Lajmet

​Plakja e trurit sëmundja që po prek moshat e reja

E quajtur si “dementia e hershme” ky degjenerim i trurit tashmë prek moshat nga 30 deri në 65 vjeç.

Published

on

Dementia është një sëmundje që prek disa zona të trurit dhe dëmton memorien. Kjo sëmundje zakonisht plak një pjesë të trurit duke e përjashtuar atë tërësisht nga funksionet normale.

Për pasojë të gjitha proceset jetësore vështirësohen duke filluar që nga komunikimi i përditëshëm. Forma më e përhapur e dementias është sëmundja e Alzhaimer që zë 60-70% të rasteve.

Sipas të dhënave nga Organizata Botërore e Shëndetit, të cilit i referohet AgroWeb.org sot në botë ka më shumë se 50 milion njerëz të prekur nga kjo sëmundje. Ekspertët shprehen se çdo vit ka rreth 10 milion raste të reja të diagnostikuara me simptoma të ndryshme të dementias.

Teksa numri i të prekurve nga kjo sëmundje rritet mjekët vënë re se mosha e tyre është gjithnjë e më shumë në ulje. E quajtur si “dementia e hershme” ky degjenerim i trurit tashmë prek moshat nga 30 deri në 65 vjeç.

Kjo sëmundje njihet si degjenerative pasi vjen duke u përkeqësuar me kohën dhe fshin memorien afatgjatë dhe afatshkurtër. Një pacient i prekur nga dementia zakonisht ndryshon personalitet dhe sjellje edhe me persona të afërt të familjes.

Megjithëse rastet e zhvillimit të kësaj sëmundje mund të jenë të ndryshme në çdo person shenjat e para që kjo sëmundje jep janë të pagabueshme. Më poshtë AgroWeb.org ju liston disa nga format dhe simptomat më të përhapura të kësaj sëmundje tek moshat e reja.

Alzhaimer është forma më e përhapur e demantias në përgjithësi dhe kjo vlen edhe për moshat e reja. Kjo sëmundje zë 1/3 e të të gjithë të prekurve nga dementia. Vascular Dementia është e dyta në listë për nga format më të përhapura të kësaj sëmundje. Rreth 20% e të rinjve të prekur nga dementia vuajnë pikërisht nga kjo formë e saj.

Në të shumtën e rasteve kjo shfaqet tek personat 45-65 vjeç dhe shfaqet si pasojë e një trashëgimie familjare të sëmundjes. Sindroma Korsakoff zë 10% të të rinjve të prekur nga dementia dhe zakonisht shkaktohet nga mungesa e vitaminës B1 në trup.

Shkaku i dytë lidhet edhe me abuzimin me pijet alkoolike për një kohë të gjatë. Forma të tjera të dementias mund të përfshijnë sëmundje si Parkinsoni apo Huntingtoni të cilat gjithashtu prekin trurin dhe janë degjenerative për trupin.

Dementia njihet gjerësisht si sëmundje që prek dhe dëmton kujtesën, por ka edhe disa shenja të tjera paralajmëruese për këtë sëmundje. Përtej vështirësive me memorien një person në fazat e para të sëmundjes mund të hasë vështirësi të ndryshme.

Vështirësi në të folur

Vështirësi në përzgjedhjen e fjalëve të duhura

Vështirësi në fokusim apo arsyetim

Vendi

Dështon mbledhja e Kryesisë së Kuvendit për mungesë kuorumi, shtyhet shqyrtimi i Projektligjit për Gjykatën Speciale

Published

on

Mbledhja e Kryesisë së Kuvendit të Kosovës ka dështuar të mbahet të martën për shkak të mungesës së kuorumit.

Këtë e bëri të ditur nënkryetari i Kuvendit, Ardian Gola, i cili para gazetarëve foli edhe për Projektligjin për Gjykatën Speciale. Ai tha se vazhdimi i seancës së ndërprerë, ku ishte paraparë shqyrtimi i këtij projektligji, kërkon koordinim dhe dakordim mes partive politike.

“Është çështje komplet jashtë rendit të ditës së Kryesisë. Arsyeja që është ndërprerë seanca ka të bëjë me mungesë të kuorumit dhe realisht kryetarja Haxhiu ka autorizuar që, në koordinim me shefat e grupeve parlamentare, të caktohet një datë kur do të vazhdojë ajo seancë. Mbetet çështje e dakordimit politik, të menaxhuar dhe drejtuar nga kryetarja e Kuvendit”, theksoi Gola.

Ai u pyet edhe për dënimin e ish-presidentit Hashim Thaçi nga Dhomat e Specializuara në Hagë.

Gola shprehu keqardhje për procesin gjyqësor që po zhvillohet në këtë institucion, ndërsa bëri të ditur se vendimi i fundit do të trajtohet edhe në kuadër të grupit punues për strategjinë lidhur me ish-krerët e UÇK-së, të udhëhequr nga zëvendëskryeministri Glauk Konjufca.

“Shprehim keqardhjen tonë për gjithë procesin që po zhvillohet në Dhomat e Specializuara. Ne e kemi themeluar një grup punues, në krye të të cilit është zëvendëskryeministri Glauk Konjufca, dhe shpresojmë që edhe ky vendim të jetë si pjesë shtesë e këtij grupi punues”, tha ai./A.K/

Continue Reading

lajme

Gjykata e Lartë në Beograd cakton paraburgimin dhe lëshon urdhërarrest për Milan Radoiçiqin

Published

on

By

Gjykata e Lartë në Beograd ka marrë vendim për caktimin e masës së paraburgimit dhe lëshimin e urdhërarrestit ndaj ish-nënkryetarit të Listës Serbe, Milan Radoiçiq, pasi ky i fundit nuk është paraqitur në stacionin policor, konfirmim ky i dhënë për median serbe Insajder nga vetë Gjykata e Lartë në Beograd.

Sipas Gjykatës, vendimi për paraburgim dhe fletarrest është marrë për shkak se Radoiçiq i cili ndodhet nën hetime për pjesëmarrje në sulmin e armatosur në fshatin Banjskë nuk është lajmëruar në stacionin policor më 15 nëntor. Paraqitja periodike në polici ishte një nga masat e sigurisë të caktuara nga gjykata si garanci se ai do të ishte i disponueshëm gjatë kohëzgjatjes së hetimeve. Sipas po të njëjtave burime gjyqësore, paraburgimi u caktua për shkak të rrethanave që tregojnë se i pandehuri po fshihet ose është arratisur. Informacionin fillimor se për Radoiçiq është lëshuar urdhërarrest e kishte publikuar portali BIRN.

Milan Radoiçiq po hetohet në Serbi në kuadër të lëndës “Banjska”, e cila u iniciua pas konfliktit të armatosur në fshatin Banjskë të Kosovës më 24 shtator 2023, ku mbetën të vrarë katër persona, rreshteri i Policisë së Kosovës,  Afrim Bunjaku i cili ishte në detyrë dhe tre anëtarë të grupit të armatosur.

Radoiçiq kishte pranuar përmes avokatit të tij, Goran Petronijević, se kishte qenë përgjegjës logjistike për organizimin e grupit terrorist.

Ndonëse Prokuroria e Lartë në Beograd kishte kërkuar paraburgim pas nisjes së procedurës penale për vepra të tilla si armëmbajtje pa leje dhe vepra kundër sigurisë përgjithëshme, gjykata e kishte lënë të mbrohet në liri, me kusht që të dorëzonte pasaportën, të mos udhëtonte në Kosovë dhe të paraqitej në polici çdo dy javë. Që atëherë, prokuroria nuk kishte dhënë asnjë informacion për ndonjë përparim tjetër në këtë hetim.

Paralelisht me këto zhvillime në Serbi, në Kosovë është duke u zhvilluar një proces gjyqësor kundër 45 personave, ku rasti në Banjskë është cilësuar si terrorizëm dhe sulm ndaj rendit kushtetues, proces në të cilin dy persona tashmë janë dënuar me burgim të përjetshëm dhe një tjetër me 30 vjet burgim.

Në kohën kur ndodhi sulmi terrorist në Banjskë, Milan Radoiçiq ushtronte funksionin e nënkryetarit të Listës Serbe, subjekti kryesor i serbëve të Kosovës me lidhje të ngushta me Partinë Përparimtare Serbe (SNS) në pushtet, ndërsa më parë ishte shfaqur shpesh në tubime politike dhe në shoqërinë e zyrtarëve më të lartë shtetërorë të Serbisë. /E.A/

 

Continue Reading

Vendi

Marko Hatlak kërkon falje për interpretimin e këngës “Oj Kosovo, Kosovo” në Bruksel

Published

on

Muzikanti dhe fizarmonicisti slloven, Marko Hatlak, ka kërkuar falje për përzgjedhjen dhe interpretimin e këngës “Oj Kosovo, Kosovo” gjatë ceremonisë hapëse të Forumit të Zgjerimit të Bashkimit Evropian 2026 në Bruksel.

Kënga, e cila përmban pretendime nacionaliste serbe ndaj Kosovës, kishte nxitur reagime të shumta pas interpretimit të saj në këtë aktivitet.

Hatlak, i cili ishte përgjegjës për përgatitjen e programit muzikor në emër të Komisionit Evropian, ka thënë se përzgjedhja ishte e paqëllimshme dhe se nuk ishte në dijeni të kontekstit historik e politik të këngës.

Në një reagim publik, ai ka shpjeguar se ishte ngarkuar të përzgjidhte dhjetë këngë, nga një për secilin vend pjesëmarrës në forum, dhe t’ia dorëzonte ato organizatorëve për miratim.

Sipas tij, gjatë kërkimit në Google për një këngë tradicionale nga Kosova, kishte hasur në “Oj Kosovo, Kosovo”, e cila ishte përshkruar si këngë patriotike.

“Unë e përzgjodha atë nga këndvështrimi i një muzikanti, pra duke u bazuar në harmoninë, ritmin dhe tingullin e saj”, ka shpjeguar Hatlak.

Ai ka thënë se kishte vetëm një javë kohë për përgatitjen dhe interpretimin e programit dhe se, për shkak të afatit të shkurtër, nuk kishte arritur të hulumtonte prejardhjen dhe domethënien e këngës. Sipas tij, as organizatorët nuk e kishin vënë në pah natyrën problematike të përzgjedhjes gjatë shqyrtimit të programit.

“U kërkoj sinqerisht falje të gjithë atyre që janë prekur nga kjo ngjarje”, ka deklaruar muzikanti.

Hatlak ka bërë të ditur se kërkimfaljen ua ka dërguar drejtpërdrejt edhe ambasadorit të Kosovës në Slloveni, Valdet Sadiku, ambasadorit të Kosovës në Belgjikë, Agron Bajrami, kryenegociatorit për Integrimin Evropian, Jeton Zulfaj, si dhe komisioneres evropiane për Zgjerim, Marta Kos.

Ai ka theksuar se nuk kishte pasur qëllim të ofendonte askënd dhe se nuk do ta kishte interpretuar këngën po ta kishte ditur kontekstin e saj.

“Po ta kisha ditur kontekstin dhe domethënien e saj, sigurisht që nuk do ta kisha interpretuar. Gjatë gjithë karrierës sime, jam përpjekur që përmes muzikës t’u sjell njerëzve vetëm gëzim dhe paqe të brendshme. Nuk ka qenë kurrë qëllimi im të fyej askënd”, ka shkruar ai.

Në fund, Hatlak ka shprehur keqardhje për situatën e krijuar, duke shpresuar që kërkimfalja e tij të pranohet./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Studimi i profesorëve të UBT-së publikohet në revistën ndërkombëtare “Pharmacoepidemiology”

Published

on

By

Punimi shkencor i profesorëve të Shkencave Mjekësore në UBT, Prof. Dr. Fitim Alidema dhe Prof. Dr. Zejdush Tahiri, në bashkëautorësi me Mr. Ph. Flakron Alidema, është publikuar në revistën prestigjioze ndërkombëtare Pharmacoepidemiology.

Ky studim vëzhgues retrospektiv ka analizuar të dhënat e 4.668 pacientëve të trajtuar me aspirinë 100 mg në kujdesin parësor shëndetësor. Gjetjet kryesore të hulumtimit tregojnë se përdorimi potencialisht i papërshtatshëm i aspirinës është dukshëm më i lartë në parandalimin parësor kardiovaskular (52,3%) krahasuar me atë dytësor (1,8%).

Kontributi i veçantë i këtij punimi të profesorëve të UBT-së qëndron në vlerësimin e përbashkët të indikacionit mjekësor, profilit të rrezikut për gjakderdhje dhe barnave shoqëruese, në raport me ndërprerjen e dokumentuar të terapisë. Sipas analizës, historia e gjakderdhjes gastrointestinale rezultoi të jetë faktori kryesor i lidhur me ndërprerjen e trajtimit me aspirinë, duke nxjerrë në pah nevojën për rivlerësim individual të raportit përfitim–rrezik te secili pacient.

Revista Pharmacoepidemiology, e botuar nga MDPI, renditet në kuartilin Q2 sipas SCImago 2025 në kategorinë e farmakologjisë dhe toksikologjisë, indeksohet në platformat e njohura Scopus dhe Web of Science (ESCI), dhe ka faktor ndikimi 1,6 sipas Clarivate.

Continue Reading

Të kërkuara