Lajmet

​Hapat që mund të ndërmerrni për të shmangur depresionin

Parandalimi mund të hapë mundësi të reja në reduktimin e barrës globale të sëmundjeve të depresionit.

Published

on

Depresioni është një çrregullim mendor i zakonshëm, por serioz që ndikon negativisht në aktivitetet e përditshme të një personi, ai pengon cilësinë në punë dhe jetën personale, duke çuar në shqetësime dhe dëmtime të konsiderueshme. Samar Hafeez, një psikolog dhe një trajner i certifikuar i shëndetit holistik, thotë se për t’u diagnostikuar me depresion, simptomat duhet të jenë të pranishme për dy javë rresht. Por ndryshe nga çdo sëmundje apo çrregullim tjetër edhe depresioni mund të parandalohet duke praktikuar rregullisht teknika të shëndetshme dhe efektive. Parandalimi mund të hapë mundësi të reja në reduktimin e barrës globale të sëmundjeve të depresionit.

Simptoma të zakonshme që lidhen me depresionin

Disa nga simptomat e nevojshme për të diagnostikuar depresionin përfshijnë, trishtim të vazhdueshëm ose humor “bosh”, ulje të niveleve të energjisë/letargji, humbje të interesit për aktivitetet që dikur u panë të kënaqshme, përgjumje e tepruar (Hipersomnia) ose gjumë shumë i dobët (Pagjumësia). Ndryshimet e oreksit, shtimi ose humbja e peshës, ndjenja e pavlefshmërisë, dëshpërimi dhe faji, tërheqja sociale, nervozizmi, mungesa e përqendrimit dhe vigjilencës dhe paaftësia për të marrë vendime efektive.

Disa nga ndërhyrjet parandaluese më efektive përfshijnë:

Gjeni një qëllim: Mungesa e qëllimit duket e mërzitshme dhe joargëtuese dhe është i lidhur me trishtimin e vazhdueshëm. Ndjenja e kuptimit dhe qëllimit në jetë rrit produktivitetin dhe nivelet tuaja të energjisë. Gjithashtu ju mban të motivuar, të relaksuar dhe të kënaqur në punën tuaj, jetën personale dhe sociale. Gjeni një qëllim që i përshtatet më së miri idealeve, besimeve, njohurive dhe mençurisë suaj. Kjo do t’ju ndihmojë të ndërtoni pa mundim një rutinë të përditshme produktive dhe përmbushëse.

Menaxhimi i kohës: Zvarritja dhe menaxhimi joefikas i kohës mund të çojnë në ndjenjat e pavlefshmërisë, trishtimit, mungesës së shpresës dhe pafuqisë, e cila më tej çon në vetëvlerësim negativ, vetëbesim të dobët dhe presion psikologjik dhe emocional, duke krijuar kështu një terren pjellor për depresion.

Ushtrimi: Të luash sportin e preferuar ose një rutinë të përditshme ushtrimesh do të ndihmojë në parandalimin e sëmundjeve fizike dhe mendore. Ushtrimi çliron endorfina (hormonet e ndjeshmërisë) në trup që rrit lumturinë dhe mirëqenien e përgjithshme.

Dieta: Ushqimet e shpejta, të yndyrshme, të skuqura dhe me sheqer janë treguar se shkaktojnë simptoma të ngjashme me depresionin tek njerëzit që konsumojnë rregullisht ushqime të tilla. Ushqimet e pasura me antioksidantë si vitamina C dhe E reduktojnë stresin e oksiduar në trup. Shkencëtarët zbuluan se shoqëritë që nuk hanë mjaftueshëm omega-3 mund të kenë shkallë më të lartë të çrregullimit të madh depresiv. Gjithashtu, njerëzit që nuk hanë shpesh peshk, një burim i pasur i këtyre acideve yndyrore, kanë më shumë gjasa të kenë depresion. Një dietë e ekuilibruar me ushqime të plota dhe më pak ose aspak ushqime të rafinuara dhe të përpunuara do të nxisë një shëndet të mirë mendor.

Kontrolloni për mangësi të mundshme të vitaminave: Nivelet e ulëta të vitaminës D dhe B12 rrisin gjasat për të pasur depresion. Pra, në takimin tuaj të ardhshëm te mjeku, sigurohuni që t’i kontrolloni këto.

Trajtoni ankthin, menaxhoni stresin: Ankthi, stresi dhe probleme të tjera të shëndetit mendor janë njohur si faktorë që kontribuojnë në depresion.

Meditimi: Joga, meditimet e ndërgjegjes, teknikat NSDR të pushimit të thellë pa gjumë (Yoga Nidra) janë të dobishme në trajtimin e stresit të përditshëm fizik dhe mendor. Nëse stresorët e përditshëm lihen të krijohen, ata do të çojnë në probleme të ndryshme të shëndetit mendor dhe emocional. Teknikat e meditimit mund të ndihmojnë për t’u çlodhur dhe relaksuar. Meditimi ndihmon gjithashtu në marrjen e gjumit me cilësi të mirë që çon në hapin tjetër dhe ky është roli i gjumit në parandalimin e depresionit.

Angazhohuni në shërbimet komunitare: Ndihma për ata që kanë nevojë mund të rrisë ndjenjën tuaj të kënaqësisë, mirënjohjes dhe vetëvlerësimit. Na jep besim në trajtimin efektiv të problemeve tona personale.

Trajtoni sëmundjet fizike: Sëmundjet mjekësore si diabeti, kanceri, hipo/hipertiroidizmi, hipertensioni, sëmundja e Parkinsonit, dhimbjet kronike, sëmundjet kronike obstruktive pulmonare dhe medikamentet e marra për këto sëmundje kontribuojnë në depresion.

Lexuesit mund të përdorin të gjitha teknikat e mësipërme nëse dëshirojnë ose të zgjedhin vetëm disa për të filluar dhe më vonë të vendosin për ato që funksionojnë efektivisht për ta.

Vendi

Fokus te Institucionet dhe Zhvillimi Ekonomik: Studiuesja nga Harvardi prezanton vizionin për prosperitet të qëndrueshëm në Kongresin e EOQ në UBT

Published

on

By

Për herë të parë, Kosova është bërë qendra e komunitetit evropian të cilësisë, duke mirëpritur në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së Kongresin e 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi. Ky organizim madhor shënon një moment historik për vendin dhe dëshmon angazhimin e UBT-së në fuqizimin e bashkëpunimit evropian dhe zhvillimin e inovacionit.

Në kuadër të këtij kongresi prestigjioz, punimet kanë vazhduar me sesione të rëndësishme në sallën e koncerteve, ku u zhvilluan prezantime kyçe përmes lidhjeve online me ekspertë të njohur ndërkombëtarisht.

Një nga pikat më kulmore të këtij sesioni ishte kontributi i znj. Fatema Z. Sumar, nga Qendra për Zhvillim Ndërkombëtar në Universitetin e Harvardit (Harvard Center for International Development).

Në fjalën e saj me titull “Institucionet cilësore, zhvillimi ekonomik dhe prosperiteti i qëndrueshëm”, znj. Sumar solli një analizë të thelluar mbi rolin e pazëvendësueshëm që luajnë strukturat e besueshme institucionale në nxitjen e rritjes ekonomike afatgjatë. Ajo shtjelloi se si standardet e larta të cilësisë dhe qeverisja e mirë janë çelësi për të krijuar një ekonomi të qëndrueshme, duke ofruar shembuj dhe praktika ndërkombëtare të zbatuara në vendet në zhvillim.

Continue Reading

Vendi

EOQ Congress 2026 në UBT: Inteligjenca artificiale dhe transformimi digjital në fokus të cilësisë 5.0

Published

on

By

Në kuadër të Kongresit të 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ Congress 2026), në UBT u mbajt sesioni “Inteligjenca Artificiale, Transformimi Digjital dhe Cilësia 5.0”, i moderuar nga Prof. Dr. Blerton Abazi.

Ekspertë ndërkombëtarë dhe përfaqësues të akademisë e industrisë diskutuan mbi ndikimin e inteligjencës artificiale, sistemeve inteligjente dhe transformimit digjital në zhvillimin e modeleve të reja të menaxhimit të cilësisë, duke trajtuar gjithashtu rëndësinë e qëndrueshmërisë, inovacionit dhe besueshmërisë së të dhënave.

Gjatë sesionit, u prezantuan këto tema:

Prof. Dr. Galia Marinova, Universiteti Teknik i Sofjes – “Transformimi digjital, sistemet inteligjente dhe Cilësia 5.0”.
Prof. Henriqueta Sampaio da Novoa dhe Fatima Carneiro – “Integrimi i strategjisë ESG me përsosmërinë operacionale: Një kornizë e integruar për menaxhimin e cilësisë të qëndrueshëm, rezistent dhe të fuqizuar nga inteligjenca artificiale”.
Mina Gavrilova, menaxhere e lartë e cilësisë në Huvepharma, dhe David Isaacson, nënkryetar i marketingut të produkteve në Octave – “Avancimi i menaxhimit të cilësisë në organizatë: Si ka nxitur Huvepharma cilësinë dhe inovacionin për ndikim më të madh në biznes”.

Prof. Dr. Bertan Karahoda, UBT – “Cilësia në shkallë globale: Inteligjenca artificiale, aftësitë dhe e ardhmja e të nxënit global”.
Prof. Dr. Blerton Abazi, UBT – “Sigurimi i cilësisë së inteligjencës artificiale, cilësia e të dhënave dhe sistemet inteligjente të besueshme”.

Përmes këtyre kontributeve, sesioni vuri në pah rëndësinë e ndërthurjes së inteligjencës artificiale me standardet e cilësisë, zhvillimin e aftësive dhe inovacionin organizativ.

Diskutimet theksuan se transformimi digjital dhe qasja e Cilësisë 5.0 krijojnë mundësi të reja për ndërtimin e sistemeve më efikase, të qëndrueshme dhe të besueshme në arsim, industri dhe sektorë të tjerë të ekonomisë.

Continue Reading

Vendi

EOQ Congress 2026 në UBT: Ekspertët diskutojnë cilësinë, inteligjencën artificiale dhe menaxhimin e rrezikut

Published

on

By

Në kuadër të Kongresit të 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ Congress 2026), në kampusin inovativ të UBT-së, ekspertë vendorë dhe ndërkombëtarë trajtuan çështje kyçe që lidhen me akreditimin, certifikimin, vlerësimin e konformitetit, menaxhimin e rrezikut dhe vazhdimësinë e biznesit, me theks të veçantë në rolin e inteligjencës artificiale në transformimin e sistemeve të menaxhimit të cilësisë.

Sesioni “Akreditimi, Certifikimi, Validimi dhe Vlerësimi i Konformitetit – Rreziku, Rezilienca dhe Vazhdimësia e Biznesit”, i moderuar nga Prof. Dr. Fisnik Laha, mblodhi përfaqësues të institucioneve publike, akademisë dhe sektorit privat. Diskutimet u përqendruan në rëndësinë e standardeve ndërkombëtare, besueshmërisë së matjeve, inovacionit, qeverisjes së inteligjencës artificiale dhe ndërtimit të organizatave rezistente ndaj sfidave të së ardhmes.

Gjatë sesionit, ekspertët prezantuan temat e tyre përmes këtyre kontributeve:

Irfan Lipovica, drejtor i përgjithshëm i Drejtorisë së Akreditimit të Kosovës (DAK) – “Akreditimi si infrastrukturë e besimit: Nga kompetenca te njohja ndërkombëtare”.


Blerim Halabaku, menaxher i cilësisë në Agjencinë e Metrologjisë së Kosovës – “Roli i menaxherit të cilësisë në sigurimin e saktësisë, besueshmërisë dhe gjurmueshmërisë së rezultateve të matjeve”.

Prof. Maroš Finka, Universiteti Comenius në Bratislavë – “Modeli i katërfishtë i bashkëpunimit në ekosistemet e inovacionit: Rasti i Grupimit të Inovacionit për Transformim të Mençur në Sllovaki”.

Carlos Da Silva, ekspert kryesor në sistemet e integruara të menaxhimit, rrezikut dhe qeverisjes së inteligjencës artificiale – “Menaxhimi i integruar i biznesit dhe besimi në epokën e inteligjencës artificiale”.

Constantin Brescan, koordinator për sigurimin e cilësisë dhe auditimet e zinxhirit të furnizimit në Fusion for Energy – “Auditimet e cilësisë në zinxhirin e furnizimit – Fusion for Energy”.

Dr. Ömer Özkan, fitues i EQL 2025 – “Nga pajtueshmëria te besimi: E ardhmja e menaxhimit të cilësisë në epokën e inteligjencës artificiale”.

Luc Marivoet, menaxher i QHSE-së dhe partner në Pauwels Consulting – “Auditori i fuqizuar nga teknologjia: Si e forcon inteligjenca artificiale besimin, reziliencën dhe cilësinë përmes auditimit me në qendër njeriun”.

Merita Gjyshinca Peja, drejtoreshë financiare në Raiffeisen Bank Kosovo – “Rezilienca dhe vazhdimësia e biznesit në sisteme komplekse dhe të digjitalizuara”.

Genond Mesareja, kryetar i Bordit të Këshillit të Investitorëve Evropianë (EIC) – “Ndërtimi i organizatave rezistente: Udhëheqja, menaxhimi i rrezikut dhe vazhdimësia e biznesit në kohë ndryshimesh”.

Prof. Dr. Fisnik Laha, drejtues i laboratorëve të akredituar – “Matjet, besueshmëria dhe cilësia në sistemet shëndetësore dhe laboratorike”.

Përmes këtyre tematikave, sesioni theksoi rëndësinë e integrimit të standardeve të cilësisë me inovacionin teknologjik, menaxhimin e rrezikut dhe udhëheqjen efektive. Diskutimet nënvizuan gjithashtu rolin e bashkëpunimit ndërmjet institucioneve, akademisë dhe sektorit privat në forcimin e besimit, rritjen e qëndrueshmërisë organizative dhe përgatitjen për sfidat e transformimit digjital.

Continue Reading

Lajmet

Inovacioni në mjekësi: UBT sjell ekspertët botërorë në sesionin kyç të Kongresit të 67-të të EOQ-së

Published

on

By

Në kuadër të Kongresit të 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ), një vëmendje e jashtëzakonshme iu kushtua sesionit mbi shëndetin dhe performancën, i cili shërbeu si një platformë kyçe për të adresuar sfidat globale, rritjen e rezistencës së sistemeve shëndetësore dhe ngritjen e standardeve të cilësisë përmes inovacionit.

Ky sesion i rëndësishëm, i mbështetur dhe promovuar fuqishëm nga UBT, u moderua nga Prof. Dr. Milaim Berisha, duke mbledhur ekspertë të njohur vendorë dhe ndërkombëtarë për të sjellë qasje të avancuara në fushën e mjekësisë dhe mirëqenies njerëzore.

Punimet e këtij sesioni u hapën nga Dr. Ardita Baraku, Drejtore Nacionale e Institutit të Shëndetit Publik të Kosovës, e cila theksoi rëndësinë e shëndetit publik, parandalimit efikas dhe nevojës parësore për ndërtimin e sistemeve shëndetësore rezistente ndaj sfidave të kohës.

Diskutimet vazhduan me kontributin e Prof. Dr. Norbert Bacht nga Universiteti i Vjenës, i cili u ndal tek aplikimi i teknologjive moderne, duke shpjeguar rolin kyç të inteligjencës artificiale në arritjen e një parandalimi sa më të saktë dhe funksional në mjekësi.

Në fokus të sesionit u sollën gjithashtu dimensionet e specializuara të performancës fizike dhe menaxhimit global. Prof. Dr. Milaim Berisha prezantoi standardet ndërkombëtare për mjekësinë sportive, duke vënë në pah ekselencën e kërkuar për shëndetin dhe performancën e atletëve.

Ky vizion u plotësua nga fjalimi kryesor i Ms. Fatema Z. Sumar nga Qendra e Harvardit për Zhvillim Ndërkombëtar, e cila e lidhi drejtpërdrejt forcimin e institucioneve të cilësisë me zhvillimin ekonomik dhe prosperitetin e qëndrueshëm shoqëror.


Pjesa e dytë e sesionit solli praktika të avancuara nga Azia, ku Assoc. Prof. Dr. Ryoko Shimono nga Universiteti Waseda prezantoi indikatorët gjithëpërfshirës të vlerësimit TQM në kujdesin shëndetësor, duke vizualizuar lidhjen mes qëllimeve dhe aktiviteteve të menaxhimit të cilësisë.

Ndërsa Dr. Shogo Kato nga Universiteti i Tokios shpalosi zhvillimin e një sistemi algoritmik për të ndihmuar në rehabilitimin e pacientëve pas goditjeve në tru në spitalet e rikuperimit, duke dëshmuar ndikimin e drejtpërdrejtë të inovacionit teknik në shërimin dhe përmirësimin e jetës së pacientëve.

Continue Reading

Të kërkuara