Kulturë

​10 dhjetori, dita kur u nda çmimi i parë Nobel

Ceremonia për katër prej tyre Fizikë, Kimi, Mjekësi, Letërsi, u zhvillua në Stokholm.

Published

4 years ago

on

Më 10 dhjetor të vitit 1901, ndahen për herë të parë Çmimet Nobel. Pas negociatave të tejzgjatura, pjesërisht me qeverinë franceze e cila kërkonte të vendoste një taksë shumë të lartë mbi pasurinë e Alfred Nobelit dhe pjesërisht, pas bisedimeve me familjen Nobel rreth çështjes së trashëgimisë, më në fund u bë e mundshme dhënia për herë të parë e 5 çmimeve, aq sa Nobel kishte lënë me testament.

Ceremonia për katër prej tyre Fizikë, Kimi, Mjekësi, Letërsi, u zhvillua në Stokholm dhe ceremonia e Çmimit për Paqe u mbajt në Christiania, kryeqyteti norvegjez që më vonë do të emërtohej Oslo.

Pesë vjet kishin kaluar nga koha kur Alfred Nobel vdiq në San Remo, më 10 dhjetor 1896 (63-vjeç). Ditët deri në dhënien e shpërblimeve, gjithashtu ishin plot tension. Emrat e fituesve ishin mbajtur të fshehur – ndryshe nga sot që zbulohen një muaj përpara.

Kur tre gjermanë të shquar – erdhën me tren nga jugu dhe zunë vend në hotel Grand, Stokholm, u bë e qartë se ata duhet të jenë laureatë të çmimit Nobel. Trafiku ndërkombëtar në atë kohë nuk ishte i madh dhe mbërritja e njerëzve të huaj përbënte lajm. Në ceremoninë në Stokholm, në sallën e Akademisë së Muzikës, çmimet u ndanë për arritjet në Fizikë, Kimi, Mjekësi, Letërsi. Salla u mbush gradualisht me njerëz në veshje festive.

Më pas, tre fituesit hynë pa bujë, muzikë a duartrokitje siç është zakon sot. I pari erdhi fizikani gjerman Wilhelm Conrad von Rontgen, pastaj kimisti holandez Hendricus van t’Hoff, i ndjekur nga mjeku gjerman Emil Adolf von Behring; dhe së fundi, ministri francez për të marrë çmimin Nobel në letërsi në emër të poetit Sully Prudhomme, i cili ishte i sëmurë, ndërsa ceremonia e dhënies së çmimit Nobel për paqe u zhvillua në Christiana (Oslo) në sallën e parlamentit norvegjez.

Çmimi u nda mes zviceranit Henri Dunant (themelues i Kryqit të Kuq ndërkombëtar), dhe francezit Frederik Passy (ekonomist dhe veprimtar paqeje).

Related Topics:
Continue Reading

Kulturë

Njëzet gjuhët që fliten më së shumti në botë

Published

3 hours ago

on

January 14, 2026

By

Gjuhët maten me vjetërsinë e tyre. Sa më e vjetër gjuha, aq më me vlerë ajo dhe vet qytetërimi që e flet. Por, në kohën e sotme më shumë ka vlerë sa veta e flasin atë gjuhë. Sa më shumë njerëz që e flasim, aq më me vlerë ajo.

Le të shohim cilat janë njëzet gjuhët që fliten më së shumti në botë:

1. Anglisht – 1.45 bilion njerëz

2. Gjuha mandarine kineze – 1.12 bilion

3. Indishtja – 602 milionë

4. Spanjishtja – 548 milionë

5. Frëngjishtja – 274 milionë

6. Arabishtja – 274 milionë

7. Bengalishtja – 273 milionë

8. Rusishtja – 258 milionë

9. Portugalishtja – 257 milionë

10. Urdishtja – 281 milonë

11. Indonezishtja – 199 milionë

12. Gjermanishtja – 135 milionë

13. Japonishtja – 125 milionë

14. Gjuha Nigerishte – 121 milionë

15. Gjuha Marathi – 99 milionë

16. Gjuha Telugu – 98 milionë

17. Turqishtja – 88 milionë

18. Gjuha Tamile – 86 milionë

19. Gjua Yeu kineze – 85.6 milionë

20. Vietnamishtja – 85.3 milionë

Continue Reading

Kulturë

Cilat shtete e kanë sistemin më të mirë të arsimit në botë?

Published

3 hours ago

on

January 14, 2026

By

Sistemi cilësor i arsimit është një nga parakushtet dhe treguesit kryesorë të zhvillimit të një shoqërie dhe të një shteti. Ndaj, edhe shtetet dhe shoqëritë investojnë pandalshëm në rritjen e cilësisë së arsimit.

Dhe, matjet e shpeshta të nivelit të arsimit bëjnë që këto përpjekje të jetë edhe më të mëdha. Ndërkohë, ka vite që në krye të listës së shteteve me sistem cilësor të arsimit prijnë shtetet skandinave. Ja lista e 40 shteteve me sistem më të mira arsimor:

1. Finlanda

2. Suedia

3. Norvegjia

4. Danimarka

5. Kanadaja

6. Zelanda e Re

7. Japonia

8. Koreja e Jugut

9. Holanda

10. Zvicra

11. Gjermania

12. Austria

13. Australia

14. Anglia

15. Singapori

16. Franca

17. Belgjika

18. Irlanda

19. Izraeli

20. SHBA

21. Spanja

22. Italia

23. Polonia

24. Çekia

25. Estonia

26. Letonia

27. Lituania

28. Hungaria

29. Sllovakia

30. Kina

31. Tajvani

32. India

33. Brazili

34. Argjentina

35. Meksiko

36. Turqia

37. Afrika e Jugut

38. Malajzia

39. Filipinet

40. Tajlanda

Continue Reading

Kulturë

Kosova në fokusin e producentëve të Hollywood-it për xhirime filmike

Published

3 hours ago

on

January 14, 2026

By

Shtatë producentë nga Los Angeles do të vizitojnë Kosovën, për të shqyrtuar Ballkanin si rajon për xhirimet e projekteve të tyre të ardhshme filmike. Kjo vizitë ka për qëllim njohjen me potencialin që ofron Kosova për prodhime ndërkombëtare.

Në kuadër të kësaj vizite, do të organizohet një takim rrjetëzimi me qëllim krijimin e kontakteve dhe bashkëpunimeve mes producentëve ndërkombëtarë dhe atyre vendorë.

Ngjarja do të mbahet sot në Kino Armata në Prishtinë, nga ora 17:00.

Continue Reading

Kulturë

Shqipëria do të performojë në natën e dytë gjysmëfinale të Eurovision 2026

Published

22 hours ago

on

January 13, 2026

By

Gjatë mbrëmjes së sotme është hedhur shorti për gjysmëfinalet e Eurovision 2026, duke përcaktuar renditjen e performuesve për këtë edicion.

35 shtete marrin pjesë këtë vit, ndërsa “Pesëshja e Madhe” – Italia, Britania e Madhe, Gjermania, Franca – dhe nikoqiri Austria sigurojnë automatikisht kualifikimin për finalen e madhe.

Shqipëria do të performojë në natën e dytë gjysmëfinale, në pjesën e dytë të saj, me këngëtaren Alis dhe këngën “Nan”.

Eurovision 2026 mbahet në Vjenë, Austri, më 12 dhe 14 maj, ndërsa finalja është planifikuar për 16 maj.

Continue Reading

Të kërkuara