Një grup njerëzish nga Serbia shkaktuan trazira në Francë dhe Gjermani me urdhër të inteligjencës ruse, sipas vendimeve të gjykatave serbe në të cilat Shërbimi i Ballkanit i Radios Evropa e Lirë (REL) ka pasur qasje.
Edhe pse autoritetet në Beograd ende nuk e kanë emëruar shërbimin rus si organizatorin e një sërë veprimesh raciste në Paris dhe Berlin, në të cilat morën pjesë qytetarë serbë në pranverën dhe verën e vitit 2025, dokumentet e gjykatës e tregojnë këtë.
REL-i ka pasur qasje në vendimet e Gjykatës së Lartë në Smederevë kundër tre qytetarëve serbë të dënuar për spiunazh dhe diskriminim racor.
Së bashku me tetë të dyshuar të tjerë nga Serbia, ata u arrestuan në fund të shtatorit të vitit 2025.
Pothuajse katër muaj më vonë, në fund të dhjetorit 2025, që të tre arritën marrëveshje për pranimin e fajësisë dhe u dënuan me nga gjashtë muaj deri në një vit e gjysmë arrest shtëpiak.
Tetë të dyshuarit e tjerë ndodhen në liri.
Vendimet, të siguruara nga REL-i, thonë në shënjestër të veprimeve të grupit ishin komunitetet fetare hebraike dhe myslimane, dhe se qëllimi i tyre ishte rritja e tensioneve në Gjermani dhe Francë.
Urdhrat, udhëzimet dhe paratë për veprimet iu dhanë grupit nga “strukturat e shërbimit të inteligjencës së Federatës Ruse”.
Megjithatë, nuk ka hollësi të mëtejshme për atë se cilët janë anëtarët e shërbimit të inteligjencës ruse që organizuan këtë grup.
Ministritë serbe, të Brendshme dhe të Jashtme, Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit dhe Ambasada ruse në Beograd, nuk iu kanë përgjigjur pyetjeve të REL-it në lidhje me aktivitetet e shërbimit të inteligjencës ruse në Serbi deri në publikimin e këtij teksti.
Para arrestimeve dhe procedurave gjyqësore në Serbi, këto raste u hetuan nga autoritetet franceze dhe gjermane.
“Me shumë mundësi e arritëm vendimin sepse u paraqitën prova që autoritetet serbe nuk mund t’i shpërfillnin”, tha për REL-in Predrag Petroviq nga Qendra joqeveritare e Beogradit për Politikat e Sigurisë.
Ai deklaron se Rusia po zgjedh Serbinë për rekrutim për shkak të favorizimit tradicional dhe qëndrimeve proruse të popullsisë, të cilat Qeveria e udhëhequr nga Partia Progresive Serbe “i forcon dhe i konsolidon më tej”.
“Pra, kemi një mjedis shumë të përshtatshëm për atë lloj veprimi, dhe nga ana tjetër, kemi marrëdhënie shumë të mira midis autoriteteve në Serbi dhe Rusi”, shton ai.
Çfarë zbulojnë vendimet?
Vendimet përshkruajnë katër veprime raciste në Francë dhe Gjermani.
Grupi është, ndër të tjera, përgjegjës për hedhjen e ngjyrës së gjelbër në Muzeun e Holokaustit dhe tri sinagoga në Paris, si dhe për vendosjen e kokave të derrave para nëntë xhamive në atë qytet.
Në qendër të Berlinit, pranë kompleksit memorial kushtuar hebrenjve të vrarë, po vendoseshin skelete plastike.
Qëllimi, siç thuhet në vendime, ishte “nxitja e mosdurimit fetar dhe kombëtar”, veçanërisht midis komuniteteve hebraike dhe myslimane, dhe të “destabilizonte gjendjen” në Gjermani dhe Francë.
Përveç pagesës së shpenzimeve të udhëtimit – qirasë së automjetit, biletave të autobusit dhe avionit, si dhe akomodimit në hotel – anëtarëve të grupit iu premtua se do të merrnin para për çdo “punë” që kryenin: pesëqind, një mijë ose një mijë e pesëqind euro.
Grupi, siç përshkruhet, u organizua nga prilli deri në shtator 2025.
Petroviq thekson se qëllimi i shërbimeve ruse ishte të shkaktonin paqëndrueshmëri në Evropë, me qëllim që “të zvogëlonin presionin dhe mbështetjen për Ukrainën, sepse Rusia është praktikisht e bllokuar në fushën e betejës ukrainase”.
Tensionet midis BE-së dhe Rusisë kanë vazhduar që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës në shkurt të vitit 2022 dhe sanksioneve perëndimore ndaj Kremlinit.
Nga Velika Plana në Paris dhe Berlin
Velika Plana, me një popullsi prej rreth 15.000 banorësh, ishte vendi ku shërbimi rus rekrutoi qytetarë serbë në vitin 2025 për të shkaktuar trazira në Gjermani dhe Francë.
Të tre burrat e dënuar për spiunazh dhe diskriminim racor jetojnë në këtë qytet të vogël në Serbinë qendrore, rreth nëntëdhjetë kilometra larg Beogradit.
Ata u etiketuan si “anëtarë të një grupi” që ndihmonte punën e një shërbimi të inteligjencës së huaj dhe nxiste urrejtje, diskriminim dhe dhunë në Paris dhe Berlin.
Megjithatë, vendimet nuk specifikuan saktësisht se sa anëtarë kishte ky grup.
Të gjithë emrat e të dyshuarve të tjerë ishin të fshehur në dokumentet e dhëna Radios Evropa e Lirë.
Grupi, siç thuhet në vendime, u organizua nga një shtetas serb, emri i të cilit gjithashtu nuk bëhet i ditur.
Një person i paidentifikuar me nofkën “Hunter” përmendet gjithashtu së bashku me të si organizator.
Nuk ka hollësi për “Hunter”-in në dokumentet e Gjykatës së Lartë në Smederevë.
Dy organizatorët thuhet se merrnin udhëzime nga inteligjenca ruse.
Aksioni i parë u organizua në prill të vitit 2025, kur anëtarët e grupit u nisën për në Paris.
Pastaj, sipas njërit prej vendimeve, ata “ngjitën afishe me përmbajtje gjenocidale” të drejtuara kundër armenëve dhe myslimanëve.
Rreth 600 deri në 700 afishe, me një lule si simbol dhe mbishkrimin “Unë kujtoj dhe kërkoj” në anglisht dhe armenisht, u vendosën në të gjithë Parisin – duke përfshirë rreth Harkut të Triumfit dhe në distriktin e 18-të, i cili është shtëpia e një numri të konsiderueshëm myslimanësh.
Aksioni u krye më 24 prill, ditën që përkujton vuajtjet e popullit armen, “me qëllim nxitjen e mosdurimit fetar dhe kombëtar dhe destabilizimin e situatës në Paris dhe Francë”.
Pasi puna mbaroi, siç thuhet në vendim, ata duhej të fotografonin vendet ku ishin vendosur afishet. Për këtë, atyre iu premtuan 500 euro.
Finalja e Ligës së Kampionëve dhe ngjyra e gjelbër në Muzeun e Holokaustit
Para ndeshjes midis PSG-së nga Parisi dhe Interit nga Milano, e cila u zhvillua më 31 maj në Munih, një grup nga Serbia po mbërrinte në kryeqytetin francez – me makinë me qira dhe fluturim të rregullt.
Qëllimi i tyre ishte të destabilizonin “marrëdhëniet etnike dhe fetare” në Francë.
Siç thuhet në vendim, data e veprimit u zgjodh për finalen e Ligës së Kampionëve sepse “pritej një numër i madh njerëzish në rrugë” në Paris.
Të pandehurit u ndanë në dy grupe dhe përdorën bojë jeshile për të fshirë mbishkrimet, për të njollosur dhe lyer objekte me ngjyrë, si sinagoga, restorante hebraike dhe Muzeun e Holokaustit.
Atyre iu premtua një pagë prej një mijë eurosh për punën që bënë.
Skelete plastike në Portën e Brandenburgut
Në korrik 2025, anëtarët e grupit, me urdhër të shërbimeve ruse, u nisën për në Gjermani.
Para Portës së Brandenburgut në Berlin, pranë kompleksit memorial kushtuar hebrenjve të vrarë të Evropës, më 31 korrik, ata vendosën pesë skelete plastike, përshkruhet në vendim.
Secili prej skeleteve kishte një mbishkrim në gjermanisht, “Ende duke pritur pensionin tim. Faleminderit, Merz”, duke iu referuar kancelarit gjerman Friedrich Merz.
Kjo u bë me qëllim “destabilizimin e gjendjes etnike dhe politike” në Gjermani, përshkruhet në një nga vendimet.
Dokumenti i gjykatës përshkruan gjithashtu në hollësi makinën me të cilën të pandehurit mbërritën në Gjermani, si blenë kova plastike, ngyrë, çimento, shtylla dhe materiale të tjera në Berlin, dhe se i blenë skeletet plastike në Munih.
Në Berlin, thuhet se ata morën me qira një kamion frigorifer në të cilin përgatitën beton në kova.
Ata duhej të dërgonin fotograf si provë të veprimeve të tyre. Atyre iu premtua një pagesë prej një mijë eurosh.
Koka derri para xhamive në Paris
Në shtator 2025, disa anëtarë të grupit, me urdhër të strukturave të inteligjencës ruse, shkuan në Paris.
Ata vendosën koka të prera derrash para nëntë xhamive dhe shkruan bënë grafiti më mbishkrimin “10 shtatori”, para protestave masive.
Qëllimi, edhe një herë, ishte nxitja e mosdurimit racor dhe fetar.
Më 10 shtator, në Paris dhe qytete të tjera të Francës u mbajtën protesta të mëdha kundër shkurtimeve buxhetore dhe masave shtrënguese të Qeverisë, nën sloganin “le të bllokojmë gjithçka”.
Grupi e kreu aksionin më 9 shtator, dhe pastaj u kthye në Serbi.
Me shpenzimet e udhëtimit dhe akomodimit të mbuluara, atyre iu premtuan 1.500 euro.
Kush është ‘Gjahtari’?
Vendimet përshkruajnë se në cilat veprime në Gjermani dhe Francë mori pjesë secili prej personave të dënuar si anëtar i grupit.
Identitetet e të tre personave të dënuar u fshehën në vendimet e dhëna Radios Evropa e Lirë.
Megjithatë, dokumentet japin disa hollësi rreth tyre.
Që të tre janë nga Velika Plana.
Njëri është i papunë, tjetri punonte në një qendër shëndetësore dhe i treti, me profesion kamerier, ishte i punësuar, por nuk thuhet se ku.
Asnjëri prej tyre nuk ka pasuri të paluajtshme në emër të tij.
Radio Evropa e Lirë mësoi inicialet e personave të dënuar bazuar në një përgjigje të mëparshme nga Gjykata e Lartë në Smederevë, e cila konfirmoi se ata kishin lidhur marrëveshje pranimi të fajësisë në fund të dhjetorit 2025.
A.S., arriti një marrëveshje me Gjykatën e Lartë në Smederevë më 22 dhjetor 2025. Ai u dënua me një vit e gjysmë arrest shtëpiak.
Koha e kaluar në paraburgim, nga 28 shtatori deri në shpalljen e vendimit dhe fillimin e vuajtjes së dënimit të tij, u përfshi gjithashtu në dënimin e tij.
Po atë ditë, më 22 dhjetor, u arrit një marrëveshje me F.P., i cili u dënua me një vit arrest shtëpiak.
Disa ditë më vonë, më 24 dhjetor, Gjykata e Lartë arriti gjithashtu një marrëveshje me të pandehurin N.Ć, i cili mori një dënim prej gjashtë muajsh arrest shtëpiak.
Përveç të treve, në fund të shtatorit 2025, tetë të dyshuar të tjerë u arrestuan në territorin e Smederevës, në një operacion të përbashkët nga policia dhe Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit .
Asnjëri prej tyre nuk ndodhet në burg. Disa janë të lirë dhe disa janë nën arrest shtëpiak.
Ministria e Brendshme në shtator 2025 deklaroi se grupi, përgjegjës për shkaktimin e incidenteve në Gjermani dhe Francë, kishte 14 anëtarë dhe se njëri ishte në arrati.
Por se kush ishte personi me nofkën “Gjahtari” dhe kush e organizoi grupin, nuk dihet nga vendimet e Gjykatës së Lartë.
Nuk ka hollësi se si u rekrutua grupi nga shërbimet ruse, as sa oficerë të inteligjencës ruse ishin të përfshirë.
Edhe pse zyrtarët serbë ende nuk e kanë emëruar shërbimin rus si organizator, roli i tyre është përcaktuar nga hetuesit francezë dhe gjermanë.
Një pjesë e një grupi nga Serbia, i cili mori pjesë në veprime raciste, u arrestua në Francë në fund të majit, raportuan mediat franceze në atë kohë.
Ata u identifikuan falë pamjeve të kamerave të sigurisës dhe të dhënave telefonike.
“Ky është një fakt shumë i papërshtatshëm për autoritetet në Serbi. Ata duhej të bënin diçka, së pari të arrestonin këta njerëz dhe tani të jepnin një vendim. Duke pasur parasysh që Moska i ka mbështetur autoritetet serbe, nuk është në interesin e tyre tani të mburren me këtë, si për hir të Kremlinit, por edhe për hir të elektoratit të tyre, i cili është kryesisht antiperëndimor dhe prorus”, thekson Petroviq.
Hetimi mbi kampet paraushtarake ruse në Serbi
Serbia është një nga vendet e pakta evropiane që nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusisë për pushtimin e Ukrainës.
Kontaktet zyrtare nuk janë ndërprerë as katër vjet pas fillimit të pushtimit, pavarësisht thirrjeve nga Bashkimi Evropian dhe Uashingtoni që Beogradi të distancohet nga Moska.
Petroviq kujton gjithashtu bashkëpunimin e inteligjencës midis dy vendeve në luftën kundër të ashtuquajturve “revolucione me ngjyra”, që është termi i përdorur nga Kremlini për të përshkruar përmbysjen e regjimeve autoritare në ish-republikat sovjetike.
I përballur me protesta masive në Serbi që nga nëntori i vitit 2024, me mijëra demonstrues që akuzojnë Qeverinë për korrupsion, presidenti Aleksandar Vuçiq ka pohuar se është duke u zhvilluar një përpjekje për një “revolucion me ngjyra”.
“Autoritetet në Rusi praktikisht i kanë borxh autoriteteve serbe me ato raportime se në Serbi po përgatitet një ‘revolucion me ngjyra’. E gjithë kjo tregon se Serbia është një mjedis dhe trampolinë e përshtatshme për aktivitetet e shërbimeve ruse në Ballkanin Perëndimor, por edhe në Evropë”, shton ai.
Rusia dhe Serbia janë lidhur në një hetim tjetër, këtë herë në Moldavi.
Policia moldave publikoi një video në shtator 2025, duke pretenduar se tregonte “kampe ushtarake në Serbi të organizuara nga shërbimi sekret rus”.
Më shumë se 70 persona u arrestuan në Moldavi si pjesë e hetimit, shumica e të cilëve dyshohet se janë trajnuar në Serbi.
Ata akuzohen për përgatitjen e trazirave masive dhe destabilizimin e Moldavisë para zgjedhjeve parlamentare të mbajtura në atë vend më 28 shtator.
Në zgjedhje, partia proevropiane në pushtet fitoi shumicën dhe mundi bindshëm bllokun prorus, dhe votimi u zhvillua pa incidente të mëdha.
Rusia ka mohuar ndërhyrjen në procesin zgjedhor, ndërsa Moldavia e akuzon atë për luftë hibride, duke përfshirë një fushatë dezinformimi dhe financim të paligjshëm të partive proruse.
Dy ditë para votimeve në Moldavi, Serbia arrestoi dy persona për organizimin e stërvitjes taktike luftarake për përleshje me policinë moldave në rast të trazirave gjatë ditës së zgjedhjeve.
Sipas policisë serbe, trajnimi u organizua në një objekt ushqimi pranë Loznicës në Serbinë perëndimore, dhe midis 150 dhe 170 qytetarë të Moldavisë dhe Rumanisë iu nënshtruan trajnimit.
“Ai trajnim vazhdoi për një periudhë të gjatë kohore pa ndërprerje, dhe ne mësuam për të vetëm pasi autoriteteve serbe iu paraqitën prova të pakundërshtueshme për ekzistencën e atij kampi paramilitar”, thotë Petroviq nga Qendra e Beogradit për Politikat e Sigurisë.
Rasti është ende nën hetim në Serbi. Dy të dyshuarit nuk janë në paraburgim.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiq deklaroi në muajt pas arrestimit se autoritetet serbe kishin përcaktuar se në kamp ndodheshin tre shtetas rusë.
Megjithatë, ai nuk e lidhi inteligjencën ruse me kampin. Rusia nuk përmendet zyrtarisht në deklaratat e policisë dhe prokurorisë serbe.
Parlamenti Evropian, në një raport të vitit 2023, vlerësoi se Rusia po përdorte ndikimin e saj në Serbi për të destabilizuar dhe ndërhyrë në punët e shteteve sovrane fqinje.
Më parë, në vitin 2019, Departamenti Amerikan i Shtetit e karakterizoi Serbinë, një kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian, si vendin me “mjedisin më të depërtueshëm” për ndikimin rus në Ballkanin Perëndimor. /REL/