Kulturë

​Manifesta 14 prezanton vizionin urban dhe kuratoren

Në këtë ngjarje mori pjesë ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Hajrullah Çeku.

Published

on

Manifesta 14 Prishtina ka prezantuar sot vizionin urban të këtij edicioni, i cili është se si mund të rimerret hapësira publike nga qytetarët e saj. Po ashtu, është bërë e ditur se Chatherine Nichols do të jetë ndërmjetësuese kreative e edicionit të 14 të Manifesta.

Vizioni urban i krijuar për Manifesta 14 Prishtina nga CRA-Carlo Ratti Associati ka krijuar themelin i cili do të çojë në zbatimin e një programi bienal të qëndrueshëm dhe eksperimental 100-ditorë në Prishtinë dhe rajon.

Fabrika e Tullave dhe hapësira përreth Bibliotekës “Hivzi Sylejmani” do të jenë hapësirat e para në të cilat do të ndërhyhet në kuadër të këtij edicioni të Manifesta.

Në këtë ngjarje mori pjesë ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Hajrullah Çeku, i cili tha se Kosova po bëhet gati për ndryshime të rëndësishme në kulturë.

Çeku tha se ministria që e udhëheq është e dedikuar në mbështetje të aktiviteteve të Manifestës dhe të gjithë komunitetit artistik të Kosovës, që së bashku të përfitojnë nga bashkëpunimi i ndërsjellë.

“Manifesta si një prej platformave më kreative dhe alternative të formatit të bienales zë vend shumë natyrshëm në ambientin kulturor të Kosovës. Manifesta vjen po ashtu në këtë periudhë të zhvillimit në Kosovë, komuniteti artistik dhe i gjithë ekosistemi i kulturës është gati për ndryshim dhe ndikim afatgjatë. Pikërisht këtu vjen në shprehje bashkëpunimi, i cili duhet të jetë deri në shterjen e çdo kapaciteti që e ofron kjo platformë e Manifestës që padyshim se do t’i shërbejë kulturës në vendin tonë. Ky bashkëpunim do të kontribuojë në ridefinimin, rikonceptimin, eksperimentimin e të gjitha kapaciteteve vendore artistike në nivel shumë më të gjerë në rajon dhe përtej rajonit. Ky është moment po ashtu për të parë ndryshimet me mënyrën se si i organizojmë hapësirën kulturore dhe si e organizon kulturën në kohë. Manifesta ofron kushte për të testuar modele të reja të planifikimit hapësinor në kulturë. Këtu pra tash të gjithë ne e kemi një rast unik për të eksperimentuar edhe në hapësirën publike, për ta ridestinuar përdorueshmërinë e saj, por më me rëndësi për ta rikthyer hapësirën publike tek vet publiku i Kosovës”, tha ai.

Ndërkaq, kryetari i Prishtinës, Shpend Ahmeti, tha se çështja kryesore ka qenë se si të ruhej dhe si të rimarrën hapësirat publike, teksa ka pasur një mesazh për kryetarin e ri të kryeqytetit që të mbrojë atë që ka mbetur nga hapësira publike.

“A mund ta përdorim artin dhe edukimin për rigjenerim të hapësirave urbane, si mund të përdorim këto projekte dhe po shoh shumë kandidat për zgjedhjet në Prishtinë se do të jetë një edukim kulturore, nuk po bëhet fjalë për shtëpinë private, por për një hapësirë publike që do të përdoret prej publikut. E dyta, është një nga lagjet më të varfra të Prishtinës, zonat më të varfra dhe me anë të këtij projekti a mund ta kapërcejmë këtë hendekun midis zonave më të pasura të Prishtinës me atë zonë, pra cili është ndikimi që do të kishte ai projekt. E treta, ishte se a do të mund ta përdorim trashëgiminë kulturore, kuptohet se është luftë e vazhdueshme me ministrin aktual të kulturës, sepse e ka bërë një prej prioriteteve të veta dhe kjo është një trashëgimi kulturore sepse askush nuk do t’i rrëzonte dy oxhaqe, është identitet i Prishtinës e kemi parë pothuajse në çdo kartolinë, si do ta ruajmë trashëgiminë kulturore në këtë qytet. Menduam që këto tri pyetje do të përdoreshin si standard për të gjitha zonat e tjera të qytetit apo si do të luftonim për hapësirat publike, si do ta mbrojmë historinë e Prishtinës”, tha Ahmeti.

Drejtoresha themeluese e Manifesta, Hedvig Fijen, tha se vizioni urban i këtij edicioni të Manifesta 14 është se si Prishtina do të mund të transformohet në një qytet të gjelbër dhe të qëndrueshëm.

“Shpresa jonë bazohet në mundësinë që ky vizion urban i Carlo Ratti të përdoret si udhërrëfyes për atë se si qyteti i Prishtinës do të mund të transformohet në dekadën e ardhshme në një qytet të sigurt, të gjelbër, të pastër, të qëndrueshëm”, tha ajo.

Ndërsa, Carlo Ratti, nga CRD-Carlo Ratti Associati, ka prezantuar disa nga punët që kanë bërë gjatë gjashtë muajve të fundit ne Prishtinë.

“Gjetjen e mënyrave të reja për të analizuar ambientin në Prishtinë dhe siç u tha është mënyrë për të angazhuar njerëzit, diçka që kemi punuar shumë në konceptin e arkitekturës, në këtë rast ua paraqesim juve diçka që mendojmë që do të ishte me interes. Prishtina do të bëhet model për qytetet e tjera si burim urban. Kjo është logjikë e shendosh, rikthimi i hapësirave publike në Prishtinë”, tha ai.

Në anën tjetër, Ndërmjetësuesja Kreative e Manifesta 14 Chatherine Nichols, ka treguar propozimet për hapësirat publike në kryeqytetin e Kosovës se për çka do të mund të përdoreshin.

“Propozimi im i parë është qendra për praktikë narrative në Bibliotekën “Hivzi Sylejmani”, propozimi i dytë është qendra për të mësuarit urban në Tulltore, propozimi i tretë është qendra me intervenime të ndryshme si pjesë e studimit urban. Propozimi i katërt është të transformohet Hoteli Grand në qendër hulumtuese shumë disiplinare, propozimi i pestë është të krijojmë një radiostacion online, propozimi i gjashtë është të zhvillohet një seri e ecjeve për të ndjerë dhe për ta dëgjuar rrëfimin e qytetit në mënyra të tjera”, tha ajo.

Manifesta 14 do të organizohet nga 22 korriku deri më 30 tetor 2022 në Prishtinë. 

Lajmet

“Neighbours / From Motherland” hap edicionin e pestë të International Dance Festival of Tirana

Published

on

Edicioni i pestë i International Dance Festival of Tirana (IDFT) do të hapet këtë tetor me shfaqjen “Neighbours / From Motherland”, me koreografi të Brigel Gjokës dhe Rauf “RubberLegz” Yasit.

Shfaqja do të prezantohet më 3 dhe 4 tetor në Teatrin Kombëtar të Operas dhe Baletit në Tiranë, ndërsa më 7 tetor do të ngjitet në skenën e Teatrit Kombëtar të Kosovës.

“From Motherland” trajton tema si identiteti, trashëgimia, përkatësia dhe kujtesa e përcjellë ndër breza, duke sjellë në fokus lidhjet mes individit, vendit dhe kujtesës kolektive.

Vepra vjen si bashkëprodhim mes Teatrit Kombëtar të Operas, Baletit dhe Ansamblit Popullor të Shqipërisë dhe Baletit Kombëtar të Kosovës.

Shfaqja përfaqëson një kapitull të ri të projektit “Neighbours”, duke sjellë një tjetër bashkëpunim artistik mes Shqipërisë dhe Kosovës dhe duke bashkuar në skenë performues nga të dyja vendet./A.K/

Continue Reading

Kulturë

Zbulohet thesari i Romës Antike, hapen për publikun freskat dhe mozaikët unikë

Published

on

By

Autoritetet italiane kanë hapur për herë të parë për publikun një prej komplekseve më të mëdha të freskave dhe mozaikëve të periudhës së Romës Antike, të zbuluara në një galeri nëntokësore të ish-Termave të Trajanit në Romë.

Freskat dhe mozaikët, të cilët datojnë në shekullin I të erës sonë, u zbuluan gjatë gërmimeve arkeologjike në vitet 1990 në kodrën Opio, pranë Koloseut. Tashmë, pas një procesi të gjatë restaurimi, veprat “Qyteti i pikturuar” dhe “Mozaiku i madh” janë prezantuar për publikun.

Vizitat fillimisht do të zhvillohen në grupe prej maksimumi 15 personash, ndërsa ekspertët do të monitorojnë ndikimin e lagështirës dhe faktorëve të tjerë klimatikë në këto vepra të ndjeshme. Në varësi të rezultateve, qasja mund të zgjerohet edhe për më shumë vizitorë.

Kryetari i Romës, Roberto Gualtieri, ka vlerësuar veçantinë e freskës “Qyteti i pikturuar”, e cila paraqet nga një këndvështrim i lartë një qytet-port të fortifikuar. Sipas tij, bëhet fjalë për freskën më të madhe të këtij lloji të zbuluar në Romën e lashtë.

“Është vërtet unik në botë, si për nga bukuria artistike, ashtu edhe për nga rëndësia historike dhe dokumentare”, ka deklaruar Gualtieri.

Në freskë paraqiten ndërtesa, një teatër, tempull, sheshe publike dhe kulla, duke ofruar një pamje të jashtëzakonshme të një qyteti të madh të asaj kohe. Megjithatë, arkeologët ende nuk kanë arritur të përcaktojnë se cilit qytet i referohet vepra.

Edhe “Mozaiku i madh” paraqet një pasuri të rrallë artistike. Ai përmban elemente të ndërlikuara arkitekturore, kolona dhe figura të vendosura në katër nivele. Gjatë restaurimit janë zbuluar edhe detaje të një tjetër paraqitjeje të një qyteti-port në pjesët e poshtme të mozaikut.

Termat e Trajanit shtriheshin në rreth gjashtë hektarë dhe në kohën e tyre konsideroheshin kompleksi më i madh i banjove publike në botë. Përveç hapësirave për larje dhe aktivitete sportive, kompleksi kishte edhe ambiente të dedikuara për kulturën.

Në mesin e tyre ndodhet edhe një strukturë e madhe gjysmërrethore, e cilësuar si “bibliotekë”, e cila besohet se ishte pjesë e kompleksit termal dhe u ofronte vizitorëve mundësinë të kombinonin aktivitetet fizike me jetën kulturore.

Zbulimet e reja u japin arkeologëve dhe publikut një mundësi të rrallë për të parë nga afër një pjesë të jetës dhe artit të Romës Antike, të ruajtur për afro dy mijë vjet.

D.L

Continue Reading

Kulturë

Kalaja e Prizrenit rihapet pjesërisht, por problemet mbeten

Published

on

By

Kalaja e Prizrenit është rihapur sërish pjesërisht për vizitorët, në episodin e tretë të mbylljeve dhe rihapjeve brenda katër muajve të fundit.

Ministria e Kulturës ka njoftuar se nga 7 shtatori 2026, Kalaja është e hapur për vizitorë nga ora 12:00, por disa pjesë të saj do të mbeten të mbyllura për shkak të punimeve që po vazhdojnë.

“Punimet në Kala do të vazhdojnë, për këtë arsye disa pjesë të hapësirës do të jenë të mbyllura për vizitorët”, thuhet në njoftimin e Ministrisë, e cila ka kërkuar nga vizitorët të respektojnë shenjat orientuese dhe kufizimet e vendosura.

Rihapja e pjesshme vjen pas një periudhe në të cilën Kalaja fillimisht ishte mbyllur pjesërisht, më pas plotësisht, ndërsa tani është sërish e qasshme vetëm në disa zona. Se kur do të hapet tërësisht, ende nuk dihet.

Ndërhyrje emergjente, por jo zgjidhje përfundimtare

Në fund të gushtit, Kalaja u mbyll tërësisht për vizitorët, ndërsa ndërhyrjet emergjente nisën pas një tenderi të dhënë në fund të korrikut.

Thirrja për punime, me titull “Masat emergjente në Kalanë e Prizrenit dhe Kalanë e Novobërdës”, kap vlerën prej 110 mijë e 820 eurosh. Për Kalanë e Prizrenit janë paraparë mbi 80 mijë euro, ndërsa pjesa tjetër është dedikuar ndërhyrjeve në Kalanë e Novobërdës.

Punimet në Prizren përfshijnë pastrimin e terrenit, vendosjen e rrethojave mbrojtëse, kamerave të sigurisë dhe sistemit të monitorimit, zërimin, rregullimin e shtigjeve për vizitorë, tabelave informuese, ulëseve në amfiteatër dhe zhvendosjen e tualeteve jashtë hapësirës së mureve rrethuese.

Megjithatë, problemet e Kalasë janë shumë më të thella sesa ndërhyrjet aktuale emergjente.

Një raport i përgatitur nga ekspertë të Institutit Arkeologjik të Kosovës, Institutit për Mbrojtjen e Monumenteve të Kosovës dhe Qendrës Rajonale për Trashëgimi Kulturore në Prizren ka evidentuar dëmtime serioze në strukturat e monumentit.

Në raport rekomandohet sigurimi i segmenteve të dobësuara të mureve, pastrimi dhe plotësimi i fugave me llaç origjinal, kufizimi i qasjes së vizitorëve në zonat e rrezikshme, si dhe hartimi urgjent i një programi të plotë për konservim dhe restaurim.

Rreziku nga degradimi i mureve

Sipas raportit të hartuar nga Veron Tara, Caner Tatar, Elvis Shala, Sara Sylejmani, Jusuf Xhibo dhe Besar Grazhda, në muret e larta rrethuese është konstatuar humbje e madhe e qëndrueshmërisë së llaçit lidhës me bazë gëlqereje.

Problemi lidhet me ndikimet atmosferike dhe depërtimin e ujit në brendësi të mureve. Si pasojë, janë krijuar zbrazëtira, ka humbje të materialit në mbushjet e brendshme dhe në disa pjesë janë evidentuar edhe rënie gurësh.

Raporti konstaton se në disa segmente tashmë ka pasur shembje të pjesshme dhe se procesi i degradimit është ende në zhvillim.

Kalaja e Prizrenit, një prej monumenteve dhe pikave turistike më të vizituara në Kosovë, është përballur kështu me mbyllje të njëpasnjëshme dhe ndërhyrje emergjente. Ndërsa vizitorët tash mund të rikthehen në disa pjesë të saj, mbetet e paqartë se kur do të bëhet një ndërhyrje e plotë që do t’i trajtonte problemet e trashëgimisë dhe mirëmbajtjes në mënyrë afatgjatë.

D.L

Continue Reading

Lajmet

Muzetë e Gjirokastrës tërheqin gjithnjë e më shumë vizitorë

Published

on

Trashëgimia e pasur e traditës dhe folklorit, e ekspozuar në ambientet e Muzeut Etnografik të Gjirokastrës, po tërheq gjithnjë e më shumë vizitorë vendas dhe të huaj.

Ciceronët thonë se interesi për muzetë e qytetit është në rritje, ndërsa në itineraret turistike, përveç Muzeut Etnografik, përfshihen edhe Muzeu i Armëve, Muzeu i Luftës së Ftohtë dhe Muzeu “Kadare”.

Këto muze janë kthyer në pjesë të rëndësishme të vizitave turistike, duke u ofruar vizitorëve mundësinë të njihen më nga afër me historinë, traditën dhe mënyrën e jetesës së zonës ndër vite.

Në total, katër muzetë kanë pritur rreth 62 mijë vizitorë nga janari deri në fillim të vjeshtës./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara