Lajmet

​COVID-19 dhe migrimi kanë ndikuar në rënien e lindjeve në Kosovë

Published

on

Pandemia COVID-19 ka ndikuar në rënien e lindjeve në gjithë botën përfshirë edhe Kosovën. Në Kosovë në uljen e shifrave të lindjeve ka ndikuar edhe migrimi i të rinjve. Kështu u tha me rastin e Ditës Botërore të Popullsisë, në një tryezë të organizuar nga UNFPA në bashkëpunim me Komisionin për Shëndetësi dhe Mirëqenie Sociale, me temën “Të drejtat dhe zgjedhjet janë përgjigja. Qoftë rritja apo zvogëlimi i numrit të foshnjave, zgjidhja për të ndryshuar normat e lindshmërisë qëndron në prioritizimin e shëndetit dhe të drejtat riprodhuese të të gjithë njerëzve”.

Udhëheqësja e Zyrës së Fondi për Popullsi të Kombeve të Bashkuara (UNFPA) në Kosovë, Visare Mujko-Nimani tha se COVID-19 e ka përshpejtuar trendin global drejt niveleve më të ulëta të lindjeve.

Ajo tha se në uljen e lindjeve në Kosovë ka ndikuar edhe aspekti i migrimit, prandaj ajo kërkoi që institucionet e vendit të krijojnë politika të qartë që do ndihmojnë të rinjtë në planifikimin e të ardhmes së tyre.

“Të gjithë e dimë që pandemia COVID-19 mund ta ketë përshpejtuar së paku përkohësisht trendin global drejt niveleve më të ulëta të fertilitetit. Statistikat tregojnë një rënie të mprehtë të numri të lindjeve në shumë vende evropiane në fund të vitit 2020 nëntë muaj pas mbylljeve të para. Lajmet në lidhje me rënien e lindjeve nga COVID-19 kanë nxitur ankth dhe shqetësim në disa shtete, goditja e pandemisë dhe ndikimi i saj në zgjidhjen riprodhuese të njerëzve erdhën në një kohë kur nivelet e lindshmërisë veçse ishin shumë të ulëta në mbarë botën. Në Evropën Lindore ky problem është rritur edhe nga emigracioni. Njerëzit jo vetëm që nuk kanë fëmijë por edhe janë larguar masivisht nga vendet e tyre në kërkim të mundësive më të mira diku tjetër, për pasojë popullsitë e këtyre vendeve janë zvogëluar. Edhe Kosova si gjitha vendet e Ballkanit po përballet me çështjen e migrimit dhe institucionet duhet të krijojnë politika që do ofrojnë një mjedis në të cilin të rinjtë kosovar do të ndihen të sigurt për të planifikuar të ardhmen e tyre dhe për të krijuar familjen e tyre”, tha ajo.

Kryetarja e Komisionit për Shëndetësi, Fatmire Kollçaku derisa tha se pandemia edhe në Kosovë ka ndikuar në rënien e fertilitetit u shpreh se qeveria e Kosovës ka ndërmarr masa konkrete për ringjalljen ekonomike që do ndikoj edhe në mirëqenien e qytetarëve dhe planifikimin familjar. Ajo tha se si qeveri po punojnë në luftimin e krimit dhe korrupsionit me qëllim që të krijohen më shumë për të rinjtë.

“Mendoj që si parakusht që ne t’i realizojmë të gjitha këto është që vërtetë njëri nga zotimet kryesore që i kemi dhënë në fushatë dhe do i qëndrojmë besnik deri në fund është që mos të keqpërdoret paraja publike sa do që kemi qenë edhe të varfër ne më shumë kemi qenë të vjedhur dhe unë supozoj se qeveria mazhoranca aktuale e ka luftimin e krimit, korrupsionin e organizuar institucional nëse arrijmë këto t’i minimizojmë mendoj që do kemi shumë më shumë mundësi t’i mbështesim këto familje që të vendosin të rinjtë dhe të rejat që të krijojnë familje dhe të mbesin këtu që popullata të rritet në mënyrë të natyrshme duke e parë perspektivën jo me shtytje por të mundësojmë edhe në ruajtjen e shëndetit riprodhues”, tha Kollçaku.

Koordinatorja për Zhvillim të Kombeve të Bashkuara në Kosovë, Ulrike Richardson tha se tkurrja e popullatës do qëndroj edhe për një kohë, prandaj sipas saj politika ekonomike dhe fuqizimi i gruas do luante rol kyç që situata në këtë aspekt të përmirësohej. Ajo tha se edhe migrimi i të rinjve është sfidë për Kosovë.

“Kemi parë që është zvogëluar numri i lindjeve dhe kjo është diçka që të gjithë ne duhet të pajtohemi dhe besojmë që ky zvogëlim i lindjeve do qëndroj për një kohë, familjet tani më nuk kanë fëmijë aq sa kanë pasur më përpara dhe të në të njëjtën kohë COVID ka shkaktuar tkurrje edhe më të madhe të këtij zvogëlimi të fertilitetit, pra në disa shtet ka tendenca që të bëhet rikthimi pak a shumë nuk e di deri në cilën shkallë ky trend do qëndroj kështu por disa nga gjërat që neve i dimë dhe kjo është ai veprimi për balancim….Kur e shohim tkurrjen e popullatës e dimë edhe në Ballkanin Perëndimor vërehet kur të rinjtë largohen dhe kjo kombinohet me normat e ulëta të fertilitet… Të rinjtë që po largohen kjo është sfidë se do ta keni një popullatë të vjetër se kush do kujdeset për ta, nëse investoni në kujdesin shëndetësor mund të jeni produktiv deri në moshën 70 sepse nuk u duhet të keni mbështetje, apo të jeni barrë e sistemit shëndetësor nëse investoni në kujdesin shëndetësor, kujdesi shëndetësor është i rëndësishëm”, tha ajo.

Kryeshefi i Agjencisë së Statistikave të Kosovës, Ilir Berisha tha se regjistrim i popullsisë i cili ishte planifikuar të realizohej këtë vit, për shkak të pandemisë është shtyrë për vitin e ardhshëm

“Bëjmë edhe regjistrimin e popullsisë ku nxjerrim një numër të madh të treguesve demografik, social ekonomik, aktualisht ASK është e angazhuar në projektin e regjistrimin e popullsisë, si projekti më i madh i saj që ka qenë në plan të realizohet këtë vit, por për shkak të kushteve me COVID është shtyrë, por ne jemi në vlugun e aktiviteteve tona”, theksoi Berisha.

11 korriku shënon Ditën Botërore të Popullsisë, dheqëllimi i kësaj dite është që të fokusohet vëmendja e gjithë botës në rëndësinë e çështjeve të popullsisë. Ideja për këtë ditë lindi kur popullsia e botës arriti në 5 miliardë.

Lajmet

Gjashtë raste të dhunës në familje brenda 24 orëve në Kosovë

Published

on

By

Në raportin 24-orësh të Policisë së Kosovës janë regjistruar gjashtë raste të dhunës në familje në disa qytete të vendit, ku janë shoqëruar dhe arrestuar disa persona, ndërsa një tjetër ndodhet në kërkim.

Rasti i parë është regjistruar në Graçanicë, ku një burrë në gjendje të dehur ka hyrë në tarracën e banesës së një gruaje, ka thyer dritaren me shishe qelqi dhe i ka dëmtuar veturën. I dyshuari është arrestuar dhe pas këndelljes është dërguar në mbajtje.

Në Prishtinë është arrestuar një burrë pasi dyshohet se ka ushtruar në vazhdimësi dhunë fizike dhe psikike ndaj një gruaje. I njëjti është liruar në procedurë të rregullt pas intervistimit.

Një tjetër rast në kryeqytet ka ndodhur kur një grua ka sulmuar fizikisht një burrë. Pas intervistimit, me vendim të prokurorit palët janë liruar.

Në Lipjan, një grua ka raportuar se ka qenë viktimë e dhunës së vazhdueshme psikike nga një burrë, me ç’rast rasti ka kaluar në procedurë të rregullt.

Edhe në Istog është regjistruar një sulm fizik, ku një grua është sulmuar nga një burrë pas një mosmarrëveshjeje. I dyshuari është intervistuar dhe rasti vazhdon në procedurë të rregullt.

Rasti i fundit është shënuar në Skenderaj, ku pas një mosmarrëveshjeje një grua u sulmua fizikisht nga një burrë. Viktimës i është caktuar urdhër mbrojtës, ndërsa i dyshuari ndodhet në kërkim nga policia. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Prof. Dr. Alban Kuriqi për Radio Evropa e Lirë: Një devijim i madh i lumit Ibër do të kërkonte ndërhyrje të rëndësishme inxhinierike

Published

on

By

Prof. Dr. Alban Kuriqi, profesor i Hidraulikës dhe Burimeve Ujore në UBT, ka dhënë një vlerësim profesional për Radio Evropa e Lirë lidhur me diskutimet e fundit mbi mundësinë e devijimit ose zvogëlimit të ndjeshëm të rrjedhës së lumit Ibër përpara se ai të arrijë në liqenin e Ujmanit.

Intervista u publikua nga Radio Evropa e Lirë në artikullin “Ideja e Vuçiqit për Ibrin: Kërcënim politik apo skenar real me pasoja për Kosovën?”, i cili ekzaminoi implikimet teknike, politike dhe të sigurisë ujore të një ndryshimi të mundshëm të rrjedhës së lumit Ibër.

Sipas Prof. Kuriqit, një devijim i pjesshëm në rrjedhën e sipërme është teknikisht i mundur nga perspektiva inxhinierike. Megjithatë, zvogëlimi i ndjeshëm i prurjeve në Ujman do të kërkonte një projekt të madh hidraulik që përfshin infrastrukturë substanciale, investime dhe kohë ndërtimi.

Liqeni i Ujmanit është një komponent strategjik i sistemit të ujit dhe energjisë në Kosovë, duke mbështetur sistemin e Ibër-Lepencit, furnizimin me ujë të pijshëm për komunat, ujitjen, me energji ushqen industrinë dhe prodhimin e hidroenergjisë.

Prof. Kuriqi theksoi se një rënie e prurjeve nuk do të çonte në një ndërprerje të menjëhershme të furnizimit me ujë në Kosovë, pasi liqeni ofron kapacitet të madh akumulues. Megjithatë, një rënie e vazhdueshme dhe e ndjeshme e prurjeve mund të ulë gradualisht nivelin e liqenit, të zvogëlojë prodhimin e hidroenergjisë dhe të rrisë presionin në shpërndarjen e ujit mes ujit të pijshëm, prodhimit të energjisë, industrisë, bujqësisë dhe nevojave mjedisore.

Më tej, ai shpjegoi se çdo devijim i shkallës së madhe do të kërkonte infrastrukturë të rëndësishme hidraulike, duke përfshirë mundësisht diga devijuese ose pranga, struktura marrëse, kanale, tubacione ose tunele. Mvarësisht nga kushtet topografike, mund të jenë të nevojshme edhe infrastrukturë e madhe pompimi dhe kërkesa shtesë për energji.

Një ndërhyrje e tillë do të kërkonte studime të gjithanshme hidrologjike, gjeologjike, topografike dhe mjedisore, së bashku me resurse të konsiderueshme financiare, projektim të detajuar inxhinierik dhe kohë të mjaftueshme ndërtimi.

Në një perspektivë afatshkurtër, Prof. Kuriqi vuri në dukje se pretendimet për privimin e shpejtë të Ujmanit nga prurjet duhet të vlerësohen me kujdes, përveç nëse mbështeten nga plane konkrete inxhinierike, lokacione të identifikuara për devijim, financim të siguruar dhe aktivitete të dukshme ndërtimi.

Nga një perspektivë më afatgjatë, megjithatë, marrja e ujit në rrjedhën e sipërme ose devijimi i pjesshëm mbetet teknikisht i mundur dhe prandaj duhet të merret parasysh brenda planifikimit strategjik të Kosovës për sigurinë ujore.

“Është teknikisht e mundur të ndikohet në sasinë e ujit që arrin në Ujman përmes ndërhyrjeve hidraulike në rrjedhën e sipërme. Megjithatë, ky nuk është një skenar i thjeshtë i ‘mbylljes së rubinetit’. Një zvogëlim substancial i prurjeve do të kërkonte infrastrukturë të madhe, investime të konsiderueshme dhe kohë, ndërsa ngre gjithashtu çështje të rëndësishme të menaxhimit të ujërave ndërkufitare dhe mjedisit,” deklaroi Prof. Kuriqi.

Vlerësimi i dhënë për Radio Evropa e Lirë nëvizimoi rëndësinë e bashkëpunimit ndërkufitar për ujërat, menaxhimin strategjik të liqeneve dhe forcimin e sigurisë afatgjatë ujore të Kosovës, veçanërisht në kontekstin e ndryshueshmërisë klimatike, kërkesës në rritje dhe me presionet e mundshme në rrjedhën e sipërme.  /REL/

Continue Reading

Lajmet

Flick ndryshon planin për gjashtë futbollistë të Barcelonës: E ardhmja e tyre mbetet e pasigurt

Published

on

By

Trajneri i Barcelonës, Hansi Flick, ka vendosur të ndryshojë dinamikën e punës për gjashtë futbollistë të rinj, të cilët ende nuk e kanë të qartë të ardhmen e tyre në klub gjatë fazës përfundimtare të afatit kalimtar.

Bëhet fjalë për Marc Casado, Jofre Torrents, Hector Fort, Tommy Marques, Guille Fernandez dhe Toni Fernandez. Ky vendim i Flickut vjen pas lëndimit të Roony Bardghjit dhe në një kohë kur katalanasit po punojnë për të finalizuar disa largime nga skuadra.

Të gjithë këta lojtarë ishin pjesë e ekipit të parë gjatë fazës përgatitore që nga fillimi i stërvitjeve, mirëpo situata e tyre tashmë ka marrë tjetër rrjedhë për shkak të pasigurisë rreth të ardhmes së tyre.

Më i avancuari në këtë listë është Jofre Torrents, transferimi i të cilit drejt Ajaxit është praktikisht i mbyllur. Marrëveshja mes dy klubeve po finalizohet prej disa ditësh dhe po priten vetëm hapat e fundit formalë përpara zyrtarizimit.

Nga ana tjetër, Marc Casado po stërvitet i diferencuar nga grupi ndërsa shqyrton opsionet e tij. Mesfushori ka marrë oferta nga Arabia Saudite dhe është në kontakt me disa klube evropiane, pa marrë ende një vendim përfundimtar. Situatë të ngjashme po kalon edhe mbrojtësi i krahut, Hector Fort, i cili po kërkon një ekip të ri midis ofertave të arritura nga disa klube angleze. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Gjeneral Jashari priti në takim Agjutantin e Përgjithshëm të Gardës së Ajovës, Gjeneral Major Stephen Osborn

Published

on

By

Komandanti i Forcës së Sigurisë së Kosovës, Gjenerallejtënant Bashkim Jashari, ka pritur në një takim zyrtar Agjutantin e Përgjithshëm të Gardës Kombëtare të Ajovës, Gjeneral Major Stephen E. Osborn.

Gjatë takimit, Gjeneral Jashari e falënderoi mysafirin për vizitën dhe bashkëpunimin e vazhdueshëm ndërmjet dy forcave, duke vënë në pah rëndësinë e madhe të këtij partneriteti strategjik në zhvillimin profesional dhe operacional të FSK-së.

Palët diskutuan për arritjet e deritanishme, projektet e përbashkëta dhe mundësitë e avancimit të mëtejshëm të bashkëpunimit dypalësh. Po ashtu, gjatë bashkëbisedimit u shkëmbyen pikëpamje mbi zhvillimet e fundit në fushën e sigurisë dhe rëndësinë e koordinimit të afërt me partnerët ndërkombëtarë.

Në kuadër të kësaj vizite, Gjeneral Major Osborn vizitoi edhe Njësinë e Operacioneve Speciale të FSK-së, ku u njoftua nga afër me kapacitetet operationale, trajnimet dhe aktivitetet e kësaj njësie elitare.

Në përmbyllje të takimit, Gjenerallejtënant Jashari shprehu mirënjohjen e thellë për Gardën Kombëtare të Ajovës për mbështetjen e pakursyer, duke vlerësuar lart partneritetin e ndërtuar ndër vite në shërbim të forcimit të paqes dhe sigurisë. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara