Profesori i UBT-së, Dr. Naser Rugova, ka publikuar artikullin shkencor me titull “The Role of Healthcare System Digitalization in Transition Countries: The Case of Kosovo” në revistën The Kosovo Dispatch, një platformë akademike me ISSN të regjistruar në Bibliotekën e Kongresit Amerikan, duke e pozicionuar këtë punim në një nivel të lartë ndërkombëtar të referencimit shkencor.
Artikulli analizon në mënyrë të thelluar rolin e digjitalizimit të sistemit shëndetësor në vendet në tranzicion, me fokus të veçantë në Kosovë, duke argumentuar se transformimi digjital nuk është thjesht proces teknologjik, por reformë e thellë institucionale, kulturore dhe qeverisëse.
Në studim theksohet se ndonëse digjitalizimi shihet si mjet kyç për përmirësimin e efikasitetit, cilësisë, barazisë dhe transparencës në shëndetësi, në Kosovë ky proces mbetet i fragmentuar, i varur nga donatorët dhe i dobët nga ana institucionale. Sipas autorit, pengesat kryesore nuk janë teknologjike, por burojnë nga mungesa e pronësisë institucionale, mungesa e interoperabilitetit mes sistemeve, trajnimi i pamjaftueshëm i stafit shëndetësor dhe rezistenca kulturore ndaj transparencës dhe llogaridhënies.
Studimi është realizuar përmes analizës cilësore të politikave publike dhe shqyrtimit të literaturës ndërkombëtare, duke u mbështetur në raporte dhe të dhëna nga institucione si Organizata Botërore e Shëndetësisë (WHO), OECD, Banka Botërore dhe Komisioni Evropian, si dhe në literaturën bashkëkohore mbi qeverisjen digjitale.
Dr. Rugova vëren se në Kosovë ekzistojnë iniciativa si Sistemi Informativ Shëndetësor (HIS), regjistrat elektronikë të pacientëve dhe raportimi digjital, por ato funksionojnë të shkëputura dhe pa integrim të plotë mes niveleve të kujdesit shëndetësor – primar, sekondar dhe terciar. Kjo pengon vazhdimësinë e trajtimit, planifikimin strategjik dhe përdorimin e të dhënave për politika shëndetësore të bazuara në prova.
Një dimension i rëndësishëm i punimit është lidhja midis digjitalizimit dhe qeverisjes së mirë. Sipas studimit, sistemet digjitale rrisin transparencën, reduktojnë hapësirat për keqpërdorime dhe favorizime, dhe forcojnë sundimin e rregullave përkundrejt praktikave informale. Pikërisht për këtë arsye, rezistenca ndaj digjitalizimit shpesh është institucionale dhe politike, pasi nënkupton zhvendosje të pushtetit nga individët te sistemet.
Duke u bazuar në përvoja ndërkombëtare, përfshirë modelin e suksesshëm të Estonisë, studimi argumenton se digjitalizimi efektiv kërkon vizion shtetëror, investim të vazhdueshëm në kapitalin njerëzor dhe ndërtimin e besimit publik.
Në përfundim, profesori Rugova rekomandon që Kosova të ndërtojë një qasje të integruar ndaj digjitalizimit të shëndetësisë, duke forcuar qeverisjen digjitale, pronësinë institucionale, trajnimin e stafit dhe përdorimin e të dhënave për politika publike. Pa këto elemente, nismat digjitale rrezikojnë të mbeten sipërfaqësore dhe të paqëndrueshme.
Artikulli është bashkautorësi me Dr. Apollon A. Rexhaj, mjek dhe studiues, ndërsa Dr. Naser Rugova mban titullin Profesor i Menaxhimit Shëndetësor në Universitetin për Biznes dhe Teknologji (UBT) në Prishtinë.
Ky publikim përforcon rolin e UBT-së si institucion lider në prodhimin e dijes shkencore me ndikim në politikat publike dhe zhvillimin e sektorëve strategjikë në Kosovë, veçanërisht në shëndetësi dhe qeverisje digjitale.