nga 6 deri më 17 maj 2026, periudhë gjatë së cilës janë pranuar me mijëra aplikime përmes platformës elektronike.

“Sipas të dhënave preliminare, nga fillimi i këtij procesi më 6 maj dhe deri në përfundim të tij më 17 maj 2026, përmes platformës elektronike janë pranuar 142,803 kërkesa për regjistrim, prej të cilave deri më tani janë aprovuar 109,696, ndërsa 7,325 të tjera janë refuzuar dhe 25,702 janë në pritje për shqyrtim”, deklaroi Elezi.

Sipas të dhënave zyrtare, pjesa dërrmuese e bashkatdhetarëve kanë përzgjedhur votimin përmes postës, duke shfrytëzuar kutitë postare që KQZ-ja ka hapur nëpër botë.

“Nga 109,696 aplikime të aprovuara, 81,901 shtetas janë regjistruar për të dërguar pakon me fletëvotim në kutinë postare jashtë Kosovës, 2,855 të tjerë për të dërguar pakon me fletëvotim në kutinë postare të KQZ-së në Kosovë dhe 24,940 janë regjistruar për të votuar fizikisht në ndonjërën nga përfaqësitë diplomatike”, sqaroi Elezi.

Për t’ua lehtësuar këtë proces qytetarëve, KQZ-ja ka funksionalizuar kuti postare në 23 shtete të ndryshme të botës, përfshirë edhe brenda Kosovës, ndërsa adresat e sakta të tyre pritet të publikohen gjatë kësaj jave.

Ligji për Zgjedhjet e Përgjithshme përcakton që mërgata voton më herët sesa qytetarët brenda territorit të Kosovës. Elezi tregoi se votimi me postë është planifikuar të fillojë më 25 maj dhe të zgjasë deri më 6 qershor, që është edhe data kur do të organizohet votimi fizik nëpër përfaqësitë diplomatike.

Edhe pse fillimisht ishte vendosur që votimi fizik të organizohej në 48 përfaqësi diplomatike (33 ambasada dhe 15 konsullata) me gjithsej 70 vendvotime, KQZ-ja pritet ta rishikojë këtë listë. Arsyeja ndërlidhet me numrin e vogël të votuesve të regjistruar në disa lokacione.

“Sipas Rregullores Zgjedhore për Regjistrimin dhe votimin jashtë Kosovës, nëse numri i votuesve të regjistruar për votim në një përfaqësi diplomatike është nën 50, votimi fizik në atë përfaqësi diplomatike nuk organizohet. Votuesit e regjistruar do të kalojnë automatikisht në statusin e votuesve përmes postës dhe për këtë do të njoftohen nga KQZ”, ka përfunduar Elezi në prononcimin e tij. /Ekonomia Online/

 

Continue Reading

Lajmet

REL: Kosova ka aleatë për NATO, por a e ka veten?

Published

on

By

Mes një bote në kaos dhe riorganizim, siguria është kthyer në prioritet absolut, dhe për Kosovën, ajo lidhet drejtpërdrejt me NATO-n – aleancën më të madhe ushtarake në botë.

Një momentum i ri për afrimin e saj me të është duke u konsoliduar në qendrat e vendimmarrjes në Uashington, megjithatë shfrytëzimi i tij duket se kërkon shtytje më të fortë politike edhe nga Prishtina.

Për ish-ministrin e Mbrojtjes së Shqipërisë, Fatmir Mediu, i përfshirë nga afër në bisedimet për avancimin e Kosovës drejt NATO-s, mbështetja nga Uashingtoni përbën një mundësi të rëndësishme. Por, sipas tij, ajo humbet peshë nëse Kosova nuk siguron stabilitet të brendshëm institucional. Anëtarësimi në NATO kërkon, para së gjithash, konsensus politik dhe qasje të koordinuar nga vetë Kosova.

“Pa një Kosovë me institucione, pa një Kosovë me politikë dhe Qeveri të qëndrueshme, do të jetë e vështirë të hapësh rrugën që duhet për anëtarësimin në NATO”, thotë Mediu për programin Expose të Radios Evropa e Lirë.

Në fund të prillit, në Kongresin amerikan u hodh një hap konkret: përfaqësuesi Keith Self, bashkë me kolegët e tij, Ritchie Torres dhe Mike Lawler, propozuan një rezolutë që synon ta shtyjë përpara rrugën e Kosovës drejt NATO-s.

Rezoluta me mbështetje dypartiake thekson, mes tjerash, se “qeverisja demokratike e Kosovës, mbikëqyrja civile e forcave të sigurisë dhe bashkëjetesa shumetnike përbëjnë një argument bindës për anëtarësimin në NATO”.

Aty, po ashtu, thuhet se “përfshirja e Kosovës në aleancën e NATO-s do të shërbente si një kundërpeshë e nevojshme për të dekurajuar përpjekjet armiqësore dhe për të parandaluar një katastrofë tjetër globale në Ballkan”.

Dhe kjo nuk është nisma e vetme. Një tjetër rezolutë në Kongres, e iniciuar po në fund të prillit nga Torres, Self dhe kongresisti George Latimer, e vendos theksin te prania ushtarake e Shteteve të Bashkuara në Kosovë, duke e cilësuar atë si kyç për stabilitetin në rajon.

Gjatë një mbledhjeje të kësaj jave të Komitetit për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, Self ka theksuar sërish se Kosova ka dëshmuar përkushtim të qartë ndaj stabilitetit rajonal dhe përafrimit strategjik me NATO-n, ndaj edhe duhet të jetë pjesë e saj.

“Kosova është, padyshim, një nga partnerët më të afërt dhe më besnikë evropianë të Shteteve të Bashkuara. Në një periudhë të shkurtër kohe, ky shtet i ri ka dëshmuar përkushtim të qartë ndaj qeverisjes demokratike, kontrollit civil mbi forcat e sigurisë dhe bashkëjetesës shumetnike – të gjitha këto e përforcojnë argumentin për anëtarësim në NATO dhe për stabilitet në Ballkan”, ka thënë Self në seancën e 13 majit.

Nga kabineti i kongresistit Torres është shprehur po ashtu mbështetje për anëtarësimin e Kosovës në NATO, por dhe për vazhdimin e pranisë së SHBA-së në misionin paqeruajtës KFOR.

“Kongresi shpreson që të shohë anëtarësimin e Kosovës në NATO, mbështetje dypartiake për të mbajtur nivelin e forcave në KFOR dhe procesin e dialogut që nuk e shpërblen Serbinë me lëshime dhe kokëfortësi”, ka thënë për Radion Evropa e Lirë zëdhënësi i Torresit, Benny Stanislawski.

Qeveria e Kosovës nuk u është përgjigjur pyetjeve të Radios Evropa e Lirë për mënyrën se si i interpreton ajo rezolutat e fundit në Kongresin amerikan, për komunikimet eventuale me SHBA-në apo NATO-n, si dhe për vlerësimin e pozicionit aktual të Kosovës në procesin e integrimeve euroatlantike.

Zyra e NATO-s në Bruksel tha vetëm se çdo hap i mëtejshëm për të konsoliduar marrëdhëniet e aleancës me institucionet në Kosovë, kërkon konsensus nga të gjithë aleatët.

“Ne i inkurajojmë institucionet në Kosovë që të konsolidojnë qeverisjen e mirë, për të mirën e të gjithë njerëzve që jetojnë në Kosovë. NATO-ja mbetet plotësisht e përkushtuar ndaj stabilitetit në Ballkanin Perëndimor, përfshirë edhe përmes misionit KFOR”, tha një zëdhënës i aleancës për Radion Evropa e Lirë.

Politika e “dyerve të hapura” e NATO-s bazohet në Nenin 10 të Traktatit të Uashingtonit, i cili përcakton se anëtarësimi është i hapur për çdo “shtet evropian që është në gjendje t’i çojë përpara parimet e këtij Traktati dhe të kontribuojë në sigurinë e zonës së Atlantikut të Veriut”.

Kosova e ka të deklaruar prej kohësh synimin për anëtarësim në aleancë dhe ka ndërmarrë hapa në ndërtimin e kapaciteteve të sigurisë në përputhje me standardet e saj, por procesi mbetet i bllokuar në aspektin politik, pasi katër vende anëtare të NATO-s nuk e njohin ende pavarësinë e Kosovës, dhe çdo zgjerim i ri kërkon konsensusin e të 32 aleatëve.

Radio Evropa e Lirë ka kontaktuar ministritë e Jashtme të këtyre katër vendeve – Spanjës, Greqisë, Sllovakisë dhe Rumanisë – për t’i pyetur nëse po shqyrtojnë rishikimin e qëndrimit të tyre ndaj njohjes së pavarësisë së Kosovës.

Prej tyre është deklaruar vetëm Ministria e Jashtme e Sllovakisë, duke theksuar se qëndrimi i saj mbetet i bazuar në Deklaratën e Parlamentit të vitit 2007, e cila e lidh zgjidhjen e statusit të Kosovës me respektimin e kërkesave të Serbisë dhe normave të së drejtës ndërkombëtare, si dhe me rezultatin e dialogut Prishtinë-Beograd, të lehtësuar nga Bashkimi Evropian.

 

Vëzhguesit thonë se, pavarësisht qëndrimeve të ngurta të shteteve mosnjohëse, rezolutat në Kongresin amerikan – edhe pse joobliguese – e pengojnë Kosovën “të zhytet në harresë”.

Me fjalët e Mediut, ky angazhim lidhet edhe me interesin e SHBA-së për të ruajtur ekuilibrat në Ballkan dhe për të parandaluar rritjen e ndikimeve ruse, kineze dhe serbe në rajon.

“Unë kam bindjen se Shtetet e Bashkuara të Amerikës, pavarësisht nga retorika, NATO-n e shikojnë si një element jashtëzakonisht të rëndësishëm, jo vetëm për stabilitetin e Ballkanit, por edhe për një marrëdhënie dhe një influencë më të gjerë gjeopolitike. Dhe, në këtë kuadër, padyshim që është dhe interesi për Kosovën”, thotë Mediu.

Ish-zyrtari i lartë i NATO-s, Jamie Shea, vlerëson se aktivizmi në Kongresin amerikan duhet kuptuar më shumë si vendosje e një agjende afatgjatë, sesa si ndikim i menjëhershëm. Ai thotë se kjo e mban Kosovën në vëmendjen politike të Uashingtonit dhe krijon hapësirë për një mundësi të ardhshme, kur kushtet në marrëdhëniet Kosovë-Serbi dhe brenda vetë NATO-s të jenë më të favorshme.

“Por, sinqerisht, derisa të ketë stabilitet politik në Kosovë, sepse tri palë zgjedhje në 18 muaj nuk janë shenjë e mirë… ndaj, derisa të ketë më shumë stabilitet pas zgjedhjeve të qershorit, nuk pritet të ketë një rrugë të qartë përpara në procesin e integrimit euroatlantik”, thotë Shea për Exposenë.

Kosova, në më pak se një muaj, do të mbajë zgjedhjet e treta parlamentare brenda një periudhe prej një viti e gjysmë, pasi dy ciklet e mëparshme nuk arritën të prodhojnë institucione të qëndrueshme, për shkak të mungesës së konsensusit mes partive politike.

E, Mediu argumenton se anëtarësimi në NATO nuk varet vetëm nga mbështetja amerikane, por edhe nga koordinimi politik dhe angazhimi i brendshëm i vetë Kosovës, në bashkëpunim me aleatët.

Në këtë kontekst, ai nënvizon nevojën për shtim të aktiviteteve diplomatike dhe lobuese, veçanërisht në Uashington, si dhe për reforma të strukturuara sipas standardeve të NATO-s, duke kujtuar se një rrugëtim i ngjashëm i ka paraprirë edhe anëtarësimit të Shqipërisë në NATO në vitin 2009.

“Unë mendoj që është një nga zhvillimet më të mira që kanë ndodhur për Kosovën. Për disa arsye… sepse, po të kujtojmë historinë tonë, kështu ka filluar – me deklarata, me rezoluta në Kongresin amerikan. Në qoftë se vijmë, pastaj, në një aprovim të rezolutës në Kongres, ajo kthehet në një gjë që përcakton edhe politika të Departamentit amerikan të Shtetit apo të administratës amerikane”, thotë Mediu.

Ai shton se Shtetet e Bashkuara kanë peshë vendimtare në vendimmarrjen e NATO-s dhe se do të ishte e vështirë që disa vende anëtare t’i rezistonin presionit amerikan, nëse Uashingtoni do të këmbëngulte në anëtarësimin e Kosovës.

Gjatë mbledhjes së Komitetit për Punë të Jashtme, më 13 maj, kongresisti Self kërkoi bllokimin e 1.8 miliard dollarëve ndihmë ushtarake për Greqinë, derisa Athina ta njohë pavarësinë e Kosovës, duke paraqitur edhe një amendament për ndalimin e kësaj ndihme vjetore, por që u kundërshtua nga disa përfaqësues demokratë.

Shea pajtohet se mbajtja nën presion e shteteve mosnjohëse është e rëndësishme, por shton se Kosova nuk mund të mbështetet vetëm te SHBA-ja, duke theksuar nevojën për një qasje më të balancuar drejt Evropës.

“Kosova duhet të ketë një përpjekje më të balancuar lobimi dhe të lobojë po aq fort në Berlin, Paris, Londër apo Varshavë, sa edhe në Uashington. Mbështetja vetëm te Shtetet e Bashkuara mund të ketë funksionuar në të kaluarën, në vitet ‘90, por sot nuk është më një strategji efektive”, vlerëson Shea.

Në një linjë të ngjashme, edhe Daniel Serwer, nga Universiteti Johns Hopkins në Uashington, vë në dukje kufizimet reale të ndikimit të Kongresit amerikan në këtë proces.

“Rezolutat sugjerojnë mbështetje të konsiderueshme politike për anëtarësimin e Kosovës në NATO, por ato nuk e detyrojnë administratën. Presidenti mund t’i injorojë ato. Autoriteti i tij në politikën e jashtme është praktikisht i pakufizuar”, thotë Serwer për Exposenë.

Në një kohë kur rendi botëror po rishkruhet dhe balancat e sigurisë po lëkunden, Shtetet e Bashkuara po sinjalizojnë qartë edhe riorganizim të pranisë së tyre ushtarake në Evropë – deri te tërheqja e mijëra trupave nga Gjermania.

Në këtë realitet të ri, merr peshë pikërisht ajo që thekson Mediu: prania amerikane në KFOR nuk është thjesht ushtarake – është një mesazh i fortë politik për angazhimin e SHBA-së në rajon. Dhe Kosova, nëse synon ta shfrytëzojë këtë dritare gjeopolitike, duhet të dalë nga logjika e politikës ditore dhe të kalojë në veprim strategjik afatgjatë./REL/

 

 

Continue Reading

Të kërkuara