Shëndeti

​Pse ndryshon presioni i gjakut dhe si ta matim siç duhet?

Published

on

Ruajtja e presionit të gjakut është rruga drejt një zemre të shëndetshme dhe të fortë. Por çfarë është saktësisht presioni i gjakut, llojet e presionit të gjakut dhe si ta mbani presionin e gjakut nën kontroll lexoni më poshtë.

Gjatë udhëtimit për në zemër, gjaku qarkullon nëpër venat, dhe presioni i tij në muret e enëve të gjakut në secilën pjesë të trupit krijon një forcë, ose presion të gjakut. Kur e matni në shtëpi ose te mjeku, ajo që merrni janë dy numra – numri i sipërm i referohet presionit tuaj të gjakut sistolik, i cili përfaqëson presionin e gjakut në arterie kur zemra pompon gjak në të, ose kur zemra ngushtohet, ndërsa numri më i ulët është diastolik – presioni që ndodh midis rrahjeve të zemrës, pra kur zemra relaksohet në mënyrë që të mund të marrë përsëri gjak, raporton Prevention.

Dallimi midis presionit të lartë dhe të ulët të gjakut

Presioni i lartë i gjakut ose hipertensioni është në përgjithësi, një gjendje asimptomatike në të cilën presioni i lartë jonormal i gjakut në arterie rrit rrezikun e problemeve të tilla si goditje, aneurizëm, dështim të zemrës, sulm në zemër dhe dëmtim të veshkave. Presioni i lartë i gjakut quhet gjithashtu i heshtur, sepse zakonisht nuk shkakton simptoma për vite, derisa të shkaktojë dëme në organe të rëndësishme.

Klinika Mayo shprehet se “disa njerëz me presion të lartë të gjakut mund të kenë simptoma të dhimbjes së kokës, gulçim ose gjakderdhje nga hunda, por këto shenja dhe simptoma nuk janë specifike dhe zakonisht nuk ndodhin derisa presioni i lartë i gjakut të arrijë një fazë të rëndë ose të rrezikshme për jetën”.

Presioni i lartë i gjakut konsiderohet të jetë një presion sistolik i gjakut në qetësi prej 140 mm Hg ose më shumë dhe një presion diastolik i gjakut në pushim prej 90 mm Hg ose më shumë, por çdo lexim mbi 120/80 konsiderohet i rrezikshëm dhe duhet të kontrollohet. Për më tepër, ekziston edhe presion i lartë kronik i gjakut, i cili rrit rrezikun e sëmundjes së zemrës dhe me kalimin e kohës mund të rrezikojë aftësinë e gjakut për të arritur trurin, veshkat, sytë dhe zemrën.

Kur bëhet fjalë për presion të ulët të gjakut ose hipotension – nuk është e rrezikshme, përveç kur ndjeheni të trullosur, të përziera, të fikët, dhimbje koke të fortë, konfuzion ose marramendje. Nëse keni ndonjë nga këto simptoma, vizitoni mjekun tuaj për të parë nëse është një problem endokrin, një mungesë lëndësh ushqyese ose një problem ilaçesh. Probleme shtesë mjekësore që mund të shkaktojnë presion të ulët të gjakut përfshijnë shtatzëninë, dehidratimin, humbjen e rëndë të gjakut dhe një infeksion të rëndë ose reaksion të rëndë alergjik.

Klinika Mayo shprehet se hipotensioni ekstrem mund të jetë fatal dhe simptomat e tij janë:

konfuzion, veçanërisht te njerëzit e moshuar

lëkurë e zbehtë

frymëmarrje e shpejtë, e cekët

puls i dobët dhe i shpejtë

Përgatitjet për matje

Presioni i gjakut ndryshon gjatë gjithë ditës. Ai ngadalë fillon të rritet disa orë para se të zgjoheni, duke qenë më e larta pasdite dhe më e ulëta kur jeni në gjumë. Ai do të përshtatet me nevojat tuaja për oksigjen, kështu që kur të ushtroni ose të bëni diçka të rëndë fizikisht, ai do të rritet pak më vete.

Presioni i gjakut është shumë i ndjeshëm, kështu që edhe shpërqendrimet e vogla, të tilla si vrapimi përsëri në apartament, do të krijojnë lexime të pasakta. Është shumë e rëndësishme, para se ta matni, të jeni në qetësi. Pra, nëse do të shkoni të shihni një mjek, sigurohuni që të arrini atje në kohë, në mënyrë që të mos duhet të nxitoni ose edhe pesë minuta më herët, në mënyrë që të mund të rrini të qetë në dhomën e pritjes.

Sapo të filloni të matni presionin tuaj të gjakut, gjithçka ka rëndësi – nuk mund as të flisni, pasi që mund të rrisë presionin tuaj të sipërm, sistolik me 10 deri në 15 mm Hg. Gjithashtu, shikoni sjelljen tuaj. Mbajini këmbët të relaksuara dhe të ulura në dysheme pasi këmbët e kryqëzuara mund të çojnë në një rritje të presionit sistolik. Vendosni dorën tuaj në një sipërfaqe të fortë dhe mbajeni atë në nivel me zemrën tuaj pasi pozicioni i saj mund të ndikojë në presionin diastolik.

Sa i përket përgatitjeve të përgjithshme, do të ishte ideale të tejkaloni kafeinën ditën kur shkoni për një test të presionit të gjakut dhe të shkoni në tualet, pasi që fshikëza e plotë e urinës mund të stimulojë prodhimin e një hormoni të ngjashëm me adrenalinën që shpesh rrit presionin e gjakut.

Presioni i gjakut në përgjithësi duhet të kontrollohet në të dy duart për të përcaktuar nëse ka një ndryshim dhe është e rëndësishme të përdorni një pranga të madhësisë së duhur. Klinika Mayo thekson që ju duhet të kërkoni mjekun tuaj për një shtypje të gjakut të paktën çdo dy vjet duke filluar kur të mbushni 18 vjeç, dhe nëse jeni 40 vjeç ose më i vjetër ose midis 18 dhe 39, por keni një rrezik të presionit të lartë të gjakut të paktën një herë në viti viti shkon për të lexuar presionin e gjakut.

Si të mbani presionin e ulët të gjakut dhe të shëndetshëm

Pavarësisht nëse keni nevojë të ulni presionin tuaj të gjakut ose ta mbani ashtu siç është, zakone të caktuara të jetës mund t’ju ndihmojnë të bëni pikërisht atë.

Dietë e shëndetshme: Përveç faktit të njohur të lënies së duhanit, një dietë e mbushur me perime dhe fruta, drithëra, proteina me pak yndyrë, arra dhe bishtajore mund t’ju ndihmojë në synimin tuaj për të ulur ose mbajtur presionin e gjakut.

Ushtrimi: Përveç dietës, stërvitja është gjithashtu thelbësore. Ajo ul presionin e gjakut duke zvogëluar ngurtësinë e enëve të gjakut, dhe çdo lloj aktiviteti i shkëlqyeshëm është ecja, vrapimi, noti ose trajnimi me forcë janë vetëm disa prej tyre, dhe Klinika Mayo thotë se vetëm 30 minuta ecje në ditë mund të ulë ndjeshëm presionin e gjakut .

Stresi nën kontroll: Nëse vazhdimisht shpërqendroheni dhe stresoheni, hormonet janë gjithashtu vazhdimisht në rrjedhën tuaj të gjakut dhe kjo dëmton arteriet tuaja, por gjithashtu mund të çojë në gjendje të tjera që rrisin rrezikun e sëmundjeve të zemrës, siç janë shtimi i peshës dhe diabeti tip 2.

Shëndeti

Kur është koha e duhur për të përdorur vajin e peshkut

Published

on

Marrja e suplementëve të acideve yndyrore omega-3 është e dobishme për shëndetin e organizmit. Përfitimi i të gjitha vlerave është në varësi edhe të kohës se kur këto suplementë duhen marrë.

Me kohën nuk nënkuptojmë një orë të caktuar të ditës por rëndësinë e vakteve ushqimore në përthithjen më të mirë të këtyre acideve.

Yndyrnat e marra gjatë një vakti ndihmojnë në përthithjen sa më të mirë të suplementëve nga sistemi, përthithja e acideve yndyrore nga vaji i peshkut është tre herë më e lartë kur këto suplementë merren gjatë një vakti të mirë.

Gatë marrjes së tyre duhet të keni parasysh rekomandimet e mëposhtme:

Përfitimet e marrjes së Omega-3 në mëngjes – Mëngjesi është periudha më e mirë për organizmin e disa individëve, nëse keni një rutinë të caktuar, në të mund të përfshini edhe marrjen e suplementëve të omega-3. Nëse në fillim të ditës, hani ushqim të pasur me vezë, avokado dhe lëngje perimesh dhe frutash, atëherë në mëngjes organizmi do të përthithë më mirë acidet yndyrore.

Nëse ju në mëngjes hani vetëm fruta, acidet yndyrore është më mirë të mos i merrni në mëngjes.

Përfitimet e marrjes së suplementëve në drekë – Nëse vakti i drekës përbëhet nga mishi, peshku apo arrorët, kjo është periudha e duhur për acidet yndyrore. Për më tepër, në mbrëmje mund të ndiheni më të qetë dhe të vëmendshëm.

Suplementët e lëngshëm apo kapsula

Nëse nuk ju pëlqejnë suplementët e ngurtë, mund të zgjidhni të lëngshëm, që kanë pak yndyrë në përmbajtjen e tyre.

Një këshillë të fundit:

Përzgjedhja e kohës së marrjes së suplementëve ka rol të rëndësishëm në marrjen e përfitimeve, nëse merrni medikamente tjera në mbrëmje, atëherë në këtë kohë mund të merrni edhe vajin e peshkut.

Zgjidhni formatin që ju përshtatet e jini të rregullt në marrjen e suplementëve, shpesh keni dëgjuar që vaji i peshkut nuk rekomandohet të merret gjatë muajve të ngrohtë. Studimet tregojnë se kjo është e pavërtetë, e mbetur nga koha kur vaji i peshkut nuk ruhej në freski.

Vaji nëse nuk ruhet siç duhet oksidohet, nëse ruhet në frigorifer, rekomandohet të merret gjatë muajve të ngrohtë. Mbase në sasi pak më të reduktuara. Gjatë verës është e rekomandueshme të konsumohet edhe më shumë peshk, pasi organizmi e pranon dhe e përvetëson më mirë. /UBT News/

Continue Reading

Shëndeti

Goditeni nga rryma sa herë që prekni diçka? Ekspertët zbulojnë pse ndodh kjo

Published

on

Ndoshta keni përjetuar një ndjesi djegieje kur prekni metalin për shkak se keni shumë elektricitet në trupin tuaj.

Ky fenomen irritues ndodh për shkak të akumulimit të elektricitetit statik, ose një çekuilibër të ngarkesave elektrike midis dy objekteve ose sipërfaqeve. Kur këto ngarkesa shkarkohen, shfaqet një ndjenjë tronditjeje.

Edhe pse goditjet e tilla nuk janë të rrezikshme, situatat e shpeshta janë irrituese e shumë pyesin pse kjo vazhdon të ndodhë.

Shkaku i elektricitetit statik

Elektriciteti i tepërt statik është gjithmonë një goditje për sistemin, por nëse përjetoni goditje shpesh, ai bëhet vërtet irritues.

Mund të jetë shpërqendruese dhe t’ju bëjë të dëshironi të dini arsyen. Edhe pse është një fenomen, ideja bazë është se dy gjëra me sasi të kundërta të energjisë elektrike shkaktojnë një shkarkesë që i ngjan një goditjeje ose krijon një “tingull” kur preket.

Ndoshta edhe flokët tuaj do të ngrihen.

Ajo që ndodh është se atomet nuk janë të balancuara me të njëjtin numër protonesh dhe elektronesh.

Kur elektronet dhe protonet janë të balancuara, ngarkesa është neutrale, kur ka çekuilibër të elektroneve dhe protoneve, elektronet shtesë do të shkarkohen për të përmbushur protonet në nivelin e tyre.

Humbja e shpejtë e këtyre elektroneve prodhon një goditje të prekshme, të njohur si elektricitet statik.

Simptomat e elektricitetit të tepërt në trup

Rryma elektrike kalon nëpër indet e trupit tonë, shpjegon Better Health Channel. Meqenëse trupat përçojnë rrymën elektrike dhe grumbullojnë tepricë gjatë motit më të ftohtë dhe më të thatë, ka disa simptoma që duhet kujdesur.

Nervat ndikohen negativisht nga një goditje elektrike prej 100 miliamperash dhe mund të pësojnë dëmtime afatgjatë.

Një goditje e tillë shkakton konfuzion, amnezi, kriza, arrest kardiak ose ndërprerje të frymëmarrjes, çrregullime psikologjike dhe/ose shenja në lëkurë. Sidoqoftë, goditjet elektrike statike janë zakonisht vetëm 0,25 mA, kështu që pasojat janë shumë më pak të rrezikshme.

Simptomat e elektricitetit të tepërt në trup mund të përfshijnë:

▪ goditje të shpeshta
▪ dhimbje
▪ mpirje në zonë
▪ ndjeshmëri prekjeje
▪ një ndjesi mpirjeje dhe therjesh
▪ ndjenjë e të ftohtit
▪ djegie, ndjesi shtrëngimi ose therjesh, veçanërisht në duar ose këmbë.

Si të largoni elektricitetin statik nga trupi?

Nëse jeni duke përjetuar ndonjë nga simptomat e mësipërme, duke përfshirë goditjet e shpeshta të energjisë elektrike statike, mos u shqetësoni – ka një mënyrë për ta trajtuar atë. Duke ndërmarrë disa hapa të thjeshtë, reduktoni elektricitetin e tepërt statik.

Në thelb, heqja e elektricitetit statik lejon që ngarkesa të ketë një dalje tjetër. Një zgjidhje është të mbathni këpucë që nuk janë izoluese.

E dyta është se ju shpesh prekni gjëra që do të çlirojnë ngarkesën tuaj në tokë.

Si të parandaloni goditjen statike kur prekni metalin?

Prekja e objekteve metalike si dorezat e dyerve, dyert e makinave ose kornizat e dritareve shpesh shkakton goditje statike.

Kjo ndodh se metali mban ngarkesë pozitive dhe kur prekni një objekt metalik, elektronet shtesë në trupin tuaj transferohen në objekt për t’u barazuar. Për të parandaluar goditjen statike nga prekja e metalit, mund të mbani me vete një objekt metalik.

Diçka si një çelës, kapëse letre, kunja sigurie apo edhe një monedhë neutralizon ngarkesën dhe parandalon goditjen.

Continue Reading

Shëndeti

Pse nuk duhet t’i mbyllni perdet gjatë ditës?

Published

on

Nevoja për të mbrojtur veten dhe të tjerët nga përgjimet e pavullnetshme ose jo të fqinjëve, bezdia nga dielli apo gjumi i thellë, na bën të mbyllim perdet në shtëpi edhe nëse është ditë.

Ndriçimi i diellit në shtëpi ka përfitime të forta për shëndetin, por një prej rreziqeve që na kanoset brenda mureve të shtëpisë është pluhuri.

Rreziku i fshehur i pluhurit në shtëpi

Shkencëtarët kanë zbuluar se disa pluhura të shtëpisë përmbajnë sasi të larta të një substance të njohur triklosan, prania e saj mund të shpërndajë infeksione që u rezistojnë antibiotikëve.

Zbulimi është bërë nga shkencëtarët e Universitetit të Çikagos dhe sipas tyre, pluhuri përbën vendpushimin final të gjithçkaje që ka qarkulluar në ajër. Triklosani është përbërës që gjendet me shumicë në produktet antibakteriale siç janë sapunët apo solucionet e pastrimit.

Sapunët dhe solucionet e lëngshme të pastrimit përbajnë edhe një substancë tjetër që njihet si benzalkonium chloride, të dyja kanë rol kontribues në nivelin në rritje të mikrobeve që u rezistojnë antibiotikëve.

Si shkatërrohen bakteret falë dritës së diellit?

Lejimi i dritës nga dritaret eliminon bakteret që jetojnë në pluhurat e shtëpisë dhe të pastrojë ajrin, drita e diellit ul rrezikun e sëmundjeve të rrugëve të frymëmarrjes. Studimi shpjegon se ekspozimi i baktereve ndaj dritës së diellit, ndihmon ndjeshëm në eliminimin e tyre.

Nëse shtëpia është në errësirë dhe jo e ndriçuar mirë, bakteret në ajër riprodhohen 12 përqind më shumë se zakonisht. Bakteret në ajër në një ambient të ndriçuar mirë riprodhohen në një ritëm më të ulët. Në këtë mënyrë, duke hapur perdet dhe grilat merrni përfitime të mëdha nga vitamina D që vjen nga dielli, por do të minimizoni gjasat e prekjes nga sëmundjet e rrugëve të frymëmarrjes.

Continue Reading

Shëndeti

Fillon të përhapet varianti i ri i COVID-19

Published

on

Variantet e reja të virusit SARS-CoV-2, më shumë se pesë vjet pas shpalljes së pandemisë COVID-19, po shfaqen rregullisht në Australi.

Varianti më i fundit LP.8.1 është duke u përhapur me shpejtësi, duke përbërë afërsisht një në pesë raste me COVID-19 në New South Wales, sipas SBS News.

Ai është bërë varianti i tretë më dominues në shtetin e New South Wales, përcjell A2.

I zbuluar për herë të parë në korrik 2024, LP.8.1 është një pasardhës i Omikronit, konkretisht i KP.1.1.3, që është pasardhës i JN.1, një nën-variant që shkaktoi valë të mëdha infeksionesh me COVID në mbarë botën në fund të vitit 2023 dhe fillim të vitit 2024.

Organizata Botërore e Shëndetësisë e ka shpallur LP.8.1 si variant nën monitorim në janar, për shkak të rritjes së ndjeshme në mbarë botën.

Agjencia globale e shëndetësisë ka vlerësuar që rreziku shtesë për shëndetin publik që paraqet LP.8.1 në nivel global është i ulët.

Simptomat e LP.8.1 nuk duket të jenë më të rënda se ato të varianteve të tjera që qarkullojnë, duke sugjeruar se varianti nuk ka shumë mundësi të ndikojë në drejtimin e pandemisë.

 

Continue Reading

Të kërkuara